Welcome to Scribd, the world's digital library. Read, publish, and share books and documents. See more ➡
Download
Standard view
Full view
of .
Add note
Save to My Library
Sync to mobile
Look up keyword
Like this
1Activity
×
0 of .
Results for:
No results containing your search query
P. 1
Victor Hugo'da Sözcüğün Şiirleşmesi

Victor Hugo'da Sözcüğün Şiirleşmesi

Ratings: (0)|Views: 480|Likes:
Published by mustafa durak
Michael Rifaterre'den kısaltılmış çeviri
Michael Rifaterre'den kısaltılmış çeviri

More info:

Published by: mustafa durak on Jun 19, 2012
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PDF, DOC, TXT or read online from Scribd
See More
See less

06/19/2012

pdf

text

original

 
VİCTOR HUGO'DA SÖZCÜĞÜN ŞİİRSELLEŞTİRİLMESİMichael Rifaterreçev: Mustafa Durak 
 
VİCTOR HUGO'DA SÖZCÜĞÜN ŞİİRSELLEŞTİRİLMESİ (*)
Michael Rifaterreçev: Mustafa Durak Victor Hugo gibi “Sözcüklerin efendisi” sayılmış birinde sözcük yaratımmmgücü ve çeşitlilinden yola çıkarak, onun şiirini anlamak in zcük incelemesinden başlamak zorunludur. Bu yazıda, dil tarihi, yazın tarihi, istatistik ve dilbilimden alınmış tekniklerden yararlanan şiirsel biçem incelemeleriniirdelemek, bu arada özellikle anahtar sözcük ve biçemsel alan kavramlarıeleştirmek, bunların yanısıra da sözcüklerin hazırlanışında (S. R. Levin ve JeanCohen'in yapıtlarındakinden ayrı) bir yapısalcı açıklama önermek istiyorum.zcüğün şiirselli kin değil, bağlamsaldır. Bu zden zcüğün dilzeyinde l bir şiirselliği, z içinde, metinde de geek rozkonusudur. Şiirsel zcük yerine şiirselleştirmeden z abiliriz.Şiirselleştirme, belirli bir bağlamda, bir sözcüğün okur dikkatine yalnızcaşiirselliğiyle değil de yazarın şiirinin özniteliği olarak da sunulma sürecidir.Sözcüklerden yazarın ruhsal eğilimlerine gitmek yani sözlüksel olguları zihinseltiplere bağlı olarak ralamak yazar üzerine bilgi verir ama metin üzerinevermez. Sözel takınağı bilmek yararlıdır, ancak biçemsel kullanımı aydınlatmaz.Daha doğrusu, bir biçemin oluşumunu açıklar, ama bizim derdimiz, şiirselolguyu oluşturan bitmiş, değişmez biçimi içinde metindir. Şiirsellestirmesözcüğü, oluşum düşüncesini içerir. Ne var ki şairin beynindeki bir imgeninolgunlaşması söz konusu değildir. Söz konusu olan, metnin her okunuşundazcükler arasında "kurulan (sesbilgisel, biçimbilimsel, sozdizimsel,anlambilimsel vb) ilkilerdir. Ve bileşimler (combinaison) sonucu basözcüklere apayrı bir rol verilmesidir.Dilin genel durumuyla şiirin özel dilini (idiolecte) karşılaştıran tarihsel yöntemdoyurucu değildir, Zira bu dil durumunu yeniden kurmak neredeyseolanaksızdır. Diyelim ki Hugo'da “yabanıl” (= fauve) sözcüğünün anlamı çok zengin. Bunun gerçekten özniteliksel bir olgu olup olmadığına; sözcüğün sıklığıyüzünden (genel bir evrim olup olmadığına değil de) daha çabuk ayırdına varılıpvarılmadığına, daha kolay gözlenip gözlenmediğine; ve bu öznitteligin anlamsalmı ruhbilimsel mi olduğuna bakmak gerekir. Şiirin yazıldığı dönemin diliniyeniden kurmak olanaklı olsa bile, bu yaklaşın, yazınsal olayın doğasını bilmez, bir şiirin kendine yetebilme özelliğini tanımaz. Algılandığına oranla dilindurumu ne olursa alsım biçemsel dizgesi etkili olmalı, yani okurun algısınasunulmalıdır. Üstelik şiir, dil durumuna göre, estetiğe göre, okuyucununzihinsel durumuna göre ayrı biçimlerde okunur. Onu, ilk okurlar üzerinde
 
oluşturduğu etkilerle, yazarının niyeti ve görüşüyle sınırlamaya çalışmak onusakatlamak demektir. “Yabanılzcüğü, şarıdan nderimlere gerekalmadan, şiirin kendi çerçevesi içinde, bağlamda çarpıcı olmalıdır. Ve aslındaHugo'da bu sıfatın kullanımı bize her zaman özniteliksel görünmüştür. Zatendilin bu anlamları benimsemesi, bu yenilikleri her rlü tekillikten, soyar.Demek ki «yabanıl»a değerini veren biçemsel dizge tümden metinde bulunmakta ve kullanıma, zevk değişimlerine ve aşınmalara, karşıkorunmaktadır. Hugo'ya “splendid” (=ışıl ışıl) sözcüğünün kökensel anlamını bulduğu için hayranlık duyulur, ve şu dizedeki sözcüğün şiiri ve ilkselliği dildurumuyla karşılaştırılarak, bu, kanıtlanmaya çalışılır:
 Ey ölüm! Göz kamaştırıcı vakit! Ey ölüm ışıkları!
Sıfatın şiiri, normdan sapmayla oluşmaz. Yalnızca bağlamda bulur değerini.Burada ışık terimleri karşılıklı olarak birbirlerini güçlendirir ve burada onlardanher biri ölüm terimlerinin çağrıştırdığı ölümle ilgili imgelerin karanlık terimleri belletmesi olgusunu öne getirir.Ama bağlamdaki kaıtkların çömlenmesi şiirsel olaylabulmayı veaçıklamayı sağlasa bile bunların şairin biçeminin öz nitelikleri olup olmadığını belirleyemez. Yalnızca Hugo'nun sözel zenginliğinin Ronsard'ınkinden neredeayrıldığını bize söyleyemediğinden değil, mutlak çizelgelerin apaçıklığının bile böyle bir nitelendirmeye yetmediğinden. Böyle bir sözcüksel olgular listesidüzyazıya da şiire de uygulanabilir. Bu yüzden şöyle bir tanımlakarşılaşabilirsiniz: “cansızın kişileştirilmesi, soyutun kullanımı, sıralamalar,teknik terimler... çok geniş anlamlı, anlatım olarak uyumlu sıfat ve zarflar”.Doğru, sıklıkları çıkararak anahtar sözcükleri istatitistik olarak elde edebiliriz. Ne yazık ki özniteliksel olarak çıkarılmış sıklık “normal” sıklığa oranla sapmaolarak betimlendiğinde dil durumunun göreceli bilinmezine gelinmiş olunur.Ama metinlerle sınırlı kalırsak, liste(miz) belirli bir sözcüğün tüm anlamlarınıkuşatır. Böyle olunca kullanımların karşılaştırılabilirliği devreden çıkar. Bağlamiçinde bakullanımlar okuyucunun dikkatine talmak in yeterinceayrılaştırılmıştır. Ayrımsanmayanlarınsa hiç bir şiirsel rolü yoktur. Bunlarınaylması yapay bir klık ortaya çıkarır. Normalde okuyucunun duyarlıolmadığı bir sıklık. Aslında bununla önemsiz bir sözcüğün önemlileştirilmesitehlikesi göze alınmıştır. Ayrıklaştırılmış sözcükler dizisi bizi hiçbir yeregötürmez. Dil, bir dizge olduğundan, onun bilenlerinin işlevlerinianlayabilmek için bu dizgeden yola çıkmak gerekir. Sözcüğün ait olduğu yapıyı belirlemek tek çıkar yoldur. Hugo'nun başkalarıyla paylaştığı sözcükleri değil deonun zcüklerinin biçimlendirdiği ve zenlenleriyle onu m öbür dizgelerden ayırdığı dizgeleri inceleyen yöntem yetkindir.

You're Reading a Free Preview

Download
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->