Kowalstwo - Technologia Roman Lipski 1947

'.

OGóLNEPOJECIA

Kowalstwemnazywamyzawód,obejmujacyzespólczynno-scimajacychzazadanieprzerabianietworzywwstanienagrza-nym,przypomocycisnieniawytwarzanego,badzoduderzenmlota,badzod'naciskuwywolanegoprasa.Tenrodzajobróbkimozliwyjesttylkodzieki

plastycznosci

przer~abianegometalu.Wielemetalijestplastycznychprzytemperaturachnormal-.nych,np.olów,miedz,cyna,wmniejszymstopniuzela:witp.In-nenabierajaplastycznoscipopodgrzaniu,np.cynkjestpiasty-

~znywgranicach100

-

1500

C.

Niektóremetalezwiekszajaswojaplastycznoscwmiarena-glZewaniadopewnychgranicznychtemperatur,poprzejsciuktó-rychstajasiekruche.Metaletemogabycpoddawaneprzeróbceplastycznejtj.zapomocakucialubwalcowaniajedynieponizejtychtemperatur(np.miedz,braz,mosiadz,cynaitp.).Zelazojestjedynymmetalem,któregoplastycznoscwmiarenagrzewaniaslal<.>wzrasta.Stalposiadapodtymwzgledemwla-snosyizelaza,ztymjednakzastrzezeniem,ze

oporykucia

wzra-.stajazaleznieodzawartosciweglawstali.Wiekszazawartoscweglawstali,jakiinnedomieszki,wy-wierajategorodzajuwplywnaplastycznoscstaliwstaniena-,grzanym,izpowodujawytworzeniesienajwiekszejplas~yczno-sciwgranicachpewnychtemperaturkazdemugatunkowistali-wlasciwych.Znajomosctychtemperaturjestrzeczawaznaikonieczna-dlakowala,gdyzkucie,przyniewlasciwychtemperaturach,lat-wodoprowadzidozepsuciasurowcawysokowartosciowychga-tunkówstali.

3

.

Istotnacechaprzeróbkikowalskiejjest

nzezmzennoscobje-tosci

materialu.Rzeczywiscie,wczasiekuciailoscmaterialuzmianienieulega.Jedyniezmieniasieksztalt.Szczególniejja-skrawocechatawystepujeprzyodkuwaniuwformach.Tacechaniezmiennosciobjetoscimaterialuwczasiekuciazblizakowalstwozarównodowalcownictwa,jakiodlewnictwa"gdziezasadaniezmiennosciobjetoscijestrówn~ezzachowana.Cechypowyzszejpieposiadajainnesposobyobróbki,np.me-chanicznaobróbkazapomocaskrawania,czytorecznie,czynaobrabiarkach,gdzieiloscmaterialupodók:onaniuobróbkiulegazmianie.Surowcemuzywanymdoprzeróbkikowalskiejjestprze-wazniestal.Wprawdzieiinnemetalemogabycprzekuwane,leczuzyciestaliwkowalstwiewstósunkudoinnychmetalijesttakogromne,izmozemysmialotwierdzic,zestaljestniemalwy-lacznymtworzywemprzerabianymwkowalstwie.Dotyczyto'zwlaszczagatunkówstaliomalejzawartosciwegla,pospoliciezwanychprzezkowaliniesluszniezelazem.Najczesciejprzerabiasiewkowalstwiestal00malejzawar-

tosciwegla(okoloRr

=

35kg/mm2)orazstalmaszynowa(oko-

loRt

=

50kg/mm2).

'I

NAGRZEWANIEDonagrzewaniametalidokuciastosowanesaogniskako-walskielubpiecegrzewcze.

Ogniskakowalskh':o;lul('

Najczesciejstosowanymurzadzeniemdonagrzew'aniajestogniskokowalskie.Zwlaszczawdrobnychpracowniachkowal-'skich,slusarsko-kowalskichorazpracowniachmechanicznych-re-peracyjnychtentypurzadzeniadonagrzewaniametaliuwazacnalezyzawylaczny.Rys.1przedstawiaogniskokowalskienajczesciejstosow'ane.Jestt.oogniskokowalskiemurowane.Chociazniejesttokonie-czne-stoiononajczesciejp'bdsciana,wktórejznajduje:;iewtcdykominodprowadzajacyspalinyn~zewnatrzbudynku.Bardzoczestoogniskabudowanesana2kotliny.Jesttokorzystnc,Rdyzdajeoszc.zednoscwmaterialezuzy.tymnabu-dow~~samcl!oo!!niska.Takieblizniaczeogniskomozeposiadacwspólnykominwyciagowyspalindla2-chblizniaczychkotlin.Przedstawion('narys.1.ogniskokov.:alskiejestwspólczes-nymogniskiemkowalskim,murowanym.Skladasieonozomu-rowaniaApodtrzymujacegok.otlineB.Wnaszymprzyklad~:.."kotlinajestzeliwna,alemozeonabycwymurowanazcegielsza-motowych.PodkotlinaznajdujesiekomorapowietrznaC,doktórejdoprowadzanejestpowietrzesprezonerura

D.Komorapowietrz-

nalaczysiezk<?tlinaBwaskaszczelinaE,przezktóraprzedo-stajesiedokotlinypowietrzepotrzebnedospalaniapaliwa.Po-niewazszczelinaEmozebyczalewanazuzlem,tworzacymsiezroztopionegopopioluizendry,przetowkomorzepowietrznej

-------

IIIII5