• Embed Doc
  • Copy Link
  • Readcast
  • Collections
  • CommentGo Back
 
1934, Memoirs of Erkan Kiraz, Izmit-Turkey1934, Memoirs of Erkan Kiraz, Izmit-Turkey
1934’de Neler Oldu?
Necmiye Ortaç
[Kiraz]
Romanya
1
,
Silistre
2
’ye bağlı
Ahmatlar Köyü
3
’nde 9 yaşınabasar.
Mehmet Kiraz
,
Bilecik
4
,
Gölpazarı
5
,
Kümbet Köyü
6
’nde 9 yaşına basar.12 Kasım 1933 tarihinde kurulan
Doğu Türkistan İslam Cumhuriyeti
7
, Rus HavaHarekatı sonucu son bulur.Greece’s PM
Elevtherios Venizelos
8
 
nominated
Mustafa
 
Kemal Atatürk
9
 for a
NobelPrize
10
. Atatürk had proposed that the Turkish mainland should be Turk (Muslim) andthat the islands should be Greek (Christian).
1
 
Romanya
[România]:
 
Orta Avrupa'nın güney doğusunda, Balkan Yarımadası'nın kuzeyinde bulunan birülkedir. Ülke kuzeyde ve kuzeydoğuda Ukrayna, kuzeydoğuda Moldova, kuzeybatıda Macaristan, güneybatıdaSırbistan, güneyde Bulgaristan ile komşudur. Ayrıca ülkenin doğuda Karadeniz'e kıyısı vardır. Ülke adı olanRomanya, Latince Romanus [Roman: Romalı]’dan gelir. Osmanlı İmparatorluğu döneminde Eflak ve Boğdantampon devletlerdi. Osmanlılar’a vergi verir, savaşlarda asker yardımı yaparlardı. Beyliklerin Voyvodaları Rumensoyluları arasından Osmanlı padişahı tarafından atanırdı. Bunlardan başka bu beylikler İstanbul'un yiyecekgereksinimlerini karşılamakta önemli bir rol oynamıştır. Osmanlılar Romanya'yı hiç bir zaman tamamıylatopraklarına katmadı. Osmanlı İmparatorluğu, Osmanlı-Rus Savaşı'nı [1806-1812] kaybeder. 1821 yılındaRusya'yla Bükreş Antlaşması'nı imzalar. Besarabya'yı Rusya'ya bırakmak zorunda kalır. Besarabya Boğdan'ınPrut Nehri’nin doğusunda kalan kısmıdır. Bu anlaşma Boğdan'ı ikiye böler. 93 Savaşı'nda Osmanlı İmparatorluğu,Ruslara yenilir. 1878 yılında yapılan Berlin Antlaşması'yla Eflak ve Boğdan Osmanlı Devleti'nden bağımsızlıklarınıkazanır. Romanya adı altında birleşir. Ancak Rusya 1821 yılında ele geçirdiği Besarabya'yı geri vermez. Bu bölgedaha sonra SSCB'nin Moldova Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti biçimine dönüşür. Romanya’yı oluşturan ülkelerdeOsmanlı zamanında Müslüman Türk yerleşimi pek yoğun olmamakla beraber, dağınık biçimde birçok Rumenyerleşim yerinde Türkler, Tatarlar ve başka azınlıklar yaşamıştır. Osmanlı topraklarında ama özellikle Trakyabölgesinde de Rumenler yaşar. Bu nedenle Türkiye-Romanya Mubadilesi [Yerdeğişim Göçü] Anlaşması yapılır.
2
 
Silistre
[Bulgarca: Силистра: Silistra, Rumence: Durostor]: Günümüzde Bulgaristan'ın kuzey doğusunda,Dobruca bölgesinde, Tuna Nehri [Mavi Tuna, Danube] kıyısında bulunan bir kenttir. Silistre İli’nin yönetimmerkezidir. Bütün “Güney Dobruca” [Romencesi Cadrilater] gibi 1912-1940 yılları arasında Romanyaegemenliğinde kalmıştır. Bu kentte önemli bir Türk nüfusu yaşamaktadır. Silistre, Osmanlı-Rus Savaşı [1828-1829] ve Kırım Savaşı’nın [1853-1856] başlarında Rus ve Osmanlı Orduları arasında şiddetli çarpışmalara sahneolur.
3
 
Ahmatlar
[Ahmetler, Amatlar, Akhmatlar, Ahmatlar, Стефан Караджа:
 
Stefan Karadža, Stefan Karadzha,Stefan Karadja, Stefan Karaca]: Bulgaristan, Silistre.
4
 
Bilecik:
Osmanlı zamanındaki adı “Ertuğrul”dur.
 
Kentin antik adı “Belekoma: Şirinköy”dür.
5
 
Gölpazarı
[Göl-Flanoz]:
 
Bilecik’e bağlı bir ilçe.
6
 
Kümbet
[Farsça: kubbe]:
 
gömme bölümü, gövde [ziyaret] bölümü ve kubbesinin üstünde külahı bulunanmezar anıtları için kullanılan sanat tarihi deyimi.
7
 
Doğu Türkistan İslâm Cumhuriyeti
[Uygurca:
يىقرەش ناتس سىكر 
ۈ 
ملسىئ سستىىرج 
ۇھۇ ۇ 
 
Sherqiy Türkistan YislamJumuhuriyiti, Çince karşılığı:
东
突厥斯坦伊斯
兰
共和国
 /
東突厥斯坦伊斯蘭共和國
dōng
 
tūjuésīt
ǎ
n yīsīlán gònghéguó]12 Kasım 1932-6 Şubat 1934]: Çin Halk Cumhuriyeti'nin Sincan Uygur Özerk Bölgesinde kurulmuş cumhuriyet.1930'lı yıllarda Doğu Türkistan'ı yöneten Sincan Eyalet Hükümeti’ne karşı Uygurlar başta olmak üzereMüslümanların bağımsız hareketini birleştirerek Tarım Havzası’nın güneybatısında yer alan Kaşgar'da kurulandevlet. Kuzeybatı'nın Üç Ma'sı [
西北三馬
xīběi sānm] olarak ünü kazanan Müslüman Hui askerî hiziplerin bir koluolan Ma Zhongying [
馬仲英
]'nın ordusu Sincan'a kadar genişlemeye başlar. Buna karşın yerli halklar önce1931'de Kumul'da 1932'de Turfan'da isyan başlatırlar. Kumul'lu Hoca Niyaz önderliğindeki isyan gücü EyaletOrdusu’nun hücumuna uğrayarak batıya çekilmek zorunda kalır. Ma Chungying Ordusu’nun saldırıya uğramamışTarım havzasının güneyindeki Hotan'da da 1933'te Muhammed Amin Buğra isyan eder. İsyancılar Hanlımemurları kovarak Hotan'ı aldıktan sonra Yarkand ve Kaşgar'a ilerleyerek Kumlu ve Turfan'dan sağınmış güçleriile birlikte 12 Kasım 1932'de Doğu Türkistan İslâm Cumhuriyeti'nin kuruluğunu duyurur. CumhurbaşkanlığınaKumul'u temsilen Hoca Niyaz, Başbakanlığına Hotan'ı temsilen Sabit Damulla Abdulbaki seçilir. Doğu Türkistanİslâm Cumhuriyeti, Birleşik Krallık ve Türkiye Cumhuriyeti gibi ülkelerin tanımalarını isterse de kabul edilmez.1933'de Doğu Türkistan kargaşa içindedir. 12 Mart 1933'de Urumçi'deki Sincan Eyalati Hükümeti’ndeGenelkurmay başkanı Chen Zhong [
陳中
chén zhōng]'nun Beyaz Rus birlikleriyle birlikte giriştiği darbebaşarısızlığı uğrar. Turfan'ı işgal eden Ma Chungying Ordusu’nun tehdidine karşı Urumçi'deki Sincan EyaletHükümeti Sovyetler Birliği'nden yardım ve müdahalesini ister. 1934'de Kızıl Ordu'ya bağlı iki tugay Sincan'agirer. Kızıl Ordusu'ndan kaçan Ma Chnagying Ordusu Hotan'a saldırır. Doğu Türkistan İslâm CumhuriyetiOrdusu’nu yok eder. Böylece 6 Şubat 1934'de cumhuriyeti yıkılır. Cumhurbaşkanı Hoca Niyaz ve SavunmaBakanı Muhiti, Sovyetler vasıtasıyla Sincan Eyalet Hükümeti askerî müffetişi olan ve "Sincan Kralı" olarakadlandırılacak olan Sheng Shicai [
盛世才
shèng shìcái] ile anlaşarak başbakanı Sâbit Damulla Abdulbaki'yiSincan Eyalet Hükümeti’ne teslim eder. Hoca Niyaz ise Sincan Eyalet Hükümeti’nin başbakan yardımcısı olur.
8
 
Elefterios Venizelos
[Yunanca: Ελευθέριος Βενιζέλος: Elevtherios Venizelos - Elefterios Venizelos, 23 Ağustos1864-18 Mart 1936]: Yunanistan'ın eski başbakanı. Megali Idea [Türkçe: Büyük Düşünce, Yunanca: ΜεγάληWritten By Erkan Kiraz15.03.09Page 1 / 32© 1999-2009 Copy Righted to Erkan Kirazerkankiraz@yahoo.com. All Rights Reserved. 
 
1934, Memoirs of Erkan Kiraz, Izmit-Turkey
Turkey passed legislation that allowed the government to deny citizenship to gypsies
11
.Turkey was home to one of the largest Roma populations.Women in Turkey were given the right to vote and to jettison their veils.
01 Ocak 1934 Pazartesi02 Ocak 1934 Salı03 Ocak 1934 Çarşamba04 Ocak 1934 Perşembe
Ιδέα, yani tüm Anadolu'nun Yunanlaştırılması Düşüncesi]’nin mimarı ve çağdaş Yunanistan'ın en önemlisiyasetçilerinden biridir. 1864 yılında o zamanlar bir Osmanlı toprağı olan Girit Adası’ndaki Hanya kentindedoğar. Hukuk öğrenimi görür. Girit'in Yunanistan'a katılmasını amaçlayan ayaklanmaları düzenler. 1898 yılındaGirit Komiserliği’ne atanan Prens Georgios'u düşürdükten sonra, Yüksek Komiser Yardımcılığı’nı elde eder.1910'da Yunanistan'daki Askeri Yönetim’in başkanlığına getirilen Venizelos, Sırbistan, Bulgaristan ve Karadağ ilekurduğu Balkan Birliği’nin desteğiyle, Türkiye'ye açtığı savaşta, Girit'in 1913'de Yunanistan'a bağlanmasınısağlar. Osmanlılardan aldığı toprakları kaybetme korkusuyla, I. Dünya Savaşı'nda tarafsız kalmayı yeğler. Ancak,İtilâf Devletleri'nin verdiği teminatla Çanakkale'ye kuvvet göndermeye kalkışır. 1915’de Kral Konstantinostarafından istifaya zorlanır. Aynı yıl yapılan seçimlerle tekrar iktidara gelir. Fakat Sırbistan'ın yanında savaşagirme kararı, ikinci kez görevinden uzaklaştırılmasına neden olur. 1916 yılında Selanik'te muhalif bir hükümetkurar. Ancak 1917 yılında Konstantinos'un tahtı bırakmasından sonra Yunanistan'a dönebilir. I. DünyaSavaşı'ndan sonra yapılan Nöyyi ve Sevr Antlaşmaları'yla sağladığı topraklarla, 1918 muhtırasında belirttiğiMegali Idea gerçekleştiremeyince, İngilizlerin desteğiyle 1920 yılında Türkiye ile savaşa girer. 1928'de Milli BirlikHükümeti’yle iktidara gelir. Bu yıllarda Türkiye'ye karşı barışçı bir siyaset uygulamaya çalıştıysa da ülke içindekiekonomik dengesizlik, onu 1933'te iki kez hükümetten çekilmek zorunda bırakır. 1935'te Girit'in bağımsızlığınıilan etmesi durumunu güçleştirir. Seçimleri kaybedince Paris'e gider ve orada yokluğunda ölüme mahkum edilir.1936 yılında Paris'de ölür.
9
 
Mustafa Kemal
 
Atatürk
:
 
[1881, Selânik-10 Kasım 1938, İstanbul]: Türk asker ve devlet adamı. TürkKurtuluş Savaşı'nın önderi, Türkiye Cumhuriyeti'nin kurucusu ve ilk cumhurbaşkanıdır. Birinci Dünya Savaşısonrası Anadolu'da başlayan Ulusal Bağımsızlık Mücadelesi'nin askerî, fikrî ve siyasi önderliğini yapmış; modernTürkiye'yi oluşturan devrim ve reformları gerçekleştirmiştir. Aynı zamanda Türkiye Cumhuriyeti'nin kurucu siyasiörgütü ve dönemin iktidar partisi Cumhuriyet Halk Fırkası'nın [Cumhuriyet Halk Partisi] kurucusu ve ilk genelbaşkanıdır. Mustafa Kemal Atatürk, 1881 yılında Selanik, Koca Kasım Paşa Mahallesi, Islahhane Caddesi[günümüzde Apostolu Pavlu Caddesi No: 75, Aya Dimitriya Mahallesi, Selanik, Yunanistan]'nde bugün müzeolan 3 katlı ve 3 odalı ve pembe boyalı evde doğar. 1839'da Kocacık'ta doğduğu sanılan babası Ali Rıza Efendiaslen Manastır'a bağlı Debre-i Bâlâ [Yukarı Debre]'dandır. Milis subaylığı, evkaf kâtipliği ve kereste ticareti yapanAli Rıza Efendi, 1871 yılında Zübeyde Hanım'la evlenir. Bu çiftin Fatma [1872-1875], Ahmet [1874-1883], Ömer[1875-1883], Mustafa [Kemal Atatürk] [1881-1938], Makbule [Boysan, Atadan] [1885-1956] ve Naciye [1889-1901] adında altı çocukları olur. Fatma dört, Ahmet dokuz, Ömer sekiz yaşlarında iken, o senelerde salgın olankuşpalazı [difteri] hastalığından çocuk yaşlarında ölürler. En küçük kardeş Naciye, Mustafa Kemal'in HarpOkulu'nu bitirdiği sene, on iki yaşındayken verem hastalığına yakalanıp yaşamını kaybeder. Makbule Hanım1956 yılına kadar yaşar.
10
 
Nobel Ödülü
[İsveççe: Nobelpriset, İngilizce: Noble Prize]: 27 Kasım 1895 tarihli ve 30 Aralık 1896 tarihindeİsveç, Stokholm'de açıklanan vasiyetnamesiyle Alfred Nobel tarafından kurulan derneğin verdiği, insanlığahizmet edenleri ödüllendirmek amacını taşıyan prestijli bir ödüldür. İlk Nobel ödülleri 1901 tarihinde verilmeyebaşlanır. Nobel Ödülü’nün kaynağı dinamit ticaretidir. Alfred Nobel, dinamiti icat ettikten sonra Avrupa'dasavaşan taraflara satarak milyonlarca dolar kazanmış ve vasiyeti gereği bu ödülü armağan etmiştir. Nobel Ödülübir “ince ayrımı” taşır bünyesinde. “Kan, gözyaşı ve ölümlerden kazanılan paralar, insanlık için önemli şeyleryapanlara verilmektedir” görüşleri Nobel Ödülü’nü çok iyi betimler.
11
 
Çingene [Chingan, Gipsy, Gypsy, Roman]: Romanlar veya halk arasındaki tabirle Çingeneler, Hindistan'ınPencap-Sind Nehir Havzası boyunca Pakistan ve Afganistan'ın da içinde bulunduğu bölgelerden 1050 civarındaİran ve Anadolu üzerinden dünyaya yayılmış Hint-Avrupa kökenli halkın adıdır. Çingene Halkı’nın vatanlarınıneden terk etmek zorunda kaldıkları bugün bile yanıtsız kalmaktaysa da tarihçiler üç teori ortaya sürmektedir:Gazneli Mahmut’un Sindh ve Penjap’ı işgali sırasında 500.000 Hintliyi esir aldığı bilinmekte olup, Hindistan’ıfetheden Müslümanların, Çingeneleri köle olarak alıp ülkelerine götürülmesi en yaygın teoridir. En düşük kastolduğu sanılan Çingenelerin, Müslüman fatihlere karşı paralı asker olarak kullanılmış olabilirler ki, yenilgininardından göç etmek zorunda kalmış olabilirler. Firdevsi’nin Şehnamesi’ne göre İ.S. 420 yılında vatanlarını terkedip dünyaya yayılan 12.000 kişilik Luri Halkı eğer Çingenelerse dünyaya yayılmalarının Hindistan'ın işgali ileilişkisi olamaz. İlk kez 1505'te İrlanda'da, 1514'te de İngiltere'de nüfus kayıtlarına geçirildiler. Aynı tarihlerde,Avrupa'nın birçok ülkesinde gezgin çalgıcı ve falcılardan oluşan bazı göçebe toplulukların kayıtlarına rastlanır.Günümüzde Çingeneler dünyanın dört bir yanına dağılmış olarak yaşarlar. Büyük bölümü Avrupa'nın güneykesiminde toplanmıştır. 19. yüzyılın sonlarına doğru Kuzey Amerika'ya da göç etmişlerdir. Çingeneler yaşadıklarıher ülkede değişik adlarla anılırlar. Çingeneler, dünyanın en renkli göçebe topluluklarından biridir. Türkiye'deyoğun olarak yaşadıkları yerlerin başında Çanakkale, Edirne, Düzce, Tekirdağ ve İstanbul gelir. ÇingenelerWritten By Erkan Kiraz15.03.09Page 2 / 32© 1999-2009 Copy Righted to Erkan Kirazerkankiraz@yahoo.com. All Rights Reserved. 
 
1934, Memoirs of Erkan Kiraz, Izmit-Turkey
05 Ocak 1934 Cuma
Avukatlar Birliği
12
'nin ilk kongresi
İzmir
'de yapılır.
06 Ocak 1934 Cumartesi07 Ocak 1934 Pazar08 Ocak 1934 Pazartesi09 Ocak 1934 Salı10 Ocak 1934 Çarşamba11 Ocak 1934 Perşembe12 Ocak 1934 Cuma13 Ocak 1934 Cumartesi14 Ocak 1934 Pazar15 Ocak 1934 Pazartesi16 Ocak 1934 Salı17 Ocak 1934 Çarşamba18 Ocak 1934 Perşembe19 Ocak 1934 Cuma20 Ocak 1934 Cumartesi
insanlık ailesinin ayrılmaz bir parçasını oluştururlar. En gerçek ve doğru manasıyla Çingeneler göçebe zanaatçıataların çocuklarıdır. Tarihin en eski zamanlarından beri kimi insan grupları; tarım veya hayvancılıklageçinmişlerdir. Çingeneler ise çeşitli nedenlerden dolayı göçebe zanaatçılıkla yaşamlarını sürdürmüşlerdir.Çingenelerin ataları; sepet, elek, metal eşya, kalay vs gibi ürün ve hizmetleri meydana getirerek bunları tarımve hayvancılıkla geçinen diğer toplumlara satmışlardır. Bu sebeple diğer toplumlar gibi hayvan sürülerine vegeniş topraklara sahip olmadığından göçebe zanaatçılıktan başka bir geçim imkânı bulamamışlardır. AslındaÇingeneler ile Çingene olmayanları birbirinden ayıran yegane fark budur. Sanıldığı gibi Çingeneleri diğerinsanlardan ten rengi, ırksal özellikler ya da dil ayırmaz. Esmer Çingeneler kadar beyaz tenli ya da sarışınÇingeneler de vardır. Farklı ırklara mensup Roman grupları da vardır. Farklı diller konuşan Çingene grupları davardır. Ama tüm Çingenelerin ortak özelliği atalarının binlerce yıl boyunca göçebe zanaatçılıkla geçinmişolmalarıdır. Bugün birey olarak bir Çingene hangi mesleği yapıyor olursa olsun, insanlığın ilk zamanlarındaatalarının göçebe zanaatçı olması onun da Çingene toplumuna ait olduğunu gösterir. Çingenelerin büyük bölümügelenek, göreneklerini ve topluluklarının yönetim biçimlerini korumuştur. İlk olarak 19. yy.da Avrupa'da, sayıları10-100 aile arasında değişen Çingene toplulukları şefler seçmeye başladı. Roman sözcüğü yerleşik düzeniolmayan göçebe insanları çağrıştırır. Oysa Çingenelerin çok azı günümüzde göçebedir. Bazıları kendi istekleriylegöçebeliği bırakmış, yaşadıkları ülkenin yaşam biçimini benimsemişlerdir. Çingene olmayanlarla evlenenÇingeneler de vardır. Bazı ülkelerde de yerleşik yaşama zorlanmışlardır. Soykırıma uğramışlardır. Yarı göçebe,yarı yerleşik bir topluluğun sayımının yapılması güç olduğu için Çingenelerin kesin nüfusu bilinmemektedir.Bununla birlikte bugün dünyada 3-4 milyon dolayında Çingene olduğu tahmin edilmektedir. Türkiye'de ise750.000 dolayında Çingene olduğu tahmin edilmektedir. Nisan 1971'de, Çingenelerin sorunlarını tartışmak üzereLondra yakınlarında ilk Uluslararası Roman Kongresi toplanmış olup bu kongreye atfen, 1990'dan itibaren 8Nisan Dünya Romanlar Günü olarak kutlanmaktadır.
12
 
Avukatlar Birliği:
Written By Erkan Kiraz15.03.09Page 3 / 32© 1999-2009 Copy Righted to Erkan Kirazerkankiraz@yahoo.com. All Rights Reserved. 
of 00

Leave a Comment

You must be to leave a comment.
Submit
Characters: ...
You must be to leave a comment.
Submit
Characters: ...