Eylül / 2005
23
Sadýk YALSIZUÇANLAR
Edebiyat
“Aþk Gelicek CümleNoksanlýklar TamamOlur”
Tarifi hatýrlayalým : 'Aþk, en az üç sa-at en çok üç yýl süresi olan, insanýn fizyo-lojik doðasýný sarsacak denli ruhi bir deði-þimi ihtiva eden, ben'den, ben'likten vaz-geçildiði, öteki'nde yokolunduðu, ötekibilincinin hem en ünsiyetli hem de en vahþi biçimde üretildiði, üzerinde en çok konuþulan ama en az tanýnan, belirtileri ve sonuçlarý en çok bilinmesine karþýndoðasý hâlâ en çok gizemli olan bir hal-dir.' Bu þüphesiz iki insan arasýndaki hissihaldir. Varlýðýn pek çok görünümünüyansýtan bir hal. Ýnsanýn ve eþyanýn bir hali. Aþk insanýn hallerinden bir haldir veaþkýn halleri de, insanýn hâlâ kavramak için uðraþtýðý birer muammadýr.Beþeri veya Ýlahî olsun her aþk, el- Vedud'dan (Çok Seven ve Çok Sevilen),er-Rahman'dan (Rahmeti Arþ'ý kuþatmýþolan) ve er-Rahim'den (Merhametlilerinen Merhametlisi olan) süzülen feyzin bir belirtisi.Ben'likten vazgeçmenin bir yordamý.Çoðalmanýn bir yolu.Bir varolma biçimi, kendini gerçek-leþtirme þekli. Bir tutku savaþý. Bir duygu-lar saðanaðý. Bir hazlar deryasý. Bir engel-ler koþusu. Bir aþkýnlaþma vasýtasý. Bir küçülerek büyüme savaþý. Bir varetmecehdi. Bir yokolma çabasý. Bir yok ede-rek varolma kavgasý. Bir varlýðýn yokluk- tan geçtiði iddiasý. Bir mutlu ederek mut-lu olma sinsiliði.Bir “ene” cengi. Bir varederek varol-ma muharebesi. Bir sarhoþluk. Bir karý-þarak durulaþma. Bir nefis tezkiyesi yön- temi. Bir manevi güçlenme ve yücelmemerdiveni. Bir alçalma ve barbarlaþmaBir yitirerek bulma oyunu. Bir varlýk yok-luk muhasebesi imkaný. Bir diðergamlýk acýsý. Bir ruh sýzýsý. Bir kabararak dingin-leþme gayreti. Bir gayr edinme ve gayrý tanýma ve gayrý üretme ve gayrdan kur- tulma yolu. Bir sonsuzluk iþtiyaký... Bir bir... Bu birler aslýnda çokluðun kaynaðýolan birliðin (tevhit) yansýmasýndan baþkabir þey deðildir. Ve varlýða iliþkin soru so-ran herkesin rahatlýkla sorabileceði vekendi ruhi tecrübelerinin ýþýðýnda kimizaman aydýn kimi zaman loþ kimi za-mansa alacakaranlýk cevaplarýný bulabile-ceði bir hali iþaret eder. Allah sever ve her türden sevgininkaynaðýdýr. Allah güzeldir ve tüm güzelliklerinmenþeidir. Aþk, sevgi, cinsel tutku, ilgi, eðilim,arzu, haz, zevk, keyf, iþtiyak, birleþme,bütünleþme, çoðalma, ayrýlma, savrul-ma, teklik, tenhalýk, yalnýzlýk, beraberlik hemen tüm hallerin kaynaðý Allah'ýn buisim ve sýfatlarýdýr. Aþk da insanýn Allah'ýn baðýþladýðý bir varlýðýdýr. Bir varlýktýr çünkü, aþkla insan, varolandan zihnini sýyýrma ve varlýk'a yö-nelme imkanlarý bulabilir. Aþk, insanýnyaþadýðý olaðan alemden olaðanüstü ale-me geçiþi saðlar. Bu saðlama, ayný za-manda, insanýn kendiliðini ve kendiliðininkaynaðýný farketme yönünde yapýlan bir saðlamadýr. Bunu insan ister veya iste-mez. Bir kuyuya düþer bir daða çýkar gi-bi ansýzýn, farkýnda olmaksýzýn, baþýna bir yýldýrým düþmüþcesine veya bir rüyadasanki gerçeðin görünümleri baðýþlanmýþ-casýna yaþar. Aþkýn, cinsle, cinsiyetle, ma-kam mevkiiyle, kültürle, toplumla, iþleaþla o kadar ilgisi yoktur kanýmca. Bu aþ-kýn hem bir yokoluþ hem de altýnda eniddialý varoluþu taþýyan bir yokediþ olu-þundandýr ki bunun da cinsiyetle milliyet-le vs. bir ilgisi olmaz. Olmaz çünkü aþk,
Allah sever ve her türden sevginin kaynaðýdýr. Allah güzeldir ve tüm güzelliklerin menþeidir.
24
Somuncu Baba
olunmazý olduran veya oldurma telaþýn-da olan bir þeydir. Aþkta ben'likten vaz-geçme gibi, insanýn yapabileceði en feda-kar eylem gizlidir. Aþýk olunca insanlar ben'liklerini ça-larlar birbirinin. Kadýn erkeðin erkek ka-dýnýn varlýðýný alýr. Böylece karþýlýklý veri-rirler. Verme tüm anlamlarýyladýr ve as-lýnda ben'likten geçme diye adlandýrýlabi-lir. Ýnsan aþk dýþýnda hangi hallerde benli-ðini verebilir öteki'ne. Burada öteki'ninbenliðini istediðine göre, bu gerçekte fedâkarlýk sayýlýr mý? Aþýk, aþkýný verirken karþýsýndakininbenliðini almýþ, benliðini vererek de aþký-ný çalmýþtýr. Aþk çalýnan bir þey deðildir ama benlik de öyle kolay verilebilen bir þey deðildir.Kadýnla erkeðin-eþcinsel aþkýn pato-lojik olduðunu düþünüyorum-birbiriniçekmesi ve birleþmesi her zaman aþk deðildir lakin aþkýn düzeylerindendir. Aþk da sanat gibi insanla Allah arasýn-da bir sýrdýr.Sýrlarýn Sýrrý'na doðru insaný hareket-lendiren bir ateþtir. Ateþ olunca düþtüðünü yakar aþk. Yakýnca öteki'ne yöneltir ve yöneltin-ce sonunda mutlaka birleþme arzusuyla veya birleþmeden birleþme umudunuyok ederek dolayýsýyla birleþme hazzýný tersine çevirerek ayýrýr ve o dolayýmdangeçen insan, varlýðýnýn anlamýný kavramayolunda bir sýçrama yaþar.Bu sýçramalar aþk gibi insana uðrayanbaþka belalarla da gerçekleþebilir.Bu yüzden bela-yý aþk der þair ve aþ-ký bir bela yani hem bir sýnav hem bir aðýrlýk hem de bir 'evet' olarak görür. Aþk beladýr. Çarptýðý insaný param-parça eder. Sýnavdýr, paramparça olan varlýk kendini yeniden kurmakla karþýkarþýyadýr. Aðýrlýktýr, dünyanýn aðýrlýklarýn-dan daha aðýrdýr veya dünyanýn en bü-yük aðýrlýðýdýr, aðýrlýklara karþý hafifleyebil-menin bir yoludur.Evet'tir, insan acý çekmeksizin ben'li-ðin buyurucu boyunduruðundan baþka türlü nasýl kurtulabilir veya uzaklaþabilir?Evet, insanýn özünden gelen ve insa-ný özüne yeniden çaðýran, O'na yönel- ten, yolunu doðrultan bir baðýþtýr. Aþk, hem baðýþlama hem de baðýþ-lanmanýn yeridir. Aþk bir yerdir ve yerleþenlere yer-siz/yurtsuzluðu öðretir. Yerin göðün Sahibi ortadayken, insannasýl bir yerden veya yersizlikten söze-debilir?Ýþte aþk, bunu öðretendir. Aþk bir öðretmendir. Güzellik'le Aþk'ýn öðretmeni gibi Cünun'dur yani çýl-gýnlýktýr.Ýnsan çýlgýn bir varlýða sahiptir ve ger-çekte hiçbirþeye sahip olamadýðýný bile-bilmesi için çýlgýnlaþmasý gerekendir, çýl-gýnlaþarak çýlgýnlýðýn yýkýmlarýndan kurtu-labilendir. Aþk bize yetinmeyi öðretir. Aþk gelicek cümle kusurlar biter miy-di o dize? Aþksýz insanýn tembelliði içinde, di- van'dan o dizeye bakmadan diyebilirimki, aþk kusursuzluk arayýþýnýn adýdýr. Aþk, Ýbn Arabi hazretlerinin buyur-duðu üzre, 'parçanýn bütüne olan iþtiya-ký'dýr. Ýnsan, yeryüzüne inmiþtir, asli do-ðasýndan uzaklaþmýþtýr. Kendisini vare-den Varlýk'a hasretle yanýp tutuþur. Ýnsansevendir, sevilen deðildir. Ýbn Arabi haz-retleri, 'sen muhipsin, mahbup deðilsin'buyurur. Aþk, bu manada insanýn Sahi-bi'ne olan iþtiyaký, þevkidir. Kadýnýn erke-ðe vurgunluðu da, insanýn kendi yurdunaolan düþkünlüðüdür. Zira kadýn, erkeðinparçasýdýr ve bir haberde onun bir kemi-ðinden halkolunmuþtur. Bu, insanýn vata-nýna olan özleminden kinayedir. Kadýnda muhiptir mahbup deðildir. Mahbub-ýHakiki O'dur. Bu sýrdandýr ki, Hz. Ýbra-him (as), 'batanlarý sevmem' demiþtir.Demek ki Kayyum sevilir. Geçici, uçucuolan deðil, daimi ve baki olan sevgiye la-yýktýr. Aþkýn hakiki yönü O'nadýr. Aþk O'ndandýr, O'nadýr, O'nunladýr.Ýnsan kendisi için sever ama ötekiiçin özverir.Bu çeliþik hali en iyi açýklayan en kul-lanýþlý iddia sanýrým, aþkýn gelince ben'liðingidiþidir. Benliðini ödünç vermez aþýk.Benliðinden sýyrýlýr. Bu sýyrýlmanýn ne ol-duðunu bilmiyorum. Benlik zaten kendi-lik deðil mi? Ýnsanýn kendisi deyince ben-liðini kastetmiyor muyuz?O halde nefis de neyinnesi oluyor?Nefs'e kalp de denildiðini hatýrlýyoruz. Buunuttuðumuz hali bize aþk hatýrlatabilir mi? Kadýn erkekteki erkek kadýndaki var-lýðýný geri istiyor diyenlere ne diyeceðiz?Kadýn erkekteki çocuðunu almak için onayaklaþýyor diyene. Bütün bunlara birþey-ler denebilir. Ama ister kendi ister nefisister benlik ister kalp/gönül ister vicdanister ruh ister baþka bir ad ne denirsedensin, insan aþk merdivenine týrman-maya baþlayýnca veya aþk kanadýyla ansý-zýn yükselince/uçunca bir þeyden vazge-çiyor. Bunu dileyerek yapmýyor çünküisteyerek aþýk olmuyor. Aþk gibi bir sýçra-mayý bir hamleyi bir boþluða fýrlamayý bir yücelmeyi iradesiyle yapmýyor. Aþk dü-þüyor insana aþk uðruyor ve onu türlühallere uðratýyor. Böyle olunca insan en tuhaf yanlarýyla beliriveriyor. Aþk insanýeklerinden soyuyor ansýzýn, onu yalýnlaþ- týrýyor. Yalýnlaþan insanýn hem asli doðasý-nýn iþaretleri, hem de en 'çirkin' yanlarýgörünüyor. Adem'in ansýzýn çýplaklýðýnýhissediþi gibi bir þey. Aþk insaný indirmi-yor ama indirilmiþ olduðuna bir ayna tu- tarak çocukluðun çýplaklýðýyla karþýlaþtýrý-yor.Sonra aþk uðradýðý yeri yer olmaktançýkarýyor ve yuvasýný yýkan yavaþ yavaþyeniden kuran bir belirleyen olarak acýtý-yor. Bu acýtma, insanýn yaþadýðý acýlarýn tümünden fazla. Ýnsan kendi doðasýnýnsýnýrlarýný ancak aþkla farkediyor. Aþk,ölümden de güçlü bir þeydir bu bakým-dan. Ölüme karþý insanýn dayanmasý, aþk acýsýyla mümkün olabiliyor. Ýnsan ölü-mün de kalýmýn da aslýnda aþkla olduðu-nu aþktan geldiðini ve aþkýn bizatihi ken-disi olduðunu ölmeden ancak aþkla anla-yabiliyor. Aþkla vazgeçiyor, aþkla kendisi-ni görüyor, aþkla öteki'nin meþruiyetini tanýyor, aþkla öteki'yle iliþkisini nasýl yolu-na koyabileceði sorunuyla yüzleþiyor,aþkla korku ve umudun mahiyetini anlý-yor, aþkla hayran oluyor ve hayret düze-yine geçiyor, aþkla varlýk'ýn sesi olduðunu
Eylül / 2005
25
hissediyor, aþkla bu sese kulak vermesigerektiðini görüyor ve aþkla bu sesin sýr-larýný öðreniyor, aþkla varolanla münase-betini tayin etmeye baþlýyor. Aþkla insankandan ve zulümden kaçýyor. Ama buonu arý duru bir hale getirmekle yetini-yor. Yalýnlaþan insanýn bu halini koruma-sý, ekler edinmemesi çoðu zaman im-kansýz olduðundan her an, doðasýndakiolumsuz kutba yeniden dönmesi hattabunu aþk aracýlýðýyla gerçekleþtirmesi, ka-niçici ve zalim bir varlýk olarak, yaþamýnýnen büyük barbarlýklarýný ortaya getirmesimümkün ve muhtemel olabiliyor. Ýþte tam da burada, öteki'nin düþmana dö-nüþerek, bir geçiþ ve aþkýnlaþma süreci ve aracý olmaktan çýkýp, bir hedef ve iþ-kence nesnesi haline gelmesi durumun-da, insan diþlerini ve týrnaklarýný çýkararak saldýrabiliyor. Burada aþkýn, insanýn tümhallerini en görkemli biçimde dýþavuranbir ýþýk olduðunu söyleyebiliyorum. Ýn-sanda öteki bilinci aþk aracýlýðýyla bir sar-sýntýyla birlikte oluþur. Burada gayr'ýn,Gayyur sýfatýndan gelen sarahatini bul-mak da mümkündür, gayr'ý bir put olarak üretip Allah'ýn gayretine dokunmak su-retiyle týpký pervane gibi kendisini ateþ-lerde yakmak da. Ateþlerde yanmayanapervane denilmez. Onun doðasý gerek- tirir bunu ama aþýk, ateþe koþarken suyagittiðini sanacak kadar sersemdir de. Busersemliði hem sarhoþluk hem de aptal-lýðý içerir biçimde kullanýyorum. Böylece,aþkýn insaný hem sarhoþ edici hem deaptallaþtýrýcý etkisinden söz etmiþ oluyo-rum. Sarhoþ eder çünkü insan, benliðin-den vazgeçmiþ ve bir bulut gibi kendinikaybetmiþtir. Aptallaþtýrýr çünkü benliðin-den vazgeçerken insan ayný zamandaaklýný da iptal eder. Akýlsýzlýk deðildir bu. Akýldan kalbin alanýna geçmek, kalbi aklýkeþfetmektir. Çünkü kalbin, aklýn anlaya-madýðý nice akýllarý vardýr. Bunu ancak aþkla anlarýz. Aþkla ve ölümle. Ölümleanlaþýlan þey anlaþýlmamýþtýr ama ölümgibi güçlü acýlarý tadan insan da bir baký-ma ölmüþtür. Ölmeden önce insan sü-rekli ölüp ölür dirilir. Gerçek ölüm, ha-yatýn gerçeðinin açýlmasý, perdenin ara-lanmasýdýr. Gerçek dirim de ölümün bumecazi gücünü yitirmesiyle beliren hal-dir. Ýnsan, ölüm gibi güçlü bir acýyý, yaniayrýlýðý aþkla tanýr. Ayrýlýk, her türüyle,aþktan daha güçlü bir ýstýrap olarak, bize,yalnýzlýðý tanýtýr. Yalnýzlýðý tanýmaya baþla-dýkça yalnýz olmadýðýmýzý anlamaya dabaþlarýz. Allah nasýl elif'le hatta nokta'ylasimgeleniyorsa, insan da elif'in gizine er-dikçe yani yalnýzlýðý tanýdýkça, benliðin de týpký elif gibi bir bütün olabilmenin meca-zi gücü olduðunu da derketmenin eþiði-ne gelmiþtir. Yani tüm harfleri mündemiþelif haline gelmek, giderek noktaya dö-nüþmek. Azalarak büyümek. Yokolarak varolmak. Hiçleþerek hep haline gel-mek. Bütün bunlar, acýyý kendimiz yaþa-dýðýmýzda, öteki'ne acý vermediðimizdegerçekleþir zannýndayým. Yoksa ahlaki bir gerilime neden olacak biçimde, aþký, aþý-ðý olduðumuz için bir musibet ortamýnadönüþtürdüðümüzde, yani yüreðimizeekilen o merhamet tohumunu benliðinalt düzeylerinden gelen pis suyla sulaya-rak çürütmeye baþladýðýmýzda, aþk ya-þantýsýný, aþkýn doðasýna ihanet eder bi-çimde gerçekleþtirdiðimizde yokolarak varolmaktan ziyade sadece yoketmek ve yokolmakla karþý karþýya geliriz. Böy-lece benliðini veren aþkýný almýþ ardýndanbenliðini de alarak aþkýný geri veremedi-ðinden baþladýðý noktaya geri dönmüþ- tür. Ýnsan geri döndüðünde kalmayacaðý-na göre, aslýnda baþlangýçtaki yerden ge-rilere itilmiþ ve sonuçta aþkýn aþkýnlaþtýrý-cý iþlevinden uzak kalmýþtýr. Ýnsanýn geri
of 00
Www.somuncubaba.net-2005-009-0059-Ask Gelicek Cumle Noksanliklar Tamam Olur-sadik Yalsizucanlar
466 Reads
Info and Rating
| Category: | Uncategorized. |
| Rating: | |
| Upload Date: | 02/18/2009 |
| Copyright: | Attribution Non-commercial |
| Tags: |
Leave a Comment