Welcome to Scribd, the world's digital library. Read, publish, and share books and documents. See more
Download
Standard view
Full view
of .
Look up keyword
Like this
1Activity
0 of .
Results for:
No results containing your search query
P. 1
Atomowa_kolacja

Atomowa_kolacja

Ratings: (0)|Views: 6 |Likes:
Published by stopcodex

More info:

Published by: stopcodex on Dec 21, 2008
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

05/09/2014

pdf

text

original

 
Atomowa kolacja
Data publikacji: 08.06.2007
ATOMOWA KOLACJA, CZYLI JAK NAPROMIENIOWANA
ś
YWNO
ŚĆ
MO
ś
ETRAFI
Ć
DO NASZEJ KUCHNI
Wydawa
ć
by si
ę
mogło,
Ŝ
e
Ŝ
ywno
ść
i energia nuklearna nie maj
ą 
ze sob
ą 
nic wspólnego.Mogłoby tak pozosta
ć
na zawsze, gdyby nie program „Atom dla Pokoju”, popierany przezrz
ą 
d prezydenta Eisenhowera w latach pi
ęć
dziesi
ą 
tych XX wieku. Same eksperymenty nadnapromieniowaniemi
1
 
Ŝ
ywno
ś
ci pojawiły si
ę
w Stanach Zjednoczonych ju
Ŝ
kilkadziesi
ą 
t latwcze
ś
niej, ale dopiero po II wojnie
ś
wiatowej proces zastosowania energii nuklearnej wtechnologii utrwalania
Ŝ
ywno
ś
ci nabrał rozp
ę
du. Chodziło o pokojowe wykorzystanieinfrastruktury nuklearnej, rozbudowanej w czasie wojny. Przemysł nuklearny nie mógłprzepu
ś
ci
ć
takiej okazji, a sektor spo
Ŝ
ywczy dostrzegł potencjalne korzy
ś
ci z przedłu
Ŝ
eniaterminu przydatno
ś
ci artykułów
Ŝ
ywno
ś
ciowych.Napromieniowanie produktów
Ŝ
ywno
ś
ciowych polega na poddaniu ich działaniu du
Ŝ
ychdawek radioaktywnego kobaltu 60 lub cezu 137, promieni gamma lub wi
ą 
zek elektronów oogromnej pr
ę
dko
ś
ci. Poziom jonizuj
ą 
cej radiacji u
Ŝ
yty do napromieniowania
Ŝ
ywno
ś
ci mo
Ŝ
naporówna
ć
do miliarda rentgenów klatki piersiowej. Wprawdzie
Ŝ
ywno
ść
nie staje si
ę
 radioaktywna, jednak nast
ę
puj
ą 
ca w wyniku napromieniowania reakcja ła
ń
cuchowa zaburzastruktur
ę
molekularn
ą 
produktów
Ŝ
ywno
ś
ciowych i niekorzystnie wpływa na ich warto
ść
 od
Ŝ
ywcz
ą 
. Jednocze
ś
nie hamuje procesy gnilne owoców i warzyw, zabija bakterie ineutralizuje nieczysto
ś
ci, jak np. resztki kału w mi
ę
sie, lecz nie usuwa ich. Mo
Ŝ
e todoprowadzi
ć
do sytuacji, w której wielcy producenci
Ŝ
ywno
ś
ci zaczn
ą 
stosowa
ć
 napromieniowanie zamiast d
ąŜ
enia do zachowania standardów czysto
ś
ci.W połowie lat 60. kilka tysi
ę
cy funtów napromieniowanego bekonu wysłano do Wietnamu,aby
Ŝ
ołnierze ameryka
ń
scy mogli odnie
ść
korzy
ś
ci z najnowszych osi
ą 
gni
ęć
tej technologii.Jednak ju
Ŝ
w 1968 r. ameryka
ń
ska Agencja ds.
ywno
ś
ci i Leków (Food and DrugAdministration, FDA) wycofała pozwolenie dotycz
ą 
ce napromieniowania
Ŝ
ywno
ś
ci dla armii.Miało to zwi
ą 
zek z testami na zwierz
ę
tach laboratoryjnych, karmionych tak 
ą 
 
Ŝ
ywno
ś
ci
ą 
.Umierały one przedwcze
ś
nie, zapadały na choroby nowotworowe i miały problemy z
 
reprodukcj
ą 
. Był to dopiero pocz
ą 
tek bada
ń
nad takimi produktami spo
Ŝ
ywczymi – wynikikolejnych były coraz bardziej niepokoj
ą 
ce.W 1972 r. naukowcy wykryli now
ą 
grup
ę
zwi
ą 
zków chemicznych, oznaczanych 2ACB, którewyst
ę
puj
ą 
tylko w napromieniowanych produktach spo
Ŝ
ywczych. Dalsze badaniapotwierdziły nie tylko to,
Ŝ
e poddawanie pewnych tłuszczów działaniu jonizuj
ą 
cej radiacjiprowadzi do powstawania zwi
ą 
zków z grupy 2ACB, ale tak 
Ŝ
e ich toksyczno
ść
. Dzi
ę
kifunduszom pochodz
ą 
cych z Unii Europejskiej, naukowcy z Francji i Niemiec wykazali,
Ŝ
e2ACB mog
ą 
prowadzi
ć
do nowotworów jelita grubego u szczurów oraz do uszkodze
ń
 genetycznych i zaburze
ń
komórkowych. Podsumowuj
ą 
c prawie 50 lat bada
ń
na zwierz
ę
tach,mo
Ŝ
na stwierdzi
ć
,
Ŝ
e napromieniowana
Ŝ
ywno
ść
nie słu
Ŝ
yła im. Oprócz wymienionych ju
Ŝ
 wy
Ŝ
ej problemów zdrowotnych, zwierz
ę
ta miały tak 
Ŝ
e słabszy system immunologiczny,zdarzały si
ę
przypadki zahamowania wzrostu i wylewów wewn
ę
trznych.Jednak te wyniki bada
ń
nie przekonały FDA, która w latach 80. i 90. rozszerzyła list
ę
 produktów
Ŝ
ywno
ś
ciowych, jakie wolno poddawa
ć
jonizuj
ą 
cej radiacji. I tak w połowie lat 80.napromieniowanie zyskało uznanie jako technologia opó
ź
niaj
ą 
ca dojrzewanie owoców iwarzyw, usprawniaj
ą 
ca ich odrobaczanie oraz przedłu
Ŝ
aj
ą 
ca przydatno
ść
do spo
Ŝ
ycia. Kilkalat pó
ź
niej napromieniowanie
Ŝ
ywno
ś
ci uznano za dobry sposób walki z salmonell
ą 
i innymibakteriami mog
ą 
cymi wyst
ę
powa
ć
w
Ŝ
ywno
ś
ci. Krytycy tego procederu zarzucaj
ą 
FDA,
Ŝ
edecyzje oparte były tylko na siedmiu badaniach naukowych, które dzisiaj s
ą 
przestarzałe, aich wyniki – niejednoznaczne. Pomini
ę
te zostały ostrze
Ŝ
enia niezale
Ŝ
nych naukowców,
Ŝ
enapromieniowanie obni
Ŝ
a zawarto
ść
witamin w produktach
Ŝ
ywno
ś
ciowych, a wydłu
Ŝ
enieokresu przydatno
ś
ci do spo
Ŝ
ycia oznacza mniejsz
ą 
warto
ść
od
Ŝ
ywcz
ą 
.Wchodz
ą 
ca w skład struktury ONZ Organizacja ds. Wy
Ŝ
ywienia i Rolnictwa (FAO) uznajenapromieniowanie
Ŝ
ywno
ś
ci za narz
ę
dzie usprawniaj
ą 
ce mi
ę
dzynarodowy handel
Ŝ
ywno
ś
ci
ą 
i jeden ze sposobów walki z głodem na
ś
wiecie. FAO szacuje,
Ŝ
e do 25% płodów rolnychzebranych z pól pada łupem owadów i bakterii, a technologia jonizuj
ą 
cej radiacji mogłabyzapobiec utracie przynajmniej cz
ęś
ci plonów.
2
Napromienianie pozwala przewozi
ć
 
Ŝ
ywno
ść
 na dalekie odległo
ś
ci, bez obawy,
Ŝ
e zepsuje si
ę
ona w czasie transportu. Proces psucia si
ę
 
Ŝ
ywno
ś
ci jest wolniejszy, wi
ę
c wi
ę
ksza jej ilo
ść
zostanie wykorzystana przez potrzebuj
ą 
cych.Poza tym ró
Ŝ
nice w zakresie prawa o bezpiecze
ń
stwie
Ŝ
ywno
ś
ci oraz akceptowanychsposobów sterylizacji
Ŝ
ywno
ś
ci mi
ę
dzy handluj
ą 
cymi krajami sprawiaj
ą 
,
Ŝ
enapromieniowanie staje si
ę
akceptowanym sposobem spełnienia wymogów fitosanitarnych.Argumenty te spotykaj
ą 
si
ę
z krytyk 
ą 
wielu podmiotów działaj
ą 
cych na rzecz ochrony prawkonsumentów. W opozycji wobec tej technologii s
ą 
takie organizacje, jak Food and WaterWatch i Public Citizen w Stanach Zjednoczonych, Europejska Organizacja Konsumentów,Szwedzka Koalicja Konsumentów, du
ń
ska organizacja Aktywni Konsumenci, francuskieorganizacje konsumenckie i rolnicze Action Consommation i Confédération Paysanne,brytyjska Food Commission, Ruch Konsumentów we Włoszech i wiele innych. Przeciwnicynapromieniowania twierdz
ą 
,
Ŝ
e społeczne i zdrowotne koszty procederu s
ą 
ogromne wporównaniu ze znikomymi korzy
ś
ciami, a wy
Ŝ
ywienie
ś
wiata dzi
ę
ki takiej technologii jest nietylko mało prawdopodobne, lecz równie
Ŝ
niewła
ś
ciwe pod wzgl
ę
dem zdrowotnym. Eksperciw dziedzinie
Ŝ
ywienia mówi
ą 
,
Ŝ
e ludzie chronicznie niedo
Ŝ
ywieni nie powinni otrzymywa
ć
 
Ŝ
ywno
ś
ci, któr
ą 
napromieniowanie pozbawiło znacznej cz
ęś
ci witamin i warto
ś
ciod
Ŝ
ywczych. Ich zdaniem, spo
Ŝ
ywanie takich „pustych kalorii” przez głoduj
ą 
cych ludzi jestmakabrycznym
Ŝ
artem.
 
Według Mi
ę
dzynarodowej Agencji Energii Atomowej (International Atomic Energy Agency– IAEA), co roku w
ś
wiatowym obrocie
Ŝ
ywno
ś
ci
ą 
znajduje si
ę
kilkaset tysi
ę
cy tonnapromieniowanej
Ŝ
ywno
ś
ci. Jest to na razie niewielki procent produktów spo
Ŝ
ywczych, alemamy do czynienia z tendencj
ą 
wzrostow
ą 
. W sklepach USA, Brazylii i Kanady mo
Ŝ
naznale
źć
produkty spo
Ŝ
ywcze poddane jonizuj
ą 
cej radiacji. W Stanach Zjednoczonych i wEuropie
Ŝ
ywno
ść
napromieniowana musi by
ć
odpowiednio oznaczona – ma na niej widnie
ć
 napis „poddano napromieniowaniu” lub „poddano jonizuj
ą 
cej radiacji” i symbol tzw. radury.Jednak niech
ęć
ameryka
ń
skich konsumentów do tego rodzaju produktów sprawiła,
Ŝ
ezwolennicy napromieniowania zacz
ę
li zastanawia
ć
si
ę
nad zmian
ą 
oznakowania izast
ą 
pieniem terminologii neutralnym wyrazem „pasteryzacja”.
3
Jak dot
ą 
d próby te niezostały zwie
ń
czone sukcesem, podobnie jak nie przyj
ą 
ł si
ę
projekt wprowadzenianapromieniowanej wołowiny i mi
ę
sa drobiowego do programu darmowych posiłków wszkołach ameryka
ń
skich.W latach 2001 i 2002 pojawiły si
ę
propozycje zarówno ze strony administracji prezydentaBusha, jak i senatora Harkina ze stanu Iowa, aby stosowa
ć
napromieniowane mi
ę
so wszkołach zamiast poddawa
ć
je dotychczasowym testom na kontaminacj
ę
bakteryjn
ą 
. Harkinproponował, aby młodzie
Ŝ
i rodzice wiedzieli o napromieniowaniu mi
ę
sa tylko wtedy, gdyzwróc
ą 
si
ę
z oficjalnym zapytaniem do władz szkoły lub organów zajmuj
ą 
cych si
ę
zakupamiproduktów spo
Ŝ
ywczych dla tych placówek. W odpowiedzi na ów projekt wiele okr
ę
gówszkolnych szybko wprowadziło zakaz kupowania napromieniowanego mi
ę
sa do szkół,
Ŝ
ebyunikn
ąć
sytuacji braku dostatecznej informacji o tym, czy mi
ę
so poddano radiacji. Ponadtorodzice mocno skrytykowali pomysł serwowania napromieniowanego mi
ę
sa bez ich wiedzy, aorganizacje konsumenckie, takie jak Public Citizen, poparły ich. Obecnie na mocy ChildNutrition Act z roku 2004, szkoły mog
ą 
serwowa
ć
mi
ę
so napromieniowane, ale powinnyoferowa
ć
alternatywne posiłki, a mieszanie obu rodzajów
Ŝ
ywno
ś
ci jest zabronione. I chocia
Ŝ
 rz
ą 
d federalny oferuje dopłaty do napromieniowanych posiłków, wiele szkół woli pozosta
ć
 przy tradycyjnych produktach.Unia Europejska prezentuje ostro
Ŝ
niejsze ni
Ŝ
Stany Zjednoczone podej
ś
cie donapromieniowania
Ŝ
ywno
ś
ci. Ka
Ŝ
dy kraj Unii ma swoj
ą 
list
ę
kilku produktów, które mo
Ŝ
enapromieniowa
ć
lub sprzedawa
ć
na swoim terytorium. W przypadku Polski dopuszcza si
ę
 obecno
ść
na rynku „atomowych” ziemniaków, cebuli, czosnku,
ś
wie
Ŝ
ych i suszonychpieczarek oraz suszonych warzyw. Pochodz
ą 
one z eksportu, gdy
Ŝ
Polska nie prowadzinapromieniowania
Ŝ
ywno
ś
ci na skal
ę
komercyjn
ą 
, a podwarszawski zakład, który mapozwolenie na taki proceder, stosuje t
ę
technologi
ę
tylko eksperymentalnie, gdy otrzymuje nato granty. Polska, podobnie jak wszystkie kraje Unii Europejskiej, dopuszcza tak 
Ŝ
e do obrotunapromieniowane przyprawy. W 2002 r. Parlament Europejski zagłosował przeciwrozszerzeniu liczby napromieniowanych produktów spo
Ŝ
ywczych, które byłyby akceptowanew całej Unii.Dyrektywa Ramowa Komisji Europejskiej z 1999 r., okre
ś
laj
ą 
ca marketing, znakowanie,import i procedury kontrolne dotycz
ą 
ce napromieniowanej
Ŝ
ywno
ś
ci, stawia wymógskrupulatnego i dobrze widocznego oznakowania takich produktów „nawet, je
ś
li składnikinapromieniowane stanowi
ą 
mniej ni
Ŝ
25% produktu ko
ń
cowego”.
4
Niestety, ilo
ść
 napromieniowanych, lecz nieoznakowanych produktów w krajach Unii wzrosła trzykrotnie wlatach 2001-2004, osi
ą 
gaj
ą 
c prawie 4% ogółu towarów spo
Ŝ
ywczych. Według danychKomisji Europejskiej z wrze
ś
nia 2006 r., najwi
ę
cej takich nielegalnie napromieniowanychproduktów pochodzi z Azji. Komisja chce, by prowadzone były cz
ę
stsze kontrole wyrobówspo
Ŝ
ywczych pod tym k 
ą 
tem.

You're Reading a Free Preview

Download
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->