Welcome to Scribd, the world's digital library. Read, publish, and share books and documents. See more
Download
Standard view
Full view
of .
Save to My Library
Look up keyword
Like this
2Activity
0 of .
Results for:
No results containing your search query
P. 1
10-Ekonomicnost Proizvodnje Svinjskog Mesa u Polutkama

10-Ekonomicnost Proizvodnje Svinjskog Mesa u Polutkama

Ratings: (0)|Views: 71 |Likes:
Published by Radmila Djordjevic

More info:

Published by: Radmila Djordjevic on Apr 01, 2012
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

04/15/2013

pdf

text

original

 
237
tehnologija mesa
47 (2006) 5-6, 237-241
tehnologija mesa
UDK: 637.5’64.02:338.439.5Osniva~ i izdava~:
 Institut za higijenu i tehnologiju mesa, Beograd 
 BIBLID: 0494-9846 
Stru~ni rad  Professional paper 
Ekonomi~nost proizvodnje svinjskog mesa u polutkama*
 \. Okanovi}, V. Zeki}, Ljiljana Petrovi}, V. Tomovi}, Natalija D`ini}
S a d r ` a j: Analiza ekonomskih parametara proizvodnje svinjskog mesa podrazumeva obra~un tro{kova proizvodnjetovljenika u prvoj fazi procesa proizvodnje, te odre|ivanje tro{kova proizvodnje mesa na osnovu randmana i uklju~ivanja svihtro{kova klanja, u drugoj fazi. Cena ko{tanja proizvedenih tovljenika iznosi 75,99 din/kg (oko 0,95
€ 
 /kg), polutki 112,28 din/kg (oko 1,40
€ 
 /kg) i ujedna~ena je tokom godine. Masa polutki je dosta ujedna~ena (oko 77 kg), a udeo mesa u polutkama jevarirao od 45 do preko 60%.
 Klju~ne re~i:
 proizvodnja svinjskog mesa, tro{kovi, kvalitet polutki
ECONOMIC ASPEKTS OFPORK CARCASSES SIDE PRODUCTION
 Ab s t r a c t: The analysis of pork meat production economic parameters assumes calculation of production costs of  fatteners in the first phase of production, and calculation of total costs of meat production based on the dressing percentageand inclusion of all costs in slaughterhouse, in the second phase. The price of the produced fatteners was 75,99 din/kg (0,95
€ 
 /kg),carcass sides 112,28 din/kg (cca 1,40
€ 
 /kg) and it was quite constant throughout the year. Weight of carcass side was quiteconstant, too (cca 77 kg), but percentage of meat goes from 45 to over 60%.
 Key words:
 Production of pork meat, costs, carcass side quality
UVOD
Zna~aj sto~arske proizvodnje, izme|u ostalog,sastoji se u omogu}avanju da se potpunije iskoriste poljoprivredni resursi i realizuje veliki deo biljne proizvodnje. Pored toga, usled osobitosti procesa proizvodnje koji ima kra}e vreme trajanja, te ne-znatan uticaj spoljnih faktor, sto~arska proizvodnjaznatno uti~e na ukupnu stopu rasta poljoprivredne proizvodnje. Proizvodnja svinjskog mesa ~ini preko jedne tre}ine ukupne proizvodnje mesa u Srbiji, dok se ovaj udeo u Vojvodini podi`e na skoro polovinuukupne proizvodnje. Bez obzira na naturalne poka-zatelje u intenzivnoj, tr`i{no orjentisanoj proizvod-nji svinja, veoma je bitno da se obezbedi i detaljanuvid u tro{kove proizvodnje tovnih svinja, {to pred-stavlja osnov ekonomi~nosti procesa prerade svinj-skog mesa. Za razliku od seoskog doma}instva kojesvinje proizvodi za sopstvene potrebe i eventualnu prodaju vi{ka proizvoda, poljoprivredna preduze}aili porodi~ne farme koje su trajno orijentisane narobnu proizvodnju moraju da veliku pa`nju posvetetro{kovima proizvodnje. Uslov za opstanak na tr`i-{tu je konkurentna i {to je mogu}e jeftinija proiz-vodnja, pri ~emu dobijeni proizvodi moraju da za-dovoljavaju standarde kvaliteta.Istra`ivanja ekonomskih parametara proizvod-nje svinjskog mesa bave se utvr|ivanjem cene ko-{tanja proizvedenog svinjskog mesa u dve faze. Ana-liza se bavi tro{kovima proizvodnje tovljenika u prvoj fazi procesa proizvodnje, te odre|ivanjemukupnih tro{kova proizvodnje pojedinih kategorijamesa primenom divizione kalkulacije u drugoj faziobra~una. Korekcija tro{kova ima za cilj da dobije-nim rezultatima pru`i {iru primenljivost u odnosu naispitivanu farmu. Na ovaj na~in se omogu}ava dadobijeni rezultati imaju op{ti, a ne samo lokalni zna-~aj (
 Andri}
, 1998;
 Jovanovi} i sar 
., 1998).Kvantitet, kao deo dugogodi{njeg nastojanjada se obezbede potrebne koli~ine mesa, i dalje pred-stavlja va`an element proizvodnje, mada je njegov primat ve} du`e vreme prevazi|en. Tako, u razvi- jenom delu sveta postoji saglasnost u pogledu jasnodefinisanog stava prema kome je kvalitet od pri-marnog zna~aja i predstavlja glavnu konkurentsku prednost, dok je kvantitet samo jedan od integralnihelemenata kvaliteta (
 Radovanovi}
, 2001).
* Istra`ivanja su finansirana sredstvima Ministarstva nauke i za{tite `ivotne sredine R. Srbije, u okviru projekta BNT-351008B – ''Proizvodnja i priprema svinjskog mesa za veleprodaju, maloprodaju, industriju gotove hrane i preradu''.
 AUTORI: dr Natalija D`ini}, docent, dr Ljiljana Petrovi}, redovni profesor, mr Vladimir Tomovi}, asistent, mr Danica Manojlovi}, istra`iva~ sarad- nik, Tehnolo{ki fakultet, Univerzitet u Novom Sadu, dr Svetozar Timanovi}, dipl. in`., Dragica Vidari}, dipl. in`., AD ''Neoplanta'' – Industrija mesa, Novi Sad.
 
238
tehnologija mesa
47 (2006) 5-6, 237-241
 \. Okanovi}, V. Zeki}, Ljiljana Petrovi}, V. Tomovi}, Natalija D`ini}
Ocena kvaliteta svinja pre klanja, ili polutki naliniji klanja, odnosno klasifikacija prema objektivnoutvr|enoj vrednosti, ve} dugi niz godina se koristigotovo u svim zemljama sa razvijenim svinjogoj-stvom. Na osnovu ocene kvaliteta trupa/polutki val-orizuje se, u jednom trenutku, ukupan rad u oblastigenetike, selekcije, ishrane, reprodukcije i zdrav-stvene za{tite `ivotinja, kao i u oblasti tehnologijeklanja stoke, primarne obrade trupova/polutki i pre-rade mesa (
 Radovanovi}
, 1992).Jasno je da je u toku dugog procesa proizvod-nje mesa potrebno, {to je mogu}e pre, objektivno i precizno utvrditi prinos i kvalitet mesa. Rezultatovakvih zahteva je razvoj veoma slo`ene merneopreme koja se koristi kako u primarnoj proizvod-nji, tako i na liniji klanja. U procesu ocene kvalitetamora se posti}i dovoljna brzina ocenjivanja, kojamo`e da prati uobi~ajenu dinamiku rada u pogonu,~ime se stvaraju uslovi da podaci utvr|eni na linijiklanja budu odmah kompjuterski obra|eni i eviden-tirani (
 Ljiljana Petrovi} i Danica Manojlovi}
, 1999).U zemljama sa razvijenim svinjogojstvom ko-riste se visokosofisticirani ure|aji za ocenu kvalite-ta polutki kao {to su Henesy Grading System, SKG,Destron PG-100, FOM, ULTRAFOM, AUTOFOMi dr. (
 Petrovi} Ljiljana i sar.
, 2004), ali treba nagla-siti da se jo{ uvek ostavlja mogu}nost upotrebemetode dve ta~ke za ocenu polutki, koja se bazira namerenju debljine masnog i mi{i}nog tkiva lenjiromu klanicama ~iji je nedeljni kapacitet manji od 200svinja (
 Daumas
, 2001;
Tomovi} i sar.
, 2005).
MATERIJALI METODE
Ista`ivanja ekonomskih parametara procesa pro-izvodnje izvr{ena su u okviru preduze}a AD Neo- planta Novi Sad na svinjogojskoj farmi ^enej. Na-vedena farma ima zatvoren ciklus proizvodnje kojiuklju~uje i proizvodnju prasadi za tov i godi{nje proizvodi oko 30 hiljada tovljenika. U okviru farmezaposleno je 110 osoba odgovaraju}ih kvalifikacija.Odre|ivanje tro{kova proizvodnje tovnih svinja bazira se na naturalnim pokazateljima utvr|enim naosnovu ista`ivanja vr{enih na ispitivanoj farmi, te ko-rekcijama pojednih kategorija tro{kova u skladu saoptimizacijom proizvodnih procesa. Korekcije se od-nose na utro{ke hraniva i lekova koji se koriste u pro-cesu prozvodnje, te na obra~un tro{kova amortizacijena osnovu normativa potrebnog prostora i opreme. Uskladu sa tim, pristupa se proceni investicionih ula-ganja u osnovna sredstva, te proceni tro{kova amorti-zacije i odr`avanja, na osnovu ~ega se vr{i aktueli-zacija najva`nijih kategorija fiksnih tro{kova.Kod utvr|ivanja cena ko{tanja svinjskih polut-ki, odnosno tro{kova proizvodnje svinjskog mesa, polazi se od proizvodne cene `ive mere svinja, mase polutki dobijene klanjem, tro{kova hla|enja, elek-tri~ne energije, vode, rada prema normativima tro-{kova klanja i obrade svinjskog mesa i tro{kovainspekcijskog pregleda. Dobijeni tro{kovi su uma-njeni za vrednost iznutrica i nusproizvoda dobijenihklanjem svinja.Ocena kvaliteta polutki (prinos mesa) izvr{ena je metodom parcijalne disekcije, po metodi koju suopisali
Walstra i Merkus
(1996). Na osnovu utvr|e-nog procenta mesa, svinjske polutke su klasirane u{est komercijalnih klasa (SEUROP) (Council Re-gulation (EEC) No 3220/84..., 1984). Po ovoj meto-di, polutka se, po anatomski precizno definisanoj{emi, raseca na 12 delova, a samo ~etiri najzna~ajni- ja dela polutke (but, le|no–slabinski deo, ple}ka irebarno–trbu{ni deo), koji sadr`e 75% svih popre-~no–prugastih mi{i}a, disekciraju se na osnovnatkiva, na osnovu ~ega se izra~unava procenat mesa.
REZULTATI ISTRA@IVANJAI DISKUSIJA
 Na osnovu snimanja proizvodnih procesa nafarmi, izveden je obra~un tro{kova materijala kojiuklju~uje utro{ke hrane, lekova, ostalog materijala ivode. Najve}i deo tro{kova materijala ~ine tro{kovikoncentrata. Obra~un tro{kova predvi|a ukupno petvrsta koncentrata. Tov zalu~ene prasadi po~inje se sakoncetratom sa 22% proteina. Ova veli~ina se poste- peno smanjuje, tako da se tov zavr{ava sa hranomkoja sadr`i 14% proteina, koja se koristi i za ishranuosnovnog stada. Pregled vrsta koncentrata i plani-ranih utro{aka u toku trajanja tova dat je u tabeli 1. Na bazi prikupljenih podataka i pretpostavkeda se hrana priprema u sopstvenoj me{aonici izve-den je obra~un tro{kova materijala potrebnih za pri- premanje hrane za tov jednog tovljenika do te`ineod 100 kilograma. Pored utro{ka hrane koji seostvaruje u tovu za odr`avanje navedene proizvod-nje potrebno je obezbediti i odr`avanje odgovara-
Tabela 1.
Utro{ci koncentrata u toku trajanja tova
Table 1.
Consumption of concentrate duringfattening period
Sadr`aj proteina (%)Periodkori{}enjaUtro{enakoli~ina (kg)22od zalu~enja do te`ine od 10 kilograma22010 15 kg151815 25 kg231625 60 kg1101460 100 kg180
 
 ju}eg osnovnog stada, odnosno krma~a i nerastova.Ovi tro{kovi obra~unati su na osnovu utro{ka kon-centrata sa 14% proteina, pri ~emu godi{nja potro-{nja po jednoj tovnoj krma~i iznosi 1200 kg, brojzalu~ene prasadi 20 komada godi{nje, a za priplodse koristi 35 nerastova. Obra~un navedenih tro{kovadat je u tabeli 2.Obra~un ukupnih tro{kova materijala izveden je na osnovu ranije izvedenih podataka, analize tro-{kova na ispitivanoj farmi, te korekcije za tro{kove putem normativa poznatnih za pojedine kategorije.Pregled ukupnih tro{kova dat je u tabeli 3.Obra~un tro{kova zarada izveden je premaostvarenim zaradama na posmatranoj farmi. Ove za-rade ne uklju~uju op{te tro{kove zarada koji se od-nose na rad ra~unovodstvene i drugih slu`bi. Budu}ida na posmatranoj radnoj jedinici postoje i mogu}-nosti za optimizaciju broja zaposlenih i smanjenjezarada, ovu okolnost je mogu}e zanemariti. Prili-kom obra~una zarada, u iste su uklju~ene i naknadetro{kova na koje zaposleni imaju pravo, a koje se prvenstveno odnose na tro{kove prevoza. Tro{kovikoji su na ovaj na~in obra~unati iznose 1.121,27 di-nara po jednom tovljeniku, odnosno 11,2 dinara pokg proizvedenih tovljenika.Obra~un tro{kova amortizacije izveden je pre-ma normativima investicija potrebnih za odr`avanje proizvodnje tovnih svinja u sistemu koji podrazu-meva u potpunosti zaokru`en proces proizvodnjekoji uklju~uje proizvodnju priplodnog i tovnog ma-terijala, te vlastitu me{aonicu za sto~nu hranu sa pri- padaju}im silosom adekvatnog kapaciteta. Tro{koviamortizacije osnovnog stada polaze od kori{}enja priplodnih krma~a u trajanju do dve godine. Po{to preduze}e samo proizvodi suprasne nazimice, kaovrednost investicije obra~unavaju se samo direktnimaterijalni tro{kovi. Tro{kovi amortizacije osnovnogstada obra~unati na ovaj na~in iznose 125 dinara po jednom tovljeniku. Tro{kovi amortizacije objekata iopreme utvr|uju se prema standardno potrebnim in-vesticijama u osnovna sredstva i iznose 1.290 dinara po jednom tovljeniku, odnosno ukupni tro{kovi amor-tizacije iznose 1.415 dinara po tovljeniku.U cenu su uklju~eni i op{ti tro{kovi koji suobra~unati prema proceni izvedenoj na osnovu uvi-da u ra~unovodstvenu evidenciju ispitivanog gaz-dinstva i iznose 125,00 din po tovljeniku. Pregledukupnih tro{kova proizvodnje tovnih svinja prika-zan je po jednom uzgojenom tovljeniku prose~nemase od 100 kg u tabeli 4.Ako se uzme u obzir da projektovana masatovljenika iznosi 100 kilograma, mogu}e je do}i docene ko{tanja od 75,99 dinara po kilogramu `ivemere. Obra~un ukupnih tro{kva proizvodnje svin- jskog mesa (polutki) izveden je kroz dodatni obra-~un tro{kova klanja, hla|enja i obrade polutki kojiiznose 10,50 dinara po kg tovljenika (tabela 5).Dalji obra~un izveden je u skladu sa ostvare-nim randmanom zaklanih svinja. Vrednost tovljeni-ka mase 100 kg iznosi 8.649 dinara, a po{to je ohla-239
tehnologija mesa
47 (2006) 5-6, 237-241
 Ekonomi~nost proizvodnje svinjskog mesa u polutkamaEconomic Aspekts of Pork Carcasses Side Production
Tabela 2.
Tro{kovi materijala za pripremusto~ne hrane
Table 2.
Material costs for feed preparation
Tabela 3.
Obra~un ukupnih tro{kova materijala
Table 3.
Total material cost calculation
Tabela 4.
Obra~un ukupnih tro{kova proizvodnje po jednom tovljeniku
Table 4.
Total cost calculation of production per fattener 
Tabela 5.
Obra~un tro{kova svinjskog mesa po kilogramu polutke
Table 5.
Cost calculation of pork meat basedon carcass per kg
Opis tro{kovaIznos (din/kg)Cena ko{tanja svinjskog mesa75,99Tro{kovi klanja10,50
Ukupno86,49Kategorija tro{kovaIznos (din)
Tro{kovi materijala za pripremu hrane4356,77Tro{kovi veterinarskih usluga i lekova186,54Tro{kovi vode90,00Tro{kovi energije220,00Gubici u tovu84,55
Ukupni tro{kovi materijala4937,86
Sadr`aj proteina (%)Utro{enakoli~ina (kg)Cena(din/kg)Ukupnitro{kovi (din)22219,1338,26201516,27244,05182314,41331,431611011,761 293,601418010,131 823,4014*--626,03
Ukupno4 356,77
*ishrana osnovnog stada
Kategorija tro{kovaIznos (din)Materijal4937,86Zarade1121,27Amortizacija1415,00Op{ti tro{kovi125,00
Ukupno7599,13

You're Reading a Free Preview

Download
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->