Aðustos / 2005
23
ola ve içlerinden biri âkil ü dânâ kimesnebaþ idüp anun sözünden dinleyeler. Vedavara tahmilinden ziyâde yükletmeye-ler. Yemde ve suda kusur itmeyeler. Vebaþýna vurmakdan hazer ideler. Zîrâhayvânýn hakký kâfirün hakkýndan güçdür.Ziyâde sakýnmak lâzýmdýr. Kaçan bir menzile konsalar iptidâ davarýn alefinigöreler. Ve dahî oturmaksýzýn mümkünolursa iki rek’at namâz kýla.”…“Seferden evine geldikde ehline veakrabasýna mümkün olduðu bir nesnehediye vire ve dahî mü’min olup âkýbe- tini fikr ide ve lâzým olan budur ki sabaholup cema’atle namâz kýlup âyet-ikerîmeden ve ezkârdan okuyacaklarýokuya. Ahî bilgi sahibi olmalý, bilginleri sev-meli, beylerin ulularýn kapýsýna gitmeme-li, aksine padiþah bile onun ayaðýna gel-melidir.
2
Bu hususla ilgili Bey ü Þira’da sýra-dan bir esnafýn bile ilk önce ilm ile meþ-gul olmasý gereði üzerinde durulur.“Nefsini cehâletden halâs idüp tarîk-i ilmden olmak içün bir üstâd ittihaz idüpher gün ta’lim-i ilm üzere ola. Neye her neye kadir ise ‘Arabîyatdan ve fýkha tef-sirden ve hadîsden okumaða kadir olur-sa yâhud Türkî bir risâleden mi olur yâhud Kur’ân-ý Azîmden okumaða kadir olur. Bunlardan sabah da ahþam da hâlî olmaya. Zîrâ hadîs-i þerîfde vârid olmuþ-dur ki ‘Bir kimse eceli iriþse ol kimse ilm talebinde olsa dünyâdan öyle gide kikendü ile peygamberler mabeynindeancak nübüvvet ola.’ Bir baþka hadisdede ” Ya Ebu Zer diyü hitap idüp buyurur ki sabâha dâhil olup Kitâbullah’dan bir âyet öðrenmek seninçün yüz rek’atnamâz kýlmakdan hayýrlýdur. Ve dahî sabâha dâhil olup ilmden bir bâb öðren-mek anýnla ‘amel olsun yâ olmasýn se-ninçün bin rek’at namâz kýlmakdan ha-yýrlýdur.’ Ahî, yalandan, dedikodudan, boþ laf- tan ve gýybetten uzaktýr. Bununla ilgiliolarak eserde bir þahsýn pazar ehli ise gi-derken geç gitmesi, dönerken de erkendönmesi tavsiye ediliyor. Çünkü“Mekânlarýn þerlisi pazar, pazar ehlininþerlisi herkesten evvel varýp, sonra çý-kandýr.” diye tarif ediliyor. Pazarda otu-rurken tesbih ve tehlil ile ve istiðfar ileçok meþgul olunmasý gerektiði üzerindedurularak, burada gülüp oynanmamasý ve malayani ile meþgul olunmamasý ge-rektiði vurgulanýyor. Hatta bu tür hare-kette bulunanlarýn yanýnda âþikar istiðfar edilerek uyarýlmasý gerekiyor ki kendile-rine gelsinler.
Bâb
-ý E
vvel
’de alýþ veriþte uyulmasýgereken kurallar anlatýlmaktadýr ki ahîlik prensipleri açýsýndan bizce asýl dikkat çe-ken ve aþaðýda ayrýntýlarýný vereceðimiznokta da budur.
Bâbü’s
-S
ânî’
de özetle Allah’ýn ribâyýharam kýlmasýna, ribanýn malýn bereketi-ni götürmesine, malý helak eylemesineiþaret edilir. Daha sonra ribanýn çeþitlerianlatýlýr. Esasen fýkýh ve ilmihal kitaplarýn-da mevcut olan tarif ve nasihatlerden farklý bir þeyin olmadýðý bu bölüm, Müs-lümanlarýn ribaya bulaþmamasýnýn telkinedildiði bir nasihat þeklindedir.
Bâbü’s
-S
âlis’
te müzaraa (Ekin ekmeiþinde ortaklýk. Ziraat üzerine yapýlan,ekincilikle ilgili olarak yapýlan iþler. Topra-ða, çalýþmaða ve kazanca ortak olmak üzere kurulan þirket.) konusu ele alýnýr.Burada müzaraa hususunun dince bir
Leave a Comment