High Quality
Open the downloaded document, and select print from the file menu (PDF reader required).
TASAVVUFTasavvuf; sof
î
ve mutasavv
ý
flar
ý
n Hakk’a ula
þ
ma yollar
ý
na verilen bir isimdir. Tasavvuf,yolunun nazar
î
yan
ý
n
ý
, dervi
þ
lik de amel
î
cephesini ifade eder. Ayr
ý
ca, ta-rikat
ý
n nazar
î
taraf
ý
natasavvuf”, amel
î
yan
ý
na da “dervi
þ
lik” denilmi
þ
tir. Erb
â
b-
ý
hakikatten baz
ý
lar
ý
na g
ö
re tasavvuf,
ý
Hakk’
ý
n insan
ý
nefis ve enaniyet cihetiyle
ö
ld
ü
rmesi ve env
â
r-
ý
z
â
tiyesiyle ayr
ý
birula
þ
t
ý
rmas
ý
d
ý
r. Di
ð
er bir ifadeyle, insan
ý
kendi iradesiyle yok edip, irade-i h
â
ssas
ý
ve ihehadiyyesiyle hareket ettirmesidir. Tasavvufa bir di
ð
er yakla
þý
m da, insan
ý
n her t
ü
rl
ü
ahl
â
k-
ý
zegidermesi ve ahl
â
k-
ý
â
liyeyi ikame etmesi istikametinde s
ü
rekli m
ü
c
â
hede ve mur
â
kabe
þ
eklindedirTasavvuf mevzuunda, Hz. C
ü
neyd’in ifadesi; “fen
â
-fill
â
h” ve “bekabill
â
h”
ý
hat
ý
rlat
ý
r m
â
hiy
Þ
ibl
î
’nin s
ö
zleri a
ð
yar endi
þ
esine kap
ý
lmadan maiyyet-i il
â
hiyede bulunabilme
þ
eklinde h
ü
l
â
sa ediEb
û
Muhammed Cer
î
r’in beyan
ý
ise, her zaman k
ö
t
ü
huylara kar
þý
tav
ý
r almak ve ahl
â
k-
ý
havlamak, s
ö
zleriyle
ö
zetlenebilir.Tasavvufu, e
þ
ya ve varl
ýðý
n ruhuna n
ü
f
û
z etmek, hadiseleri m
â
rifet eksenli yorumlamak ve CHakk’
ý
n her icraat
ý
n
ý
O’nu rasat etmeye bir menfez kabul edip, kemmiyet, keyfiyet ve tasavvurlbir i
ç
m
üþâ
hede ile,
ö
mr
ü
n
ü
, O’nu tem
âþâ
edebilme pe
þ
inde ge
ç
irmek ve her h
â
l
ü
k
â
rda O’nug
ö
r
ü
yor olma m
ü
l
â
hazas
ý
yla hep iki b
ü
kl
ü
m ya
þ
amak, diye yorumlayanlar da olmu
þ
tur.Bu ayr
ý
ayr
ý
tariflerden
þö
yle toplu bir netice
çý
karmak da m
ü
mk
ü
nd
ü
r: Tasavvuf, bir
ö
l
çü
des
ý
fatlardan s
ý
yr
ý
larak, melek
î
vas
ý
flar ve il
â
h
î
ahlaka b
ü
r
ü
nerek, m
â
ri-fet, muhabbet ve zevk-iy
ö
r
ü
ngeli ya
þ
amakt
ý
r.Tasavvufun esas
ý
, z
â
hiren
þ
eriat
â
d
â
b
ý
na ri
â
yet, b
â
t
ý
-nen de o
â
d
â
ba vukuftur ki, bu iki kans
ý
hhatli kullanan s
â
lik, z
â
hirde olan ahk
â
m
ý
b
â
t
ý
ndan g
ö
r
ü
r, b
â
t
ý
nda olan ahk
â
m
ý
da z
â
hirde dya
þ
ar. B
ö
yle bir m
üþâ
he-de ve duyu
þ
sayesinde o, hedefe hep edeple y
ü
r
ü
r ve ya-k
ý
n dola
þý
r.Tasavvuf, m
â
rifet-i rabb
â
niyeye a
çý
k bir yol ve bir ciddiyet mesle
ð
idir. Onda l
â
ub
â
lilik ve hezlyoktur. Na-s
ý
l olabilir ki, o mesle
ð
in esas
ý
,
ç
i
ç
ek-kovan aras
ý
gelip giden ar
ý
lar gibi s
ü
reklinak
þ
etmeye.. a
ð
y
â
rdan kalbi temizlemeye.. nefsi tabi
î
tem
â
y
ü
llerinden al
ý
koyma-ya.. beden
î
ve carzulara kar
þý
olabildi
ð
ince kapanmaya.. her zaman r
û
h
â
niyata a
çý
k bulunmaya..
ö
mr
ü
n
ü
, Hz.Seyyidi’l-En
â
m’
ý
n
ç
izgisinde s
ü
rd
ü
rmeye.. Hakk’
ý
n istekleri kar
þý
s
ý
nda kendi mur
â
d
â
t
ý
ndan vmeye.. Hakk’a intis
â
b
ý
en b
ü
y
ü
k p
â
ye bilip O’nun huzurunu soluklamaya dayan
ý
r.Burada, tasavvufun; temeli, mevzuu, f
â
idesi, esas
ý
ve erk
â
n
ý
ü
zerinde durmak da
î
c
â
b eder:Tasavvufun temeli, d
î
nin esaslar
ý
na s
ý
ms
ý
k
ý
sar
ý
l
ý
p, emir ve yasaklar
ý
na da hassasiyetleederek, a
ç
l
ýð
a, uyan
ý
kl
ýð
a m
ü
l
â
zemette bulunup, elden geldi
ð
ince nefsin haz duydu
ð
u
þ
em
ü
c
â
nebettir.Tasavvufun mevzuu; insan
ý
n, kalb
î
ve r
û
h
î
hayat sevi-yesine
çý
kar
ý
lmas
ý
, kalbin tasfiyesi ve
merci-i asl
î
le-rine y
ö
nlendirilmesidir.Tasavvufun f
â
idesi; insan
ý
n melek
î
yanlar
ý
n
ý
n inki
þ
af ettirilmesi, icm
â
l
î
ve m
ü
ptediy
â
ne
î
m
â
kere de ke
þ
-fen ve zevken duyulup ya
þ
anmas
ý
d
ý
r.Tasavvufun esas
ý
; ibadet
ü
taate devamla, sath
î
olan kulluk
þ
uurunun, derinle
þ
tirilerek tabiat
ý
n
ý
n
ö
nemli bir yan
ý
haline getirilmesi ve insan i
ç
in ikinci bir f
ý
trat say
ý
lan r
û
h
â
n
î
li
ð
iedilmesiyle, d
ü
nyan
ý
n kendisine ve bizim heveslerimize bakan f
â
ni y
ü
z
ü
ne kar
þý
b
ü
t
ü
n b
ü
t
ü
n kapukb
â
ya ve esm
â
-i il
â
hiyeye bakan
ç
ehre-sine uyanmakt
ý
r.Tasavvufun erk
â
n
ý
na gelince, onlar
ý
da
þö
yle s
ý
rala-mak m
ü
mk
ü
nd
ü
r.1-Nazar
î
ve amel
î
yollarla hakiki tevhide ula
þ
mak..2-Hz. Kel
â
m’
ý
dinleyip anlaman
ý
n yan
ý
nda Hz. Kudret ve
Ý
r
â
de’nin emirlerini de okuyup tetmek..3-Hakk sevgisiyle dolup-ta
þ
mak ve O’ndan
ö
t
ü
r
ü
de, b
ü
t
ü
n varl
ýð
a “mehd-i uhuvvet” nabakarak herkesle ve her
þ
eyle h
ü
sn-
ü
mu
âþ
erette bulunmak..4-Her zaman
î
s
â
r ruhuyla hareket ederek, elden geldi
ð
ince ba
þ
kalar
ý
n
ý
nefsine tercih etmek..5-Mur
â
d-
ý
il
â
h
î
yi kendi mur
â
d
â
t
ý
n
ý
n
ö
n
ü
nde tutarak,
ö
mr
ü
n
ü
“fen
â
fill
â
h”, “bekazirvelerinde s
ü
rd
ü
rmeye
ç
al
ýþ
mak..6-A
þ
k u vecd ve cezb u inciz
â
ba a
çý
k bulunmak..7-Simalarda sineleri duyup anlamak ve hadiselerin
ç
ehresinde il
â
h
î
esr
â
r
ý
okumak..8-M
â
nev
î
sefer niyetli ve hicret m
ü
l
â
hazal
ý
uhrev
î
likleri
ç
a
ð
r
ýþ
t
ý
racak yerlere seferler tertip et9-Me
þ
r
û
dairede zevk ve lezzetlerle iktif
â
edip, gayr-i me
þ
r
û
daireye ad
ý
m atmama mevkararl
ý
olmak..10-T
û
l-i emel ve onun men
þ
ei olan tevehh
ü
m-i ebediyete kar
þý
s
ü
rekli m
ü
cadele ve m
ü
cahedebulunmak..11-D
î
ne hizmet ve b
ü
t
ü
n insanl
ýðý
Hakk’a ula
þ
t
ý
rma yolunda bile olsa, kurtulu
þ
un, yak
î
n, ir
ý
z
â
yolundan ge
ç
ti
ð
ini bir an dahi hat
ý
rdan
çý
karmamakt
ý
r.Ayr
ý
ca bu hususlara
þ
unlar
ý
da il
â
ve edebiliriz: Z
â
hir ve b
â
t
ý
n ilimlerle m
ü
cehhez olma ve birinsan
ý
n rehberli
ð
ine s
ýðý
nma.. bu son iki husus Nak
þî
ler aras
ý
nda ayr
ý
bir
ö
nem arzeder.Burada “tasavvuf” deyip, tasavvuf d
üþü
n
ü
p, tasavvufu yazarken, dervi
þ
lik ruhununma’n
â
s
ý
n
ý
ihtiv
â
eden; ve ahl
â
k, edep, z
ü
hd kitaplar
ý
n
ý
n da esas
ý
say
ý
lan, hatta bir ma’n
â
da kaHakikat-i Ahmediye ile iltika noktas
ý
kabul edilen, seyr u s
ü
l
û
k-i r
û
h
â
n
î
nin i
þ
aret kristalldiyebilece
ð
imiz a
þ
a
ðý
daki hususlara temas etmeden ge
ç
e-meyece
ð
iz:Bu hususlar
ý
n ba
þý
nda, “Benim g
ö
zlerim uyur, ama kalbim uyan
ý
kt
ý
r” beyirtibatland
ý
raca
ðý
m
ý
z.. ve “
Ý
nsanlar uykudad
ý
rlar,
ö
ld
ü
kleri zaman uyan
ý
rlar” be-y
â
n
ý
na esaseden “yakaza” gelir. Sonra da onu tevbe, in
â
be, muhasebe, tefekk
ü
r, firar, i’tis
â
m, halvet, uzlet, h
â
h
ü
z
ü
n, havf, rec
â
, hu
þû
, z
ü
hd, takv
â
, ver
â
, ibadet, ub
û
diyet, mur
â
kabe, ihlas, istikamet, tevekk
ü
l,
tefv
î
z, sika, hul
û
k, tevazu, f
ü
t
ü
vvet, s
ý
dk, hay
â
,
þü
-k
ü
r, sab
ý
r, r
ý
z
â
, inbisat, kasd, azim, irade,mur
â
d, yak
î
n, zikir, ihsan, bas
î
ret, fir
â
set, sek
î
ne, tuma’n
î
ne, kurb, bu’d, m
â
rifet, muhabbet, a
þ
k,i
þ
tiyak, cezbe, incizab, deh
þ
et, hayret, kabz, bast, fakr, g
ý
n
â
, riy
â
z
â
t, tebedd
ü
l, h
ü
rriyet, h
ü
rmethikmet, himmet, gayret, vel
â
yet, seyr, gurbet, isti
ð
rak, gayb, kalak, vakit, saf
â
, s
ü
r
û
r, telvin, tm
ü
k
âþ
efe, m
üþâ
hede, tecell
î
, hayat, sekr, sahv, fasl, vasl, fen
â
, beka, tahk
î
k, telb
î
s, v
ü
cud, tecr
î
d,cem‘, cem‘u’l-cem’ ve tevhid takip eder ki, bu kitap
çý
kta icm
â
l
î
ma’n
â
lar
ý
yla dahi olsa bunlar
ý
tam
ü
mk
ü
n olacakt
ý
r.MEN
Þ
E
Ý
Ý
T
Ý
B
Â
R
Ý
YLETASAVVUF
Ý
sl
â
m
î
ilimler tarihine g
ö
re, ilk devirlerde
þ
er’
î
h
ü
k
ü
m-ler yaz
ý
lm
ý
yordu. Bu h
ü
k
ü
mlerin,ibadet, mu
â
me-leye ait b
ö
l
ü
mleri
ç
ok tekrar edilmesi ve pratikle desteklenmesi sayesindetaraf
ý
ndan ezberleniyor ve hat
ý
r-larda kalabiliyordu. Bu a
çý
dan
þ
er’
î
h
ü
k
ü
mlerin toparlan
ý
p bigetirilmesinde fazla zorluk
ç
ekilmedi. Zira, yap
ý
-lan
þ
ey bir ma’n
â
da hayat
ý
m
ý
z
ý
n veya haf
ý
zalar
ý
ya
þ
at-t
ýðý
m
ý
z
þ
eylerin kompoze edilip k
âðý
tlara d
ö
k
ü
lmesi gibi bir
þ
eydi. Bir di
ð
er zaviyedyukardaki ilim dallar
ý
, her M
ü
sl
ü
man
ý
n mutlaka me
þ
gul olmas
ý
laz
ý
m gelen hay
â
t
î
meselelerdeni
ç
in, ilim adamlar
ý
ilk
ö
nce d
î
nin bu b
ö
l
ü
mlerini ele al
ý
p, her k
ý
s
ý
mla al
â
kal
ý
kitap ve risaleler yhaf
ý
za ve sad
ý
rlar
ý
ndaki ger
ç
ekleri tedvin etmekle i
þ
e ba
þ
lad
ý
lar. Fak
î
hler, f
ý
kh
ý
n kitapla
þ
t
ý
r
ý
hadis
ç
iler s
ü
nnetin h
ý
fz ve tesbiti, kel
â
mc
ý
lar akaid meselelerinin tars
î
ni, tefsirciler Kur’
â
n veilimlerin te’lifiyle me
þ
gul olup, her biri kendi sahas
ý
nda cihanpesend
â
ne gayretler sarfederek y
ü
ced
î
ninin hakikatlar
ý
n
ý
, hem de herhangi bir iltib
â
sa meydan vermeyecek
þ
ekilde ortaya koydularada, Hakikat-i Ahmediye’nin r
û
h
â
n
î
y
ö
n
ü
-ne daha fazla ihtimam g
ö
steren mutasavv
ý
f
î
n de, yinkaynaklara dayanmak s
û
retiyle tasavvufla al
â
kal
ý
ger
ç
ekler
ü
zerinde durup, insan
ý
n
ö
z
ü
, varl
ýðý
ninsan ve k
â
i-n
â
t
ý
n i
ç
dinamikleri gibi konulara dikkati
ç
ekerek,
ý
srarla nazarlar
ý
e
þ
yan
ý
n perde ar
ç
evirmeye
ç
al
ýþ
t
ý
lar.
Ç
a-l
ýþ
t
ý
ve tefsircilerin yorumlar
ý
na, hadis
ç
ilerin riv
â
yetlerine, fak
î
hlerin
Add a Comment