Welcome to Scribd, the world's digital library. Read, publish, and share books and documents. See more
Download
Standard view
Full view
of .
Save to My Library
Look up keyword
Like this
3Activity
0 of .
Results for:
No results containing your search query
P. 1
SVJETIONICI JADRANA (1)

SVJETIONICI JADRANA (1)

Ratings:

5.0

(1)
|Views: 582 |Likes:
Published by Anđela Jokanović

More info:

Categories:Types, Research
Published by: Anđela Jokanović on Jun 04, 2012
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as DOCX, PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

09/23/2013

pdf

text

original

 
SADRŢAJ
 
1. UVOD .............................................................................................................. 22. SVJETIONICI JADRANA KROZ POVIJEST ................................................... 32.1. JADRANSKI SVJETIONICI DANAS .................................................... 43. SVJETIONICI SJEVERNOG JADRANA ......................................................... 53.1. SAVUDRIJA .......................................................................................... 53.2. RT ZUB ................................................................................................. 53.3.
SVETI IVAN NA PUČINI ................................
....................................... 63.4. RT PENEDA ......................................................................................... 63.5. RT VERUDICA ..................................................................................... 73.6. PORER.................................................................................................. 83.7. RT MARLERA ...................................................................................... 83.8. RT CRNA PUNTA ................................................................................ 83.9. SUSAK ................................................................................................¸ 94.
SVJETIONICI JUŢNOG JADRANA ............................................................
... 104.1. VELI RAT ............................................................................................ 104.2.
PLOČICA
............................................................................................ 104.3.
SUŠAC
................................................................................................ 114.4.
PALAGRUŢA
...................................................................................... 114.5. STRUGA ............................................................................................. 124.6. GLAVAC ............................................................................................. 124.7.
KORČULANSKE SESTRICE
.............................................................. 134.8. OLIPA ................................................................................................. 134.9. SVETI ANDRIJA ................................................................................. 145.
ZAKLJUČAK
.................................................................................................. 166. LITERATURA ................................................................................................ 17
 
2
1. UVOD
Svjetionici postoje od drevnih vremena. Njihov je nastanak bila prijeka nuţnost
n
e bi li moreplovcima olakšali sigurnu plovidbu, osvjetljavajući im put i pokazujući im
smjer.
Od tih drevnih vremena pa do danas, izgled i način funkcioniranja svjetionika više se
puta izmijenio. Od jednostavnih zapaljenih vatri pretvorili su se u velika kamena
zdanja, neoboriva i sigurna, na kojima vatru zamjenjuje električna energija. Nahrvatskoj obali današnje svjetionike moţemo ponajviše zahvaliti austru
-ugarskome
trudu tijekom 19. stoljeća. Istočna jadranska obala, izrazito razvedena s mnoštvom
otoka,
otočića, hridi i uvala, razvijenoj plovidbi toga vremena, predstvaljala jesvojevrsnu opasnost bez jasnih putokaza. Stoga su se svjetionici gradili ponajviše na
ulazima lukâ
i najisturenijim točkama otvorenog mora.
 
Otada ti svjetionici čuvaju moreplovce i
 
njihovo brodovlje od pogibelji pokazujući imput. No, i njihova arhitektura i lokacija danas plijene više paţnje nego ikada. Jasno jekako su svjetionici zapravo spomenici i svjedoci jednog vremena koji svoju pričupričaju i danas. Velike kamene kule, debeli i čvrsti zidovi, smještenost na vrlosamotnim mjestima okruţenima netaknutom prirodom i čistim Jadranskim morem,sve to nudi izvrsnu priliku za pustolovan ili pak samotnjački odmor. UviĎanjemmogućnosti iskorištavanja svjetionika u komercijalne svrhe, sve se više brigeposvećuje tim kamenim divovima i omogućuje zainteresiranima da se pobliţeupoznaju sa ţivotom na svjetionicima koji njihovom automatizacijom pomalo odumire.
 
Stoga je cilj ovog seminarskog rada pobliţe upoznavanje s pojedinim svjetionicima
 
istočne jadranske obale kao javnim dobrima čija je komercijalizacija i jedan od načinanjihovog spašavanja od zaborava.
 
 
3
2. SVJETIONICI JADRANA KROZ POVIJEST
Veliki pomorci antičkog doba, Feničani, Grci i Rimljani prvi su započeli s
gradnjom svojevrsnih pr
eteča današnjih svjetionika na istočnome dijelu Sredozemlja
.
Tako se prvi primitivni svjetionici grade već u 3. tisućljeću pr. Kr.
 
Ti su antički svjetionici bili zidane visoke kule u blizini luk
â
, na čijim bi se vrhovima
palile vatre ne bi li brodovima u
plovidbi i noću osigurale sigurnu plovidbu i pokazale
ulaze u luke.
Na istočnoj obali Jadrana prvi su se svjetionici nalazili na otocima Hvarui Visu. Upravo grčkoj riječi za svjetionik (
pharos 
) otok Hvar duguje svoje ime.
Rimskom prevlašću u Dalmaciji i izgradnjom antičke Salone, svjetionici se počinjugraditi i u njenom dobro zaštićenom zaljevu koji broji mnoštvo hridi i pličina. Tako jeprvi meĎu njima izgraĎen na poluotoku Marjan pred ulazom u luku.
 
U srednjem vijeku postojala su tzv.
 „
crkvena svjetla 
“ koja su se noću palila na
crkvenim zvonicima u priobalju 
1
.
Početkom 19. stoljeća, Austro
-
Ugarska počinje s gradnjom prvih pravih svjetionika na
Jadranu, tj. svjetionika kakve ih danas poznajemo. Na hrvatskom dijelu Jadrana prvi
 je izgraĎen bio svjetioni
k
na otočiću Škardi jugozapadno od otoka Paga 1810.godine. Zatim je uslijedio svjetionik na otoku Lošinju 1812., svjetionik Savudrija 1818.
te svjetionik na rtu Gradina 1819. godine.
Svjetionici su kamena zdanja s izraženomsvjetioničarskom kulom, sagrađeni na navigacijski najvažnijim točkama, često i nanajudaljenijim točkama teritorijalnog mora
2
.
Dok se na većini svjetionika kao
rasvjetno gorivo koristio petrolej, acetilen, petrolejske i alkoholne pare na nekima se
već sredinom 19.
 
stoljeća počela
koristiti
i električna energija.
 Mnogi su jadranski svjetionici stradali od potresa, a tijekom dva svjetska rata, na
Jadranu su neki i razoreni. Ratnim razaranjima prva je ţrtva bio svjetionik Palagruţa
1915., obnovljen 1923. godine. Samo tijekom Drugog sv
 jetskog rata stradalo je čak37 svjetioničarskih zgrada.
 
1
 
Perišić, M. i dr., Sanacija svjetioničarskih zgrada i njihovo valoriziranje kroz komercijalne djelatnosti,
Ekonomski vjesnik, Vol. No. 1, 2010, str.172
2
 
Perišić, M., op. cit. 1, str. 172.
 

Activity (3)

You've already reviewed this. Edit your review.
1 thousand reads
1 hundred reads

You're Reading a Free Preview

Download
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->