Welcome to Scribd, the world's digital library. Read, publish, and share books and documents. See more
Download
Standard view
Full view
of .
Save to My Library
Look up keyword
Like this
0Activity
0 of .
Results for:
No results containing your search query
P. 1
Maxi-Dergi Ağustos 2004 Sayısı

Maxi-Dergi Ağustos 2004 Sayısı

Ratings: (0)|Views: 0 |Likes:
Published by serkan
SERKAN SİMSEK
SERKAN SİMSEK

More info:

Published by: serkan on Apr 01, 2012
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

05/13/2014

pdf

text

original

 
 ____________________________________________________________________ 
WWW.MAXIMUMBILGI.COM
Sayfa
 
1
Maxi-Dergi
 
A
ğ
ustos 2004 Say
ı
 9
içindekiler 
 
2
Maxi-Bilim
Kuantum Fizi
ğ
i
 
4
Maxi-Bilim
Evrim Teorisi’ni destekleyen yeni kan
ı
tlar
 
7
Maxi-Bilim
Asansör ile uzaya ç
ı
kaca
ğ
ı
z
 
11
Maxi-Teknoloji
Barkod okuyucular
 
12
Maxi-Cinsellik
Kad
ı
n cinselli
ğ
i
 
18
Maxi-Tarih
2. Dünya Sava
ş
ı
’nda Japon Hileleri
21
Maxi-Tarih
Roma’y
ı
gerçekten Neron mu yakt
ı
?
 
23
Maxi-Sa
ğ
l
ı
k
Vakumla ya
ğ
emme öldürüyor
 
26
Maxi-Anekdot
Soru-Cevap
 
28
Maxi-Anekdot
K
ı
sa-K
ı
sa
 
   i  ç   i  n   d  e   k   i   l  e  r
 
 ____________________________________________________________________ 
WWW.MAXIMUMBILGI.COM
Sayfa
 
2
Maxi-Dergi
 
A
ğ
ustos 2004 Say
ı
9 
bilim
 
KUANTUM F
İ
Z
İĞİ
 
Einstein’in Görelilik Teorisine meydan okuyan yenikurama göre uzay
ı
n mikroskobik düzeyde tanecikliyap
ı
s
ı
var. Zamana gelince, o da kesintisiz bir süreçde
ğ
il. Yoksa hayat
ı
m
ı
z film karelerinden miolu
ş
uyor?
Hepimizin bildi
ğ
i, de
ğ
i
ş
mezlikleriyle ünlü fizik yasalar
ı
,art
ı
k "de
ğ
i
ş
ir" oldular. Örne
ğ
in Einstein'
ı
n ünlü GörelilikTeorisi, klasik fizi
ğ
in ula
ş
ı
lmaz kalesi olan Newton Mekani
ğ
i'nin pabucunu dama atm
ı
ş
t
ı
. Günümüzde isekuantum fizikçilerinin yüklenmesiyle, Görelilik Teorisi delik de
ş
ik edildi. Oysa Einstein, Görelilik Teorisi ile, uzayve zaman
ı
n ayr
ı
lmaz bir bütün oldu
ğ
unu göstermi
ş
ti.Evet, Einstein hakl
ı
, uzay-zaman bir bütün!
İ
yi ama nas
ı
l bir bütün? En basit tan
ı
m
ı
yla, maddenin atomlardanolu
ş
tu
ğ
unu biliyoruz. Peki, ya bo
ş
luk? Bo
ş
luk da uzay parçac
ı
klar
ı
ndan olu
ş
an delikli bir yap
ı
olabilir! Kim bilir,belki zaman bile saatin "tik-tak"lar
ı
ndan olu
ş
an kesintili bir süreçtir. Burada bir çeli
ş
ki yok mu?
Ş
imdi kuantumfizi
ğ
inin fantastik dünyas
ı
na uzan
ı
p, neler olup bitti
ğ
ine bir göz atal
ı
m.
Morötesi Felaket
1900'lerin ba
ş
ı
nda, bir grup fizikçinin karl
ı
bir k
ı
ş
gecesinde, kar
ş
ı
s
ı
na geçtikleri
ş
ömineye dair problematiklerüzerine kafa yordu
ğ
u hiç akl
ı
n
ı
za gelir mi? Ünlü fizikçilerin çözmeye çal
ı
ş
t
ı
klar
ı
problematik, Hollywood'un korkufilmlerine ta
ş
ç
ı
kartacak bir deh
ş
et senaryosuydu adeta. Diyelim karl
ı
bir k
ı
ş
ak
ş
am
ı
 
ş
ömineye odun att
ı
n
ı
z,a
ş
k
ı
n
ı
zla kald
ı
raca
ğ
ı
n
ı
z
ş
arap kadehlerini haz
ı
r ettiniz. O da ne?
Ş
öminedeki ate
ş
harland
ı
kça harlan
ı
yor,küllenece
ğ
i yerde hem sizi hem de sevgilinizi yak
ı
p kavuracak kadar büyüyor!"Kötü bir
ş
aka" diyerek geçi
ş
tirmeyin bu durumu. 19. yüzy
ı
l
ı
n klasik fizik teorilerine göre,
ş
ömine duvarlar
ı
ndangeri yans
ı
yan k
ı
z
ı
lötesi
ı
ş
ı
nlar, yani
ı
s
ı
, ate
ş
i devaml
ı
beslemeli, s
ı
cakl
ı
k sonsuza dek artmal
ı
yd
ı
! er
ş
eyera
ğ
men, aralar
ı
nda ünlü Alman fizikçisi Max Planck'
ı
n da bulundu
ğ
u onca insan
ı
n bir bildi
ğ
i olmal
ı
yd
ı
.Konuya biraz daha yak
ı
ndan bakal
ı
m: Elektromanyetik kuvveti aç
ı
klayan klasik Maxwell Denklemleri, enerjininkesintisiz dalgalardan olu
ş
tu
ğ
unu söyler ki, bu da herhangi bir "enerji dalgas
ı
n
ı
n" sonsuza dek bölünebilmesianlam
ı
na geliyordu. Böylece, enerji artt
ı
kça dalga boylar
ı
sonsuza dek k
ı
salacak ve
ş
ömineye sonsuz enerjisa
ğ
layacakt
ı
.Max Planck bu nokta üzerine yo
ğ
unla
ş
t
ı
rd
ı
ğ
ı
çal
ı
ş
malar
ı
nda, "morötesi felaket" ad
ı
verilen bu olaya bamba
ş
kabir aç
ı
dan yakla
ş
arak, enerji dalgalar
ı
n
ı
n sonsuza dek bölünemeyece
ğ
ini varsayd
ı
. Bir di
ğ
er ifade ile, bir enerjiipli
ğ
inin sonsuza dek k
ı
salan parçalara bölünece
ğ
ini dü
ş
ünmek yerine, ipli
ğ
in en fazla bir boya kadarkesilebilece
ğ
i varsay
ı
m
ı
ndan hareket etti.Planck, e
ğ
er bu varsay
ı
m
ı
do
ğ
ru ise kesintisiz enerji ak
ı
m
ı
olamayaca
ğ
ı
n
ı
, tersine, enerjinin kesintili dalgapaketleri halinde yay
ı
ld
ı
ğ
ı
n
ı
söyledi. O karl
ı
k
ı
ş
gecesine dönersek, bir
ş
öminenin içine s
ı
ğ
acak "en küçük"k
ı
z
ı
lötesi
ı
ş
ı
n dalgas
ı
n
ı
n bir s
ı
n
ı
r
ı
vard
ı
. Basitle
ş
tirir ve yukar
ı
daki senaryomuzu uygularsak; gittikçe yüksekenerji içeren ve büyüyen
ı
ş
ı
n paketleri
ş
ömineyi h
ı
zla doldurup daha fazla
ı
s
ı
nmay
ı
önlüyordu. Enerjinin"kuantum" ad
ı
verilen paketler halinde yay
ı
ld
ı
ğ
ı
n
ı
Planck bulmu
ş
, kuantum fizi
ğ
inin ilk harc
ı
m koymu
ş
tu bilimdünyas
ı
nda.Hem kuantum fizi
ğ
inin babas
ı
Max Planck hem de Einstein'
ı
n içleri rahat de
ğ
ildi. Tüm ömürlerini kuantumfizi
ğ
inin yanl
ı
ş
oldu
ğ
unu kan
ı
tlayan bir teori geli
ş
tirmek için harcad
ı
lar. Ancak her ikisi de Einstein'
ı
n "Tanr
ı
 evrenle zar atmaz" sözüne ra
ğ
men ba
ş
ar
ı
s
ı
zl
ı
ğ
a u
ğ
rad
ı
lar ve buruk öldüler.
   b   i   l   i  m 
 
 ____________________________________________________________________ 
WWW.MAXIMUMBILGI.COM
Sayfa
 
3
Maxi-Dergi
 
A
ğ
ustos 2004 Say
ı
9 
bilim
 Bu iki dahinin kendi içlerindeki hayal k
ı
r
ı
kl
ı
klar
ı
na kar
ş
ı
n, kuantum fizi
ğ
i, birçok do
ğ
a olay
ı
n
ı
klasikfizikten daha iyi aç
ı
klad
ı
ğ
ı
gibi, yine klasik fizi
ğ
in aç
ı
klayamad
ı
ğ
ı
kara cisim
ı
ş
ı
n
ı
m
ı
gibi do
ğ
aolaylar
ı
na da aç
ı
kl
ı
k getirebildi. Yine de günümüzde, kuantum fizi
ğ
i, pek çok bilim adam
ı
taraf 
ı
ndanyetersiz görülüyor.Peki ama neden? Einstein'
ı
n tamamen klasik fizi
ğ
e dayanan ve kütleçekimi aç
ı
klayan GörelilikTeorisi'nin kuantum yorumu daha yap
ı
lamad
ı
da ondan! Oysa, kütle-çekim, do
ğ
an
ı
n dört temelkuvvetinden biri. Üstelik, ara
ş
t
ı
rmalar; di
ğ
er üç temel kuvvetin (zay
ı
f ve güçlü nükleer kuvvetler ileelektromanyetik kuvvet), evrenin do
ğ
um an
ı
nda kütleçekime indirgenerek birle
ş
ti
ğ
ini gösteriyor! Buda evrenin s
ı
rr
ı
n
ı
n kuantum fizi
ğ
inin etkili oldu
ğ
u çok küçük zaman ve mekân dilimlerinde yat
ı
yor olmas
ı
 demek. Nitekim, kuantum fizi
ğ
i, her iki nükleer kuvvet ile elektromanyetizmi aç
ı
klamay
ı
ba
ş
ard
ı
. Ne var ki,bilim dünyas
ı
geçerli bir kuantum kütleçekim kuram
ı
n
ı
henüz olu
ş
turamad
ı
.Zaman, tarih boyunca hep kesintisiz, süre
ğ
en bir olgu olarak anla
ş
ı
ld
ı
. Sanki bütün mekânlar ve bütün uzayortak bir zaman kab
ı
n
ı
n içine dald
ı
r
ı
lm
ı
ş
t
ı
ve bu zaman olaylardan ba
ğ
ı
ms
ı
z olarak ak
ı
yordu. Albert Einstein,bunun yanl
ı
ş
bir fikir oldu
ğ
unu kan
ı
tlad
ı
. Madde, kütleçekim arac
ı
l
ı
ğ
ı
yla uzay
ı
bükerek, zaman
ı
n ak
ı
ş
ı
n
ı
yah
ı
zland
ı
r
ı
yor ya da yava
ş
lat
ı
yordu. Öte yandan uzay, kuantum fizi
ğ
i kuramlar
ı
na göre kesikliyse, zaman dakesikli olamaz m
ı
yd
ı
? Einstein, ayr
ı
lmaz uzay-zaman
ı
kesintisiz bir olgu olarak ele alm
ı
ş
t
ı
. Kuantum fizi
ğ
i, buikiliden yaln
ı
zca uzay
ı
dilimlemi
ş
, zaman
ı
dilimlere ay
ı
rmam
ı
ş
t
ı
!Oysa günümüz fizikçilerinden, Kanada Waterloo'daki Kuramsal Fizik Çevre Birimleri Enstitüsü çal
ı
ş
anlar
ı
ndanProfesör Lee Smolin, bir kuantum kütleçekim kuram
ı
için zaman
ı
da dilimlemek gerekti
ğ
ini söylüyor: "Zaman bir
ı
rma
ğ
ı
n suyu gibi de
ğ
il, saatin tik-taklar
ı
gibi ak
ı
yor ve bu saat yakla
ş
ı
k l (T3 saniyelik Planck Zaman
ı
'ndat
ı
kl
ı
yor."Öyleyse, Görelilik Teorisi ile kuantum fizi
ğ
i nas
ı
l birle
ş
tirilecek? Bu sorunsal için Einstein'
ı
n kulland
ı
ğ
ı
geometridenklemlerini kuantum fizi
ğ
ine uyarlamak gerekiyor. Aç
ı
klamaya çal
ı
ş
al
ı
m: Geleneksel geometri kurallar
ı
nagöre, bir küp, gittikçe küçülen küplere ayr
ı
labilir ve bu i
ş
lem sonsuza dek sürdürülebilir. Kuantumcular buna
ş
iddetle kar
ş
ı
ç
ı
k
ı
yor. Onlara göre uzay, t
ı
pk
ı
madde gibi, daha küçük parçalara ayr
ı
lamayan temel bo
ş
lukö
ğ
elerinden olu
ş
uyor. Bunun yan
ı
s
ı
ra, bizzat zaman, kesikli bir yap
ı
sergiliyor. Kuantum fizikçilerinin ortayaatt
ı
klar
ı
na göre, zaman; aralar
ı
nda "hiçlik"in oldu
ğ
u tek tek anlardan olu
ş
uyor. Bu anlar
ı
n boyu ölçülüyor vezaman ilmekler halinde örülüyor.Evrenimizin uzak kö
ş
elerinden gelen
ı
ş
ı
n
ı
mlar
ı
fizikçiler, "Halka Kuantum Kütleçekim Kuram
ı
" çerçevesindeara
ş
t
ı
r
ı
yorlar. Kuantumculara göre zaman kesikli ak
ı
yorsa, uzay da t
ı
pk
ı
bir sünger gibi gözenekli olacak ve bu"gözeneklerin" aras
ı
nda hiçbir
ş
ey olmayacakt
ı
r! Hatta bo
ş
luk bile! Çevreden yal
ı
t
ı
lm
ı
ş
iki ayr
ı
elektrondanbirinin spini de
ğ
i
ş
tirildi
ğ
inde, di
ğ
erinin de ayn
ı
spin durumuna geçmesi olarak örnekleyebilece
ğ
imiz "kuantumuzaktan etki" olgusu da bu görü
ş
ü destekliyor. K
ı
sacas
ı
, madde bir uzay taneci
ğ
inden di
ğ
erine s
ı
çr
ı
yor ve bu ikiyap
ı
ta
ş
ı
aras
ı
ndaki hiçlikte kesinlikle var olmuyor!
Teoriden bol ne var!
Uzay
ı
olu
ş
turan en küçük tanecik Planck Sabiti'ne kar
ş
ı
l
ı
k geliyor. Yani bir di
ğ
er söylemle evrenimiz 10-

 saniye ya da 10-

cm'den daha küçük ölçeklere indirgenemez.
İş
te bu uzay tanecikleri, hiçlik denizinde yüzenvarolu
ş
adac
ı
klar
ı
olarak tan
ı
mlanabilir. Roma La Sapienza Üniversitesi'nden fizikçi Giovanni Ameli-no-Camelia,"Uzay taneciklerinin belli bir
ş
ekli yok" diyor. "Sadece belli bir hacimleri ve iyi belirlenmi
ş
d
ı
ş
yüzeylerioldu
ğ
unu" söyleyebiliriz.Giovanni Amelino-Camelia'ya göre bu tanecikler "uzaktan etki" ile birbirine ba
ğ
lan
ı
p delikli bir evren meydanagetiriyor. Halka Kuram
ı
da, bu kuvantum s
ı
çrama geometrisini, t
ı
pk
ı
anneannelerimizin ördü
ğ
ü kazaklar gibiilmek ilmek dokuyor.Einstein'
ı
n Görelilik Teorisi'ne temel olan Lorentz Dönü
ş
ümleri ve Riemann Geometrisi'ni, kuantum fizi
ğ
iylebirle
ş
tirmeye çal
ı
ş
an Halka Kuram
ı
'n
ı
n i
ş
i zor. "Sorun
ş
u ki, bunlar birbiriyle uyu
ş
maz iki teori" diye aç
ı
kl
ı
yorAmelino-Camelia: "Bunu bir yapbozun birbiriyle örtü
ş
meyen iki parças
ı
örne
ğ
iyle de kar
ş
ı
la
ş
t
ı
rabiliriz."
   b   i   l   i  m 

You're Reading a Free Preview

Download
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->