LCD PANELLER VE EKRANLAR

Bu dokuman LCD paneller ve ekranlarla ilgili genel bir bilgi vermek icin hazırlandı. çerisinde robotlarda kullanılan LCD panellerin kullanımı ve programlanması dışında LCD ekranların calisma mantığıyla ilgili daha fazla bilgi sahibi olmak isteyenler icin de açıklamalar mevcuttur.

çindekiler: Bolum 1. Kısaca (LCD ekran nedir?) Robotlarınızda kullanmak icin Bacak Bağlantıları PICBasic kodları Bolum 2. Örnek Proje Proteus Çizimi PICBasic kodu Bolum 3. Simdi biraz derine inelim Sıvı Kristaller Sınıflandırılmaları Çalisma Prensipleri LCD’nin Katmanları Bolum 4. Biraz Daha Derine nelim LCD Monitör Çeşitleri Pasif Matriks Monitör Dual Scan Monitör Aktif Matriks Monitör LCD’de Renk Günümüzde LCD Kaynakça

ORT robotları gibi çoğu yerde bu panellere rastlamak mümkün. hesap makineleri. (Ornegin sekil b’deki 4x20’lik bir LCD paneldir) Şekil b . 2x40 gibi… lk sayı satir sayısını ikinci sayı bir satırdaki karakter sayısını belirtir. 1x16. 1x8. örneğin cep telefonları. örneğin. Çeşitli satir ve karakter boyutlarında olabilirler. 1x40. CD çalarlar. 2x20. dijital saatler. 16F877… gibi) veri göndererek kontrol edebilirsiniz. 1x20. 2x10. Şekil a LCD panelleri en basit olarak PC’nizin seri veya paralel portundan yada bir PicMicro’dan (örneğin 16F84.BOLUM 1: KISACA… LCD (Liquid Cristal Display) paneller ilk olarak 1960 yılında kullanılmaya başlanmış ve ilerleyen teknolojiyle günlük hayatimizin bir parçası olmuş. 2x20. 2x8.

Read/Write(Okuma yada Yazma Modu) E.a) Bu pinlerin 14’u ya ayni sıra halinde LCD’nin sol üst kenarında ya da 7’serli iki sıra halinde arka tarafta bulunurlar. Logic Vcc. Şekil 1. Logic Vss.Robotlarınızda Kullanmak cin: Öncelikle.Contrast (Kontrast) RS. Strobe . +5 Volt. Logic Power VLc. Toprak (Ground). LCD’ler paralel veri iletişimi icin 4 veya 8 bit kullanırlar. kullanacağınız LCD’nin datasheet’ini mutlaka okuyunuz. Logic Ground Vcc.a Bacak bağlantıları: LCD Pinleri 1 2 3 4 5 6 Pin şlevi Vss. LCD’nin PC veya PIC ile haberleşmesi icin 14 pin’e ihtiyacı vardır.Sekil 1.Bias. Enable. Register Select R/W.(bkz. VBias.

Backlight+. Böylece istediğimiz komut yada veriyi LCD panele gönderebiliriz. ☺ . A. LCD panel yazma modundadir. Eğer bu kontrast ile surekli oynamak istiyorsanız buraya 2K5’lık bir ayarlı direnç (potansiyometre) bağlayabilirsiniz. Buradaki direncin değerini arttırarak kontrastı düşürebilir. 20K da olur) bir direnç ile toprağa bağlıyoruz. azaltarak kontrastı yükseltebiliriz. Backlight Cathode (Toprak (Ground)) *15 ve 16. Bu uçlar paneli aydınlatmak icin kullanılırlar. Backlight Anode (LCD Panel ışığı (+5 Volt)) Led-.5K 'lik (10K. bu yüzden bu bacağı panele yazı yazdırmak icin topraklıyoruz. RS (register select): RS girişi "0" (ground) olduğu zaman LCD panelin komut saklayıcısı (PIC’ ten veriyi komutlar halinde alir). E (enable) : LCD ve pinler arasındaki gerçek veri alışverişini sağlayan bacaktır.b VO (kontrast) : 3 numaralı kontrast girişini doğrudan 2. K. Karakterleri yazdırırken. Şekil 1. +5V olduğu zaman ise veri saklayıcısı (veriyi 8 veya 4 bitlik karakter bilgisi seklinde alıp verir) seçilmiş olur. DATA : 7-14 numaralı pinleri doğrudan bir PORT’ UN pinlerine bağlıyoruz. bacaklar bazı displaylerde yoktur. Bu girişi microchip’e program aracılığıyla tanıttıktan sonra PIC kendisi veri gönderileceği zaman 230 nanosaniyeden fazla olmak üzere bu bacağa enable pulsu sağlar.7-14 15* 16* D0-D7 (DATA girişleri) Led+. R/W (read/write): Bu giriş ground yani "0" olduğunda. Veriyi 4 bitlik veri yoluyla mi yoksa 8 bitlik veri yoluyla mi LCD’ye göndermeliyiz sorusuna gelince PIC’ in bacak sayısının az oldugunu düşünürsek 4 bitlik veri yolunun seçilmesi uygun olur. yazma modunu kullanıyoruz. Backlight-.

2 $FE. Not: LCD’ye ilk komutu göndermeden önce programda en az 0. . Eğer veri önüne # işareti konulursa her bir karakterin ASCII karşılığı olan sayı LCD’ye gönderilir.$0F $FE.$0C $FE. Gelelim PICBasic kodlarina: KOMUT $FE.$0E $FE.$c0 YAPT G IS Ekranı siler. Kursörün görüntüsünü yok eder Kursörü alt çizgi biçimine getirir Kursörü yanıp/Soner yapar Kursörü 1 pozisyon sola getirir Kursörü 1 pozisyon sağa getirir Kursörü ikinci satirin başına getirir LCDOUT komutu likid kristal üzerine istenilen verileri göndermek icin kullanılır. 4 bitlik veri yolu kullanılırken de bir portun alt 4 bitine veya üst 4 bitine bağlanmalıdır Enable ve Register Select uçları herhangi bir portun pinine baglanabilir ve bu program icerisinde belirtilmelidir.$10 $FE.1 $FE.Ama paralel porttan veri göndermek isterseniz 8 bitlik veri yolu kullanılmalıdır ve tamamı bir PORT’ a bağlanmalıdır.$14 $FE. Satir başına donulur.5 sn bekleme yapılmalıdır.

. Ayrıca kontrast ayarının yapıldığı LCD’nin 3 nolu bacağı da boş bırakılmıştır.Bolum 2: Örnek proje Proteus çizimi: Şekil 2.a Not: Proteus programi şemada da görüldüğü gibi osilatör devresi gerektirmemektedir.

b . Şekil 2.PICBasic kodu: Not: Aşağıdaki program yukarıdaki devre icin yazılmıştır.

Sıvı kristaller polarize edilmiş ışığı geçirebilme özelliğine sahiptir. Bunun sebebi LCD'lerin calisma prensiplerinin ışığı engellemek yerine. LCD’ler LED ve gaz teknolojisinden daha az enerji harcar. Düz panel ekran kategorisi kendi içinde LCD (likit kristal). 2.a) ve çok çeşitli oldukları gibi farklı sıcaklık değerlerinde kendi maddesel özelliklerine göre farklı fazlarda bulunabilirler. TFT-LCD olarak adlandırılan bu cihazlar arkadan aydınlatmalı ekranlar sınıfındadır.a Bu kristallerin en güzel özelliği de elektrik akımından etkilenmeleridir. Şekil 3. . 4. Düz paneller yani tüpsüz olanlar ise adından da anlaşıldığı gibi düzdürler ve çok yer kaplamazlar.Işık polarize edilebilir.Sıvı kristallerin molekül dizilimleri elektrik akimi ile değiştirilebilir.Elektrik akimini iletecek şeffaf maddeler mevcuttur. 3. absorbe etmek üzerine kurulmuş olmasıdır. Tüplü cihazlar büyüktür ve oldukça fazla yer kaplarlar.Bolum 3: Simdi biraz derine inelim Sıvı Kristaller: LCD panellerde kullanılan sıvı kristalleri (liquid cristals) sıcaklık değişimlerine çok duyarlıdırlar (bkz. Şekil 3. Sınıflandırılmaları: Modern ekran teknolojileri katot ışın tüplü (CRT-cathode ray tube) veya düz panel ekranlar olmak üzere sınıflandırılır. Işık yayanlar ve arka plan ışığını üzerinden geçirenler olarak da ayırt edilmeleri mümkündür. Genel olarak LCD panellerin calisma prensibi 4 temel özellik üzerine kuruludur: 1. plazma ve ışık yayar diyot (LED-light emitting diode) gibi teknolojilere sahiptir.

) Işık sıvı kristallerden geçtikçe salınımı bu kristallerin açılarına göre yön değiştirir ve dış panelden dışarı çıkar. Sekil 3.c . Sekil 3.Çalışma Prensipleri: LCD panellerde sıvı kristaller voltaj verilmediğinde Twisted Nematics(TN) denilen 90 derece kıvrık olacak şekilde sıralanmışlardır. (Tabi ekranın arkasına ışığı yansıtacak ayna konulduğunu da ekleyelim) Şekil 3.b) Şekil 3. (bkz.b Voltaj verilip bir elektrik alanı yaratıldığında sıvı kristaller dikey olarak hizalanacak şekilde kıvrılırlar. Yönlendirilmiş ışık ikinci kutup tarafından emilir (bkz. Bu durumda ışık TFT ekranın (sağdaki panelin) dışına çıkamaz böylece ekranın o kısmı karanlık görülür.c). (Şekilde görüldüğü gibi voltaj verilmediğinde ince çubuk seklinde olan sıvı kristallerin en üst tabakası en alt tabaka ile 90 derece yapacak şekilde dizilmiştir.

. ışık da elektrod yüzeyi aşıp aynaya ulaşamıyor. Fakat pile bağlandığında akim sayesinde sıvı kristalleri birbirine paralel olacak şekilde diziliyor ve gelen ışığın salınım yönünü değiştirmiyor.d (A) gelen ışığın geri yansıması icin ayna. Bazı LCD modellerinde. (E) ortasında elektrod yüzey bulunduran cam tabaka ve son olarak (F) öncekiyle 90 derece yapacak şekilde elektrod yüzey. "arkadan aydınlatma" yöntemi kullanılarak monitörün bulunduğu ortamdaki ışık dengelenir. Böylece ekrandaki istenmeyen yansımalar bir ölçüde önlenir. (B) alt yüzeyinde polarize film tabakası olan cam yüzey. Sıvı kristal akışının yavaşlığı görüntü izinin hemen silinmemesine neden olur. LCD monitörlerin taşıdığı olumsuzluklar son yıllarda üreticileri yeni arayışlara itmiştir. Hareketli görüntüler ise çok bulanıktır. (C) elektrod yüzey. LCD ekran pile bağlı olmadığında yüzeyine gelen ışık aynaya çarparak geri yansıyor. Bu dezavantajların yani sıra. Fazla ışıklı ortamda ise ekranda ışık yansıması olacağından görüntü yine sağlıklı olarak algılanamayacaktır. (D) sıvı kristallerin bulunduğu tabaka. Bolum 4: Biraz daha derine inelim LCD monitör. böylece biz de o alanı siyah görüyoruz. çok küçük hacimleri ile taşınabilir bilgisayarlar için vazgeçilmezdir. plastik bir tabaka içindeki sıvı kristalin ışığı yansıtması ilkesine dayalı olarak çalıştığından ışıksız bir ortamda bir şey görünmez.LCD’nin Katmanları: Simdi LCD’nin katmanlarını sırayla inceleyelim: Şekil 3. harcadığı gücün düşük olması.

Bu transistörler. Ekranın her bir bölümü ayrı ayrı taranarak. ve ızgaranın her köşesi bir pikseli oluşturur. Bu da o pikseldeki sıvı kristallerin bükümünün açılmasını sağlar. Akim iki iletken üzerinden gönderilerek pikselin ışığı ayarlanır. Bu da tekrar suresinin (refresh rate) daha hızlı olmasına olanak sunar. Aktif Matriks Monitör: Pasif matriks monitörlerin tersine aktif matriksler TFT (thin film transistor) teknolojisine göre çalışırlar. fakat görüntünün yavaş belirmesi (farenizi ekranda hızlı bir sekile kaydırırsanız bu etkiyi fark edersiniz. Temel olarak iki şeffaf levhanın arasına yerleştirilmiş tabakalardan meydana gelirler. dolayısıyla active matrix LCD 'lerde akimi durdurup. Belirli bir pikseli aktive edebilmek icin o yük gönderilen sütuna karşılık gelecek sıranın groundlanmasiyla iletim tamamlanmış olur.LCD Monitör Çeşitleri: Su ana kadar çeşitli LCD monitör teknolojileri kullanılmıştir. Kısaca pasif matrix çok basit temel ilkelere dayanan bir teknolojidir. Yani ekran tazeleme hızı çok yavaşlayarak görüntü kalitesinin düşmesine neden olur. ekranın ikiye bölünmüş olmasıdır.Bu tabakalardan biri sütunları. (Pasif matriks. iletken maddeden (indium-tin oxide) oluşmuşlardır. Dual Scan Monitör: Bu monitörler genel olarak pasif matriks monitör gibi çalışırlar. Bu sıra ve sütunlar elektriksel yükleri kontrol edebilecek entegre devrelere bağlıdırlar. ekran yenileme hızının iki katına çıkması sağlanır. piksellerin henüz parlaklığını yitirmeden . ekranınızda daha yumuşak hareket eder). yani her bir pikseli kontrol eden ayrı ayrı transistörler vardır. diğeri sıraları oluşturan şeffaf. (mesela fare imleci . Transistorlerin kullanımı sayesinde piksel parlaklığı icin daha az akim gerekir. Bu farklılık görüntü kalitesinde bir iyileşme sağlamaktadır. tekrar yollamak daha kolaydır. Temel farklılık. dual scan ve aktif matriks gibi) Pasif Matriks Monitör: Bu LCD’lerde her bir piksele akim sağlayabilmek icin iletkenlerden oluşan ızgaralar vardır.) ve kesin olmayan voltaj kontrolüne dayalı olması (belli bir pikseldeki sıvı kristalleri etkileyen elektrik akimi pikselin etrafındaki sıvı kristalleri de az da olsa etkileyeceğinden) gibi sakıncaları da vardır.

1024 sütunu 768 sıra ile ve de 3 alt pikselle çarparsak (1024x768x3) 2.Gren.359.8 milyon ayrı renk elde edilir.a Tahmin edebileceğiniz gibi bu kadar rengi göstermek icin çok fazla sayıda transistör kullanılmıştır.yenilenmesini sağlarlar. Üçünün bir araya gelmesiyle de 16. Örneğin çözünürlüğü 1024x768 olan bir laptopu düşünelim.Blue) oluşmuşlardır. LCD’de Renk: Renkli LCD’lere her bir piksel üç ana renk filtresinden kırmızı.296 tane transistörün kullanıldığını buluruz. Günümüzde LCD: LCD ekran teknolojisi her gecen gün ilerlemektedir. Eğer bu transistörlerde bir arıza olursa bilgisayar ekranında o pikselin bulunduğu yerde görüntü bozulması meydana gelir. Kapasitorler de yüklerin bir sure tutulmasını sağlayacağından voltaj kontrolü sayesinde ışığın belli bir kimsinin geri yansıtılması sağlanarak ton ayarı yapılabilmektedir. Günümüzde çok çeşitli sıvı kristal teknolojileri vardır (Super Twisted Nematics (STN). Böylece sadece siyah ve beyazın haricinde gri tonlar da elde etmek mümkün olur. Bu her üç alt pikselde kontrollü voltaj ayarı yapilarak her birinden 256 ayrı ton elde edilebilir. yeşil ve mavi (RGBRed. Şekil 4. Dual Scan Twisted .

html PicBasic Pro ile PIC Programlama-Orhan Altınbaşak-Altaş Yayınları . görüşleriniz.com http://www.tr Kaynakça: www.com www. Transistör sayısının artmasıyla LCD ekranda bozuk piksel olma olasılığı da artmaktadır.htm http://www.Nematics (DSTN). önerileriniz icin: betul@robot.elektronikhobi.howstuffworks.edu. Daha büyük ekranların piyasa fiyatlarının karşılanabilir olması sadece üretim teknolojilerinin ilerlemesiyle mümkündür. TOPLAYAN: BETÜL AYDIN ODTÜ-EE-2 Sorularınız. DERLEYEN.bendevar. HAZIRLAYAN. bu da LCD ekran fiyatlarının fazla olmasına neden olur.metu.com/v3/techhavuz/makale_257.net/konuimg/tft1. Ferroelectric Liquid Crystal (FLC) ve Surface Stabilized Ferroelectric Liquid Crystal (SSFLC) gibi…) LCD üretiminde görüntü boyutlarını artırabilmek icin üretimciler daha fazla piksel ve çok sayıda transistör eklemektedirler.pcsistem. Hatta montaj fabrikasından çıkan ekranların %40’i kalite kontrolünde piksel bozuklukları yüzünden geri gönderilmektedirler.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful