Welcome to Scribd, the world's digital library. Read, publish, and share books and documents. See more
Download
Standard view
Full view
of .
Save to My Library
Look up keyword
Like this
4Activity
0 of .
Results for:
No results containing your search query
P. 1
o PN EN 12464-1-2011

o PN EN 12464-1-2011

Ratings: (0)|Views: 1,194 |Likes:
Published by zbyszko201234
about pn en 12464-1 2011
about pn en 12464-1 2011

More info:

Published by: zbyszko201234 on Jun 07, 2012
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

01/07/2013

pdf

text

original

 
10/201022
mgr in¿. ANDRZEJ PAWLAK
Centralny Instytut Ochrony Pracy– Pañstwowy Instytut Badawczy
Nowe wymagania
w projekcie europejskiej normy owietleniowej
    F   o    t .    D   a   n    i   e    l    G    /    S    t   o   c    k .    X    C    H    N    G
W artykule omówiono nowe wymagania zawarte w projekcie europejskiej normy owietleniowejEN 12464-1 w stosunku do aktualnej normy owietleniowej, któr¹ w jêzyku polskim opublikowa³ PKN w listopadzie 2004 roku.
New requirements included in the draft of the European lighting standard
The paper describes new requirements included in the draft of European lighting standard FprEN 12464-1: 2009, compared to the present lighting standard, published in Poland by PKN in November 2004.
Wstêp
Podczas konferencji Lighting Quality & EnergyEfficiency, zorganizowanej przez Miêdzynarodo-wy Komitet Owietleniowy (CIE) w marcu 2010 r.w Wiedniu, zaprezentowano referat na temat zmianw aktualnej normie dotycz¹cej owietlenia EN12464-1
wiat³o i owietlenie. Owietlenie miejsc pracy. Czêæ 1: Miejsca pracy we wnêtrzach.
Pre-legentem by³ wspó³autor tych zmian, Peter Dehoffz Austrii. Aktualna wersja tej normy zosta³a opra-cowana przez Grupê Robocz¹ (WG 2) KomitetuTechnicznego TC 169 Europejskiej Komisji Normali-zacyjnej (CEN), która ustanowi³a j¹ w padzierniku2002 r. Od padziernika 2007 r. ta sama GrupaRobocza pracuje nad jej nowelizacj¹. Do 10 lutegobr. zbierano opinie z narodowych komitetównormalizacyjnych, a po ich analizie, która bêdzietrwa³a do koñca 2010 r., w lipcu 2011 r. ma ukazaæsiê znowelizowana wersja tej normy.W artykule omówiono najwa¿niejsze zmianyi uzupe³nienia, zaproponowane przez GrupêRobocz¹ WG 2, które wynikaj¹ przede wszyst-kim z koniecznoci uwzglêdnienia postanowieñdotycz¹cych poprawy efektywnoci energe-tycznej oraz aspektów ekologicznych zawartychw dyrektywie Parlamentu i Rady UE z dnia 6 lipca2005 r. [1] i rozporz¹dzeñ Komisji (WE) z marcai wrzenia 2009 r. [2].
Zakres normy i powo³ania normatywne
W projekcie nowelizowanej normy
 
EN 12464-1dodano odwo³ania do normy EN 12464-2 w za-kresie owietlenia miejsc pracy znajduj¹cych siêna zewn¹trz budynków oraz do norm EN 1838i EN 13032-3 dotycz¹cych owietlenia awaryjne-go, gdy¿ omawiany projekt normy nie obejmujetych zagadnieñ.W rozdziale dotycz¹cym powo³añ normatyw-nych dodano nastêpuj¹ce pozycje:– EN 12464-2.
wiat³o i owietlenie. Owie-tlenie miejsc pracy. Czêæ 2: Miejsca pracy na zewn¹trz.
– EN 13032-2.
wiat³o i owietlenie. Pomiar i pre-zentacja danych fotometrycznych lamp i opraw owietleniowych. Czêæ 2: Prezentacja danych dla miejsc pracy wewn¹trz i na zewn¹trz budynków.
– EN 13032-3.
wiat³o i owietlenie. Pomiar i prezentacja danych fotometrycznych lamp i opraw owietleniowych. Czêæ 3: Prezentacja danych dla owietlenia awaryjnego miejsc pracy 
.– EN 15193.
Charakterystyka energetyczna budynków. Wymagania energetyczne dotycz¹ce owietlenia.
– EN 1838.
Zastosowania owietlenia. Owie-tlenie awaryjne 
.– ISO 3864-1.
Symbole graficzne. Barwy bezpieczeñstwa i znaki bezpieczeñstwa. Czêæ 1: Zasady projektowania znaków bezpieczeñstwa stosowanych w miejscach pracy i w obszarach u¿ytecznoci publicznej.
– ISO 9241-307.
Ergonomia interakcji cz³o-wieka i systemu. Czêæ 307: Analiza i metody badania spe³nienia wymagañ dotycz¹cych elektronicznych monitorów ekranowych.
– CIE 17.4: 1987.
Miêdzynarodowy s³ownik owietleniowy. Czêæ 845: Owietlenie.
– CIE 97.2: 2005.
Przewodnik utrzymania elektrycznych systemów owietleniowych we wnêtrzach.
Terminy i definicje
W tym rozdziale skrócono definicjê polazadania wzrokowego (p. 3.2.) do nastêpuj¹cegozapisu: „pole w miejscu pracy, gdzie wykony-wane jest zadanie wzrokowe”. Równomiernoæowietlenia zosta³a oznaczona symbolem U
o
.
 
Wprowadzono nowe pojêcia: miejsce pracy(
work place 
), stanowisko pracy (
work station 
),pole dalszego planu – t³a (
background area 
),owietlenie wysokich wnêtrz (
high bay lighting 
)oraz obszar dzia³alnoci (
activity area 
), zdefinio-wane w nastêpuj¹cy sposób:Miejsce pracy– miejsce, które zawiera stano-wisko pracy oraz ka¿de inne miejsce w obrêbieprzedsiêbiorstwa i/lub zak³adu pracy, do któregopracownik ma dostêp w zwi¹zku ze swoimzatrudnieniem.Stanowisko pracy– zbiór i przestrzenne roz-mieszczenie w rodowisku pracy wyposa¿enianiezbêdnego do wykonania okrelonego zadania.Pole dalszego planu(t³a) – hole oraz inneprzestronne obszary pomieszczenia w miejscupracy, w których nie wystêpuj¹ pole zadania anipole bezporedniego otoczenia.
 
BP 10/201023
Owietlenie wysokich wnêtrz(strefy wysokie)– system owietleniowy, w którym wysokoæzamontowania opraw przekracza 6 metrów.Obszar dzia³alnoci– obszar w miejscu pracy,w którym wykonywana jest dana dzia³alnoæ.
Kryteria projektowania owietlenia
W rozdziale dotycz¹cym otoczenia wietlnegododano okrelaj¹cy je nowy, ósmy parametr –zmiennoæ wiat³a (poziom i barwa wiat³a) orazuwagê, z której wynika, ¿e oprócz owietleniawystêpuj¹ czynniki zaliczane do ergonomicznych,wp³ywaj¹ce na wydolnoæ wzrokow¹ pracowni-ka, takie jak:– w³aciwoci wykonywanego zadania(rozmiar, kszta³t, umiejscowienie, wspó³czynnikiodbicia detalu i t³a)– zdolnoæ wzrokowa pracownika (ostroæwidzenia, zdolnoæ widzenia przestrzennego orazrozró¿niania barw)– specjalnie udoskonalone i zaprojektowanerodowisko wietlne niepowoduj¹ce olnienia,o dobrym rozró¿nianiu barw, a tak¿e systemoptycznych i dotykowych wskaników o wysokimkontracie, które mog¹ wp³yn¹æ na poprawêwidocznoci oraz orientacji przestrzennej.Uwzglêdnienie tych czynników mo¿e wp³yn¹æna poprawê wydolnoci wzrokowej bez potrzebyzwiêkszania poziomu natê¿enia owietlenia.W rozdziale dotycz¹cym rozk³adu luminancjizmieniono zakresy u¿ytecznych wspó³czynnikówodbicia podstawowych powierzchni wnêtrza.Wartoci te wg projektu wynosz¹ dla: sufitu0,7-0,9 (poprzednio 0,6-0,9), ciany 0,5-0,8(poprzednio 0,3-0,8) i pod³ogi 0,2-0,4 (poprzed-nio 0,1-0,5). Usuniêto natomiast wymaganiedotycz¹ce p³aszczyzny pracy. Poza tym dodanokilka uwag. Pierwsza dotyczy zalecanego zakresuwartoci wspó³czynnika odbicia du¿ych przed-miotów (np. meble, maszyny itp.), który zawierasiê w przedziale 0,2-0,7. Okrelono, ¿e zalecanewartoci wspó³czynnika odbicia powinny byærozwa¿ane ³¹cznie z poziomem natê¿enia owie-tlenia na okrelonych powierzchniach pomiesz-czenia. Eksploatacyjne natê¿enie owietleniai równomiernoæ owietlenia powinny przyjmo-waæ nastêpuj¹ce wartoci na powierzchni:– rzeczywistej ciany: 50 lx i U
o
 
t
 
0,1– sufitu: 30 lx i U
o
 
t
 
0,1.Pod pojêciem „rzeczywistej ciany” rozumiesiê wysokoæ ciany do najwy¿ej zamontowanejoprawy owietleniowej. Natomiast dla wysokichwnêtrz (stref) eksploatacyjne natê¿enie owietle-nia na suficie mo¿e przyjmowaæ ni¿sze wartoci.W biurach, salach wyk³adowych, szpitalachwymagane s¹ janiejsze powierzchnie. W zwi¹z-ku z tym, zalecane wartoci eksploatacyjnegonatê¿enia owietlenia powinny wynosiæ dla cian75 lx, a dla sufitów – 50 lx.
Natê¿enie owietlenia 
Zrezygnowano z wymaganej minimalnejwartoci 200 lx w miejscach sta³ego pobytupracowników oraz dodano trzy uwagi. Pierwszaz nich dotyczy owietlenia dla osób w podesz³ymwieku oraz upoledzonych wzrokowo. Owietle-nie to powinno spe³niaæ specjalne wymaganiadotycz¹ce poziomu natê¿enia oraz kontrastuluminancji.Druga uwaga dotyczy rozmiarów i umiejsco-wienia pola zadania: powinny one byæ okrelonei udokumentowane. W przypadku miejsc pracy,których rozmiar i/lub pole zadania s¹ nieznane:– ca³a powierzchnia traktowana jest jakopole zdania– ca³a powierzchnia jest równomiernie owie-tlona (U
o
 
t
 
0,4), a wystêpuj¹cy na niej poziomnatê¿enia owietlenia jest okrelony przez pro- jektanta owietlenia.Ostatnia uwaga dotyczy sytuacji, kiedy polezadania jest znane: w projekcie owietlenia musiono byæ wówczas okrelone, a wymagana na nimwartoæ natê¿enia owietlenia – zapewniona.Jeli rodzaj zadania nie jest precyzyjnie okrelonyprzez zleceniodawcê, wówczas projektant powi-nien za³o¿yæ, jakie zadania bêd¹ wykonywanei ustaliæ odpowiednie dla nich wymagania. Rów-nie¿ rozmiar i umiejscowienie pola otaczaj¹cegopowinno byæ okrelone i udokumentowane.Jedn¹ z wa¿niejszych zmian w projekcienormy jest dodanie nowego rodzaju pola – polat³a – dalszego planu (rys.). W zwi¹zku z tym w ta-beli 1. dodano trzeci¹ kolumnê, w której podanowymagane wartoci eksploatacyjnego natê¿eniaowietlenia wyznaczone w p³aszczynie poziomejna pod³odze. Zwiêkszono równie¿ liczbê pozio-mów natê¿enia owietlenia – z 4 do 7.W zwi¹zku ze zmianami wprowadzonymiw tabeli 1. uleg³y równie¿ zmianie wymagania do-tycz¹ce równomiernoci owietlenia. W projekcienormy wymagane wartoci równomiernociowietlenia w polu zadania wzrokowego podanes¹ teraz w rozdziale 5. pt. „Wykaz wymagañ do-tycz¹cych owietlenia”. I tak, w polu tego zadaniawartoci równomiernoci s¹ zró¿nicowane w za-le¿noci od rodzaju pomieszczenia lub czynnocii nie mog¹ byæ mniejsze odpowiednio od: 0,4,0,6 lub 0,7. Natomiast w polu bezporedniegootoczenia równomiernoæ nie mo¿e byæ mniejszaod 0,4, a w polu dalszego planu (t³a) – od 0,1.Przyk³adowe zestawienie wymagañ doty-cz¹cych owietlenia dla stanowisk pracy obróbkii przetwórstwa drewna przedstawiono w tabeli 2.W tabeli tej doskonale widaæ, ¿e równo-miernoæ w polu zadania przyjmuje ró¿ne war-toci – 0,4, 0,6 i 0,7 – w zale¿noci od rodzajuwykonywanych zadañ lub czynnoci. Natomiastw ostatniej kolumnie, dotycz¹cej wymagañ spe-cjalnych, w przypadkach podawania wartocitemperatury barwowej ograniczono jej zakresdo 6500 K, czego nie ma w aktualnej normie.
Siatka pomiarowa natê¿enia owietlenia 
Kolejn¹ zmian¹ zaproponowan¹ w projekcienormy jest przedstawienie sposobu wyznaczaniapunktów siatki natê¿enia owietlenia, w których jest ono obliczane na etapie projektowania,a nastêpnie w których wykonywany jest pomiarna etapie weryfikacji projektu. Sposób tworzeniatej siatki dotyczy zarówno pola zadania, jak i polabezporedniego otoczenia oraz pola dalszegoplanu (t³a). Przyjêto identycznie jak w normiePN-EN 12464-2 [4], ¿e zalecane s¹ siatki o oczkach
Tabela 1. Zale¿noci pomiêdzy natê¿eniem owietlenia w polu bezporedniego otoczenia i polu dalszego planu (t³a)w stosunku do natê¿enia owietlenia w polu zadania wzrokowego [3]
Table 1. Relationship of immediate surrounding and background areas illuminations in regard of the lighting intensity [3] 
Natê¿enie owietlenia (E
m
)w polu zadania wzrokowego [lx]Natê¿enie owietlenia (E) w polubezporedniego otoczenia [lx]Natê¿enie owietlenia (E) w poludalszego planu (t³a) [lx]
t
750500300200150100
d
50500300200E w polu zadania wzrokowegoE w polu zadania wzrokowegoE w polu zadania wzrokowegoE w polu zadania wzrokowego10010050505050E w polu zadania wzrokowego/2
Rys. Zadania wzrokowe, obszar bezporedniego otoczenia i pole dalszego planu (t³a)
Fig. Visual tasks, immediate surrounding and background areas 
 
10/201024
w postaci czworoboków – zbli¿one wymiarami,w jak najwiêkszym stopniu, do kwadratu.W oczkach tych stosunek d³ugoci do szero-koci powinien mieciæ siê w przedziale od 0,5do 2. Maksymaln¹ odleg³oæ pomiêdzy punktamipomiarowymi (p) nale¿y wyznaczyæ wg wzoru:p = 0,2 · 5
log d
[m]gdzie:d – d³u¿szy wymiar obszaru, gdy stosunekd³u¿szego do krótszego boku tego obszaru jest mniejszy od 2, a gdy tak nie jest, d jest krót-szym wymiarem [m].Zaleca siê, aby wartoæ p
d
10 m. Liczba punk-tów pomiarowych dla boku obszaru o wiêkszejd³ugoci jest najbli¿sz¹ liczb¹ ca³kowit¹ otrzyma-n¹ z podzielenia d przez p. Na podstawie tegowzoru podano przyk³adowe zale¿noci pomiêdzyd³ugoci¹ powierzchni, maksymaln¹ odleg³oci¹pomiêdzy punktami pomiarowymi siatki a mini-maln¹ liczb¹ punktów pomiarowych. Zestawienieto przedstawiono w tabeli 3.Umiejscowienie punktów pomiarowychnie powinno siê pokrywaæ z rozmieszczeniemopraw owietleniowych. Pas o szerokoci 0,5 mwyznaczony od powierzchni cian jest wy³¹czonyz powierzchni uwzglêdnianej w obliczeniach,z wyj¹tkiem sytuacji, gdy pole zadania wzroko-wego znajduje siê w tym obszarze. Jeli pole dal-szego planu (t³a) odpowiada powierzchni ca³egopomieszczenia z wy³¹czeniem pasa o szerokoci0,5 m wyznaczonego od powierzchni cian,wówczas przyjêta siatka pomiarowa powinnaodpowiadaæ rozmiarowi pomieszczenia.
Owietlenie przestrzeni we wnêtrzach 
Owietlenie przestrzeni
 
we wnêtrzachto nowy punkt w omawianym projekcie normy.Wynika z niego, ¿e oprócz owietlenia zadaniawa¿ne jest owietlenie ca³ej przestrzeni wewn¹trzobiektu, w której znajduj¹ siê ludzie. Jest ononiezbêdne do owietlenia przedmiotów, uwy-datnienia struktury materia³ów i poprawieniawygl¹du ludzi. Okrelane jest ono przez nastê-puj¹ce kryteria:– rednie cylindryczne natê¿enie owietleniaw obszarach aktywnoci– modelowanie– owietlenie kierunkowe zadañ wzrokowych.Dwa ostatnie parametry by³y ju¿ opisanew aktualnej normie [5], natomiast pierwszy –rednie cylindryczne natê¿enie owietlenia (E
z
)– jest wprowadzony w omawianym projekciepo raz pierwszy. Jest to istotny parametr, wp³y-waj¹cy na poprawê kontaktu wzrokowego i roz-poznawania ró¿nych cia³ sta³ych – szczególnieludzkich twarzy. Dlatego te¿ te obszary powinnybyæ owietlone dostatecznie jasno. W obszarachaktywnoci eksploatacyjne rednie cylindrycznenatê¿enie owietlenia (wyznaczane w p³aszczy-nie pionowej) nie powinno byæ mniejsze ni¿ 50 lxprzy równomiernoci owietlenia U
o
> 0,1, któr¹wyznacza siê na p³aszczynie poziomej na wy-sokoci 1,2 m nad pod³og¹. W celu zapewnieniadobrego kontaktu wzrokowego, szczególniew tych obszarach, w których jest to istotne,np. w biurach, salach wyk³adowych, miejscachspotkañ itp., cylindryczne natê¿enie owietlenianie powinno byæ mniejsze ni¿ 150 lx przy równo-miernoci owietlenia U
o
> 0,1.Równie¿ w rozdziale dotycz¹cym mode-lowania zosta³y dodane kwestie zwi¹zanez cylindrycznym natê¿eniem owietlenia. Otó¿stosunek natê¿enia owietlenia cylindrycznegodo horyzontalnego (poziomego) w danympunkcie przyjêto jako wskanik modelowaniaowietlenia. Jeli przyjmuje on wartoci pomiêdzy0,3 a 0,6 oznacza to, ¿e modelowanie owietlenia jest na dobrym poziomie.W przypadku kierunkowego owietleniazadañ wzrokowych powinno siê unikaæ nieprzy- jemnych cieni, które nak³adaj¹ siê na zadaniewzrokowe. Jednak nale¿y pamiêtaæ, ¿e niektórecienie poprawiaj¹ widzialnoæ zadania wzro-kowego.
Wspó³czynnik utrzymania 
W rozdziale tym wprowadzono nowy sposóbobliczania ca³kowitego wspó³czynnika utrzy-mania (MF). Wyznacza siê go z nastêpuj¹cegowzoru:MF = LLMF · LSF · LMF · RSMFgdzie:LLMF – wspó³czynnik utrzymania strumieniawietlnego ród³a wiat³aLMF – wspó³czynnik utrzymania sprawnocioprawyLSF – wspó³czynnik trwa³oci ród³a wiat³aRSMF – wspó³czynnik utrzymania powierzchnipomieszczenia.Generalnie projektant okrela ca³kowitywspó³czynnik utrzymania, uwzglêdniaj¹c zasto-sowane ród³a wiat³a, oprawy owietlenioweoraz wspó³czynniki odbicia danego wnêtrza.Dane tych obiektów oraz przyjête za³o¿eniapowinny byæ zamieszczone w projekcie owie-tlenia. Wspó³czynnik utrzymania ma du¿y wp³ywna wydajnoæ energetyczn¹. Za³o¿enia przyjêtepodczas obliczania wspó³czynnika utrzymaniapowinny byæ zoptymalizowane w sposób, któryprowadzi do du¿ej wartoci tego wspó³czynnika.Wskazówki dotycz¹ce obliczania wspó³czynnikautrzymania zawarte s¹ w publikacji CIE 97.2:2005 [6].
Tabela 2. Wymagania dotycz¹ce owietlenia dla stanowisk obróbki i przetwórstwa drewna (tablica 5.25 wg projektunormy [3])
Table 2. Example table with lighting requirements in regard of wood working and processing work places (table 5.25 with standard [3]) 
NrRodzaj wnêtrz, zadanialub czynnociE
m
[lx]UGR
L
U
o
R
a
Specjalne wymagania
5.25.1Procesy automatyczne, np. suszenie,produkcja sklejki50280,4405.25.2Do³y parownicze150280,4405.25.3Pilarki ramowe (traki)300250,660Zapobieganie efektom strobosko-powym5.25.4Praca przy stole stolarskim, klejenie,monta¿300250,6805.25.5Polerowanie, malowanie, stolarstwo de-koracyjne750220,7805.25.6Praca przy maszynach do obróbki drew-na, np. toczenie, ¿³obienie, struganie,proÐlowanie, frezowanie wpustów,ciêcie, pi³owanie, wiercenie500190,680Zapobieganie efektom strobosko-powym5.25.7Dobór drewna na fornir750220,7904000 K
d
T
c
 
d
6500 K5.25.8Intarsjowanie, inkrustowanie750220,7904000 K
d
T
c
 
d
6500 K5.25.9Kontrola jakoci, sprawdzanie1000190,7904000 K
d
T
c
 
d
6500 K
E
m
[lx] – eksploatacyjne natê¿enie owietlenia, UGR
L
– ujednolicona ocena olnienia, R
a
 
wskanik oddawania barwTabela 3. Zale¿noæ pomiêdzy d³ugoci¹ powierzchni, maksymaln¹ odleg³oci¹ pomiêdzy punktami pomiarowymi aminimaln¹ liczb¹ punktów pomiarowych
Table 3. Relation of the maximum distance between grid points and the minimum number of grid points and the length of area 
D³ugoæ powierzchni, d[m]Maksymalna odleg³oæ pomiêdzypunktami pomiarowymi, p [m]Minimalna liczba punktówpomiarowych
0,400,1530,600,2031,000,2052,000,3065,000,608101,0010252,0012503,00171005,0020

Activity (4)

You've already reviewed this. Edit your review.
1 thousand reads
1 hundred reads
Stan Szylin liked this
alinmf3 liked this

You're Reading a Free Preview

Download
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->