Sin Selima Groznog
Darko Tanasković i Ema Miljković
| 12. april 2012.
Deseti osmanski sultan vladao drţavom čak 46 godina. Sklon poeziji i filozofiji, govorio i
srpski jezik
Sultan Sulejman Veličanstveni
KADA je 1520. godine, posle smrti sultana Selima I, na presto stupio njegov sin
Sulejman, jedan savremenik je rekao "Lav umre, doĎe nam jagnje". Naredne decenije pokazaće koliko je pogrešio.
Sulejman, sin Selima i Hafse, roĎen je 1494. godine u Trapezuntu, gde je njegov otac
u to
vreme bio namesnik. Sa sedam godina započinje školovanje u palati Top kapi uIstanbulu, gde uči jezike (smatra se da je pored osmanskog turskog, govorio arapski, persijski, čagatajski i srpski), filozofiju, matematiku, osnove vojne strategije, ali stiče i borbene veštine (mačevanje i slično).
Prema nekim svedočanstvima, oduševljavao se delom Aleksandra Makedonskog,nadahnjujući se idejom da i on postane car "Istoka i Zapada". U ovom periodu se
verovatno upoznaje i sa Ibrahimom, Grkom iz Parge, koji je dankom u krvi doveden u
carsku palatu, gde je započeo proces njegovog obrazovanja kao paţa i "sultanovog roba".Ovo prijateljstvo će obeleţiti prve decenije Sulejmanove vladavine.
O poreklu Sulejmanove majke postoje izvesne nedoumice. U istoriografiji preovladava
mišljenje da je bila Tatarka sa Krima, kćerka hana Mengeli Giraja, mada se to u novijevreme osporava. Postoje čak i mišljenja da je bila srpskog porekla, ali to nije naučno
dokazano.Sulejman je jedini osmanski vladar u periodu od Murata I (1362) do Ahmeda I (1603),
koji je na presto stupio mirnim nasleĎivanjem, bez sukoba sa braćom. U trenutku smrti,Selim je, čini se, imao samo jednog sina. Ne zna se šta se dogodilo sa njegovim drugimmuškim potomcima, ali se pretpostavlja da je odlučni i okrutni
Selim to pitanje rešio jošza ţivota, ostavljajući olakšan put odabranom nasledniku. Sulejman je imao sestreHatidţu i Bejhan, udatu za Ferhad
-
pašu, jednog od visokih dostojanstvenika Porte.
Kao mladić od 15 ili 16 godina, još za ţivota svoga dede Bajazit
a II, Sulejman je najpre
dobio na upravu sandţak Bolu, ali je njegov stric Ahmed smatrao da je time učinjen
ustupak Sulejmanovom ocu, a Ahmedovom bratu Selimu, tj. da su otac i sin preblizu, teda to Selimu daje prednost u borbi za presto u odnosu na njego
vu braću. Ahmed je uspeo
da izdejstvuju da mladi Sulejman bude iz Bolua poslat u Kafu, na Krim. Ipak, to nije
zaustavilo Selima da se odlučno razračuna s braćom, a na kraju i ocem, te da iz borbi oko prestola izaĎe kao pobednik.
PLAMEN IZ SABLJE
U uvodu sv
ojih zvaničnih akata Sulejman je pisao: "Ja, sultan i padišah
Sredozemlja, Crnog mora, Rumelije i Anadolije, zemlje Ruma i Karamana, zemalja Zulkadra, Dijarbekira,
Kurdistana i Azerbejdţana, Persije, Damaska i Alepa, Egipta, svetog Jerusalima, slavne Meke
i svetle
Medine, svih arapskih zemalja, Jemena i Dţede, tatarske teritorije, kao i brojnih drugih zemalja osvojenih
nesavladivom silom mojih svetlih predaka i mojih velikih prethodnika, kao i velikog broja zemalja koje jeosvojila moja sablja iz koje izbija plamen".
Selim stupa na osmanski presto 1512. godine, a mladi Sulejman, kao prestolonaslednik,
odlazi kao namesnik u Manisu, što je u to vreme bila uobičajena praksa kod Osmanlija.
Vest o smrti svoga oca Sulejman prima kao namesnik u Manisi. Kao što je to bio običaj,vest o smrti sultana Selima, koji je umro na putu izmeĎu Istanbula i Jedrena, drţana je utajnosti dok prestolonaslednik stigne do prestonice i preuzme vlast. Preuzimajućikormilo, novi sultan pokazao se promišljeno izdašnim u darivanju janič
ara (tzv. poklon
za stupanje na presto). TakoĎe, bio je dovoljno mudar da kao velikog vezira zadrţi starog
Piri Mehmed-
pašu, Selimovog poverenika od 1518. godine, koji je bio odlično upućen usve drţavne poslove i na koga se novi vladar mogao apsolutno osl
oniti.
Sulejman dolazi na čelo osmanske drţave 1520. godine, kao deseti osmanski sultan, čija je vladavina od 46 godina najduţa u šestovekovnoj istoriji Osmanskog carstva. Osmanskatradicija ga uvaţava ne samo kao ratnika, koji je proširio granice Carstva
od Atlantskog
do Indijskog okeana, već i kao vladara rešenog da izvrši kodifikaciju osmanskih
svetovnih zakona (kanuna). Otuda i njegov turski nadimak Kanni - Zakonodavac.
Nadimak Veličanstveni (Magnifiljue) stekao je, u prvom redu, zaslugom francuskih
put
opisaca, koji su bili oduševljeni savršenom disciplinom u osmanskoj vojsci, u čijimlogorima, kako su tvrdili, nije bilo opijanja, kockanja, svaĎa i tuča, kao što je to bio slučaju onovremenim vojnim logorima na Zapadu. Ne sme se izgubiti iz vida ni činje
nica da
upravo za vreme vladavine Sulejmana Zakonodavca Francuzi i Turci postaju čvrstisaveznici u borbi protiv cara Svetog Rimskog carstva, Karla V, a to će savezništvo opstati
i u potonjim vekovima.Mladi Sulejman je ispravno procenio da svoj autoritet mora potvrditi na bojnom polju, tetako uveriti vojsku, vezire i narod da je dostojan osmanskog prestola. Odrastao je u senci
oca Selima, kome je turska tradicija dodelila nadimak Grozni (Yavuz), čoveka koji je u jarosti svojeručno davio nepoćudne vezire i
osvajača koji je pokorio istočnu Anadoliju istavio tačku na postojanje Mamelučkog sultanata u Egiptu. Time je postao i zaštitnik muslimanskih svetih mesta Meke i Medine, kao i baštinik titule halife.
Sulejman, prema svedočenjima savremenika, nije bio ratničke prirode. Sklon filozofiji i poeziji (ostao je poznat pod pesničkim pseudonimom Muhibi), stupivši na presto znao jeda mora potisnuti taj deo svoje ličnosti, te iskazati odlučnost i hrabrost ratnika. Mletački
izaslanik na Porti, Danijele Ludovizi, opi
sao je sultana Sulejmana sledećim rečima: "On je visok stasom, mršav, orlovskog nosa, zemljane boje koţe, zdrav, prgav, potišten, više
sklon dokolici nego poslu, pravoveran kao musliman i u svojim navikama nepokvaren.
Njegov duh nema ţivosti, razboritosti,
kreposti, koje bi odgovarale onolikom carstvu". I
on je pogrešio.
Silom na ugarsku kapiju
Darko Tanasković i Ema Miljković
| 13. april 2012
Samo nekolicina najodanijih sultanovih saradnika znala je za konačni cilj pohoda
-osvajanje Beograda, "kapije Ugarske"
Umetničko viĎenje opsade Beograda
SVESTAN teškoća koje nosi pohod na Istok, usled teškog terena s jedne, i naročitih problema koje je sa sobom nosilo ratovanje protiv muslimana šiita, a ne sunita što su bili
Osmanlije, Sulejman se, pri odabiru cilj
a za svoj prvi ratnički pohod, okreće onima koje
su muslimanski vladari smatrali "prirodnim" neprijateljima -
hrišćanima u Evropi.
Moćna ordija napustila je prestonicu i zaputila se ka evropskim provincijama Carstva
sredinom maja 1521. godine. Samo nekolicina najodanijih sultanovih saradnika znala je
za konačni cilj pohoda
- osvajanje Beograda, "kapije Ugarske".
HroniČari su zabeleţili da se Sulejman, još kao mladić koji stiče znanja iz istorije sveta,zarekao da će povesti svoju vojsku na "Beograd, Rodos, Maltu i Jajce", što su mu njegovi
preci ostavili u amanet. Prva osmanska opsada Beograda odvijala se 1440. godine, nakonprvog pada Despotovine Srbije (1439), dok je drugi put pod zidinama Beograda poklekla
vojska moćnog vladara Mehmeda II Osvajača (1456).
Sulejman je bio na putu da ostvari
cilj nedostiţan njegovim prethodnicima.
KARAVAN OD 3.000 KAMILA
FERHAD-
PAŠA, jedan od vezira kupole i carski zet, uspešno ugušivši pobunu u Siriji, došao je na evropsko ratište vodeći karavan od 3.000 kamila. Na beogradsko ratište bio jedoveden i najmanje jedan slon. Hroničar Sulejmanovog pohoda zabeleţio je da su pod noge ovog slona
bacani zarobljenici, da ih izgazi.
Nije poznat tačan broj vojnika u osmanskoj vojsci koja se otisnula put Beograda. Nekiizvori pominju 200.000, ali je taj broj svakako preteran. Čini se da su procene izmletačkih izveštaja, koje govore o 30.000 vojnika i još 70.000 neregularnih jedinica
(z
aduţenih za pljačku, razaranja, pustošenja, ali i poslove poput teglenja i odrţavanjatopova, čišćenje puteva i izgradnje mostova, potkopavanje bedema, brige oko provijanta,itd.), najpribliţniji stvarnom stanju. Ostalo je zabeleţeno i da je epidemija koja
je
zavladala u osmanskom logoru uzela svoj danak, te da je broj na kraju bio i nešto manji.
Search History:
Result 00 of 00
00 results for result for
p.
Istina o sultanu Sulejmanu-feljton Večernjih Novosti
7.9K
Reads
35
Readcasts
0
Embed Views
Recommended
More From This User
Notes
Load more
