Welcome to Scribd, the world's digital library. Read, publish, and share books and documents. See more
Download
Standard view
Full view
of .
Save to My Library
Look up keyword
Like this
1Activity
0 of .
Results for:
No results containing your search query
P. 1
Το ελληνικό γλωσσικό ιδίωμα της Χιμάρας

Το ελληνικό γλωσσικό ιδίωμα της Χιμάρας

Ratings: (0)|Views: 89 |Likes:
Published by herodot_25882

More info:

Published by: herodot_25882 on Feb 29, 2012
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

02/29/2012

pdf

text

original

 
 
Η ΣΦΔΣΗ ΤΟΥ ΔΛΛΗΝΙΚΟΥ
 
ΓΛΩΣΣΙΚΟΥ
 
ΙΙΩΜΑΤΟΣ
 
ΤΗΣΦΙΜΑΡΑΣ
 
ΜΔ ΤΑ ΑΛΛΑ ΝΔΟΔΛΛΗΝΙΚΑ ΙΙΩΜΑΤΑ
 
ώρες Κ. Κσριαδής
 
Γα ην ειιλό γισζζό δίσκα ηο κάξαο έρνπλ δαηπσεί αηάαξνύο δάθνξεο εσξίεο α εαζίεο, νπ δελ κόξεζαλ
 
 λα δώζνπλ κα ζαθή ανξζηή αάληζ γα ην
ώο 
α
όηε
δκνπξγήε  ειιλόθσλ απηή λζίδαζηνλ ζπγεξκέλν γεσγξαθό ρώξν αώο α
να
είλα  ζρέζ ηο κε ηα πόινα λενειιλά δώκαηα.Τν ζηνξό ηο ζρεηήο έξεπλαο ζηνλ ειιαδό ρώξν εξγξάθεηαεαξώο
 
ζε δύν
 
εξγαζίεο ηνπ .Βαγαάνπ, νπ δκνζεύηαλ αηά ηλξνηειεπηαία δεαεηία ηνπ
20
νπ
 
αώλα
1
 
α βαζίνληα ζε πιό ξνεξρόκελν αόκαξώηεο εγαηεζηκέλνπο ζηλ Κέξπξα
.
Με
 
ηο εξγαζίεο απηέο ιείλενπζαζηά έλαο ύινο, ρσξίο λα έρε ιείζε
 
ην ίδν ην ήηκα.
 
Ο εόκελνο αλακελόκελνο ύινο
 
αθνξά ηλ αηά ην δπλαηόλ ιξέζηεξζπιινγή πινύ α ηλ εζηκνλή αμνιόγζή ηνπ. Μεηά ηο γλσζηέο αιιαγέοηνπ
1990-91
 εηόα έξεπλα είλα εθηή ιένλ α ζε ‟επαίζηεο‟ εξνρέο ηοΑιβαλίαο, όνπ  ξνζέγγζ
 
αξόκνσλ εκάησλ ανηεινύζε κέρξ ξόζθαηα
 
ηακνύ. Ση γεηνλή ρώξα αξαηξείηα αύμζ ηνπ ελδαθέξνληνο α ησλεδόζεσλ γα η κάξα
2
, νπ θέξνπλ ζπρλά η ζθξαγίδα ησλ ξναηαιήςεσλ αζηεξενηύσλ ηνπ αξειόληνο. Τα ηειεπηαία ρξόλα ζκεώλεηα κείσζ ηνπαξκνύ ησλ θνξέσλ ηνπ δώκαηνο
 
ζην θπζό ηνπ εξβάιινλ, αώο νιινίκαξώηεο
 
αηεβαίλνπλ ξνζσξλά ή κόλκα ζηλ Διιάδα.Ο
 
Γ.Αλαγλσζηόνπινο, ξώηνο αό ηνπο έιιλεο γισζζνιόγνπο,
 
αηαηάζζε ηα ρκαξώηα
 
ζηα λόηα δώκαηα ηο λέαο ειιλήο α ηλνκνόηηά ηνπο
 
κε ηα καλάηα ηλ ανδίδε όρ ζε άκεζ ζρέζ ηνπο αιιά ζη
1
 
Βαγαάνο 1983, 1988.
 
2
 
Αό η ζρεηή αιβαλή ββινγξαθία αμνκλκόλεπηα είλα δύν άξξα νπζπκεξιακβάλνληα ζηνλ ηόκν «
Himara n
ë
shekuj
» (Ζ κάξα αλά ηνπο αώλεο),έδνζο ηο Αιβαλήο Ααδκίαο Δζηκώλ (Τίξαλα 2004). Αλ α ερεξνύκελ δεζηκνλόηηα πνλνκεύεηα αό ηνλ έληνλν αιβαλνεληξζκόηνπ, ν ηόκνο απηόο ανηειεί έλα βήκα εκξόο σο ξνο ηλ είζκ αλαγλώξζ ηοειιλνθσλίαο ζη κάξα. Ο ααδκατόο
Sh.Demiraj
 
αξαέηε ηο κέρξ ζήκεξαδαηπσκέλεο εσξίεο γα ηλ εξκλεία ηο δγισζζίαο ζη κάξα α αηαιήγεζην ζπκέξαζκα όη ακά α‟ απηέο δελ είλα νινιξσκέλ α εζηή. Ο ίδνοηείλε ξνο ηλ άνς όη  ειιλνθσλία δελ ξέε λα είλα νιύ αιά ζηκάξα α αξάιιια ηνλίε ηλ αλάγ λα ζπλερζηεί  ζρεηή έξεπλα,ξνεκέλνπ λα θηάζνπκε ζε αζθαιή ζπκεξάζκαηα. Σ‟ απηή ηλ αηεύπλζλνύληα α ηα δκνζεύκαηα ηο γισζζνιόγνπ
N.Sotiri
, γα ηα ννία α γίλειόγνο αξαάησ.
 
 2
ζπληξηόηηα νπ αξνπζάνπλ ηα ιεγόκελα εξθεξεαά δώκαηα
3
.
Ο
C.H
ö
eg
δαηπώλε ηλ ίδα ενρή ηλ άνς όη ν καξώηεο α  γιώζζα ηνποζρεηίνληα κε ηνλ ειιλζκό ηο Κάησ Ηηαιίαο
4
, ελώ ν Μ.έλδαο ξνζαεί λαανδείμε όη καξώηεο κεηαλάζηεπζαλ αηά αξνύο ζηλ αέλαλη αηή ηοΑνπιίαο
5
. Μεξέο
 
δεαεηίεο αξγόηεξα, ν .Βαγαάνο αλαηάε
 
α
 
αξαέηεελδείμεο γα ηλ αλή
 
ζρέζ ησλ
 
δσκάησλ
 
ηο κάξαο α ηο Μάλο
6
,
αθήλνληαο ην ήηκα αλνρηό γα εξαηέξσ δεξεύλζ
.
Αλαθέξεηα ζηαραξαηξζηά ηο
 
ρκαξώηο ληννιαιάο
7
, εζκαίλνληαο ηνλ αξρατόραξαηήξα ηο α ην γεγνλόο όη ν άηνν ησλ ξπκάδσλ α ηο Παιάζαορξζκνννύλ κβόξεν δίσκα.
 
Ο Δ
.
Μόγαο, είζο, ζην γλσζηό ββιίν ηνπ γα ηα δώκαηα ηοΖείξνπ, αηαηάζζε ην ρκαξώην δίσκα ζηλ νκάδα λόησλ λενειιλώλδαιέησλ α άλε ιόγν γα «ραξαηήξα αξρατό δνξξπκόηεξν ησλ άιισλνκνίσλ
 
δσκάησλ ηο Β.Ζείξνπ», εμαηίαο ηο ανκόλσζο ηο εξνρήο αλάκεζαζε αιβαλόθσλνπο ιπζκνύο. Μαί κε ηλ ιξνθνξία γα νκνόηηεο ησλρκαξώησλ κε ηα καλάηα, ξνζέηε α κα άιι, «εξίεξγ»
 
όσο ηραξαηξίε, αηά ηλ ννία «ζηνπο ξπκάδεο νκινύζ η γιώζζαλ ησλ Διιήλσληο Σλώο, Κεξαζνύληνο α Τξαενύληνο»
8
.
Μα δαθνξεηή εδνρή γα ηλ αηαγσγή ηνπ ρκαξώηνπ δώκαηνο,νπ πινθνξεί α αλαπιώλεηα αλάκεζα ζηνπο αηνίνπο ηο κάξαο α ησλγύξσ ρσξώλ, είλα όη ν καξώηεο κιάλε ζαλ ηνπο Κξηνύο
9
.
Τ είλα ηειά ν καξώηεο; Δίλα ληόν ή
 
ήξαλ εδώ αό ηλ ΚάησΗηαιία, η Μάλ, ηλ Κξήη,
 
ηνλ Πόλην;
 
 Ή κήσο είλα α ηα δύν, διαδή έλαοπξήλαο ληόνπ ειιλόθσλνπ ζηνρείνπ, νπ δέρηε δαδνρά νκόγισζζα
 
ήεηεξόγισζζα ύκαηα
 
ανζηώλ
;
Υέξ ηο ξώηο άνςο
(
«ληόν»
)
θαίλεηα λα ηάζζεηα ν Μ.έλδαο
10
 
ελώ  κέζ νδόο («ληόν» α «θεξηνί») πνεηείηα αό ηνλ .Βαγαάν
11
,
νπ
3
 
Αλαγλσζηόνπινο 1925.
 
4
H
ö
eg 1925.
5
 
έλδαο 1926.
 
6
 
Βαγαάνο 1983.
 
7
 
Βαγαάνο 1988.
 
8
 
Σύκθσλα κε ην Μόγα (1964
-
66 : Β΄ 77)  ιξνθνξία αλήε ζηνλ αγηήΑιέμν Πάιι α δκνζεύηε ζηλ εθκεξίδα «Παλδώξα» ην 1859, ρσξίο λαζπλνδεύεηα αό ν ζπγεξκέλα ζηνρεία.
 
9
 
«Ο καξαίν ην ζβαξίνπλ εξζόηεξν ην ιόγν, έρνπλ ξνθνξά ξηή. … Δίλαβαξόγισζζν αξβώο ζαλ ν Κξηνί. Καηάιαβεο;», καο είε ισκέλνοάηννο ησλ ξπκάδσλ κεηά η ιεηνπξγία ζηνλ Ατ
-
αιάξακν
,
ην Μάξην 2005.
 
10
 
«Παλώηεξνλ όελ ν κελ καξώηα λα είλα αξραίσλ ή κεζασλώλ εείιπζκώλ αόγνλν». έλδαο 1926 : 76.
11
 
«… κάξα δελ ήην έξκνο α ααηνίηνο όηαλ εγαηεζηάζαλ εεί νΜαλάηα
(
αλ αιεύε  αξάδνζο
)
. Μεηά ηλ εγαηάζηαζλ εήιε αλάκεμογιώζζο α είκσλ, αιιά α αιινίσζο α κεηαβνιή απηώλ κε ηλ άξνδνληόζσλ εηώλ, ώζηε ζήκεξνλ δελ είλα εύνινλ λα αλαηήζσκελ όια ηα δσκαηά
 
 3
αξακέλε εθπιαηόο ζρεηά κε κα αλή εγαηάζηαζ Μαλαηώλ ζηκάξα
:
«ά ηλ εαιήεπζλ ηο αξαδόζεσο δελ έρνπκελ βεβαίσο ζηνξάοανδείμεο»
12
.
Ζ αξληή ξνο ηλ αξάδνζ ζηάζ ηνπ έλδα ζηξίεηα ζην γεγνλόοηο κ ύαξμο εδώλ ζνγιώζζσλ αλάκεζα ζε Μάλ α κάξα, αιιά α ζηνόη «Παλώηεξνλ …  δε αξάδνζο λα εήγαζελ εμ νκνόηηνο, λ αξνπζίαελ,δίσο αέλαλη ησλ Τνύξσλ,  αηάζηαζο ησλ καξσηώλ ξνο εείλλ ηοΜάλο»
13
.
Δξρόκαζηε ηώξα ζε έλα ξίζκν γα η ζπλέρζ ηο ζπήηζο
 
εξώηκα
:
Γαηί  «αξάδνζο»
 
αλαθέξεηα ανιεζηά ζη Μάλ α ηλ Κξήη α αθήλεα‟ έμσ άιιεο εζηίεο ηο ειιλόθσλο εξάηεαο, νπ αξνπζίααλ α απηέο ηοίδεο εξίνπ ή α άιιεο νκνόηηεο
 
κε η γιώζζα ηο κάξαο
;
Αλ ζεθηνύκε η ζήκαλαλ  Μάλ α  Κξήη γα ην λεόηεξν ειιλζκό,δελ είλα
 
δύζνιν
 
 λα θαληαζηνύκε γαηί,
 
κέζα
 
ζε έλα αληεκελό ιαίζν, όσοείλα ν
(
κ ανιεζηέο) γισζζέο νκνόηηεο
 
(ι.ρ. ν αζπλίην ηύν
14
),
εληάζζεηα α εδξάεηα
 
κα αξάδνζ, νπ ζηλ νπζία αληαηνηξίε ηνποόνπο α ηο ξνζδνίεο ησλ καξσηώλ
 
γα η έζ νπ ηνπο αλήε αλάκεζα ζεόζνπο έδσζαλ ζιξέο κάρεο γα ηνλ ειιλζκό. Πξόεηα κήσο γα ελνκέλαξάδνζ, κε ζηόρν «η ζπλέρεα κε έλα ηαξαζηό ζηνξό αξειόλ»
15
 
α ηλεμαζθάιζ γισζζώλ «δαζηεπηξίσλ» ιήξνπο έληαμο ζην ειιλό
θαληαζαό
;
 Έλα είδνο διαδή αληίδξαζο ζηνπο εξίθκνπο ζαηπξνύο ζηίρνπο«Σύξν
-
Μίιν κε ην έλλα, / Εάρν
-
Μίιν κε ην άια, / Λεπηεξώζαλ ην Διιάδα /α ην άκαλε εκάξα»
16
, νπ ακθζβηνύζαλ επέσο ην «νκόγισζζνλ»
 
ησλκαξσηώλ; Θπκίνπκε σο ηλ ίδα εξίνπ ενρή, ζηο αξρέο ηνπ
19
νπ
 
αώλα,«αλααιύθηε»
 
ην «ξνλόλ ηο ξπνίδνο»
17
,
έλα ιόγν αηαζεύαζκα νπεμπξεηνύζε α απηό ηλ αλάγ α ηλ ξνζδνία ησλ ξννιηώλ λαανηήζνπλ άκεζ ζρέζ κε ηλ αξραία Διιάδα, α κάιζηα κε ηλ Αηηή
18
.
ζηνρεία ηο ενρήο εείλο α αηά κείνλα ιόγνλ αθνύ δελ έρνπκε αόκ ιήξζπιινγήλ γισζζνύ πινύ ε κάξαο». Βαγαάνο 1988 : 334.
 
12
 
Βαγαάνο 1988 : 333.
13
 
έλδαο 1926
: 76.
14
 
«… αιιά α ηνύην [ην αζπλίηνλ] αξαηξείηα α εο άιια ειιλά α δ λόηα δώκαηα σο ην ηο Εαύλνπ α άιια». έλδαο 1926 : 78
.
15
Hobsbawm 1983 [2004 : 10].
16
 
«Τν ηεηξάζηρνλ εδκνζεύ ξώηνλ αό ηλ „Αλάλ‟ (10 Μαΐνπ 1854)». Ζιξνθνξία αό Η.Βιαρνγάλλ, Πξνιεγόκελα ζην «ξνλό ηνπ Μεζνινγγίνπ»
(1825-
1826) ηνπ ζηξαηγνύ Σπξνκίινπ.
 
17
 
Τν εξερόκελν ηνπ αηαζεπάζκαηνο απηνύ εμειήθ σο αιέο αό ηνλ γάιινξόμελν ζηα Γάλλελα
Pouqueville
, νπ ην δκνζίεπζε ζηα «Ταμδσηά» ηνπ
 
(1821). Ζ ηειεπηαία δαζεπή νπ ηνπ έγλε ήηαλ εείλ ηνπ δξνβαλίη ινγίνπ Α.Πεηξίδ, ν ννίνο ην νλόκαζε
 Χξνλόλ ξπνίδνο 
.
Βξαλνύζο 1962 : 120.
18
 
«Ο επθάληαζηνο ζπληάηο ηνπ ξνλνύ … αξεηπκνινγεί α αμαξραΐεδεάδαο ηνσλπκίσλ ηο βόξεαο
 
Ζείξνπ, δά λα εθεύξ γεκόλαο α νζηάοόιεσλ, σκνόιεσλ α θξνπξίσλ, θινδνμεί δε λα ζπλδέζ ηλ ζηνξίαλ ηνπ

You're Reading a Free Preview

Download
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->