Page 3 Volume 4, Issue 20
4000 dokumenta per Shqiptaret ngaSkender Minxhozi (vijon)
sundimin osman. Nuk është kështu.Këto lidhje i kanë mbijetuar edhe pushtimit osman.Po e filloj nga lidhjet më të natyrshme,ato njerëzore. Dokumentet e rejavenedikase tregojnë se shumë shqip-tarë, të ikur në Itali, në Greqinë konti-nentale apo në ishujt e Jonit e tëEgjeut, pas vdekjes së Skënderbeut dherënies së kështjellave shqiptare, apo qëshërbenin në ushtri të ndryshme tëEvropës, vazhdonin të mbanin lidhjeme familjarët e tyre në Shqipërinë e pushtuar. Jo vetëm, por ishin pikërishtkëta, si Gjon Muzaka në vitet 1500 apotarë të zonave kufitare, siç ishin psh. Gjirokas-tra, Vlora, Delvina, Sajadha etj., mbaninmarrëdhënie të ngushta me qeveritarët venecia-në të Korfuzit, Butrintit, Pargës etj. Zotërimetvenedikase në fjalë mbaheshin me drithin e prodhuar në sterenë shqiptare. Por kontaktetshkonin edhe më tej. Ndonjë dinjitar shqiptaro
-
osman, si emini i Bastias, në Çamëri, e kishte bërë zakon që herë pas here të hidhej deri nëKorfuz e të rrinte mik tek Bajliu venecian iishullit. Kuptohet, e gjithë kjo, pa dijeninë ePortës.Çfarë elementesh të pazbuluara keni nxjerrë nëdritë gjatë studimit të kësaj arkive? Në ç’dritëzbulohen shqiptarët në dokumentat e reja tëTurchi).Mes tyre, në dokumentet veneciane shfaqennë numër jashtëzakonisht të madh tregtarëtnga Shqipëria “osmane”. Kujdes: bëhet fjalësi për tregtarë të besimit të krishterë, ashtuedhe muslimanë. Një ndër këta tregtarë, nëvitet 1770, furnizonte me libra pashainshqiptar të Margëlliçit, i cili ishte veça-nërisht i apasionuar pas biografive tëgjeneralëve të shquar, Aleksandrit të Madh,Jul Qezarit e Cesare Borgias. Fatkeqësisht,në spektrin e leximeve të tij nuk hynte biografia e Marin Barletit mbi Skën-derbeun! Të dhënat e zbuluara së fundidëshmojnë, gjithashtu, që dinjitarët shqip-Jeronim Kombi, në vitet 1600, të dy kapitenë nëoborrin e Mbretit të Napolit, që inkurajonin, organi-zonin e koordinonin aksionet e përbashkëtaçlirimtare të kryengritësve shqiptarë, me Papatindhe princërit katolikë të Evropës. Ndërkohë, pas“depresionit të madh” që pasoi fushatat pushtueseosmane, vihet re një ringritje ekonomike e demo-grafike e qyteteve shqiptare. Tregtarë shqiptarë ngaShkodra, Ulqini, Elbasani, Kavaja, Voskopoja,Vlora, Durrësi, Sajadha e Parga i gjejmë të vizitojnëtregjet e Venedikut, Ankonës, Raguzës etj., dukeeksportuar aty mallrat tradicionale shqiptare, e dukeimportuar veshje të shtrenjta, beharna, armë e derikazanë rakije, letër shkrimi e libra! Në Venedik u bëkujdes të ndërtohej një “hotel” i posaçëm për treg-tarët që vinin nga territoret osmane (fontego de’
Shqiptaret ne Kosove nga te tere anet per te mbrojtur te drejtat e tyre
feedback, twitter, të mbushjes sëdokumentave në online për të gjithëklientët e saj.
Aktualisht znj. Milicaj, ka një Diplo-më Master për këtë fushë, gjithashtuajo përfundoi kursin në terapi profe-sionale. Ajo është një anëtar imjedisore nga zhvlerësimi, tëdrejtuesve dhe nënpunësve, punëtorëve deri në kompensim.sigurimin e shëndetit dhe jetës,si në grup dhe sigurimetfamiljare apo personale.
Sigurimi personal përfshin pronarët e shtëpive ', të autovequajtur CABAS .
Agjencia e parë e Sigurimit, Incështë në shërbim te plotë, agjenciae çfardo lloj sigurimi, duke ofruar politika komerciale dhe personaletë sigurimit. Sigurimi komercial përfshin përgjegjësinë e përgjith-shme, të pronës, përgjegjësiShoqatës Kombëtare për AgjentetProfesionalë, një anëtare e bordittë Dhomës së Tregtisë në QarkunPleasant Valley, dhe një mbësht-etëse e fortë e shkollës S. FredKeller, e para shkoll amerikane esistemeve të implementuara plotësisht parashkollorë në botë, të
Suksesi i një femre shqiptare në Amerikë !
personale, jetës dhe banesave, biznesveve dhe sigurimin tokës së ba-nimit, dhe shfrytëzimit të tokës për ferma private. Për më shumë infor-macion, vizitonirëndësishëm ishte fiksimi i tavanit tëçmimeve, për të gjitha shpenzimetmateriale dhe të transportit, duke idhënë fund spekullimit me çmimet. Ufiksuan çmimet për mijëra llojemallrash dhe u parashikuan dënime tërënda deri me vdekje për ata tregëtarëqë abuzonin. Ky dokument, që kambërritur deri në ditët e sotme, kon-siderohet si njëri ndër më të çmuarit,të ruajtura nga Koha e Vjetër. Njëreformë tjetër u krye në fushën mone-tare, me nxjerrjen e monedhave tëreja prej ari dhe argjendi. Dioklecianivendosi një sistem të ri e të gjërëtaksash për banorë dhe për sipërfaqetoke. Zyrtarët e taksave kaluan në çdovend të Perandorisë për të parë vlerëne tokës në vend.
Diokleciani kishte një pasion të madh për ndërtimet. Diku ndërtoi bazilika,në vende të tjera cirk, teatro, zyraadministrative, rrugë të gjëra me portikë, ujësjellësa, fabrikamonedhash dhe armësh. Në një qytetndërtoi një pallat për gruan e tij,ndërsa në qytetin tjetër pallatin për vajzën. U bënë ndërtime madhështorenë Romë, Nikomedi, Milan, Palmyra,Aleksandri dhe në vende të tjera tëPerandorisë. Roma e Dioklecianitkishte rreth dy milion banorë, ndërsaAleksandria një milion.
Me reformat e ndërmarra rritja nëekonomi u bë më e dukëshme, shtetiu bë më i fortë dhe më i sigurtë. Në provincës romake të Dalmacisë.Emri latin Spalatum vjen prejAspalathos, por nuk ka të bëjëme fjalën latine palatium
Pallati është ndërtesa e parë nëkëtë vend, ku më vonë u ngritënedhe godina të tjera, duke dhënëqytetin e Splitit. Vetë Pallatimund të mbante deri në 9 mijëvetë. Ai ishte i fortifikuar nga treanë dhe vetëm ana jugore, që binte drejtpërdrejt në det ishte e pafortifikuar.Pas abdigimit, më 1maj 305, Diokleciani kaloi këtu pjesën e mbetur të jetës. Vendiku ndodhet pallati sot ështëqendra e qytetit të Splitit, kugjenden edhe ndërtesat më tërëndësishme historike. Brendamauzoleut të Diokleciani ështëndërtuar katedralja e Shën Dom-nius Ky pallati është i njërëndësie shumë të madhe dhemban një vend të jashtëza-konshëm në trashëgiminë mes-dhetare, evropiane dhe botërore.Arkitekti neoklasik anglezRobert Adam, pasi vizitoimbeturinat e Pallatit publikoi nëvitin 1764 veprën “Rrënojat ePallatit të Perandorit Diokleciannë Dalmaci”.Në vitin 1979Pallati u përfshi në regjistrin etrashëgimisë botërore. Ai është indërtuar me gurë të bardhë,shumica prej të cilëve të marrënë ishullin Brac. Ndërsa disarrjesht shteti ishte ndjerë më ifortë dhe më i sigurtë se kurrë.Pastërheqjes Perandori i kaloi ditët embetura të jetës në pallatin e tij nëSpalato dhe kohën e lirë e kalonteduke shetitur në pkopështet e pallatit. Ai pa me sytë e tijshkatërrimin e sistemit tetrarkik qëvetë kishte krijuar.
Pallati i Dioklecianit
Në përfundim të shekullit III,Diokleciani ndërtoi pallatin e tijnë gjirin Aspalathos, që ishte nëanën jugore të gadishullit të vogël,në brigjet dalmate, katër milje largqytetit të Salonës, kryeqytetit tëshenjë mirënjohje, portreti i Di-oklecianit, u shtyp në milionakopje, në monedha me mbishkri-min “Genivs Popoli Roma-ni” (Gjeniu i Popullit Romak).
Nga perandor i Romës në qytetar romak
Diokleciani ështëi vetmi në tëgjithë historinëromake, që ukthye me vullnet-in e tij të lirë ngaPerandor i plot-fuqishëm i Romësnë qytetarë tëthjeshtë. Më 1maj 305, me njëceremonimadhështore u bëndërrimi i pushtetit. Dyaugustët, Di-okleciani dheMaksimiani utëhoqën në favor të dy çezarëve të tyre,Konstancitdhe Galerit. Augustët e rinj duhettë zgjidhnin jashtë fëmijëve bi-ologjikë të tyre, dy çezarë të tjerë.
Për Dioklecianin, njëzet vjetmbretërimi ishin një cikël nëUnivers. Cikli dioklecianas kishte përfunduar dhe për plot njëzet vjet
Diokleciani, deshmitari lart i madheshtise (vazhdon)
prej materialeve të zbukurimit ishin tëimportuara, kështu kolonat prej granitidhe sfinksët u morën në Egjypt. Furniz-imi me ujë bëhej prej lumit Jadro, pranëSalonës. Ujësjellësi mendohet se ështëndërtuar rreth fundit të shekullit III dhe pas dy shekujsh u dëmtua gjatë luftëravegotike, që u zhvilluan rreth Salonës dhePallatit. Mbeturinat e ujësjellësit mund tëshihen edhe tani. Ato janë riparuar gjatëshekullit XIX. Kanali ka një seksion0.75 m x 1.60 m dhe shfrytëzon rënjen elirë të ujit prej rrjedhës së lumit Jadro, nënjë lartësi prej 33 metra. Gjatësia eujësjellësit ishte 9 km dhe mund tëfurnizonte me ujë një qytet prej 173 mijë banorë. Perandori KonstandinPophryrogenitus ka shkruar në shekullinX se “ujë i Solinit është më i shijëshmi itë gjithë ujërave”.
Banjot e Dioklecianit.
Rreth një shekull pasi Karakalla u dharomakëve banjot, Diokleciani qëasnjëherë deri në atë kohë nuk e kishtevizituar Romën, vendosi ta kalojë paraardhësin, duke ndërtuar banjot më tëmëdha që kishte parë bota deri mëatëherë. Në to mund të akomodoheshinrreth tremijë persona përnjëherë, dy herëmë shumë se në banjot e Karakallës.Banjot zinin një sipërfaqe prej 13hektarësh dhe kishin dhomat ezhveshjes, gjimnazin, libraritë, dhomat eqëndrimit, teatrot, hollet e koncerteve,skulpturat e kopështeve, basene të gjëra,si dhe mozaikë lulesh dhe fasada