Welcome to Scribd, the world's digital library. Read, publish, and share books and documents. See more
Download
Standard view
Full view
of .
Save to My Library
Look up keyword
Like this
1Activity
0 of .
Results for:
No results containing your search query
P. 1
atatürk ilke ve inkılapları

atatürk ilke ve inkılapları

Ratings: (0)|Views: 82 |Likes:
Published by Umut Türkmen

More info:

Published by: Umut Türkmen on May 28, 2012
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

05/28/2012

pdf

text

original

 
Atatürk İlkeleri ve İnkılâp Tarihi Ders Notları Öğr. Gör. Ali YAY 
LA 
Sayfa 1 / 174
 
İnkılâp
( )
Arapça =klb=kalb kökünden türetilmiş bir kelimedir. Bir haldenbaşka bir hale dönüşme, biçim değiştirme anlamına gelir. İ
n-
kılâplar, sanayi, bilim, kültür, sosyal, v.b. alanlarda olabilir. Et
i-mo
lojik anlam olarak değiştirmeyi ifade eder. İnkılâp
, evrim veya
tekâmül (évolution) ve ıslahattan farklıdır. İnkılâp, hükümet da
r-
besinden de farklı anlamlar ifade eder.İnkılâ
p
üç aşamada gerçekleşir: Birinci aşamayı oluşturan fikrîcephe, cemiyette değişiklik fikrinin, yeni fikir tohumlarının atıldığıve geliştirildiği evredir. İkinci aşama, hazırlık aşamasının tama
m-
lanmasından sonra gelir ve aksiyon dönemidir. Basit şekilde birihtilâli ifade eder. Üçüncü aşama da yıkılan, bozulan düzenin yer
i-ne bir ye
nisini kurma aşamasıdır. İşte bu yeniden kurma ile
in-
kılâp
 
başarılmış olur.
Devrim
Devrimin
devirmek
”ten geldiğini iddia edenler vardır. Halk harek
e-
ti şeklinde mevcut düzeni zor kullanarak yıkmayı ve sonra da yıkı-lan düzen yerine yeni kurulan düzeni
de ifade eder. Devrim, bir
halden, başka bir hale gelişi değil bu geçişin sadece ilk ve başla
n-
gıç safhasını, yıkıcı olan yanını
da
karşılamaktadır. Devrim,
mev-
cut olan kavram, kurum ve teşkilâtları kaldırıp bunların yerine y
e-nilerini getirmek olarak da ifade edilebilir.
Bu anlamda ele alınırsa Türkiye’ 
de, Cumhuriyet rejimine ge
çiş
bir devrimdir.Devrim, sadece
siyasal anlamda düşünüldüğü zaman
 
ihtilal
”;
top-
lumsal, ekonomik ve siyasal bağlamda düşünüldüğünde ise
 
in-
kılâp” karşılığıdır. Demek ki devrim terimi
hem i
htiâ
l, hem de in-
kılâ
p
anlamında kullanılabilir
.Siyasal anlamda d
evrim, iktidarın kökeninde değişme yaratan birolaydır. Örneğin Fransız devrimi, siyasal iktidarın kökenini tanrı-dan ve gelenekten alıp, o dönemin ilerici sınıfı olan burjuvaziye ve
ken
tli halka vermiştir. Aynı biçimde Türk devriminde de, Atatürk,
dinsel-
geleneksel kökenli iktidarı,
millete
 ya da halka dayalı, laikbir niteliğe dayandırmıştır.
 
İktidarın kökeninde, yani dayandığıgüçlerde değişiklik yapmayan siyasal olaylar, bu anlamda de
vrim
sayılamaz
.
Hükümet değişikliği, hükümet darbesi, isyan, iç savaş
,
 
Atatürk İlkeleri ve İnkılâp Tarihi Ders Notları Öğr. Gör. Ali YAY 
LA 
Sayfa 2 / 174
 
vs. gibi
farklı
 
nitelikte olan olayların devrim ile karıştırılmaması
gerekir.
Demokratik yolla yapılan bütün değişiklikler
de
, aynı kökene, halkköke
nine
dayandığı için
devrim diye nitelenemez. Fakat
 –Türkiyeiçin düşünecek olursak
- demokra
tik dönemin
 
başlaması bir de
v-rimdir.
Örneğin, bizde 1950 seçimleriyle, Demokrat Parti'nin ikt
i-dara gelmesi millet
egemenliğini ve demokrasiyi kuramdan uyg
u-
lamaya aktardığı için,
 
uygulama açısından bir devrim olarak düşü-nülebilir.
 
Öte yandan, bir grubu siyasal iktidardan uzaklaştırıp,başka bir grubu
iktidara getiren
hükümet darbesi, siyasal iktidarınkökeninde değişiklik
 
 yapmadığı takdirde, devrim olarak nitelen
e-
mez. Ancak, siyasal iktidarın
 
dayandığı güçlerde değişiklik son
u-
cunu doğuran hükümet darbeleri, devrim
diye nitelenebilirler.Ekonomik ve toplumsal anlamda devrim; siyasal, toplumsal, eko-
nomik ilişkiler düzeninde hızlı
 
değişmeye yol açan olaydır
.
Sonuçolarak, Türk Devrimi, Türkiye'
nin siyasal, toplumsal ve ekonomik
 yapısında (yani, ilişkilerinde) hızlı ve kapsamlı bir değişme yaratma
ola
 yıdır
1
.
İhtilâl (
)
Arapça,
=hal
’ 
 
kökünden türemiştir. İhtilâl, bir devletin var olansiyasî düzenini ortadan kaldırmak için, hukuk kurallarına baş-vurmadan, zor kullanarak yapılan geniş bir harekettir. Genellikle,halk arasındaki siyasî, sosyal ve ekonomik dengesizliklerin büyü-mesi sonucunda meydana gelir. İhtilâl, inkılâbın eylem safhasıdır.İhtilâllerin ardından inkılâplar gelir. İhtilâller kısa süreli ve çok hı
z-
lı bir gelişim gösterir. İhtilâlin başarısı, sonucunda ortaya konaninkılâpların başarısıyla doğru orantılıdır. İhtilâllere örnek olarak,1789 Fransız ve 1917 Bolşevik İhtilâli’ni gösterebiliriz.
Askerî Darbe veya Hükümet Darbesi
 
Askerî darbelerle, ihtilâl karıştırılmamalıdır. Askerî darbe kısa sü-reli fiili durumdur. Genellikle, sosyal düzen içinde aksayanı değiş-
tirmek
 yerine, aksaklığı doğuran sebepleri ortadan kaldırmak için yapılır. Türkiye için örnekler vermek gerekirse, 27 Mayıs 1960 ve
 
1
Emre Kongar,
Devrim Tarihi ve Toplumbilim Açısından Atatürk 
, Remzi Kitabevi,
İstanbul 1983
2
, s. 8
 
Atatürk İlkeleri ve İnkılâp Tarihi Ders Notları Öğr. Gör. Ali YAY 
LA 
Sayfa 3 / 174
 
12 Eylül 1980 tarihinde rejimin tehlikeye düştüğünü iddia edenaskerî yetkililer, amacı “
cumhuriyeti koruma ve kollama
 
şeklindeözetlenebilecek olan darbeler yaptılar. Bu darbelerin ardından yeniinkılâplar yapılmak yerine, var
olan
inkılâpların işlerliğ
ine kavu
ş-ması için çaba gösteril
di ve g
österilen bu çabaların sonuç verdiğineinanıldığı yerde de yeniden çok partili demokratik düzene geçiş
sa
ğ
lan
dı. Bu yönüyle Türkiye Cumhuriyeti’ 
nde meydana gelen as-
kerî darbeler, özellikle geri kalmış Afrika devletlerindeki askerîdarbelerden farklıdır. Orada amaç diktatörlük oluşturmak olarakgörülürken, Türkiye’de her defasında demokrasiye yeniden dönüşsağlanabilmiştir.
 
Islahat ( )
Islahat kelimesi de, Arapça
 
= salâh kökünden gelir. Aynı kö
k-ten t
üreyen ıslah = ise, iyileştirme, düzeltme, eksikleri gide
r-
me anlamlarında kullanılmaktadır. Islah kelimesinin çoğulu olan“ıslahat”
 
kelimesi ise düzeltmeler, iyileştirmeler, yoluna koymalaranlamındadır. Batı dillerindeki karşılığı “
reform
dur. Islahatta, in-
kılâpdan farklı olarak yeni bir unsur getirme yoktur. Mevcut düzenkorunurken, düzenin aksayan yönlerinin düzeltilmesi için çalışm
a-
lar yapılır. Bir örnek vermek gerekirse; II. Osman, düzeni bozulanorduyu ıslaha çalışmıştır
2
.
Osmanlı’nın Çöküşünü Hazırlayan nedenler ve çöküşten ku
r-
tulma çalışmalarına kısa bir bakış:
 
1299 yılında Bilecik’te Söğüt dolaylarında kurulan Osmanlı Devl
e-ti
3
, Anadolu Birliği’ni sağladıktan sonra imparatorluk olarak bü- yümeye başlamış, Yavuz Sultan Selim’in Mısır Seferi’ 
nin a
rdındanOsmanlı padişahları aynı zamanda “
halife
 
ünvanını da taşımayabaşlamıştır. Osmanlı Devleti’nin güçlü olduğu zamanlarda Osmanlıpadişahları arasında pek rağbet görmemiş olan bu ünvan, devletinzayıflamaya başlamasının ardından sığınılacak bir unvan
haline
dönüşmüştür.
2
 
 Tükenmiş bir kaleme yeni takarak kullanılır hale getirmek ıslahat, kalemiatıp yenisini almak inkılâp/devrimdir.
 
3
 
Prof. Dr. Halil İnalcık, Osmanlı Devleti’nin 1300 yılında ve Yalova’da kuruld
u-
ğunu ileri sürmektedir.

You're Reading a Free Preview

Download
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->