Welcome to Scribd. Sign in or start your free trial to enjoy unlimited e-books, audiobooks & documents.Find out more
Download
Standard view
Full view
of .
Look up keyword
Like this
1Activity
0 of .
Results for:
No results containing your search query
P. 1
Βιβλιοκριτική_Πέρα από το Άτομο

Βιβλιοκριτική_Πέρα από το Άτομο

Ratings: (0)|Views: 62|Likes:
Published by manhunt
Βιβλιοκριτική του Γ. Ιωαννίδη για το βιβλίο "Πέρα από το Άτομο" του Θεόδωρου Ζιάκα
Βιβλιοκριτική του Γ. Ιωαννίδη για το βιβλίο "Πέρα από το Άτομο" του Θεόδωρου Ζιάκα

More info:

Categories:Types, Reviews, Book
Published by: manhunt on Jan 06, 2009
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as DOC or read online from Scribd
See more
See less

11/29/2011

 
Βιβλιοκριτική: "Πέρα από το Άτομο"
Τετάρτη, 20 Φεβρουάριος 2008 05:01του Γιάννη Δ. Ιωαννίδη
(Πέρα από το Άτομο... του Θεόδωρου Ι. Ζιάκα )
Όταν το 1989 γκρεμιζόταν το «τείχος τού Βερολίνου», πολλοί ήταν εκείνοιπου πίστεψαν πως η λήξη τού «ψυχρού πολέμου» τού πρώτουπαγκόσμιου κλεφτοπολέμου κατά τον 20ό αιώνα – θα συνοδευόταν απόμια αδιατάρακτη πλέον άνθιση τής ειρήνης, τής συνεργασίας και τώνδημοκρατικών δικαιωμάτων σε ολόκληρο τον πλανήτη. Ποιός άραγε θαμπορούσε πλέον να παρενοχλήσει,σκέφτονταν, την ευόδωση τού παλιού σχεδίου μιάς πλανητικής εξάπλωσηςτών ριζοσπαστικών ιδεών τού ουμανιστικού Ανθρωπισμού, που ξεκίνησεστη Δύση με το Διαφωτισμό και εδραιώθηκε με τη Γαλλική επανάσταση; Ηγριαίνα άρχιζε να δίνει γην και ύδωρ στο νεωτερικό πολιτισμόαποδεχόμενη το «οικονομικό» σκέλος τών φιλελεύθερων ιδεών προϋπόθεση, κατά τούς μοντέρνους ανθρωπιστές, ενός παραπέρα«βαθαίματος τής Δημοκρατίας» στη χώρα τού αιώνιου κολεκτιβισμού. Όσογια το «παλαιστινιακό», αυτό τούς φαινόταν σαν ένα τοπικό πρόβλημα πουσίγουρα θα έβρισκε τη λύση του με την πρόοδο τού νεωτερικού πολιτισμούσε παγκόσμια κλίμακα.
Διάψευση και νέα πόλωση
Οι ελπίδες όλων αυτών διαψεύστηκαν πάραυτα. Μόλις δυό χρόνιααργότερα, το 1991, με πρόσχημα την αποκατάσταση τής δημοκρατικήςνομιμότητας στον Κόλπο, η παγκόσμια ατμομηχανή τής νεωτερικότητας, οιΗΠΑ, υπό ρεπουμπλικανική κυβέρνηση, ξεκινούν τον πρώτο πόλεμο κατάτού Ιράκ συμπαρασύροντας όλες τις δυτικές κυβερνήσεις και τις σύμμαχέςτους δυνάμεις. Το ίδιο εγχείρημα επαναλαμβάνουν λίγο αργότερα, υπόδημοκρατική κυβέρνηση αυτή τη φορά, στη Γιουγκοσλαβία. Κι ενώ τοπαλαιστινιακό, αντί να επιλύεται, φαίνεται να οξύνεται όλο καιπερισσότερο, έρχεται το χτύπημα τών Δίδυμων Πύργων τής Νέας Υόρκηςστις 11 Σεπτεμβρίου τού 2001 από ισλαμιστές νεοασασίνους για να δώσειτο έναυσμα για μια νέα επέμβαση στο Ιράκ, και πάλι υπό το πρόσχημα τήςαποκατάστασης τής Δημοκρατίας και τών ανθρωπιστικών αρχών τούνεωτερικού πολιτισμού. Μόνο που τώρα, οι δόσεις τής ιδεολογικήςπροπαγάνδας και τών βομβών είναι ενισχυμένες εις τη νιοστή καθώς οπολιτισμός αυτός θεωρεί πλέον πως αντιμετωπίζει και πάλι σε παγκόσμιακλίμακα την απειλή μιάς συντονισμένης έξωθεν «βαρβαρότητας». Το«κολεκτιβιστικό Τέρας», που φάνηκε να πέφτει καταγής με τηνκατάρρευση τού σοβιετικού μπλοκ, ξανασηκώνεται λοιπόν όρθιο, αυτή τη1
 
φορά με ισλαμιστικό μανδύα. Ο δεύτερος παγκόσμιος κλεφτοπόλεμος έχειαρχίσει.Όπως συμβαίνει στις κάθε λογής συρράξεις, όλος ο κόσμος καλείταιστανικώς, ή και σπεύδει αυθορμήτως, να «πάρει θέση» υπέρ τού ενόςστρατοπέδου και κατά τού άλλου. Κι όπως επίσης συμβαίνει στις κάθελογής συρράξεις, η αμοιβαία τύφλωση κερδίζει όλο και περισσότεροέδαφος στις σκέψεις και τις συνειδήσεις των ανθρώπων άμεσαεμπλεκομένων ή προς το παρόν απλών θεατών --, αποπέμποντας όχι μόνοτο νηφάλιο αναστοχασμό αλλά ακόμα και αυτή την κριτική και αυτοκριτικήσκέψη που υποτίθεται ότι αποτελεί χαρακτηριστικό σημάδι και κλέος τούνεωτερικού ανθρώπου.Έτσι, για παράδειγμα, ορισμένοι, εστιάζοντας στις φονταμενταλιστικέςπεποιθήσεις τού προέδρου Μπους, σπεύδουν να καταλογίσουν τηνεπέμβαση στο Ιράκ σε μια παράξενη αναζωπύρωση τού προτεσταντικούφονταμενταλισμού, κατά κάποιον τρόπο ευθέως ανάλογη τήςαναζωπύρωσης τού ισλαμικού φονταμενταλισμού στο αντίπαλό τουστρατόπεδο. Λησμονούν όμως ότι τέτοιου είδους πεποιθήσεις δενχαρακτηρίζουν τον κύριο Μπλερ ή άλλους πρόθυμους συμμάχους τώνΗΠΑ, αλλά και τόσο οτι η επέμβαση αυτή στηρίχθηκε σε αμιγώς νεωτερικούτύπου προσχήματα (δημοκρατία, ανθρώπινα δικαιώματα) όσο και ότι ηεπέκταση τού νεωτερικού πολιτισμού στην ίδια τη Δύση δεν εδραιώθηκεούτε αναίμακτα ούτε χωρίς βίαιες επεμβάσεις κάθε λογής.Από την άλλη, οι όποιοι υποστηρικτές τών δικαίων τού ισλαμικούφονταμενταλισμού, εκείνοι που βλέπουν σε αυτόν μια μετεξέλιξη τού αντι-ιμπεριαλιστικού αγώνα τών καταπιεζομένων λαών που η νεωτερικότητα«ξέχασε» ν’ αφομοιώσει καταδικάζοντάς τους στην πείνα και την ανέχεια,φαίνεται να ξεχνούν πως, για παράδειγμα, ο αδιάκριτος σφαγιασμός«δικαίων και αδίκων» στον οποίον επιδίδονται οι ισλαμιστές «καμικάζι»αποτελεί ένα μάλλον νεωτερικό παρά προνεωτερικό φρούτο, που δενχαρακτήριζε ούτε αυτούς τους Ασασίνους, ούτε τους Ιάπωνες καμικάζι,ούτε ακόμη τούς τρομερούς «ναρόντνικους» δυναμιτιστές κατά τιςπαραμονές τού 1917, και ασφαλώς δεν είναι δυνατόν να δικαιώνεται μεκανένα επιχείρημα.
…. Από το μηδέν
Μέσα σε αυτές τις συνθήκες, ο Θεόδωρος Ζιάκας είναι από τούς λίγουςεκείνους που εξακολουθούν να υπερασπίζονται το νηφάλιο κριτικόστοχασμό τών γεγονότων. Και κάτι περισσότερο: αντίθετα από μιατρέχουσα συνήθεια, κατά την οποία ο νηφάλιος στοχασμός ισοδυναμεί μεαπουσία θέσης, ο Ζιάκας παίρνει θέση. Είναι όμως τέτοιας έκτασης καιχρονικού βάθους η εξάπλωση τής τύφλωσης και η λατρεία τής2
 
συνθηματολογίας, που για να μάς εξηγήσει τη θέση του οφείλει ναξεκινήσει από το … μηδέν.Για όσους έχουν παρακολουθήσει την έως τώρα συγγραφική πορεία τουαπό το Έθνος και Παράδοση έως το Η έκλειψη τού υποκειμένου, τήςαρθρογραφίας του συμπεριλαμβανομένης, η θέση τού Ζιάκα είναιεκπληκτικά απλή. Τα πολιτικά προβλήματα που παρακολουθούμε, και σταοποία καλούμαστε να απαντήσουμε, δεν είναι διαχειριστικά προβλήματααλλά ουσιαστικά προβλήματα πολιτισμού. Είναι, συγκεκριμένα, δομικάπροβλήματα τού νεωτερικού πολιτισμού. Συνδέονται μάλιστα άμεσα με τογεγονός οτι τα διάφορα κινήματα υπέρβασης τού κυρίαρχου σήμεραπολιτισμού, τού νεωτερικού πολιτισμού, απέτυχαν ριζικά κι αυτό,επειδή, παρά τις όποιες διακηρύξεις τους, τα προτάγματά τουςαποτελούσαν ουσιαστικά υποσύνολα προτάγματα τού νεωτερικούπροτάγματος και συνεπώς δεν ήταν δυνατόν να τον υπερβούν. Έτσι, οθρίαμβος τού νεωτερικού πολιτισμού τον οδήγησε στη «μεταμοντέρνα»φάση τής μηδενιστικής αποσύνθεσής του, την οποία ψηλαφούμε ήδη απότη δεκαετία τού 1960 και βιώνουμε πλέον όλο και εντονότερα εδώ καιμερικά χρόνια. Υπάρχει παρ’ όλα αυτά ένα πρόταγμα πολιτισμού, μεπιστοποιητικά μιάς ορισμένης ιστορικής του πραγμάτωσης επιπλέον, στοοποίο μπορούμε να ανιχνεύσουμε τα βασικά κλειδιά μιάς υπέρβασης τούνεωτερικού πολιτισμού. Πρόκειται για το χριστιανικό προσωποκεντρικόπρότυπο, το οποίο επεξεργάστηκαν οι Έλληνες Πατέρες τής ορθόδοξηςΕκκλησίας και το οποίο συνδέεται πολιτειακά με την παράδοση τούελληνικού κοινοτισμού.Γνωρίζοντας ότι, στη σημερινή εποχή, βασικά εννοιολογικά εργαλεία τουόπως το «έθνος», η «παράδοση» και η «ορθοδοξία» δεν είναι ούτεδημοφιλή αλλά, κυρίως, ούτε κατανοητά, ο Ζιάκας – ένας από τούς όλο καιπιο σπάνιους σήμερα στοχαστές που δεν πληρώνεται για να στοχάζεται –αφιέρωσε χρόνο, μελέτη, έρευνα και κόπο πολύ ώστε να τα εξηγήσει μετρόπο ικανοποιητικό για τις απαιτήσεις τού σύγχρονου κριτικού-αναλυτικούνοός.Στο Έθνος και Παράδοση προσδιόρισε το έθνος ως «δομή παραδόσεων».Προσδιόρισε τις παραδόσεις ως το σύνολο εκείνων τών διεργασιώνθέσμισης κοινωνικών σημασιών, δια τών οποίων η ανθρωπότηταεκπολιτίζει τον εαυτό της μετασχηματίζοντας τον άνθρωπο από ύπαρξη σευποκείμενο. Υπογράμμισε το ρόλο τής «ιδανικής προτύπωσης» σε αυτές τιςυποκειμενοποιητικές διαδικασίες: ο παιδαγωγικός μετασχηματισμός τούανθρώπου από ύπαρξη σε υποκείμενο πραγματοποιείται μέσω τής θέσμισηςπροτύπων. Διέκρινε, στο εσωτερικό κάθε έθνους, τις παραδόσεις σε«ηγετικές» (εκείνες που κρατούν στα χέρια τους την Παιδεία), «κεντρικές»(εκείνες που διαθέτουν την ευρύτερη λαϊκή αποδοχή) και «περιφερειακές».Προσδιόρισε τις διαφορετικές εθνικές ταυτότητες με βάση τιςπροηγούμενες διακρίσεις και επιπλέον διέκρινε την «ελληνική άποψη» από3

You're Reading a Free Preview

Download
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->