1
Prawo autorskie w Chinach i Wietnamie
Traktaty międzynarodowe Światowej Organizacji Handlu (WTO) obejmują towary, usługi i własnośćintelektualną. Jak z tego wynika ochrona własności intelektualnej, a m.in. ochrona zapewniana przez prawo autorskie, postrzegana jest jako jeden z fundamentów światowego handlu. Chiny i Wietnam tonowe azjatyckie tygrysy. Oba te kraje pozostały monopartyjne i nie odrzuciły take innych elementówszeroko rozumianego systemu komunistycznego. Jednocześnie w latach osiemdziesiątych wolbrzymim stopniu przeszły na gospodarkę rynkową. Polskie firmy są obecne na ich rynkach, atradycyjnie szczególnie dobre stosunki mamy z Wietnamem. Stąd obecność licznej mniejszościwietnamskiej w Polsce (a szczególnie w Warszawie) nie powinna zaskakiwać. Ulice największychwietnamskich miast pełne są sklepów z towarami renomowanych światowych producentów. Na przykład w okolicach targu Ben Thanh w Ho Chi Minh (Sajgonie) znajdziemy nie tylko plecaki zmarką znanego światowego producenta, ekskluzywne zegarki, buty największych światowych przedsiębiorstw, ale te – sklepy z tysiącami filmów, stoiska bukinistów z kserokopiami ksiąek poangielsku i francusku, a wszystko – za promil ceny tych artykułów w Europie! Jednocześnie przewodniki nie informują o nazwiskach architektów buddyjskich świątyń lub twórców znajdującychsię w nich rzeźb. Wyglądałoby na to, e w Wietnamie nie ma adnego prawa autorskiego. Czy tak jestw istocie?
Uczestnictwo w światowym systemie ochrony
Chiny i Wietnam są stronami najwaniejszych traktatów międzynarodowych z zakresu prawaautorskiego. Jedną z zasad tych umów było ustanowienie minimalnych standardów ochrony własnościintelektualnej (a więc i – samej ochrony, jeśli byłoby jej brak) przez państwa strony. Chiny i Wietnam przystąpiły do konwencji berneńskiej odpowiednio w 1992 i 2004 r., a do obejmującego m.in. prawoautorskie, stanowiącego jeden z traktatów Światowej Organizacji Handlu, TRIPS – odpowiednio w2001 i 2007 r. W adnym razie nie powinno być więc tak, e nowym azjatyckim tygrysom ochrona prawna utworów i praw zalenych jest równie obca, jak okcydentalny indywidualizm. Czy w Chinachi w Wietnamie funkcjonują wobec tego jakiekolwiek wewnętrzne państwowe normy prawne z zakresu prawa autorskiego?Obecnie obowiązująca, pierwsza pełna regulacja chińska prawa autorskiego pochodzi z 1990 r. Wnadaniu jej kształtu udział wzięła Światowa Organizacja Własności Intelektualnej (WIPO) oraz m.in.Instytut Maxa Plancka w Monachium. Do 2005 r. w Wietnamie istniało kilka przepisówwietnamskiego kodeksu cywilnego poświęconych prawu autorskiemu oraz liczne zarządzenia iokólniki z zakresu prawa autorskiego. Prawo własności intelektualnej z 2005 r. objęło zarówno prawowłasności przemysłowej, jak i prawo autorskie, traktując całą tę sferę w sposób moliwiewyczerpujący. Porównanie dat przystąpienia obu krajów do odpowiednich konwencjimiędzynarodowych wskazuje na to, e początek obowiązywania pierwszej chińskiej ustawy o prawieautorskim i wietnamskiego prawa własności intelektualnej zbiegły się w czasie z uczestnictwem wsystemie stworzonym przez konwencję berneńską. Nie budzi wątpliwości take i to, e w przypadkuWietnamu istotne znaczenie musiały mieć plany dołączenia do Światowej Organizacji Handlu. Czy teregulacje wewnętrzne Chin i Wietnamu odpowiadają zachodnim standardom? Czy – biorąc pod uwagęsamą technikę legislacyjną – zapewniają skuteczną ochronę prawnoautorską?
Nowoczesne regulacje, ale…
Przegląd struktury i przepisów chińskiego i wietnamskiego prawa autorskiego prowadzi do wniosku,e konwencja berneńska oraz TRIPS stanowią skuteczne narzędzia zapewniania minimalnychstandardów ochrony i ujednolicania prawa autorskiego w skali światowej. Z punktu widzenia ustawEuropy kontynentalnej (polskiej, niemieckiej, francuskiej) zarówno chińskie prawo autorskie, jak iodpowiedni fragment wietnamskiego prawa własności intelektualnej zawierają wszystkie podstawowekonstrukcje nowoczesnego prawa autorskiego. Określony jest podmiot, przedmiot i treść prawaautorskiego, a take typy umów autorskich, uregulowane prawa pokrewne, roszczenia ochronne. Teoparte na standardach konwencyjnych konstrukcje nie odbiegają zasadniczo od odpowiednichkonstrukcji polskich, niemieckich czy francuskich. Jednak specyfika państw opartych na rządach jednej partii, której administracja steruje i kontroluje na kadym poziomie biegiem ich spraw, jak
Leave a Comment