Welcome to Scribd, the world's digital library. Read, publish, and share books and documents. See more
Download
Standard view
Full view
of .
Save to My Library
Look up keyword
Like this
6Activity
0 of .
Results for:
No results containing your search query
P. 1
Subjektivni dozivljaj slika koje pripadaju razlicitim slikarskim pravcima XX veka

Subjektivni dozivljaj slika koje pripadaju razlicitim slikarskim pravcima XX veka

Ratings:

4.67

(3)
|Views: 1,612 |Likes:
Published by Ljiljana Tatic
Ana Radonjić i Slobodan Marković1
Laboratorija za eksperimentalnu psihologiju, Filozofski fakultet, Beograd
Ana Radonjić i Slobodan Marković1
Laboratorija za eksperimentalnu psihologiju, Filozofski fakultet, Beograd

More info:

Published by: Ljiljana Tatic on Nov 24, 2008
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

11/10/2011

pdf

text

original

 
PSIHOLOGIJA, 2004, Vol. 37 (4), 549-569 UDC 159.937.51 : 7.01 "19"
SUBJEKTIVNI DOŽIVLJAJ SLIKA KOJE PRIPADAJURAZLI
Č
ITIM SLIKARSKIM PRAVCIMA XX VEKA
 Ana Radonji 
ć 
i Slobodan Markovi 
ć 
1
 
Laboratorija za eksperimentalnu psihologiju, Filozofski fakultet, Beograd
 Prema hipotezi Lazara Trifunovi
ć
a nastanak i razvoj modernih slikarskih pravaca može se pratiti kroz tri razvojne linije. Prvu (Sezan – kubizam – neoplasticizam – suprematizam) karakteriše intenzivno bavljenje formom itendencija ka geometrizaciji. Drugu (Van Gog – ekspresionizam - apstraktniekspresionizam/ enformel) odlikuje koriš 
ć
enje boje kao osnovnog sredstvaizražavanja. Tre
ć
u (Gogen – fovizam) karakteriše simboli
č 
ka upotreba boje iukidanje perspektive. Istraživanje je imalo za cilj da utvrdi da li se slike koje pripadaju navedenim razvojnim linijama procenjuju kao me
đ 
usobno sli
č 
ne nabazi
č 
nim dimenzijama subjektivnog doživljaja forme. Ove dimenzije
č 
ine faktori regularnosti, pobu
đ 
enosti i evaluacije i merene su instrumentom SDF 9. Ispitanici su procenjivali 15 reprodukcija, reprezentativnih za odre
đ 
eni slikarski pravac, na devet bipolarnih skala procene, koji konvergiraju unavedene tri dimenzije. Prema procenama ispitanika izlagane slike su se grupisale u
č 
etiri klastera: apstraktno-ekspresionisti
č 
ki (visoke procene na pobu
đ 
enosti, a niske na regularnosti), figuralno-ekspresionisti
č 
ki (slike procenjene kao niske na evaluaciji, više na regularnosti, a niže na pobu
đ 
enostiu odnosu na prethodni klaster), konstruktivisti
č 
ki (visoko regularne slike, niskena pobu
đ 
enosti) i realisti
č 
ni (slike visoko procenjene na sve tri dimenzije). Rezultati ukazuju da je, uz formalne (stilske) karakteristike slike, klju
č 
ne zadiskriminaciju tre
ć
eg od prva dva klastera (konstruktivizam vs.ekspresionizam) i sadržaj slike (apstraktan i neprepoznatljiv vs. figuralan i prepoznatljiv) važan faktor u proceni.
Klju
č
ne re
č
i
: slikarski pravci, subjektivni doživljaj, regularnost, pobu
đ 
enost,evaluacija
1
Adresa za korespondenciju: aradonji@f.bg.ac.yu
 
 Ana Radonji
ć
i Slobodan Markovi
ć
 
550
Herbert Rid u svojoj knjizi
 Istorija moderne umetnosti
predmet istorijeumetnosti kao nau
č
ne discipline odre
đ
uje na slede
ć
i na
č
in: “Cela istorija umetnosti je istorija na
č
ina vizuelnog opažanja; razli
č
itih na
č
ina na koje
č
ovek vidi svet”(Read, 1959). Ovoj slobodnoj definiciji potrebno je dodati nekoliko pojašnjenja.Prvo, radi se o razli
č
itim na
č
inima na koji
umetnik 
vidi, doživljava, predstavlja svet,odnosno, razli
č
itim umetni
č
kim interpretacijama sveta. Drugo, razli
č
ite umetni
č
keinterpretacije sveta manifestuju se u istoriji umetnosti kroz razli
č
ite umetni
č
kestilove.Prou
č
avaju
ć
i razli
č
ite slikarske stilove i pravce istorija umetnosti hronološki prati i analizira razli
č
ite na
č
ine na koje slikari predstavljaju stvarnost i izražavajusvoje doživljavanje i odnos prema svetu, sebi, umetnosti. Razli
č
iti slikarski stilovi seu istoriju umetnosti opisuju preko razli
č
itih formalnih karakteristika slike, odnosno,karakteristi
č
nog na
č
ina upotrebe boje i linije kao osnovnih izražajnih sredstava.Linijom i bojom slikar rešava niz razli
č
itih problema slike: perspektivu, odnos figurei pozadine, karakteristike forme, odnos svetlih i tamnih površina i sl.Ridova definicija predmeta istorije umetnosti, može nam pomo
ć
i uformulisanju problema koje je predmet ovog istraživanja. Naime, po analogiji saistorijom umetnosti koja se bavi na
č
inima na koje
umetnik vidi svet 
tj. predstavljasvoje vi
đ
enje sveta, nas
ć
e u ovom radu zanimati na
č
in na koji
 posmatra
č 
 umetni
č 
kog dela vidi da umetnik vidi svet 
, odnosno na
č
in na koji posmatra
č
percipirai doživljava umetnost.
 
SAVREMENI SLIKARSKI PRAVCI
Osnovni problem ovog istraživanja jeste utvr 
đ
ivanje na
č
ina na koji posmatra
č
 doživljava umetni
č
ka dela koja pripadaju razli
č
itim pravcima u istoriji umetnosti. Neposredna inspiracija za istraživanje bila je studiozna analiza nastanka i razvojaglavnih slikarskih pravaca prve polovine XX veka koje, u svojoj knjizi
Slikarski pravci XX veka
izlaže Lazar Trifunovi
ć
, jedan od naših najistaknutijih poznavalacamoderne umetnosti. Objašnjavaju
ć
i razvoj glavnih pravaca u modernom slikarstvu,Trifunovi
ć
iznosi hipotezu da se njihovi koreni mogu prona
ć
i u delima tri klju
č
naslikara post-impresionizma: Gogena, Sezana i Van Goga, te da se razvoj slikarstva u prvoj polovini XX veka može pratiti kroz slede
ć
e tri razvojne “linije”:
1) Sezan – kubizam – neoplasticizam – suprematizam
, za koju jekarakteristi
č
no intenzivno bavljenje formom i tendencija ka geometrizaciji,2)
Van Gog – ekspresionizam - apstraktni ekspresionizam /enformel,
za koju jekarakteristi
č
no koriš
ć
enje boje kao osnovnog sredstva izražavanja.3)
Gogen - fovizam
, za koju je karakteristi
č
na simboli
č
ka upotreba
č
iste boje iukidanje tre
ć
e dimenzije.
 
Subjektivni doživljaj slika koje pripadaju razli
č
itim slikarskim pravcima XX veka
551
Sezan (Cézanne), Van Gog (van Gogh) i Gogen (Gauguin) su potekli izimpresionizma, pravca koji prvi u istoriji zapadnog slikarstva prekida sa tradicijom“objektivnog”, podražavaju
ć
eg, mimeti
č
kog predstavljanja stvarnosti u slikarstvu.Umesto toga, impresionisti, a kasnije i njihovi sledbenici, teže da kroz sliku izrazesvoj subjektivni doživljaj stvarnosti, da je predstave prelomljenu kroz li
č
nuumetni
č
ku prizmu. Da bi izrazili svoj nepostojan i promenljiv
č
ulni utisak o svetu,impresionisti se služe novom slikarskom tehinikom: kratkim potezima nanose na platno mrlje
č
iste boje, svetlosnim kontrastima deformišu oblike, rasta
č
u irazobli
č
uju forme. U svojim slikama oni nagoveštavaju tendenciju dekonstukcije predmeta, zajedni
č
ku za ve
ć
inu slikarskih pravaca prve polovine XX veka.
 
Sezan - kubizam - neoplasticizam - suprematizam
Prvu grupu, koju Trifunovi
ć
razlikuje,
č
ine slikarski pravci na koje je presudanuticaj imalo stvaralaštvo Sezana. Njihova zajedni
č
ka karakteristika jestenaglašavanje strukturalnog, konstruktivnog aspekta slike, odnosno, tendencija postepene transformacije formi putem geometrizacije.Sezan nastavlja proces dekonstrukcije predmeta koji su zapo
č
eli impresionisti,ali na druga
č
iji na
č
in. On pokušava da rekonstruiše stvarnost predstavljaju
ć
i je pomo
ć
u osnovnih geometrijskih oblika - kupe, lopte i valjka, odri
č
u
ć
i setradicionalne perspektive, nastoje
ć
i da predmet istovremeno prikaže iz više razli
č
itihuglova,
č
ime se on deformiše, krivi, rasteže i skuplja.Direktno inspirisani Sezanom, kubisti nastavljaju da se bave formom nageometrijski na
č
in, zanemaruju
ć
i klasi
č
nu perspektivu; geometrijska strukturacijaslike osnovna je karakteristika njihovih dela. Pikaso (Picasso), Brak (Braque) i Gris(Gris) sistematski i metodi
č
no menjaju i izobli
č
uju predmet, prikazuju
ć
i ga kao skup
 faseta
– geometrijskih površina oštrih uglova, istovremeno iz mnoštva razli
č
itih perspektiva. Oblici iz stvarnost tako bivaju izlomljeni, deformisani i ponekadtransformisani do neprepoznatljivosti. U po
č
etnoj fazi kubizma (analiti
č
ki kubizam),uloga boje je gotovo zanemarena: kubisti
č
ke slike su monohromatska geometrijska poigravanja formama i kompozicijom.Kubizam dalje inspiriše razvoj apstraktnog konstruktivizma, koji se ostvaruje u potpunosti u delima Mondrijana (Mondrian) i Maljevi
č
a. Osniva
č
neoplasticizma,Pit Mondrijan, preuzima analiti
č
ki metod kubista i u svojim delima se tako
đ
e bavidekonstrukcijom predmeta, ali na nešto druga
č
iji na
č
in. On teži da simplifikuje i“pre
č
isti” po
č
etni motiv iz stvarnosti, liši ga svega idiosinkrati
č
nog, da bi izrazioono što je u njemu opšte i univerzalno. U svom stvarala
č
kom procesu, on polazi odmotiva iz prirode, predstavljaju
ć
i ga jasno i gotovo realisti
č
no, a zatim ga u nizuslika, postepenim redukcijama, uproš
ć
avanjima, transformacijama, pretvara u jakomlinijom ome
đ
ene oblike nalik geometrijskim figurama, u kojima je forma predmeta još uvek prepoznatljiva. Daljom redukcijom Mondrijan dolazi do potpuneapstrakcije: uravnoteženih kompozicija horizontalnih i vertikalnih traka, pravilnih

Activity (6)

You've already reviewed this. Edit your review.
1 hundred reads
1 thousand reads
Omar Karavdic liked this
duspis liked this

You're Reading a Free Preview

Download
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->