Welcome to Scribd, the world's digital library. Read, publish, and share books and documents. See more
Download
Standard view
Full view
of .
Look up keyword
Like this
2Activity
0 of .
Results for:
No results containing your search query
P. 1
O Depresji Dla Lekarzy Pierwszego Kontaktu

O Depresji Dla Lekarzy Pierwszego Kontaktu

Ratings: (0)|Views: 635 |Likes:
Published by izabela

More info:

Published by: izabela on Nov 25, 2008
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as DOC, PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

09/07/2012

pdf

text

original

 
O DEPRESJIDLA LEKARZY PIERWSZEGO KONTAKTU
Dr n. med. Dariusz Wasilewski Centrum Zdrowia Psychicznego w Warszawie
Depresja jest najczęstszym zaburzeniem psychicznym. Dotyczy to zarówno populacji ogólnej jak iosób zgłaszających się do psychiatrów lub lekarzy ogólnych. Roczna chorobowość w populacji osóbdorosłych wynosi 6-12%, wśród osób w wieku podeszłym jest wyższa i sięga 15%. Najbardziejobciążoną grupą są pacjenci szpitali i pensjonariusze domów opieki społecznej - 25-50% z nichdoznaje depresyjnych zaburzeń nastroju. Niewątpliwie problem ten wyraźnie narasta w ciągu ostatnichkilkunastu lat. Po 50 roku życia depresja stanowi jedną z głównych przyczyn hospitalizacji kobiet imężczyzn. Z danych przedstawionych przez Światową Organizację Zdrowia wynika, że w chwiliobecnej depresja stanowi czwarty najpoważniejszy problem zdrowotny na świecie. Kobiety chorują 2-3razy częściej niż mężczyźni.Zauważane obecnie wyższe wskaźniki rozpowszechnienia depresji w porównaniu z danymi sprzed latto wynik poszerzenia kryteriów diagnostycznych, większej wykrywalności stanów depresyjnych alerównież rzeczywistego wzrostu zachorowań. Ten ostatni jest spowodowany między innymiwydłużeniem średniego okresu życia populacji, większego rozpowszechnienia środowiskowychczynników patogennych (przemiany ustrojowe, migracje ludności, brak poczucia bezpieczeństwa,osamotnienie) oraz wzrostem ilości związków chemicznych mających działanie depresjogenne (w tymniektórych leków).Rosnące rozpowszechnienie chorób afektywnych i w efekcie szkodliwe następstwa tego faktusprawiają, że wzrasta zainteresowanie tymi chorobami zarówno w kontekście medycznym jak ispołecznym.Podstawowym problemem jest śmiertelność związana z depresyjnymi zaburzeniami nastroju.Statystyki dowodzą, że przyczyną zgonu u około 25% pacjentów z depresją jest samobójstwo.Umiejętność oceny ryzyka samobójstwa winna być zatem wśród lekarzy tak oczywista jak umiejętnośćreanimacji. Ta wiedza bowiem często decyduje o losach chorego na depresję.Kolejnym problemem są atypowe, poronne formy depresji maskowane wieloma objawamisomatycznymi czy psychopatologicznymi. Nieprawidłowo zdiagnozowane depresje maskowaneprowadzą do poważnych następstw zdrowotnych, również jatrogennych, między innymi douzależnienia od alkoholu, leków przeciwbólowych i uspokajająco-nasennych. Narażają chorego naszereg zbędnych, często kosztownych badań dodatkowych.Ogromne znaczenie ma wpływ choroby na funkcjonowanie rodzinne, zawodowe i społeczne. Depresjaw znacznym stopniu ogranicza wydolność jednostki w życiu codziennym. Doprowadza do kryzysówmałżeńskich, zaburza kontakty z innymi osobami, sprawia, że zmniejsza się wydajność zawodowa,pojawia się absencja w pracy, bezrobocie. Osoby z depresją częściej korzystają z zasiłkówchorobowych, rent, osiągają niższy status materialny i społeczny. Zaburzenia funkcjonowania choregostają się silnym źródłem stresu dla rodziny i bliskich. Czasem bliscy mogą oskarżać się oprzyczynienie się do powstania choroby. Często nie są w stanie przezwyciężyć trudności związanychz mniejszym zaangażowaniem chorego w wykonywanie obowiązków domowych, wychowywaniedzieci, utrzymywanie rodziny. Depresja występująca u kobiet po porodzie może mieć ujemny wpływ narozwój intelektualny dziecka. Dzieci matek depresyjnych mają trudności w nawiązywaniu kontaktówinterpersonalnych w wieku dorosłym. Depresja jest jedną z głównych przyczyn zaginięć. Zdarza się(na szczęście bardzo rzadko), że depresja może doprowadzić do zabójstwa - w depresjach zurojeniami pacjenci mogą próbować uwolnić ukochaną osobę od świata, widzianego jako skrajnieokrutny i zły.W końcu depresja ma szereg powiązań z chorobami somatycznymi. Może być konsekwencją wielu znich: chorób układu krążenia, wydzielania wewnętrznego, chorób infekcyjnych, przewodupokarmowego, nowotworów. Może również pogarszać ich przebieg, sprawiać duże trudnościdiagnostyczne, maskować poprzez typowe skargi somatyczne chorych depresyjnych. Nie należyrównież lekceważyć niekorzystnego wpływu farmakoterapii, zwłaszcza jeśli chodzi o leki trójcyklicznemające szereg objawów niepożądanych i interakcji.Depresja jawi się zatem jako problem interdyscyplinarny, w którego rozwiązaniu oprócz lekarzypsychiatrów powinni brać udział lekarze innych specjalności, a także przedstawiciele dyscyplinpozamedycznych.Szczególna rola przypada lekarzom pierwszego kontaktu, jako że większość pacjentów pojawia sięnajpierw u nich. Statystycznie rzecz ujmując, osoby z depresją trafiają do lekarzy rodzinnych nawetczęściej niż pacjenci z nadciśnieniem tętniczym. Stanowią 10-20% pacjentów zgłaszających się doróżnych instytucji podstawowej opieki zdrowotnej. Jedynie u 25% z nich zaburzenia depresyjne są rozpoznawane. Jeszcze mniejszy odsetek uzyskuje skuteczną pomoc.
 
Z kolei 50-60% chorych z depresją nie korzysta w ogóle z pomocy opieki zdrowotnej.
DEPRESJA - rozpoznawanie, przyczyny 
Często słychać pytanie: jak odróżnić "chandrę" czy też "dołek" od depresji jako choroby. Granicamiędzy zwykłym przygnębieniem a depresją nie jest ostra. Niemniej jednak zwrócenie uwagi naszereg cech może pomóc w procesie diagnostycznym. Istotne są: obraz kliniczny i nasilenie zaburzeń(w depresji może być znaczne), czas trwania zaburzeń ("chandra" jest stanem krótkotrwałym -godziny, czasem dni, depresja - powyżej dwóch tygodni), funkcjonowanie (depresja powoduje znaczną dezorganizację życia jednostki), skuteczność farmakoterapii (w depresji leczenie przynosi ulgę, w"chandrze" nie ma znaczenia).
Przyczyny depresji są złożone. Ogólnie można je podzielić na trzy grupy:Przyczyny endogenne (pierwotne zaburzenia depresyjne)
zaburzenia afektywne dwubiegunowe (choroba afektywna dwubiegunowa, psychoza maniakalno-depresyjna)zaburzenia afektywne nawracające (choroba afektywna jednobiegunowa, depresja nawracająca)zaburzenia afektywne utrzymujące się przewlekle (dystymia, cyklotymia)zaburzenia schizoafektywne
Przyczyny somatyczne (organiczne)
depresje w chorobach somatycznychdepresje w chorobach organicznych mózgudepresje związane ze stosowaniem leków i innych substancji, w przebiegu zatruć, uzależnień
Przyczyny psychologiczne
depresje reaktywne (związane z urazami emocjonalnymi, zawodowymidepresje w reakcji żałobydepresje w przebiegu zaburzeń nerwicowychdepresje w przebiegu zaburzeń adaptacyjnych (związane z adaptacją do istotnych zmianżyciowych)Granice między tymi kategoriami są płynne. U niektórych chorób mogą współistnieć dwie lub nawettrzy grupy czynników przyczynowych. Istnieje zatem potrzeba całościowego podejścia w procesiediagnostyczno-leczniczym, uwzględniającego złożoność mechanizmów powstawania stanówdepresyjnych u człowieka. Zawężanie spojrzenia do jednego czynnika sprawczego jest z gruntuszkodliwe, może mieć wpływ na małą skuteczność leczenia.Jednym z bardzo ważnych kryteriów oceny depresji jest nasilenie objawów chorobowych. Ma toistotne znaczenie przy wyborze specjalisty, metody i miejsca leczenia. Innymi słowy, czy może to byćlekarz ogólny, czy musi być psychiatra, czy można leczyć w poradni, czy trzeba skierować do szpitalaoraz czy wystarczy psychoterapia, lek przeciwdepresyjny, czy trzeba się wspomagać "ciężką artylerią"(neuroleptyki, elektrowstrząsy). Według klasyfikacji ICD-10 epizody depresyjne dzielą się na:łagodne (podstawowe objawy depresji o niewielkim nasileniu)umiarkowane (podstawowe objawy depresji o nasileniu średnim, zniechęcenie do życia, wyraźneobniżenie funkcjonowania społecznego i zawodowego)ciężkie bez objawów psychotycznych (dominuje przygnębienie, znaczne spowolnieniepsychoruchowe, niekiedy lęk, częste myśli i tendencje samobójcze, niezdolność do funkcjonowaniaspołecznego i zawodowego)ciężkie z objawami psychotycznymi (jak wyżej oraz urojenia grzeszności, winy i kary,hipochondryczne, omamy słuchowe, zahamowanie ruchowe aż do osłupienia).
OBRAZ KLINICZNY DEPRESJI 
Depresja typowa (cechy i objawy endogennego zespołu depresyjnego)
Stany depresyjne występujące w przebiegu chorób afektywnych nazywane są depresjamiendogennymi. Ich odpowiednikiem w ICD-10 jest epizod depresyjny. W psychiatrii amerykańskiejużywa się pojęcia duża depresja (major depression). Objawy występujące w depresji endogennejmożna podzielić na dwie grupy - osiowe (pierwotne) oraz niespecyficzne (wtórne). Te pierwsze dają typowy obraz depresji typu endogennego, drugie mogą występować w innych zaburzeniachdepresyjnych.Do objawów osiowych należą:obniżenie nastroju (smutek, przygnębienie, przykre przeżywanie ogółu wydarzeń, niemożnośćprzeżywania radości - anhedonia)obniżenie napędu psychoruchowego (spowolnienie myślenia, tempa wypowiedzi, poczucieobniżonej sprawności intelektu i pamięci, spowolnienie ruchowe® zahamowanie, utrata energii, siły,poczucie ciągłego zmęczenia; u części chorych zamiast zahamowania występuje niepokój ruchowy)zaburzenia rytmu okołodobowego (wczesne budzenie się, sen płytki, przerywany a czasem sennośćw ciągu dnia, wahania samopoczucia - "rano gorzej, wieczorem lepiej")
 
lęk (poczucie napięcia, zagrożenia, trwożliwe oczekiwanie, niepokój manipulacyjny, podniecenieruchowe; często lokalizowany przez chorych w okolicy przedsercowej)Często depresji endogennej towarzyszą objawy somatyczne - bóle głowy, karku, wysychanie w jamieustnej, zaparcia, brak apetytu, ubytek masy ciała.Żaden z wymienionych wyżej objawów sam w sobie nie stanowi o rozpoznaniu endogennego zespołudepresyjnego i może występować w innych zaburzeniach psychicznych czy też chorobachsomatycznych. Może też być powikłaniem leczenia farmakologicznego. Pojawienie się przynajmniejtrzech cech nadaje depresji endogennej charakterystyczny obraz i upoważnia do jej rozpoznania.Oprócz objawów pierwotnych w depresji może pojawić się szereg symptomów nieswoistych. Dotyczą one specyficznych zaburzeń myślenia oraz zaburzeń aktywności złożonej.Sposób myślenia pacjenta w depresji można określić "światopoglądem depresyjnym". Chorzy "czarno"widzą swoją przyszłość, depresyjnie oceniają własną osobowość, możliwości (niska samoocena), niedostrzegają szans wyleczenia, odczuwają poczucie winy i małej wartości, zniechęcenie do życia. Stąd już tylko krok do wypowiadania sądów o charakterze urojeniowym - urojenia grzeszności, winy i kary,hipochondryczne, nihilistyczne, urojenia klęski, katastroficzne. Myśli chorych mogą mieć charakter natrętny. Utrata zainteresowań światem zewnętrznym, poczucie niesprawności intelektualnej ifizycznej prowadzi do osłabienia kontaktów z innymi ludźmi. Chorzy unikają spotkań towarzyskich,wizyty znajomych lub rodziny sprawiają im dużo problemów. Niektórzy, mimo znacznego nawetnasilenia objawów, próbują wywiązywać się z obowiązków zawodowych i domowych. Przychodzi im toz ogromnym trudem, wiele wysiłku wymaga "trzymanie fasonu", żeby koledzy i przełożeni w pracy niezorientowali się, że coś jest nie tak. Chorzy w pracy zajmują się głównie zajęciami rutynowymi,podjęcie jakiejkolwiek inicjatywy wydaję się im niemożliwe. Z kolei część chorych już przy pierwszychobjawach choroby rezygnuje z pracy, wycofuje się z jakiejkolwiek aktywności.Przebieg depresji endogennej jest zwykle indywidualny, zróżnicowany. Czasem, zwłaszcza wzaburzeniach afektywnych dwubiegunowych, objawy pojawiają się nagle, narastają w ciągu kilku dni iw podobny sposób mogą ustępować. Znacznie częściej jednak pojawiają się stopniowo w ciągukilkunastu dni, a nawet tygodni. Stopniowo też ustępują.
Depresja maskowana
Czasem rozpoznanie depresji nastręcza znacznych trudności, gdyż objawy choroby są maskowanedolegliwościami fizycznymi bądź psychopatologicznymi. Konsekwencją trudności diagnostycznychmogą być błędy w terapii. Pacjenci zwykle uzyskują pomoc tylko objawową, wielu z nich uzależnia sięod leków. Do najczęstszych "masek" depresji należą:zaburzenia snuzaburzenia lękowenatręctwazmęczeniebóle głowyinne dolegliwości bólowe (m.in. nerw trójdzielny, nerw kulszowy)świąd skóryprzewlekłe dolegliwości żołądkowo-jelitowekołatania sercazespół dławicy piersiowejnadużywanie alkoholu i/lub lekówNależy oczywiście sprawdzić wszystkie możliwe przyczyny występowania tych objawów lecz wróżnicowaniu nie można pominąć depresji.
Depresja w przebiegu chorób somatycznych i stosowania leków
W dużej części przypadków depresja może współwystępować ze schorzeniem organicznymzwłaszcza o przebiegu chronicznym. Może też być wynikiem przyjmowanych leków. Im cięższyprzebieg choroby podstawowej tym większe prawdopodobieństwo wystąpienia depresji. Wielu lekarzyuznaje wystąpienie objawów depresji za uzasadnione zważywszy ciężkość stanu somatycznego.Niemniej jednak nie u wszystkich pacjentów przewlekle chorych depresja występuje. Jedne znajczęściej występujących objawów - zmęczenie, ból czy chudnięcie często przypisywane są chorobiesomatycznej. A mogą być objawami depresji i błędne ich odczytanie spowoduje nieskutecznośćterapii. Z drugiej strony objawy te mogą występować w chorobie nowotworowej i wówczas diagnostykadepresji powinna się opierać o inne symptomy - poczucie bezsensu życia, anhedonia, poczucie winy.Zaburzenia nastroju są zjawiskiem częstym u osób z organicznym uszkodzeniem OUN. Wystąpieniedepresji nie musi wiązać się jedynie ze zmianami w mózgu. Bardzo często jest związane z czynnikamipsychologicznymi, niesprawnością intelektualną i ruchową, narastającym inwalidztwem. Obrazkliniczny depresji u osób z organicznym uszkodzeniem OUN wykazuje duże zróżnicowanie. Może to

Activity (2)

You've already reviewed this. Edit your review.
1 thousand reads
1 hundred reads

You're Reading a Free Preview

Download
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->