TAKD
Ý
M
Ý
m
â
n ve
Ý
sl
â
m’a ait mes’eleleri anlatmada, “Nas
ý
l”dan ziyade “Neden” ve “Ni
ç
in”lerin izyap
ý
lmas
ý
gereken bir devirde ya
þ
amakta oldu
ð
umuz, anlat
ý
lmak istenen hakikatler seviyesiger
ç
ek ve realitedir. H
â
diseleri sadece tasnif de
ð
il, ama terkip yapma liyakat
ý
nda da olan hi
ç
birak
ý
l ve duru vicdan bu ger
ç
e
ð
i ink
â
r edemez. Zira g
ü
n
ü
m
ü
zde, fen ve felsefe, ba
þ
d
ö
nd
ü
r
ü
c
ü
geli
þ
melerden ald
ýðý
g
ü
c
ü
de kullanarak, k
ö
k
ü
beyinde, dal ve meyvesi g
ö
n
ü
lde olmas
ý
gerekenmis
â
l iman
ý
, cehennem i
þ
tahl
ý
bir sald
ý
r
ý
yla k
ö
kten tahrip faaliyetlerinin en amans
ý
z g
ü
ya
þ
amaktad
ý
r.K
ö
k
ü
kurumu
þ
bir a
ð
a
ç
tan meyve almak m
ü
mk
ü
n olmad
ýðý
gibi, “Neden” ve “Ni
ç
ikuruttu
ð
u bir “
Ý
man”dan da “Nas
ý
l” denen keyfiyet meyvesi dev
þ
irmek m
ü
mk
ü
n olamaz.Tahribe m
â
ruz kalan mevzi,
ö
nce t
â
mir sonra tahkim daha sonra da gerekiyorsa tezyin edilT
â
mir ve tahkimden
ö
nce yap
ý
lan tezyin faydas
ý
z; t
â
mirin
ö
n
ü
ne ge
ç
irilen tahkim l
ü
zumsuz ve ketahkim ve tezyin takip etmeyen t
â
mir de
ç
ok kere g
ö
z t
ý
rmalay
ý
c
ý
d
ý
r. Dolay
ý
s
ý
yla, her mes’eledegibi burada da ifrat ve tefrit isabetsizli
ð
inden kurtulup orta yolu takip, do
ð
ruyu bulman
ý
n vaz ged
ü
sturu olacakt
ý
r.Akl
î
delilleri g
â
ye ve hedef haline getirip diyalektik ve demagoji saplant
ý
s
ý
na d
üþ
mek neyanl
ýþ
bir d
üþü
nce inhiraf
ý
ise; onu tamamen nefyedip hafife alma da ayn
ý
oranda d
üþü
nces
ýð
la
þ
mad
ý
r. Esasen bu iki saplant
ý
da bir hakikat
ý
n iki ayr
ý
y
ü
z
ü
d
ü
r. Te
þ
histeki yanl
ýþ
l
ý
k hakikat
ý
n bu iki ayr
ý
y
ü
z
ü
n
ü
teker teker ve m
ü
stakil birer hakikat kabul etmekte yatmaktad
ý
r. Veiki ayr
ý
d
üþü
nce tarz
ý
sadece kendini hakikatlar
ý
n sabit aynas
ý
g
ö
rmekle arada kapanmas
ý
ç
u
ç
urumlar meydana getirmi
þ
ve getirmektedir. Halbuki, hiss
î
likten uzak az bir d
üþü
nce ve teemm
ü
lucu birle
þ
tirip kopmaz hale getirebilir.
Ý
mam Gaz
â
l
î
ve Mevl
â
n
â
gibi
Ý
sl
â
m b
ü
y
ü
kleri, hakikata varmada akl
î
delillerle me
þ
guliyetibo
þ
a z
â
y
î
etmek oldu
ð
unu ve himmetini sadece akl
î
deliller toplamaya harcayan insan
ý
n hula
þ
mada g
üç
ve kuvvetten kesilerek yorgun d
üþ
ece
ð
ini, eserlerinin bir
ç
ok yerinde, te
þ
hisinverdi
ð
i tesiri de kullanarak isbat ettikleri hepimizce bilinmektedir.
Ý
mam Gaz
â
l
î
, akl
î
delillerle hula
þ
mak isteyen insan
ý
, “Hacc’a niyet etti
ð
i halde at
ý
n
ý
n t
ý
mar
ý
yla u
ð
ra
þý
p bir t
ü
rl
ü
yola
çý
kayolda kalm
ýþ
a” benzetir. Ona g
ö
re bu me
þ
guliyet insan
ý
hakikata g
ö
t
ü
rmez, aksine hakikatten mb
ý
rak
ý
r. Mevl
â
n
â
ise, hakikat
ý
delillerle bulmaya
ç
al
ýþ
an insan
ý
“K
â
be kar
þý
s
ý
nda k
ý
blezavall
ý
ya” benzetmektedir.Gaz
â
l
î
ve Mevl
â
n
â
’y
ý
akl
î
delillere kar
þý
so
ð
uk davrand
ý
ran hususlar
ý
n neler olabilece
ð
iba
þý
na bir inceleme mevz
û
udur. Zira bu kavram ve t
â
birin o devreye ait etimolojisini tahlil ets
ö
ylenecek her s
ö
z sath
î
likten kurtulamaz. B
ö
yle bir etimolojik tahlil ise, o devre kadar tekevv
ü
nKel
â
m
Ý
lmi’nin mevz
û
u ile al
â
kal
ý
mes’elelerini yeniden g
ö
zden ge
ç
irmek ve yeni bir inceleme
tutmakla m
ü
mk
ü
n olabilecektir. Mes’elenin bu y
ö
n
ü
n
ü
o sahan
ý
n selahiyetli kalemlerine b
ý
rakabir-iki k
üçü
k analizle, konuyu takdime
ç
al
ýþ
aca
ðý
z:1. S
ö
z konusu etti
ð
imiz
Ý
sl
â
m b
ü
y
ü
klerinin ya
þ
ad
ýðý
devirlerde akl
î
delillerle me
þ
gzaruretten ziyade paradoksal bir fantezidir. Zira im
â
n kavidir. Delillerle t
â
mir ve tahkime ihtiya
ç
Ayn
ý
zamanda zaruret olmadan ve ihtiya
ç
yokken yap
ý
lmak istenen t
â
mir tahripten fark Dolay
ý
s
ý
yla onlar b
ö
yle bir tahribe sebep olma ihtimali bulunan akl
î
delillere kar
þý
tav
ý
r alm
ýþ
lar2. Yap
ý
lan terc
ü
melerle, Yunan Felsefesi’nin istil
â
s
ý
na u
ð
rayan bir devirde akl
î
delillerle u
ð
r
ö
yle bir ibtil
â
haline gelmi
þ
tir ki, b
ö
yle bir hava ve atmosfer i
ç
inde akl
î
delillerin faziletinden bahsMecnun’u sevmeye te
þ
vik etmek kadar ma’n
â
s
ý
z olurdu. Ayn
ý
zamanda hi
ç
bir tenkide t
â
bi tutulkabul edilen felsef
î
d
üþü
ncelere bir parola soran olmal
ý
yd
ý
ve onlar da bunu yap
ý
yorlard
ý
.3. Akl
î
deliller hakikata giden yolda sadece birer vesile ve vas
ý
ta olmas
ý
gerekirken g
â
ye vhaline getirilmi
þ
ti. Ve i
þ
te hem
Ý
mam Gaz
â
l
î
hem de Mevl
â
n
â
ve bu ikisi gibi d
üþü
nen b
ü
t
ü
n bb
ö
yle bir inhirafa istikamet vermek istiyorlard
ý
.4. Onlar
ý
n bulunduklar
ý
hal ve makam
ý
n edebi, bu tavr
ý
gerektirmektedir. Hem odevirlerinde ba
þ
g
ö
steren m
â
nev
î
hastal
ý
klar
ý
n ted
â
visi onlar
ý
n kulland
ýðý
ted
â
vi metodunuetmektedir.5. B
ü
y
ü
kler, p
â
k ve berrak suya benzerler. Bulunduklar
ý
devrin kab
ý
na g
ö
re
þ
ekillenirltekevv
ü
n ise tamamen i
ç
inde bulunduklar
ý
þ
artlarla irtibatl
ý
olarak te
þ
ekk
ü
l etmektedir. Oyaz
ý
lan b
ü
t
ü
n eserler bunun en
ç
arp
ý
c
ý
ö
rnekleridir.G
ü
n
ü
m
ü
z insan
ý
, nakille kendisine anlat
ý
lan b
ü
t
ü
n mes’-elelerin imk
â
n
ö
l
çü
s
ü
nde akl
î
depeki
þ
tirilmesine her zaman ve devirden daha
ç
ok muhta
ç
t
ý
r. Fakat bu,
ö
ze inebilmek i
ç
in kabu
ð
uameliyesi mesabesinde tutulmal
ý
d
ý
r. Yani,
ö
z
ü
tadabilmede kabu
ð
u k
ý
rma bir
þ
artt
ý
r, fakat tde
ð
ildir. B
ü
y
ü
klerin bu ameliyeyi tekrarlar
ý
ise, kendi tad
ý
p doyduklar
ý
n
ý
, m
ü
staid olanltatt
ý
rabilmek i
ç
indir.Zira onlar, Hakkal-yak
î
ni tema
þ
a eden nazar ve bak
ýþ
lar
ý
yla her t
ü
rl
ü
delil ve b
ü
rhan ihtiyam
ü
sta
ð
n
î
dirler. Ayaklar
ý
n
ý
n biriyle y
ü
celer y
ü
cesi makamlarda dola
þ
an bu kutlular, di
ð
er ayayerden kesmezler ki, daha nicelerini ellerinden tutup o yerlere
ç
ekebilsinler. Cismaniyet
ç
eperine skalm
ýþ
zavall
ý
lar
ý
ruh ve kalbin hayat derecesine y
ü
kseltebilmek i
ç
in onlarca buna zaruret vard
ý
ronlar
ý
n bu gaye i
ç
in delil ve b
ü
rhana d
ö
n
üþ
yapmalar
ý
n
ý
sadece bir fed
â
k
â
rl
ý
k kabul etmek laz
ý
mNitekim onlar, bu ahl
â
k
ý
, hi
ç
kimsenin varamad
ýðý
, Cibril’in nazar
ý
n
ý
n dahi ula
þ
anoktalara kadem basan
Ý
ki Cihan Serveri’nden (s.a.v) b
ö
yle
öð
renmi
þ
lerdir. O’nun mira
ç
tan gerien b
ü
y
ü
k hikmet dersidir. Gaye, Ballar Bal
ý
’n
ý
bulmak ve ba
þ
kalar
ý
na da buldurabilmektir...“
Ý
nanc
ý
n G
ö
lgesinde” b
ö
yle bir g
â
yeye hizmet i
ç
in haz
ý
rland
ý
. Muhterem M
ü
ellif’in
ç
e
þ
itlive zeminlerde irtical
î
olarak yapt
ýðý
sohbet ve konu
þ
malardan mevz
û
ile al
â
kal
ý
olanlar azam
î
gayret sarfedilerek
ö
z
ü
n
ö
z
ü
haline getirilmeye gayret edildi. Haz
ý
rlayanlar cidden zorland
ý
lar. Zir
anlat
ý
lanlar, mevz
û
lar
ý
n
ç
ap
ý
na k
ý
yasla
ö
z
ü
n
ö
z
ü
yd
ü
. H
ü
l
â
s
â
etmek muhtevan
ý
n aleyhine i
þ
lendi
þ
esi uzun s
ü
ren bir
ç
al
ýþ
ma gerektirdi. “
Ý
nanc
ý
n G
ö
lgesinde” b
ö
yle bir endi
þ
e ve b
öç
al
ýþ
mayla v
ü
cuda geldi.Elinizdeki eser bu serinin birinci cildi. Onu bir ikinci cild daha takip edecek. Birinci cildde “Delilleri”, “Ruh-Melek-Cin-
Þ
eytan”, “Kader” ve “Metafizik Gerilim” gibi konular
ü
zerinde durMes’elelerdeki hassasiyet ve anlat
ýþ
taki meharet bizce her t
ü
rl
ü
î
zahtan varestedir. Yaln
ý
z, g
ö
n
ü
lki, bu ve benzeri eserler M
ü
ellif’in usta kaleminin
ü
slubunu ta
þý
s
ý
n. Fakat ne yaz
ý
k ki, y
ü
klenilemisyonlar zaman bak
ý
m
ý
ndan buna m
â
ni olmaktad
ý
r.
Þ
u kadar var ki, muhtevadaki bereket ve zenbu kusur ve za’f
ý
unutturmaktad
ý
r.Yay
ý
nevimiz, “
Ý
nanc
ý
n G
ö
lgesinde” ge
ç
irece
ð
iniz huzur ve bereket dolu dakikalardanolman
ý
n mutlulu
ð
unu daha
þ
imdiden ya
þ
amaktad
ý
r. Hamd Sanca
ðý
’n
ý
n g
ö
lgesinde g
ö
lgelenmek b
ü
y
ü
k arzu ve iste
ð
imizdir. Elinizdeki eserin hepimize b
ö
yle bir neticeye vesile olmas
ý
ü
midiyle...Nil Yay
ý
neviBA
Þ
LARKEN
Î
m
â
n,
Ý
sl
â
m’
ý
dil ile ikrar kalb ile tasdikten ibarettir. O, sonsuz bir g
üç
ve kuvvet kaynAncak istenen semereyi ve arzu edilen neticeyi elde edebilmek i
ç
in,
î
m
â
n
ý
n amel ile takvdesteklenmesi
þ
artt
ý
r.Amelin, Allah’
ý
g
ö
r
ü
yor gibi yap
ý
lmas
ý
na ise “ihsan” denir.
Î
m
â
n ve ihsan, g
ö
zde ziya ve cesedde can gibidir. Bu iki temel esasa ba
ð
l
ý
olarak farz ve n
â
fiyerine getirilmesi ise, sonsuzlu
ð
un semalar
ý
na a
çý
lmada iki nur
â
n
î
kanat durumundad
ý
r.Evet, insan
ý
Allah’a yakla
þ
t
ý
rma yollar
ý
n
ý
n en emini,en kestirmesi ve en makbul
ü
farzlayoludur. Ve ger
ç
ek mahbubiyet ve dolay
ý
s
ý
yla da “Kurbet-Allah’a yak
ý
n olma” ise, s
ý
n
ý
rl
ý
veolmayan n
â
filelerin n
â
m
ü
ten
â
hi, engin ve vef
â
t
ü
ten ikliminde tahakkuk eder.Hakk yolcusu, her an ayr
ý
bir n
â
filenin kanatlar
ý
alt
ý
nda sonsuza uzanan yeni bir koridordabulur, yeni bir mazhariyete ula
þ
t
ýðý
n
ý
hisseder; farzlar
ý
edaya daha bir i
þ
tihal
ý
ve nafilelere kadaha bir i
þ
tiyakl
ý
h
â
le gelir. Bu nokta ve bu ma’n
â
ya uyanan her ruh, Allah taraf
ý
ndan sevildiduyar.. ve bir kuds
î
had
î
ste ifade buyuruldu
ð
u gibi, art
ý
k onun i
þ
itmesi, g
ö
rmesi, tutmas
ý
, y
ü
do
ð
rudan do
ð
ruya “Me
þî
et-i H
â
ssa” dairesinde cereyan etmeye ba
þ
lar. Bir bak
ý
ma “Marifetullbudur. O, bilmenin bilenle b
ü
t
ü
nle
þ
ip onun tabiat
ý
haline gelmesi ve (bilenin her halinin biterc
ü
man olmas
ý
mertebesidir. Ma’rifeti, vicd
â
n
î
bilginin zuhur ve inki
þ
af
ý
þ
eklinde ta’rif edeolmu
þ
tur ki, bu zuhur ve inki
þ
af ayn
ý
zamanda insan
ý
n kendine has de
ð
erlerle zuhur ve inki
þ
say
ý
l
ý
r. “Nefsini bilen Rabb’ini bilir” s
ö
z
ü
n
ü
n bir mahmili de bu olsa gerek.Ma’rifetin ilk mertebesi, d
ö
rtbir yan
ý
m
ý
zda
ç
ak
ý
p duran isimlerin tecell
î
lerini g
ö
r
ü
p sezme
of 00
I. KISIM: ALLAH'IN VARLIÐINA ÝCMÂLÎ BÝRKAÇ DELÎL for Inancın golgesinde 1
906 Reads
Info and Rating
| Category: | |
| Rating: | |
| Upload Date: | 08/18/2009 |
| Copyright: | Attribution Non-commercial |
| Tags: |
Leave a Comment