Welcome to Scribd, the world's digital library. Read, publish, and share books and documents. See more
Download
Standard view
Full view
of .
Save to My Library
Look up keyword
Like this
1Activity
0 of .
Results for:
No results containing your search query
P. 1
Alak 1-5 Tefsir 26 Sh

Alak 1-5 Tefsir 26 Sh

Ratings: (0)|Views: 29 |Likes:
Published by sehirsufisi

More info:

Categories:Topics, Art & Design
Published by: sehirsufisi on Jun 08, 2012
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

06/08/2012

pdf

text

original

 
 Ankara Üniversitesi
 İ 
lahiyat Fakültesi Dergisi,
51:2(2010), ss. 215-240
Taberî’nin (v. 310/922) 96/Alak Suresi 1–5. Ayetlerin Tefsirinde YerVerdi
ğ
i Rivayetlerde
Nüzul Sürecine
İ
li
ş
kin Veriler
BURHAN BALTACIDR., ÇUKUROVA Ü.
İ
LAH
İ
YAT FAKÜLTES
İ
 baltaciburhan@hotmail.com
Özet
Bu ara
ş
t
ı
rmada, nüzul süreci aç
ı
s
ı
ndan hakk 
ı
nda benzer rivayetler bulunan 96/Alak Su-resi 1-5. ayetler ele al
ı
nm
ı
ş
t
ı
r.
İ
lgili ayetler hakk 
ı
nda Taberî’nin yer verdi
ğ
i rivayetleredayal
ı
olarak ve “rivayet tefsiri” ekseninde ad
ı
geçen rivayetlerin senet ve metinleri de-
ğ
erlendirmeye tabi tutulmu
ş
tur. Bu arada Taberî’nin tefsirinde (
el-Câmi‘ 
) yer alan ilgilirivayetler ayn
ı
müellifin
Târîh
’indeki ayn
ı
ayetlerle alakal
ı
rivayetlerle kar 
ş
ı
la
ş
t
ı
ı
lm
ı
ş
-t
ı
r. Çal
ı
ş
mam
ı
z ile hakk 
ı
nda daha fazla tart
ı
ş
mal
ı
haberler bulunan sure veya ayetlereili
ş
kin rivayetlerin de bu
ş
ekilde de
ğ
erlendirilmek suretiyle bu alanda yap
ı
lacak benzer ara
ş
t
ı
rmalara bir numune te
ş
kil etmesi amaçlanmaktad
ı
r.
Anahtar Kelimeler:
Taberî,
el-Câmi‘ 
, Alak Suresi, senet, metin, rivayet, nüzul süreci, tefsir.
Abstract
The Data Related to The Process of Reasons of Revelation (Asbab Nuzul) in Tabarî’s(d. 310/922) Tafseer (Example of 1-5 verses of 96/Alaq Surah)In this study, 1-5 verses of 96/Alaq Surah of the Quran about which there are generallysimilar narrations are evaluated according to the nuzul process. Basing on Tabarîs nar-rations about these verses, we evaluated the isnads and matns of these narrations in theaxis of narrative exegesis (tafseer riwayah). Meanwhile, we compared the narrationsabout these verses in Tabarî’s Tafsir (
al-Câmi‘ 
) with the narrations about the same ver-ses in his
Târikh
. This study aims to get similar works started.
Keywords:
Tabarî,
al-Câmi‘,
Alaq Surah, isnad, matn, narration, nuzul process, tafseer.
 
216
 
 BURHAN BALTACI 
Giri
ş
 
Kur’ân-
ı
Kerîm’in nüzul süreci ara
ş
t
ı
rmac
ı
lar taraf 
ı
ndan ilgi duyulan, builgiye ra
ğ
men büyük ölçüde tasnif edilmemi
ş
malzeme ile kar 
ş
ı
la
ş
ı
lan ve busebeple de hareket kabiliyetini s
ı
n
ı
rland
ı
ran bir aland
ı
r. Nüzul sürecine ait bumüktesebat tefsirlerde pek s
ı
k tekrar edilmesine ra
ğ
men tasnif edilememi
ş
tir.Bunun sebepleri aras
ı
nda nakledilen haberleri senetleriyle beraber sunma an-lay
ı
ş
ı
da say
ı
labilir. Çünkü rivayetin bir metot olarak ilmî disiplin içerisindegeli
ş
ti
ğ
i dönemde esas olan bu haberleri senetleriyle beraber nakletmekti. Se-netteki raviler ve isnat zinciri hakk 
ı
nda birikimi olanlar -haberi duyduklar 
ı
nda/gördüklerinde- bu haberlerin sa
ğ
lam veya zay
ı
f oldu
ğ
u hakk 
ı
nda belirgin bir görü
ş
e sahip olmaktayd
ı
lar. Günümüzde ise eldeki mevcut verilerin fazlal
ı
ğ
ı
,senet bilgisinin ilk dönemlerde oldu
ğ
u gibi güncel olmamas
ı
gibi nedenlerleilgili rivayetlerin de
ğ
erlendirilebilmesi ve ula
ş
ı
lacak sonuçlara itimat edilebil-mesi için bu alanda müstakil çal
ı
ş
malara ihtiyaç duyulmaktad
ı
r.Kur’ân’
ı
n nüzul sürecine ili
ş
kin yap
ı
lacak ara
ş
t
ı
rmalara bir örnek te
ş
-kil etmesi için Ebû Ca‘fer Muhammed b. Cerîr et-Taberî’nin (v. 310/922)
Câmi‘u’l-Beyân ‘an Te’vîli Âyi’l-Kur’ân
1
isimli tefsirindeki nüzûl sürecineili
ş
kin verilerin incelenmesi dü
ş
ünülmü
ş
tür. Alan
ı
n geni
ş
li
ğ
inden ve sa
ğ
l
ı
kl
ı
 sonuçlara ula
ş
ma hedefinin öncelenmesinden dolay
ı
ara
ş
t
ı
rma Alak Suresi iles
ı
n
ı
rl
ı
tutulmu
ş
tur.
İ
ncelemenin ilerleyen safhalar 
ı
nda, bu verilerin de
ğ
erlen-dirilmesinin dahi makale boyutlar 
ı
n
ı
a
ş
acak kadar geni
ş
olmas
ı
sebebiyle ko-nunun 96/Alak Sûresi 1-5. âyetlerle s
ı
n
ı
rl
ı
tutulmas
ı
benimsenmi
ş
tir.Ara
ş
t
ı
rmam
ı
zda incelemeye konu olan veriler Taberî’nin, Alak Suresi96/1–5. ayetlerin tefsirinde sunmu
ş
oldu
ğ
u rivayetlerdir. Öncelikle senet vemetin olarak bu rivayetler Taberî’nin yer verdi
ğ
i s
ı
ralama esas al
ı
narak takdimedilmi
ş
, ard
ı
ndan senet ve metin de
ğ
erlendirmelerine yer verilmi
ş
tir.
2
Ayr 
ı
-ca Taberî’nin bir di
ğ
er eseri olan
Târîhu’r-Rusul ve’l-Mulûk 
adl
ı
eserindekinüzul süreci ile alakal
ı
verilerle de kar 
ş
ı
la
ş
t
ı
rma yap
ı
lmak suretiyle sa
ğ
l
ı
kl
ı
 sonuçlara ula
ş
ı
lmas
ı
hedeflenmi
ş
tir.
1
İ
 bn Cerîr et-Taberî,
Câmi‘ 
, I-XXX (XV cilt halinde), (Beyrut: Dâru’l-Fikr, 1988); Farkl
ı
bir  bask 
ı
olarak kr 
ş
.
Câmi‘ (2)
, tah. ‘Abdullâh b. ‘Abdulmuhsin et-Turkî, (Kahire: Dâru Hicr, 1422/2001).2 Bu de
ğ
erlendirmeler esnas
ı
nda eserlerinden istifade etti
ğ
imiz, tefsir kaynaklar 
ı
nda isnat ko-nusundaki çal
ı
ş
malar 
ı
ile son dönemde bu alanda önemli bir bo
ş
lu
ğ
u dolduran Mehmet Akif Koç’unçal
ı
ş
malar 
ı
n
ı
özellikle zikretmekte fayda vard
ı
r.
 İ 
 snad Verileri Çerçevesinde Erken Dönem Tefsir Faa-liyetleri
, (Ankara: Kitâbiyât, 2003);
Tefsirde Bir Kaynak 
 İ 
ncelemesi
, (Ankara: Kitâbiyât, 2005).
 
 Nüzul Sürecine
 İ 
li
 ş
kin Veriler 
217
I. Taberî’nin Alak Suresi 96/1–5. Ayetlerin Tefsirinde Yer Verdi
ğ
iRivayetler1.Rivayet:
(Taberî_) Ahmed b. ‘Osman el-Basrî
3
 _Vehb b. Cerîr 
4
 _babas
ı
 (Cerîr)
5
 _Nu‘mân b.
ş
id
6
 _Zuhrî
7
 _‘Urve
8
 _Hz. ‘Âi
ş
e (58/678). Hz. ‘Âi
ş
e (ra.)
ş
öyle anlatm
ı
ş
t
ı
r: “Rasulullah’
ı
n (sav.) ilk vahiy almaya ba
ş
lamas
ı
sad
ı
k rüya
ş
eklinde idi. Bu (rüya), sabah
ı
n ayd
ı
nl
ı
ğ
ı
gibi ortaya ç
ı
kard
ı
/gerçekle
ş
irdi.Sonralar 
ı
ona yaln
ı
zl
ı
k sevdirildi. (Rasulullah) H
ı
râ Ma
ğ
aras
ı
’nda inzivayaçekilir, ailesinin yan
ı
na dönmeden (gün ve) gecelerini ibadetle geçirirdi. Yine bir o kadar zaman (orada kalmak) için az
ı
k temin etmek üzere ailesinin yan
ı
-na dönerdi. Hak (Cibril) ona ans
ı
z
ı
n görününceye kadar bu böyle devam etti.(Cibril) ona geldi ve “Ey Muhammed! Sen Allah’
ı
n Rasulüsün/Peygamberi-sin.” dedi. Rasulullah (sav.) (sonras
ı
nda olanlar 
ı
)
ş
öyle anlat
ı
yor: “Ayaktay-ken dizlerimin üzerine y
ı
ğ
ı
ld
ı
m,
ş
a
ş
ı
nl
ı
k içinde titremeye ba
ş
lad
ı
m, sonraHatice’nin yan
ı
na vard
ı
m ve “Beni örtün, beni örtün.” dedim. Bu durum kor-kum geçinceye kadar sürdü.Daha sonra (Cibril yan
ı
ma tekrar) geldi ve “Ey Muhammed! Ben Cibril’im,sen de Allah’
ı
n Rasulüsün.” dedi. Hz. Peygamber diyor ki: “Kendimi bir da-
ğ
ı
n üzerinden atmay
ı
tasarlad
ı
m. Ben tam bunlar 
ı
tasarlarken (tekrar) bana
3 Ahmed b. ‘Osmân b. Ebî ‘Osmân, ‘Abdunnûr b. ‘Abdillâh b. Sinân en-Nevfelî, Ebû Osmân el-Basrî,Ebû’l-Cevzâ’ (246 h.).
İ
 bn Hacer, Haf 
ı
z Ahmed b. ‘Ali b. Hacer el-‘Askalânî (852 h.),
Tehzîbu’t-Tehzîb
,I-XII, (Beyrut: Dâru Sadr, 1325 h.), I, 61; Ad
ı
geçen ravi “sika (güvenilir)” olarak tan
ı
mlanmaktad
ı
r. Ayn
ı
 müellif (a.mlf.),
Takrîbu’t-Tehzîb
, (Riyâd, 1416 h.), s.95, nu.80; Hâf 
ı
z Safiyyuddîn Ahmed b. ‘Abdillâhel-Hazrecî el-Ensârî,
 Hulâsatu Tezhîbi Tehzîbi’l-Kemâl fî Esmâi’r-Ricâl 
, (Bulak, 1301 h.), s.10.4 Vehb b. Cerîr b. Hâzim b. Zeyd b. ‘Abdillâh b.
Ş
ucâ‘ el-Ezdî, Ebû’l-‘Abbâs el-Basrî el-Hâf 
ı
z (206/821).Zehebî, Muhammed b. Ahmed b. ‘Osmân (748 h.),
Siyeru A‘lâmi’n-Nubelâ
, tah.
Ş
u‘ayb el-Arnaût,(Beyrut: Muessesetu’r-Risâle, 1986), IV, 442; “Sika bir ravidir.”
İ
 bn Hacer,
Tehzîbu’t-Tehzîb
, XI, 161– 162; a.mlf.,
Takrîb
, s.1043, nu.7522; Hazrecî
 , Hulâsa
, s.418.5 Cerîr b. Hâzim b. Zeyd b. ‘Abdillâh b.
Ş
ucâ‘ el-Ezdî, Ebû’n-Nadr el-Basrî (175 h. veya 170/786).
İ
 bn Hacer,
Tehzîbu’t-Tehzîb
, II, 69–72; a.mlf.,
Takrîb
, s.196, nu.919.6 Nu‘mân b.
ş
id el-Cezerî, Ebû
İ
shâk er-Rakkî.
İ
 bn Hacer’in tasnifinde sahabeye yeti
ş
emeyen-leri ifade etmek için kulland
ı
ğ
ı
tabaka olan alt
ı
nc
ı
tabakadand
ı
r.
Takrîb
, s.1004, nu.7204. Kaynaklardakendisinden rivayette bulunanlar aras
ı
nda yukar 
ı
daki rivayette ad
ı
geçen Cerîr de say
ı
lmaktad
ı
r. a.mlf.,
Tehzîbu’t-Tehzîb
, X, 452.7
İ
 bn
Ş
ihâb ez-Zuhrî, Muhammed b. Muslim b. ‘Ubeydullâh b. ‘Abdillâh b.
Ş
ihâb b. ‘Abdillâh b. el-Hâris b. Zuhre b. Kilâb b. Murre el-Kura
ş
î ez-Zuhrî, Ebû Bekr el-Haf 
ı
z el-Medenî (124/742 veya125/743).
İ
 bn Hacer,
Tehzîbu’t-Tehzîb
, IX, 445–451.8 ‘Urve b. Zubeyr b. el-‘Avvâm b. Huveylid b. Esed b. ‘Abdi’l-‘Uzzâ b. Kusay el-Esedî, Ebû‘Abdillâh el-Medenî (94 h.). Annesi Hz. Ebû Bekr’in k 
ı
z
ı
Esmâ, teyzesi ise Hz. Âi
ş
e’dir.
İ
 bn Hacer,
Tehzîbu’t-Tehzîb
, VII, 180–185; Kr 
ş
. Zehebî,
Siyeru A‘lâmi’n-Nubelâ
, IV, 421;
İ
 bn Hacer,
Takrîb
, s.674,nu.4593.

You're Reading a Free Preview

Download
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->