Transcript of BSA III’s answersANC Forum at AIM ConferenceOctober 6, 2009

Magandang umaga Sen. Noynoy, ang mga naririto po ay ang mga tinatawag naming “LocalGovernment Champions”. Karamihan po sa amin ay iniinterview ninyo sa Kongreso. Ngayon poay ikaw naman ang aming i-interviewhin.Sa pulong kahapon ay napagusapan at nais malaman kung ano ba ang sitwasyon ngpamahalaan lokal ngayon?Madadagdagan ba ang kakayahan ng mga Local Government Units? Ano ang sukat upangmagkaroon ang mga Local Government leaders ng pananagutan sa mga tao?Nasaan sa puso mo ang pamahalaang lokal ngayon at kung ikaw ay mahalal bilang Pangulo. Atano naman ang mga kapangyarihan ng national government na dapat nang maibigay sa lokal?

BSA III:

Tatayo ho ako kung okay lang ho sa inyo?

Magandang umaga po sa inyong lahat puwede ho ba magtagalog? Sasabihin ng mga kapatidnating sa Kabisayaan, “Puwede ba Ingles nalang para mas maintindihan?” Kapag nasa Tarlacnaman ako at nagkapampangangan sinasabi ay may puntong Tagalog. Kapag nasa Maynilanaman ako ang Tagalog ko ay may puntong Kapampangan Siguro nga ho ay saklaw ko nanglahat.Sa Local Government Unit nababatay kung maayos ang gobyerno o hindi. Ano ibig sabihinnito? Kapag may disaster, kayo. Kapag ang usapin ay health services at primary health care sainyo nakasalalay. Ang mga tuntunin ng national government ay nakikita sa performance okakulangan sa performance ng ating mga local government units. Nakikita rin natin na angdami-daming inaatas sa inyong mga balikat, ngunit ang suporta para magawa ang mgaalituntunin ay tila nagkukulang.Ang punto ho, Kami ho ay naniniwala sa demokrasya. Ito nga ho ay ipinaglaban nang ating amaat ina, ang people power. At ayon nga po sa ating ina,

“People power is basicallyempowering the people.”

Sino ba ang nakakaalam sa suliranin na mas hihigit pa kaysa samga taong nandoon sa lugar na iyon?Sino ba ang makakatukoy ng solusyon sa mga problemang hinaharap na masusuportahan ngtaong bayan – kung hindi yung mga namamahala sa lugar na iyon.Mahirap po yung hindi pa nabibisita ang kabilang lugar na may problema ay nagmamarunongna.

Naniniwala kami na dapat maging consultative. Kung maganda ang ideya ko, ihalo natin doonsa ideya ng kahit kalaban ko sa pulitika. Lalo na’t kung mayroon siyang magandang solusyon,hindi hamak na mas maganda na maghalo ng mga ideya, at bumuo ng solusyon kaysa saminungkahi ng iisang panig lamang.Ito ang tunay na sistema ng demokrasya. Lahat ay pinakikinggan.Ngayon ho ay pakikinggan ko kayo. Medyo elevated ang blood pressure natin dito dahil sausaping ito, ako po ay never pa naging local government executive. Kayo naman po ay expertna, marami pang daing. Kayo po ang magiging guro, at ako po ang estudyante na maghahanapng solusyon sa inyong daing. In that way, matulungan ko kayo, matutulungan din ang taongbayan, at sa ganitong paraan napapakita ang kagandahan ng sistemang demokratiko. Kung itopo ay mapapatibay natin, ito ang magiging susi sa pagasenso nating lahat.Sa papasukin nating devolution po, dapat ho ay i-review muna natin. Sa amin po sa Tarlac,noong dinevolve ang mga ospital, ang laki ng binagsak ng services ng aming provincialhospitals. Wala kaming ginawa kung hindi maghanap ng mga paraan upang mapuno ang mgakakulangan. Lahat po nitong services na dapat i-de-devolve sa inyo ay pagusapan natin, atsiguro kailangang mapakita ang tinatawag na kakayahan at doon sa pagkakaroon ngaccountability. Kailangan nating ma-i-sama na, “

with rights, comes certain duties; with morepower comes more responsibilities.”

At Yung mga magagandang nagawa, tulad ng kay Mayor Hagedorn at ito pong kay Jesse, naisang success story po yung tungkol sa mga informal settlers. Pero sa totoo lang ho, completeopposite ang nangyayari kabuuan. Tulad ho ng ating UDHA. Ito ay hindi pa talagangnaipapatupad hanggang sa ngayon. Ang mga problema po nito ay dapat na-solve na noong1994 pa.Pangumpisang salita lamang ito. Ako po ay handang makinig. Gusto ko pong marinig ang mgasentimyento at daing ninyo. Kung tayo ay papalaring, mas malaki ang ating paglilingkuran. Dahilnga ho tayo ay public servants lahat, habang tumataas ang puwesto, lalong dumadami angating “boss” at pinapakinggan.Magandang umaga po uli.

Everybody is aware of the effects of climate change. It has caused a lot of disasters andcalamities all over the country. If you will become President, how will you give full authority tothe LGUs in the utilization of calamity funds? How will you effect transparency and coordinationin the utilization of these?

BSA III:

Sa calamity funds, ang issue ko po ay kapag nagdeclare ang Presidente ng state of calamity in this or that particular area and authorizing the use of calamity funds. Tulad po nitonglatest calamity natin, ay tila hindi maganda ang nagging sistemang nangyari. Sa aking personalexperience, mayroong certain localities na naka-angkin ng calamity funds pero wala namang

nangyayari doon

. (Hindi ko na babanggitin kung saan iyon, baka mapahiya ko pa ho iyon.)

. Inthat particular area maghanap tayo ng tamang agencies outside the government framework toto verify these areas. In that particular area, tatatlong puno lamang ang bumagsak, may iisangkable lang ang natanggal, hindi rin sila in danger, walang taong in danger at wala rin hongnangangailangan ng relief. Pero nandoon po at ginagamit yung calamity fund. May tendencypong ma-abuse, may tendency na delayed ang reaction. Kailangan nating i-draw-out angspecific parameters para less na ho yung masasabi nating discretionary funds ng Presidente.For instance, X-number of the population is in danger, the evacuation has to be automatic.

Gawin nating automatic ang procedures instead of discretionary.

Sa usapin po ng operations and consultations – kayo ho ang nagooperate. Gaya ho ng Paterosfor instance, noong dinalaw namin hanggang tuhod parin ang tubig at walang assistance nanangyayari. Talagang yung kanilang Mayor, naawa ako na naoobligang, kung baga parangmalimos na sa lahat nalang ng mga kapitbahay.We need to prevent abuses and to make it more responsive bago magkaroon ng urgency.Tingnan po natin, yung dating sistema noong panahon ng dating Secretary ng DSWD na siDinky Soliman, parating palang ang bagyo, ready na ang mga relief goods at ready na ang mgaevacuation centers namiminimize ang hardships ng taong bayan. Tulad nalang din po nangnangyari sa Kabikulan. Medyo matagal tagal din ang response.Ang nangyari ho ay yung National Government na po ang humihingi ng relief, parangnapakabaliktad na yung dapat nangyayari doon.Lahat nang ito, kailangan ay i-empower, but at the same time, isulong natin ang accountability.

Handa ka bang ipaliwanag at ipakita sa mga mamamayan kung paano igagastos ang perana ng National Government sa calamity?

BSA III:

Dapat naman ho. Dapat magkaliwanangan. Alam naman natin ang rules as far as thecalamity fund is concerned. Importante ang transparency. Makuha natin yung simpatya ngtaong bayan makikita na napakaliwanang ng pamamalakad. Siguro ho sa ganitong paraan aymapupunan ang ating mga kakulangan.

Kung kayo po ay papalaring maging Pangulo, sa kaisipan ninyo, ano pong ahensya nggobyerno ang tingin ninyo ay dapat bawiin sa pagkakadevolve sa local government. At anonaman po sa palagay ninyo ang pwedeng ibahagi sa local government?

BSA III:

Uulitin ko ho, ako ho kasi, allergic kapag dinidiktahan. At palagay ko, kayo rin hosiguro, ayaw ninyong dinidiktahan kayo. Sa issue po nang devolution, pag-uusapan po natiniyan. Mayroong mga local school boards na ang namamahala ay mga LGUs pero maraminghindi na a-actualize naman po yung ating tinatawag na taxation. Pinagaaralan natin yung UDHAna merong dapat na socialize housing fund. Ang pagkakaintindi po dito ay hindi ginagamit ang