- InformatieProfessional |

06 / 2007

****************************************************************************************************************************************************************************************************************************************************

COMPUTERS IN LIBRARIES

Gerard Bierens en Liesbeth Mantel

*****************************************************************

In april vond in de Verenigde Statenhet congres ‘Computers In Libraries’plaats. Gerard Bierens en LiesbethMantel signaleren de opvallendstetrends. ‘De bibliotheekcatalogus gaatonherroepelijk onder het mes.’

Trendsin tools

Het is bittere noodzaak om nu toch échtte gaan werken aan een bij deze tijd pas-sende bibliotheekcatalogus. Hier warensprekers en congresgangers van Compu-ters In Libraries het wel over eens. Maarhoe zo’n innovatieve catalogus eruit zoumoeten zien, daarover verschilde men vanmening. Glenn Peterson, ontwikkelaar bijHennipen County Library (www.hclib.org),gelooft sterk in het concept van een ‘en-riched library catalog’. De catalogus metbibliografische beschrijvingen is altijd debasis, maar dan verrijkt met Web 2.0-functionaliteiten zoals comments, ratings,reviews en podcasts. De gebruikerscijfersgeven Peterson vooralsnog gelijk: de Hen-nipen County Library Catalog ontvingreeds 5700 reacties van 3000 gebruikers,en dat in minder dan één jaar tijd. Datgeeft op z’n minst stof tot nadenken.Hetzelfde geldt voor het optreden vanTim Spalding en Roy Tennant in de sessie‘Catalogs for the future’. Beide sprekerszijn bedreven in het formuleren vanscherpe stellingen, zoals deze van Spalding:‘Veel bibliotheken verstoppen hun catalo-gus op een plek waar niemand haar zon-der instructie kan vinden. Waarom?Omdat we ons er stiekem voor schamen!Het ding is te ingewikkeld, statisch,onaantrekkelijk en vooral erg saai. Zou je

Sfeerimpressie van het congresComputers in Libraries 2007(Arlington, USA). Met op detweede foto midden rechts(v.l.n.r.) David Lee King,Liesbeth Mantel enGerard Bierens

F o t o ’ s : L i e s b e t h M a n t e l

IP06 bierens2.qxd 20-05-2007 14:28 Pagina 22

06 / 2007

| InformatieProfessional -

echt trots op de catalogus zijn, dan zou jedeze wel prominent in beeld brengen.’Tennant formuleert het nog kernachtiger:‘The future of catalogs? Catalogs don’thave no stinking future!’Een wat boude uitspraak, maar de moti-vering snijdt hout: zoeken start niet meerlokaal, maar begint globaal bij groothe-den als Google, Yahoo of Amazon. Enzelfs op het lokale niveau van de catalo-gus wil niemand zich beperken tot alleenboeken; zoeken doe je op basis van een

onderwerp

, niet op basis van de

vorm

van het materiaal. Bovendien wil degebruiker in één keer alle relevante infor-matie vinden: boeken, tijdschriften, arti-kelen, video’s, nieuws, blogs... Kortom:alles!Zowel Spalding als Tennant denkt datnieuwe zoektools de traditionele biblio-theekcatalogus overbodig gaan maken.Uiteraard verwijst Spalding dan vooralnaar zijn geesteskind LibraryThing(www.librarything.nl), terwijl Tennantwijst op initiatieven als OCLC’s Fiction-Finder, WorldCat Identities en natuurlijkOpen WorldCat, waarvan binnenkorteen gelokaliseerde versie, WorldCatLocal, uitgebracht zal worden. Het ideeachter WorldCat Local is dat de eerstezoekactie lokaal blijft en daarna eventu-eel uitgebreid kan worden naar een gro-tere geografische spreiding.In feite kan daarmee de dure OPC dedeur uit. Maar daar hoeven we ook nietrouwig om te zijn, merkt Roy fijntjes op.Want leveranciers van bibliotheeksyste-men nemen hun klanten nog altijd nietserieus. Hierdoor ontbreekt het de meestebibliotheekcatalogi nog steeds aangewenste functionaliteiten die welbestaan in toepassingen als LibraryThingen WorldCat.

Federatief zoeken

Een andere, snel aan populariteit win-nende en op CIL2007 veelbesprokenalternatief voor de bibliotheekcatalogusis ‘federated search’. Anders gezegd: metéén zoekinterface tegelijkertijd meerderedatabanken en/of catalogi doorzoeken.De federatieve zoekmachine rekentonvoorwaardelijk af met de centralepositie van de bibliotheekcatalogus – decatalogus wordt een van de vele simul-taan raadpleegbare bronnen. Niet meeren niet minder.In de sessie ‘Federated Search: State of the Art’ gaven Frank Cervone (North-western University) en Jeff Wisniewski(Pittsburgh University) een overzicht vande ontwikkelingen. Een markt in bewe-

‘De federatievezoekmachine rekent af met de centralepositie van debibliotheekcatalogus’

Computers In Libraries 2007 (CIL) trok indrie dagen meer dan 2500 bezoekers en isdaarmee het grootste bibliotheekcongres inde Verenigde Staten.Dit jaar werd CIL2007gehouden van 16 t/m 18 april in Arlington,net naast Washington DC.Het programmahad als thema ‘Beyond Library 2.0 Building communities,connections & strategies’enbestond uit sessies over zoekmachines,webdesign,communities/collaboration,digitale trends,content management,socialsoftware,learning,planning & managing digitally,information discovery,digitalsystems & operations,repositories & digitallibraries en ‘kijkjes in de keuken’.

**********************************

ComputersIn Libraries

********************************************************************

IP06 bierens2.qxd 20-05-2007 14:28 Pagina 23

- InformatieProfessional |

06 / 2007

hoe waardevol de content van die ‘saaie’bibliotheekcatalogus kan zijn. De innova-tie komt vooralsnog van onderop, wantveel leveranciers blijven op dat gebiedernstig in gebreke. Eén ding werd duide-lijk: de bibliotheekcatalogus gaat onher-roepelijk onder het mes.

Informatievaardigheden‘Millennialproof’

Naast aandacht voor systemen en tech-niek was er ook veel aandacht voor denieuwe generatie gebruikers en demanier waarop zij de bibliotheek gebrui-ken. Neem bijvoorbeeld de

Millennials

(geboren tussen 1980 en 2000), eengeneratie die gewend is om informatiete vinden, te delen, te maken en te(her)gebruiken. Maar ook een generatiedie creatief en zelfstandig is en openstaatvoor innovatie en de techniek nietschuwt. Hoe bereik je deze groep als jeze iets wilt leren over bibliotheekinstruc-tie, informatievaardigheden en zoek-technieken?ging, zo blijkt, want bijna dagelijks wor-den nieuwe allianties gesloten, kleineleveranciers overgenomen of door degrotere spelers uit de markt gedrukt.Tegelijkertijd worden nieuwe federatievezoekmachines als LibraryFind en Green-stone beschikbaar gemaakt via opensource licenties. Interessant, maar belang-rijker zijn de technische mogelijkheden,en juist daarin ontlopen de diversesystemen elkaar niet zoveel. Allemaalkunnen ze prima overweg met OpenURLlinkresolvers. Vrijwel allemaal ondersteu-nen ze standaardprotocollen als Z39.50,SRU, OAI en XML, maar ook meerobscure protocollen leveren nog maarweinig problemen op.Volgens Cervone en Wisniewski zitten deverschillen vooral in de wijze waarop defunctionele aspecten worden uitgewerkt.Vooral visualisatie en clustering vanzoekresultaten zijn op dit moment defunctionaliteiten waarmee men zich vande concurrentie probeert te onderschei-den. Ook bieden veel leveranciers

hosted

pakketten aan. Hierbij ontwikkelen zeveel ondersteunende tools, waarmee fede-ratieve zoekmachines makkelijk gekop-peld en/of geïntegreerd kunnen wordenmet externe systemen.Systemen als WebFeat, Endeca en Sea-mark Navigator staan volop in de belang-stelling, maar op dit gebied was Primovan ExLibris toch wel dé

buzz

tijdensCIL2007. Het systeem is gebaseerd ophet welbekende MetaLib, maar dan ineen visueel aantrekkelijke Web 2.0-uit-voering, compleet met alle daarbijhorende eigenschappen als tagging,rating, RSS en user-comments. Marktlei-der ExLibris zet hiermee een veelbelovenden bijdetijds concept neer, dat aardig inde buurt komt van hetgeen een gebruikervan de digitale bibliotheek anno 2007zou mogen verwachten: een eenvoudig tebedienen zoeksysteem waarmee in éénkeer alle relevante informatie (boeken,tijdschriften, artikelen, video’s, nieuws,blogs...) gevonden, gedeeld en becom-mentarieerd kan worden.Voorbeelden als Hennipen County,WorldCat en Primo tonen, kortom, aan

IP06 bierens2.qxd 20-05-2007 14:28 Pagina 24