SADRŢAJ
1. UVOD .............................................................................................................. 22. SVJETIONICI JADRANA KROZ POVIJEST ................................................... 32.1. JADRANSKI SVJETIONICI DANAS .................................................... 43. SVJETIONICI SJEVERNOG JADRANA ......................................................... 53.1. SAVUDRIJA .......................................................................................... 53.2. RT ZUB ................................................................................................. 53.3.
SVETI IVAN NA PUČINI ................................
....................................... 63.4. RT PENEDA ......................................................................................... 63.5. RT VERUDICA ..................................................................................... 73.6. PORER.................................................................................................. 83.7. RT MARLERA ...................................................................................... 83.8. RT CRNA PUNTA ................................................................................ 83.9. SUSAK ................................................................................................¸ 94.
SVJETIONICI JUŢNOG JADRANA ............................................................
... 104.1. VELI RAT ............................................................................................ 104.2.
PLOČICA
............................................................................................ 104.3.
SUŠAC
................................................................................................ 114.4.
PALAGRUŢA
...................................................................................... 114.5. STRUGA ............................................................................................. 124.6. GLAVAC ............................................................................................. 124.7.
KORČULANSKE SESTRICE
.............................................................. 134.8. OLIPA ................................................................................................. 134.9. SVETI ANDRIJA ................................................................................. 145.
ZAKLJUČAK
.................................................................................................. 166. LITERATURA ................................................................................................ 17
2
1. UVOD
Svjetionici postoje od drevnih vremena. Njihov je nastanak bila prijeka nuţnost
n
e bi li moreplovcima olakšali sigurnu plovidbu, osvjetljavajući im put i pokazujući im
smjer.
Od tih drevnih vremena pa do danas, izgled i način funkcioniranja svjetionika više se
puta izmijenio. Od jednostavnih zapaljenih vatri pretvorili su se u velika kamena
zdanja, neoboriva i sigurna, na kojima vatru zamjenjuje električna energija. Nahrvatskoj obali današnje svjetionike moţemo ponajviše zahvaliti austru
-ugarskome
trudu tijekom 19. stoljeća. Istočna jadranska obala, izrazito razvedena s mnoštvom
otoka,
otočića, hridi i uvala, razvijenoj plovidbi toga vremena, predstvaljala jesvojevrsnu opasnost bez jasnih putokaza. Stoga su se svjetionici gradili ponajviše na
ulazima lukâ
i najisturenijim točkama otvorenog mora.
Otada ti svjetionici čuvaju moreplovce i
njihovo brodovlje od pogibelji pokazujući imput. No, i njihova arhitektura i lokacija danas plijene više paţnje nego ikada. Jasno jekako su svjetionici zapravo spomenici i svjedoci jednog vremena koji svoju pričupričaju i danas. Velike kamene kule, debeli i čvrsti zidovi, smještenost na vrlosamotnim mjestima okruţenima netaknutom prirodom i čistim Jadranskim morem,sve to nudi izvrsnu priliku za pustolovan ili pak samotnjački odmor. UviĎanjemmogućnosti iskorištavanja svjetionika u komercijalne svrhe, sve se više brigeposvećuje tim kamenim divovima i omogućuje zainteresiranima da se pobliţeupoznaju sa ţivotom na svjetionicima koji njihovom automatizacijom pomalo odumire.
Stoga je cilj ovog seminarskog rada pobliţe upoznavanje s pojedinim svjetionicima
istočne jadranske obale kao javnim dobrima čija je komercijalizacija i jedan od načinanjihovog spašavanja od zaborava.
3
2. SVJETIONICI JADRANA KROZ POVIJEST
Veliki pomorci antičkog doba, Feničani, Grci i Rimljani prvi su započeli s
gradnjom svojevrsnih pr
eteča današnjih svjetionika na istočnome dijelu Sredozemlja
.
Tako se prvi primitivni svjetionici grade već u 3. tisućljeću pr. Kr.
Ti su antički svjetionici bili zidane visoke kule u blizini luk
â
, na čijim bi se vrhovima
palile vatre ne bi li brodovima u
plovidbi i noću osigurale sigurnu plovidbu i pokazale
ulaze u luke.
Na istočnoj obali Jadrana prvi su se svjetionici nalazili na otocima Hvarui Visu. Upravo grčkoj riječi za svjetionik (
pharos
) otok Hvar duguje svoje ime.
Rimskom prevlašću u Dalmaciji i izgradnjom antičke Salone, svjetionici se počinjugraditi i u njenom dobro zaštićenom zaljevu koji broji mnoštvo hridi i pličina. Tako jeprvi meĎu njima izgraĎen na poluotoku Marjan pred ulazom u luku.
„
U srednjem vijeku postojala su tzv.
„
crkvena svjetla
“ koja su se noću palila na
crkvenim zvonicima u priobalju
“
1
.
Početkom 19. stoljeća, Austro
-
Ugarska počinje s gradnjom prvih pravih svjetionika na
Jadranu, tj. svjetionika kakve ih danas poznajemo. Na hrvatskom dijelu Jadrana prvi
je izgraĎen bio svjetioni
k
na otočiću Škardi jugozapadno od otoka Paga 1810.godine. Zatim je uslijedio svjetionik na otoku Lošinju 1812., svjetionik Savudrija 1818.
te svjetionik na rtu Gradina 1819. godine.
„
Svjetionici su kamena zdanja s izraženomsvjetioničarskom kulom, sagrađeni na navigacijski najvažnijim točkama, često i nanajudaljenijim točkama teritorijalnog mora
“
2
.
Dok se na većini svjetionika kao
rasvjetno gorivo koristio petrolej, acetilen, petrolejske i alkoholne pare na nekima se
već sredinom 19.
stoljeća počela
koristiti
i električna energija.
Mnogi su jadranski svjetionici stradali od potresa, a tijekom dva svjetska rata, na
Jadranu su neki i razoreni. Ratnim razaranjima prva je ţrtva bio svjetionik Palagruţa
1915., obnovljen 1923. godine. Samo tijekom Drugog sv
jetskog rata stradalo je čak37 svjetioničarskih zgrada.
1
Perišić, M. i dr., Sanacija svjetioničarskih zgrada i njihovo valoriziranje kroz komercijalne djelatnosti,
Ekonomski vjesnik, Vol. No. 1, 2010, str.172
2
Perišić, M., op. cit. 1, str. 172.
Search History:
Result 00 of 00
00 results for result for
p.
Recommended
More From This User
Notes
Load more
