• Embed Doc
  • Copy Link
  • Readcast
  • Collections
  • CommentGo Back
 
1932, Memoirs of Erkan Kiraz, Izmit-Turkey1932, Memoirs of Erkan Kiraz, Izmit-Turkey
1932’de Neler Oldu?
Necmiye Ortaç
[Kiraz]
Romanya
1
,
Silistre
2
’ye bağlı
Ahmatlar Köyü
3
’nde 7 yaşınabasar.
Mehmet Kiraz
,
Bilecik
4
,
Gölpazarı
5
,
Kümbet Köyü
6
’nde 7 yaşına basar.Günümüze göre ilkokul yaşıdır bu. Ama
Romanya
’da
1932
’de çocuklar için ilkokulabaşlama yaşı kaçtır bilmiyorum.
Tutrakan
ya da
Silistre
’ye bağlı
Ahmatlar Köyü
’ndebir ilkokul var mıdır acaba?
Türkiye
’de durum neydi onu da bilmiyorum.
MehmetKiraz
’ın 7 yaşına bastığı
Kümbet Köyü
’nde ilkokul kuvvetle olasıdır ki yoktur. Olmadığınıbabamın çocuk anılarında bize aktardığı bilgilerden biliyorum.
Mehmet Kiraz
okuma-yazmayı askerde öğrendiğinden söz ederdi. Okuma yazmabilmeyen er ve erbaşlar “
okuma yazma kursları
”nda eğitime tabi tutulurmuş.Günümüzde dahi Kümbet Köyü’nde bulunan İlkokul çok ama çok sonrası yıllardayaptırılmıştır. O da her yerde olduğu üzere köylülerin imece usulüyle verdikleri her türdestekle.Peki
1932
’lerde
Romanya
’da
Azınlık Türk Cemaatleri
ve diğer
Azınlık CemaatleriTemel
bir
Eğitim
alabilmekte miydiler? Okuduğum bir sürü
Ermeni
ve
Yahudi
bireyselanılarından ve
Cemaat Kayıt Belgeleri
’nden okuduğum bilgiler,
Ermeni
ve
YahudiCemaatleri
’nin kenti dini kurum ve okullarında eğitim aldıkları biçiminde.
Türklerin
durumunu gösteren bir belge okumadım. Bu elbette veri ve bilgi eksikliğindenkaynaklanıyor.Diğer yandan ailesi
Huriye-Halil Ortaç
’ların
1935 Romanya Göçü
ile
İzmitDerince
’ye yerleşmesi sonrasında
Necmiye Ortaç
[Kiraz]
Temel Eğitim
’ini almadığınıbiliyorum. O yıllarda
Derince
’de “
Memleket Mektepleri
”nden sayılan bir okul yok. Okulolarak kullanılacak bir yapı da yok çevrede. Var olan yapı sadece,
Derince Eskiyol
denilen yerin kuzey sırtlarındaki çok katlı, ahşap
Cevat Abbas Paşa Köşkü
’dür. “Okuma Yazma Seferberliği” kapsamında
Derince
’den açılan ilk okul “
I. Mektep
” adıyla
Cevat Abbas Paşa Köşkü
’ndeki okuldur.
Köşk
okula döndürülmeden önceleri
Askeri
1
 
Romanya
[România]:
 
Orta Avrupa'nın güney doğusunda, Balkan Yarımadası'nın kuzeyinde bulunan birülkedir. Ülke kuzeyde ve kuzeydoğuda Ukrayna, kuzeydoğuda Moldova, kuzeybatıda Macaristan, güneybatıdaSırbistan, güneyde Bulgaristan ile komşudur. Ayrıca ülkenin doğuda Karadeniz'e kıyısı vardır. Ülke adı olanRomanya, Latince Romanus [Roman: Romalı]’dan gelir. Osmanlı İmparatorluğu döneminde Eflak ve Boğdantampon devletlerdi. Osmanlılar’a vergi verir, savaşlarda asker yardımı yaparlardı. Beyliklerin Voyvodaları Rumensoyluları arasından Osmanlı padişahı tarafından atanırdı. Bunlardan başka bu beylikler İstanbul'un yiyecekgereksinimlerini karşılamakta önemli bir rol oynamıştır. Osmanlılar Romanya'yı hiç bir zaman tamamıylatopraklarına katmadı. Osmanlı İmparatorluğu, Osmanlı-Rus Savaşı'nı [1806-1812] kaybeder. 1821 yılındaRusya'yla Bükreş Antlaşması'nı imzalar. Besarabya'yı Rusya'ya bırakmak zorunda kalır. Besarabya Boğdan'ınPrut Nehri’nin doğusunda kalan kısmıdır. Bu anlaşma Boğdan'ı ikiye böler. 93 Savaşı'nda Osmanlı İmparatorluğu,Ruslara yenilir. 1878 yılında yapılan Berlin Antlaşması'yla Eflak ve Boğdan Osmanlı Devleti'nden bağımsızlıklarınıkazanır. Romanya adı altında birleşir. Ancak Rusya 1821 yılında ele geçirdiği Besarabya'yı geri vermez. Bu bölgedaha sonra SSCB'nin Moldova Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti biçimine dönüşür. Romanya’yı oluşturan ülkelerdeOsmanlı zamanında Müslüman Türk yerleşimi pek yoğun olmamakla beraber, dağınık biçimde birçok Rumenyerleşim yerinde Türkler, Tatarlar ve başka azınlıklar yaşamıştır. Osmanlı topraklarında ama özellikle Trakyabölgesinde de Rumenler yaşar. Bu nedenle Türkiye-Romanya Mubadilesi [Yerdeğişim Göçü] Anlaşması yapılır.
2
 
Silistre
[Bulgarca: Силистра: Silistra, Rumence: Durostor]: Günümüzde Bulgaristan'ın kuzey doğusunda,Dobruca bölgesinde, Tuna Nehri [Mavi Tuna, Danube] kıyısında bulunan bir kenttir. Silistre İli’nin yönetimmerkezidir. Bütün “Güney Dobruca” [Romencesi Cadrilater] gibi 1912-1940 yılları arasında Romanyaegemenliğinde kalmıştır. Bu kentte önemli bir Türk nüfusu yaşamaktadır. Silistre, Osmanlı-Rus Savaşı [1828-1829] ve Kırım Savaşı’nın [1853-1856] başlarında Rus ve Osmanlı Orduları arasında şiddetli çarpışmalara sahneolur.
3
 
Ahmatlar
[Ahmetler, Amatlar, Akhmatlar, Ahmatlar, Стефан Караджа:
 
Stefan Karadža, Stefan Karadzha,Stefan Karadja, Stefan Karaca]: Bulgaristan, Silistre.
4
 
Bilecik:
Osmanlı zamanındaki adı “Ertuğrul”dur.
 
Kentin antik adı “Belekoma: Şirinköy”dür.
5
 
Gölpazarı
[Göl-Flanoz]:
 
Bilecik’e bağlı bir ilçe.
6
 
Kümbet
[Farsça: kubbe]:
 
gömme bölümü, gövde [ziyaret] bölümü ve kubbesinin üstünde külahı bulunanmezar anıtları için kullanılan sanat tarihi deyimi.Written By Erkan Kiraz15.03.09Page 1 / 26© 1999-2009 Copy Righted to Erkan Kirazerkankiraz@yahoo.com. All Rights Reserved. 
 
1932, Memoirs of Erkan Kiraz, Izmit-Turkey
Kışla
olarak kullanılmıştır.
Nemciye Ortaç
[Kiraz] okuma ve yazmayı sonradan kısmenkendi çabaları kısmen de “
Okuma Yazma Kursları
”na gidebildiği oranda öğrenebilmiştir.
01 Ocak 1932 Cuma02 Ocak 1932 Cumartesi03 Ocak 1932 Pazar04 Ocak 1932 Pazartesi05 Ocak 1932 Salı06 Ocak 1932 Çarşamba07 Ocak 1932 Perşembe08 Ocak 1932 Cuma09 Ocak 1932 Cumartesi10 Ocak 1932 Pazar11 Ocak 1932 Pazartesi12 Ocak 1932 Salı13 Ocak 1932 Çarşamba14 Ocak 1932 Perşembe15 Ocak 1932 Cuma
Written By Erkan Kiraz15.03.09Page 2 / 26© 1999-2009 Copy Righted to Erkan Kirazerkankiraz@yahoo.com. All Rights Reserved. 
 
1932, Memoirs of Erkan Kiraz, Izmit-Turkey
Samsun
'a
7
heykeltıraş
Heinrich Krippel
8
tarafından yapılan
Samsun
 
Atatürk Heykeli
9 
açılır.
16 Ocak 1932 Cumartesi17 Ocak 1932 Pazar
Kurtuluş Savaşı
10
komutanlarından Korgeneral
Ahmet Derviş
11
 
Paşa
ölür.
18 Ocak 1932 Pazartesi19 Ocak 1932 Salı20 Ocak 1932 Çarşamba21 Ocak 1932 Perşembe22 Ocak 1932 Cuma
7
 
Samsun
[Amisos, Eis Amison: Amison’a Doğru > Samsus: Eis Amison, Samson, Samsounta]: TürkiyeCumhuriyeti'nin Karadeniz Bölgesi'nin Orta Karadeniz Bölümüne dahil bir il. Samsun ayrıca Karadeniz bölgesininen gelişmiş ilidir. Bölgenin en büyük ulaşım, eğitim ve ticaret ağına sahiptir. İlçeleri: Alaçam, Asarcık, Atakum,Ayvacık, Bafra, Canik, Çarşamba, Havza, İlkadım, Kavak, Ladik, Ondokuz Mayıs, Salıpazarı, Samsun, Tekkeköy,Terme, Vezirköprü & Yakakent.
8
 
Heinrich Krippel
[17 Eylül 1883- 5 Nisan 1941]: Türkiye’de gerçekleştirdiği anıt heykeller ile tanınanAvusturya’lı heykeltıraş, ressam, bakır oymacısı ve illüstratör. Sanat eğitimini Viyana Güzel SanatlarAkademisi’nde Profesör Hemler atölyesinde tamamlar. Daha çok portre, büst ve mezar taşları üzerinde çalıştı vetanınır. I. Dünya Savaşı’na topçu subayı olarak katılır. 1925 yılında Atatürk anıtları yaptırılmak amacı ile TürkHükümeti’nin davetlisi olarak Türkiye’ye gelir. 1938’e kadar on üç yıl Türkiye’de kalır. Mustafa Kemal Atatürkheykelleri gerçekleştirir. Atatürk sanatçıyı köşkte misafir ederek hazırlayacağı tüm heykeller için kendisine pozvermiştir. Krippel bu heykel ve anıtların ön çalışmaları ve taslaklarını Türkiye’de hazırlar. Bu taslaklardantasarlanarak hazırlanan heykel kalıpları sanatçının Viyana’daki atölyesinde üretilir ve Viyana Birleşik Madenişletmelerinde bronza dökülür. Bu heykeller daha sonra parçalar halinde Türkiye’ye getirilir. Yerlerinde monteedilir. Sanatçı Viyana’ya dönmeden Ulus’ta Martin Elsaesser tarafından projelendirilerek inşa edilen SümerbankYapısı’na taştan bir Atatürk heykeli gerçekleştirir. 1938 yılında yeniden Türkiye’ye gelebilmek umudu ileViyana’ya döner. Krippel II. Dünya Savaşı’nın başlaması nedeni ile bir daha Türkiye’ye dönemez.
9
 
Samsun Atatürk Heykeli:
Avusturyalı heykeltıraş Heinz Kriphel tarafından 1928-1931 yılları arasında yapılanve Samsun’un simgesi haline gelen Atatürk Anıtı’nda, şaha kalkmış at üzerinde askeri giysileriyle Büyük ÖnderAtatürk canlandırılıyor. Anıt Park’ta yer alan anıtın kaidesinde ise Atatürk’ün Samsun’a çıkışı ve Milli Mücadele’yivurgulayan kabartma figürler yer alıyor. Atatürk Bulvarı’ndaki İlkadım Anıtı ise Atatürk’ün 19 Mayıs 1919’da MilliMücadele’yi başlatmak üzere Samsun’a çıktığı alanda yer alıyor. Samsun’a çıkışı simgeleyen anıtı, elinde çelenktutan genç kız ve güvercin bulunan erkek heykelleri tamamlıyor.
10
 
Kurtuluş Savaşı
[İstiklâl Harbi, Türk İstiklâl Harbi, Milli Mücadele]: olarak adlandırılan I. Dünya Savaşı'ndanyenik çıkan Osmanlı Devleti'nin İtilaf Devletleri'nce işgali sonucunda Misak-ı Milli sınırları içinde ülkebütünlüğünü korumak için girişilen çok cepheli siyasi ve askeri mücadele. 1919-1922 yılları arasındagerçekleşmiş ve 11 Ekim 1922'de imzalanan Mudanya Mütarekesi ile fiilen, 24 Temmuz 1923'te imzalanan LozanAntlaşması ile resmen sona ermiştir. Kurtuluş Savaşı, dört belirgin döneme ayrılabilir: I. Dünya Savaşı sonrasıdönemi: Mondros Mütarekesi'nin yürürlüğe girdiği 31 Ekim 1918'den, Mustafa Kemal Paşa'nın 9. Ordu müfettişiolarak Anadolu'ya yola çıktığı 19 Mayıs 1919'a kadardır. Örgütlenme dönemi: Mayıs 1919'dan, Ankara'dakiTBMM'nin açıldığı Nisan 1920'ye kadardır. Hakimiyetin sağlanması dönemi: Nisan 1920'den, Londra BarışKonferansı'nın ikinci safhasının başladığı Mart 1922'ye kadardır. Barışın sağlanması dönemi: Mart 1922'den,Cumhuriyet ilan edildiği 29 Ekim 1923'e kadardır.
11
 
Ahmet Derviş Paşa
[1884]
:
Written By Erkan Kiraz15.03.09Page 3 / 26© 1999-2009 Copy Righted to Erkan Kirazerkankiraz@yahoo.com. All Rights Reserved. 
of 00

Leave a Comment

You must be to leave a comment.
Submit
Characters: ...
You must be to leave a comment.
Submit
Characters: ...