Welcome to Scribd, the world's digital library. Read, publish, and share books and documents. See more
Download
Standard view
Full view
of .
Save to My Library
Look up keyword
Like this
10Activity
0 of .
Results for:
No results containing your search query
P. 1
Obojeni Metali i Legure - Moja Skripta

Obojeni Metali i Legure - Moja Skripta

Ratings: (0)|Views: 1,876 |Likes:
Published by Dušan Pešikan

More info:

Published by: Dušan Pešikan on Mar 15, 2012
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

02/17/2013

pdf

text

original

 
 POMORSKA ŠKOLA KOTOR Tehnologija materijala Obojeni metali i legure
OBOJENI METALI I LEGURE
Uobi
č
ajena podjela metala je na CRNE i OBOJENE, pa prema ovoj podjeli u crne metale se ubrajagvož
đ 
e (ponekad su u toj grupi mangan i hrom), a ostali metali su obojeni. Dakle, obojeni metali su svimetali koji u sebi ne sadrže gvož
đ 
e (
non-Ferit 
).Obojeni metali se dijele u nekoliko grupa, kao što su:-
 
TEŠKI OBOJENI METALI, gdje spadaju oni metali
č
ija je gustina ve
ć
a od 5 [kg/dm
3
]. Nekiautori smatraju da je ta granica 3,8 [kg/dm
3
]. To su: Olovo (Pb), Bakar (Cu), Cink (Zn), Nikal(Ni), Kobalt (Co) i drugi;-
 
LAKI OBOJENI METALI
č
ija je gustina manja od 5 [kg/dm
3
], a tu spadaju: Aluminijum (Al),Magnezijum (Mg), Berilijum (Be), Titan (Ti) i drugi;-
 
PLEMENITI METALI, u koje spadaju: Zlato (Au), Srebro (Ag), Platina (Pt);-
 
RIJETKI METALI, gdje se ubrajaju. Indijum (In), Galijum (Ga), Selen (Se), Telur (Te), Volfram (W) Vanadijum (V), Molibden (Mo), Cirkonijum (Zr), Renijum (Re), Uran (U) i drugi.Ova grupa metala može da se podjeli na: rasijane, teško topljive, radioaktivne itd.Osnovne karakteristike obojenih metala u odnosu na
č
elik su:-
 
slabije mehani
č
ke karakteristike,-
 
 bolja otpornost na koroziju,-
 
 ve
ć
a istegljivost,-
 
 ve
ć
a elektri
č
na i toplotna provodljivost,-
 
nemagneti
č
ni su,-
 
niske specifi
č
ne težine,-
 
posjeduju antifrikciona svojstva...S obzirom da postoji
č
itav niz legura obojenih metala, navedene karakteristike obojenih metala uodnosu na
č
elik treba uzeti uslovno, jer neke legure obojenih metala mogu imati zateznu
č
 vrsto
ć
u kaonajkvalitetniji
č
elici.Najvažniji obojeni metali za mašinsku tehniku su:
bakar, cink, nikal, aluminijum,magnezijum, titan
i
legure: bakra, aluminijuma i magnezijuma.
 
BAKAR 
Bakar se dobija iz ruda bakra od kojig su najvažnije: halkopirit (CuFeS
2
), halkozin (Cu
2
S), kovelin(CuS), kupirit (CuC).Postupak dobijanja bakra se sastoji iz sljede
ć
ih faza:-
 
priprema rude (drobljenje i pre
č
ć
avanje),-
 
proizvodnja bakrenca (bakarnog kamenca),-
 
proizvodnja sirovog bakra,-
 
proizvodnja
č
istog bakra elektrolizom.1
 
 POMORSKA ŠKOLA KOTOR Tehnologija materijala Obojeni metali i legure
Svojstva bakra
Bakar spada u grupu teških obojenih metala sa gustinom od 8,94 [kg/dm
3
]. Svijetlo crvenkaste je boje,a ta
č
ka topljenja mu je 1083 °C.Bakar je dobar provodnik elemtri
č
me struje i toplote. Ukoliko sadrži neke primjese, provodljivost muse znatno smanjuje. Veoma se dobro obra
đ 
uje plasti
č
nom deformacijom, što podrazumjeva da se može valjati u veomatanke limove i izvla
č
iti u vrlo tanke žice.Dobro se spaja lemljenjem, ali relativno teško zavarivanjem zbog brze oksidacije i prenošenja toplotepo dubini materijala.Otporan je na koroziju (prema vodi i vazduhu) jer se prevla
č
i slojem karbonata (patinom) koji ga štiti.Mehani
č
ka svojstva bakra nisu dobra ali se mogu poboljšati. Tako
liveni bakar
ima zateznu
č
 vrsto
ć
u140 – 190 [N/mm
2
],
toplovaljani 
200 – 240 [N/mm
2
], a
hladno valjani 
ili
vu
č 
eni 
480 [N/mm
2
].Tvrdo
ć
a bakra je svega 40 HB, a hladno deformisanog oko 100 HB.Loše se lije jer upija gasove, pa postaje porozan zbog šupljina unutar materijala.Neotporan je na kiseline u gasove koji sadrže sumpor. Sa organskim kiselinama stvara otrovna jedinjenja i zato se bakarni sudovi prevla
č
e kalajem ako se sud koristi za proizvodnju hrane.Bakar je nemagneti
č
an i ima izraženo svojstvo legiranja sa mnogim elementima.Kao štetne primjese u bakru smatraju se:
olovo, telur, sumpor, selen, bizmut, kiseonik
.Neki elementi kao što su
 fosfor, nikal, gvož 
đ 
e, mangan
i
silicijum
poboljšavaju mehani
č
ka svojstva bakra, ali mu smanjuju provodljivost.
Primjena bakra
 Bakar se primjenjuje u elektrotehnici, kao provodnik. Tako
đ 
e je veoma primjenjiv u mašinskoj,odnosno termo-tehni
č
koj instalaciji – za mašinske elemente i ure
đ 
aje gdje se zahtjeva dobraprovodljivost toplote (izmjenjiva
č
i toplote, grija
č
e, hladnjaci, termo-tehni
č
ka instalacija, cijevi...).Na tržištu se nalazi u obliku: limova, cijevi, profila, žice...
CINK 
Cink (Zn) se dobija iz ruda cinka: SFALERIT (ZnS) i SMITSONIT (ZnCO
3
). Postupak dobijanja sesvodi na pre
č
ć
avanje rude, prženje (sagorijevanje sumpora) i destilacije (isparenja), odnosnoelektrolize.Cink spada u grupu teških obojenih metala sa gustinom od 7,10 [kg/dm
3
]. Svjetloplavi
č
aste je boje, ata
č
ka topljenja mu je 419 °C, a isparavanja 906°C.Na normalnoj temperaturi cink je KRT i ne može se plasti
č
no deformisati. Na temperaturi od 100 –150 °C dobro se kuje, valja i izvla
č
i. Na temperaturi od 200 °C opet postaje krt i drobi se u prah.2
 
 POMORSKA ŠKOLA KOTOR Tehnologija materijala Obojeni metali i legure
Mehani
č
ka svojstva su mu loša. Otporan je na koroziju (voda i vazduh). Kiseline ga razaraju i sa njimagrade cinskove soli. Sa organskim kiselinama gradi otrovna jedinjanja.Dobro podnosi meko lemljenje i lijepljenje, ali zavarivanje i tvrdo lemljenje loše.Upotrebljava se kao materijal za prevla
č
enje raznih
č
eli
č
nih proizvoda ili predmeta od livenog gvož
đ 
a,za zaštitu od korozije. Tako
đ 
e se upotrebljava za proizvodnju cinkovih legura.
NIKAL
 Nikal (Ni) se dobija iz minerala (jedinjenja nikla, bakra i kobalta). Postupak dobijanja se svodi napripremanje sirovina, pre
č
ć
avanje, mrvljenje, flotaciju, prženje, pretapanje.Nikal je teško obojeni metal sa gustinom od 7,10 [kg/dm
3
]. Ta
č
ka topljenja mu je 1452 °C, otporan jena koroziju jer sa vazduhom gradi oksid (NiO). Ima magnetska svojstva.Upotrebljava se, prije svega, za legure. Tako
đ 
e i za dijelove koji su izloženi koroziji. U elektronskojindustriji nalazi primjenu (akumulatori i baterije), a tako
đ 
e je i dobar provodnik toplote.
 ALUMINIJUM
 Najvažnija sirovina za dobijanje aluminijuma je
 boksit
, a najviše se dobija iz
crvenih boksita
.Dobijanje aluminijuma po Bajerovom postupku se izvodi u dvije faze:1.
 
Izolovanje
č
istog, suvog aluminijum oksida, tzv.
glinice
, i2.
 
Elektroliti
č
ka redukcija glinice u metalni aluminijum. Aluminijum je srebrnastobijele bojesa gustinom 2,7 [kg/dm
3
] i temperaturom topljenja 658 °C.Zatezna
č
 vrsto
ć
a livenog aluminijuma je 90 – 100 [MPa], istezanje 30 – 40%, tvrdo
ć
a oko 300 HB.Dobar je provodnik elektri
č
ne struje. Aluminijum je vrlo mek i plasti
č
an, dobro se kuje i vanja u hladnom stanju. Svojstvo livkosti jenedovoljno. Zavarivanje i lemljenje je otežano usljed stvaranja oksidne skrame.Na vazduhu aluminijum se brzo zašti
ć
uje od korozije oksidnom skramom Al
2
O
3
. Vrlo je otporan nadejstvo kiselina (osim sone), ali je slabo otporan na dejstvo baza. U morskoj vodi aluminijum se vrlo brzo razara. Aluminijum se najviše
upotrebljava
za proizvodnju legura (oko 63%), srazmjerno malo u
č
istomstanju: u elektrotehnici za vodove visokog napona i dr. (oko 12%), u metalurgiji (za dezoksidaciju i dr.),zaštitne premaze, ambalažu, posu
đ 
e itd.Postrojenje za dobijanje aluminijuma u našoj zemlji nalazi se u Podgorici.
MAGNEZIJUM
Magnezijum se dobija iz ruda
karnalit 
(MgCl),
magnezit 
(MgCo
3
),
dolomit 
(CaCo
3
xMgCo
3
), kai i iz
morske vode
.3

Activity (10)

You've already reviewed this. Edit your review.
1 hundred reads
1 thousand reads
ssskzvon liked this
Kurdjup liked this
Ivan Kocić liked this
hercegovac00 liked this
Tanja Stambolija liked this
Sandra Kordic liked this
sintos liked this
Maja Brekalo liked this

You're Reading a Free Preview

Download
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->