ÁÃÉÏÍ

ÏÑÏÓ
ÊÅÉÌÅÍÏ-ÖÙÔÏÃÑÁÖÉÅÓ:
ÅëÝíç Ðáðüãëïõ, Ðáéäáãùãüò

ÃÅÙÃÑÁÖÉÊÇ ÈÅÓÇ
Ôï Á.Ï. åßíáé ç áíáôïëéêüôåñç
áðü ôéò ôñåéò ÷åñóïíÞóïõò ôçò
×áëêéäéêÞò, ðïõ åêôåßíïíôáé
óôåíüìáêñåò êáé ëïîÝò ðñïò
ôï Áéãáßï ðÝëáãïò: äõôéêÜ ç
ÊáóóÜíäñá, óôç ìÝóç ç Óéèùíßá
êáé áíáôïëéêÜ ôï ¢èùò. Ôï Á.Ï.
âñßóêåôáé ìåôáîý ôïõ Óéããçôéêïý
Êüëðïõ êáé ôïõ Èñáêéêïý ÐåëÜãïõò êáé Ý÷åé ìÞêïò ðåñßðïõ 43
÷ëì, ðëÜôïò 8-10 ÷ëì, Ýêôáóç
360 ðåñßðïõ ô.÷ëì, êáé ìÞêïò
áêôþí ðïõ öèÜíåé ôá 115 ÷ëì.
Ç åðÝêôáóç ôçò ÷åñóïíÞóïõ
åßíáé ïöéïåéäÞò êáé ç äéáìüñöùóÞ ôçò áðü øçëÜ ìïéÜæåé ìå øáñïêüêêáëï. Óôçí áñ÷Þ, âüñåéá,
ôï Ýäáöïò ðáñïõóéÜæåé ìéêñÝò
ðåäéÜäåò êáé ÷áìçëïýò ëïößóêïõò. Êáèþò üìùò ðñï÷ùñåß íüôéá ó÷çìáôßæåôáé Ýíá ðëÞèïò áðü
êïñõöÝò ðïõ óéãÜ óéãÜ ãßíïíôáé
ðéï øçëÝò ãéá íá êáôáëÞîïõí óôï
ãõìíü êáé áðüôïìï üñïò ¢èùò,
ðïõ îåðåñíÜ ôá 2.000 ì. áðü ôçí
åðéöÜíåéá ôçò èÜëáóóáò. Ôï áðüôïìï ôùí áêôþí ôçò ÷åñóïíÞóïõ
óõíåôÝëåóå óôçí äéáìüñöùóç
ðïëõÜñéèìùí áêñùôçñßùí êáé
êïëðßóêùí.
52

ÓÔÑÁÔÉÙÔÉÊÇ ÅÐÉÈÅÙÑÇÓÇ
ÉÁÍ. - ÖÅÂ. 2006

ÌÕÈÏËÏÃÉÁ - ÉÓÔÏÑÉÁ
Ãýñù áðü ôçí ïíïìáóßá êáé ôçí ðáëáéüôåñç éóôïñßá ôïõ 1⁄4ñïõò õðÜñ÷ïõí ðïëëïß
êáé äéÜöïñïé èñýëïé êáé ðáñáäüóåéò. Ïé áñ÷áßïé ïíüìáæáí ôçí ÷åñóüíçóï «ÁêôÞ». Ôï
üíïìá ¢èùò (ëÝîç óßãïõñá ðñïåëëçíéêÞ)
áíÞêå óå êÜðïéï Èñáêéþôç ãßãáíôá ðïõ êáôÜ ìéá åêäï÷Þ Ýñéîå üëï áõôü ôï ðÝôñéíï
üãêï åíáíôßïí ôïõ èåïý Ðïóåéäþíá óå ìßá
óýãêñïõóç êáôÜ ôçí áñ÷áéüôçôá ìåôáîý èåþí êáé ãéãÜíôùí Þ êáôÜ ìßá Üëëç ðáñÜäïóç
ï Ðïóåéäþíáò íéêçôÞò Ýèáøå êÜôù áðü ôï
ìåãÜëï âñÜ÷ï ôïí åðáíáóôÜôç ãßãáíôá.
Ç éóôïñßá ôïõ ¢èù ðáñáìÝíåé óêïôåéíÞ
êáôÜ ôïõò ðñþôïõò áéþíåò. Ïé ðçãÝò ìéëÜíå ãéá äéÜöïñá “ðïëßóìáôá” - êùìïðüëåéò
- ðïõ õðÞñ÷áí åäþ üðùò ÓÜíç, Èýóóïò,
Êëåùíáß, Äßïí, Ïëüöõîïò, Áêñüèùïé, Áðïëëùíßá, ôùí ïðïßùí üìùò äåí Ý÷åé êáèïñéóôåß ç áêñéâÞò èÝóç ôïõò.
Óôïí óôåíü ëáéìü, ðïõ ó÷çìáôßæåôáé
óôçí áñ÷Þ ôçò ÷åñóïíÞóïõ, ï ÎÝñîçò
ðñïóðÜèçóå íá äçìéïõñãÞóåé äéþñõãá,
åíþíïíôáò ôïí Óôõìùíéêü ìå ôïí Óéããçôéêü
êüëðï, ãéá íá ðåñÜóåé ôá ðëïßá ôïõ, êáôÜ
ôçí åêóôñáôåßá ôïõ åíáíôßïí ôçò ÅëëÜäïò
(481 ð.×), èõìïýìåíïò ôçí êáôáóôñïöÞ
ðïõ åß÷å õðïóôåß ÷ñüíéá ðñéí (492ð.×),
üôáí ìå ôïí Ìáñäüíéï, ðñïóðÜèçóå íá
äéáðëåýóåé ôçí ÷åñóüíçóï. ÓÞìåñá, ß÷íç
ôçò äéþñõãáò, óþæïíôáé ìåôáîý ôùí ÷ùñéþí Í.Ñüäá êáé Ïõñáíïýðïëç.

Ï ÌÏÍÁ×ÉÓÌÏÓ ÓÔÏ
ÁÃÉÏ ÏÑÏÓ
Ìïíá÷éóìüò åßíáé ç áðÜñíçóç ôùí
åãêïóìßùí êé ï ðåñéïñéóìüò ôïõ áíèñþðïõ óå åñçìéêÜ ìÝñç ãéá ôçí óùôçñßá
ôçò øõ÷Þò ôïõ êáé ôçí, êáôÜ ôï äõíáôü,
ÝíùóÞ ôïõ ìå ôï Èåü. Óôïí ×ñéóôéáíéóìü
åìöáíßóôçêå áðü ôéò áñ÷Ýò ôïõ 4ïõ áéþíá ì.×. ùò ìéá áíôßäñáóç óôçí êïéíùíéêÞ
äéáöèïñÜ ôçò åðï÷Þò åêåßíçò.
Ôá éäáíéêÜ ôïõ ìïíá÷éêïý âßïõ, áõôÜ
óôá ïðïßá äßäåé éóüâéï üñêï ï êÜèå ìïíá÷üò, åßíáé ç ðáñèåíßá, ç áêôçìïóýíç êáé

ç õðáêïÞ, ôá ïðïßá êáôïñèþíïíôáé ìå
óõíå÷Þ óùìáôéêÞ êáé øõ÷éêÞ Üóêçóç êáé
åî ïëïêëÞñïõ áöïóßùóç óôï Èåü.
Ôá ðñþôá ìïíáóôéêÜ êÝíôñá äçìéïõñãÞèçêáí óôçí Áßãõðôï, Óõñßá, Ì.Áóßá êáé áñãüôåñá óôçí Ðáëáéóôßíç êáé ôçí Êùí/ðïëç.
Áð’ üëá áõôÜ óþæïíôáé óÞìåñá ìüíï ìåñéêÜ ìïíáóôÞñéá ìå ðïëý ëßãïõò ìïíá÷ïýò.
Ìüíï óôïí ¢èù åðÝæçóå ìÝ÷ñé óÞìåñá Ýíá
ìåãÜëï ìïíáóôéêü êÝíôñï ðïõ áðïôÝëåóå
êáé áðïôåëåß áêüìç ôçí Áêñüðïëç ôçò Ïñèïäïîßáò. Åßíáé ôï ìïíáäéêü ìïíáóôéêü êÝíôñï ôïõ ïðïßïõ ç éóôïñßá ðáñïõóéÜæåôáé
óõíå÷Þò êáé áäéÜóðáóôç ãéá ðåñéóóüôåñá
áðü ÷ßëéá ÷ñüíéá.
Óýìöùíá ìå ìßá ðáñÜäïóç ç Èåïôüêïò
ìå ôïí ÅõáããåëéóôÞ ÉùÜííç, ðáñáðëÝïíôáò
óôïí ¢èù, üôáí ðÞãáéíáí íá åðéóêåöèïýí ôï
ËÜæáñï óôçí Êýðñï, áðïâéâÜóôçêáí, ýóôåñá áðü öïâåñÞ èáëáóóïôáñá÷Þ, óôï ÷þñï
üðïõ âñßóêåôáé óÞìåñá ç ìïíÞ ÉâÞñùí. Åêåß
ç Ðáíáãßá óôáìÜôçóå ãéá ëßãï êáé, èáõìÜæïíôáò ôï ùñáßï ôïðßï, æÞôçóå áðü ôïí Õéü ôçò
íá ôçò ðáñá÷ùñÞóåé üëï ôï 1⁄4ñïò ùò äþñï,
ðáñüëï ðïõ ïé êÜôïéêïß ôïõ, ôüôå, ëÜôñåõáí
ôá åßäùëá. Ôüôå áêïýóôçêå ìéá öùíÞ ðïõ
Ýëåãå «¸óôù ï ôüðïò áõôüò êëÞñïò óáò êáé
ðåñéâüëáéïí óïí êáé ðáñÜäåéóïò, Ýôé äå êáé ëéìÞí óùôÞñéïò ôùí èåëüíôùí óùèÞíáé». ¸ôóé
êáèéåñþèçêå ôï Áã. 1⁄4ñïò óáí «êëÞñïò êáé
ðåñéâüëé» ôçò Ðáíáãßáò.
Áðü ôïõò ðñþôïõò êéüëáò âõæáíôéíïýò
÷ñüíïõò óõãêÝíôñùóå ðïëëïýò ìïíá÷ïýò
êáé ãé’ áõôü ïíïìÜóôçêå üëç ç ÷åñóüíçóïò
¢ãéï 1⁄4ñïò, áñ÷éêÜ áðü ôïí ëáü êáé áñãüôåñá åðßóçìá áðü ôï êñÜôïò ìå éäéáßôåñï ÷ñõóüâïõëï ôïõ áõôïêñÜôïñá Êùí/íïõ ´ ôïõ
ÌïíïìÜ÷ïõ óôá ìÝóá ôïõ 11ïõ áéþíá.
¢ãíùóôïò ðáñáìÝíåé ï ÷ñüíïò ôçò ðñþôçò åãêáôÜóôáóçò ìïíá÷þí óôïí ¢èù êáèþò åðßóçò êáé ôçò äéáäüóåùò êáé áíáðôýîåùò åäþ ôçò ìïíá÷éêÞò æùÞò. Ïé õðÜñ÷ïõóåò
ðëçñïöïñßåò, åéäéêÜ ãéá åðï÷Ýò ðñéí ôïí 9ï
áéþíá, ü÷é ìüíï åßíáé ëßãåò êáé óðïñáäéêÝò,
áëëÜ ôéò ðåñéóóüôåñåò öïñÝò âáóßæïíôáé óå
èñýëïõò êáé ðáñáäüóåéò.
ÓÔÑÁÔÉÙÔÉÊÇ ÅÐÉÈÅÙÑÇÓÇ
¢ãéïí 1⁄4ñïò

53

Ðñéí áðü ôïí 7ï áéù. êáìßá ìáñôõñßá
Êýñéïò éäñõôÞò ôïõ êïéíïâéáêïý ìïíáäåí åðéâåâáéþíåé ôçí ðáñïõóßá ìïíá÷þí
÷éóìïý óôï 1⁄4ñïò åßíáé ï ößëïò êáé åîïóôïí ¢èù. Ìå ôçí êáôÜêôçóç üìùò áðü
ìïëïãçôÞò ôïõ áõôïêñÜôïñá Íéêçöüñïõ
ôïõò ¢ñáâåò, ôïí 7ï áéù., ôçò Ðáëáéóôßíçò
ÖùêÜ, üóéïò ÁèáíÜóéïò Áèùíßôçò (925êáé ôçò Áéãýðôïõ êáé åéäéêüôåñá ôçò åñÞ1003), ðïõ èåìåëßùóå ðñéí áðü ÷ßëéá ÷ñüìïõ ôïõ ÓéíÜ, üðïõ êáé ðñùôïåìöáíßóèçíéá ðåñßðïõ (963) ôçí ðåñßöçìç ìïíÞ ôçò
êå ï ìïíá÷éóìüò,
Ìåãßóôçò Ëáýñáò.
êýìáôá ìïíá÷þí
¸ôóé ïé îýëéíåò
öáßíåôáé ðùò êéêáëýâåò áíôéêáíÞèçêáí ðñïò ôï
ôáóôÜèçêáí áðü
1⁄4ñïò.
ìåãÜëá ðÝôñéíá
Ç áñ÷Þ êáé
êôßñéá êáé ï åñçç åðÝêôáóç ôïõ
ìÞôéêïò âßïò áðü
áèùíéêïý ìïíáìéá ïìáäéêÞ, ïñ÷éóìïý åêôüò áðü
ãáíùìÝíç æùÞ.
ãåíéêÜ, èñçóêåõÔï Á´ ôõðéêü
ôéêÜ, áßôéá ïöåßôïõ Áãßïõ 1⁄4ñïõò
ëåôáé êáé óôïõò
(971/2 ì.×.) êáèïåîÞò éóôïñéêïýò
ñßóôçêå áðü ôéò
ëüãïõò:
áðïöÜóåéò ôïõ
w óôçí äéÜÉùÜííç ÔóéìéóêÞ
ëõóç ôùí êùêáé åîáêïëïõèåß
ìïðüëåùí ðïõ
íá éó÷ýåé áêüìç
âñßóêïíôáí óôï
êáé óÞìåñá ùò
1⁄4ñïò, ìå áðïôÝï âáóéêüò íüìïò
ëåóìá íá ìåßíåé
ðïõ äéÝðåé ôá
ï ôüðïò Ýñçìïò
ôïõ ¢èù. Óþæåôáé
êáé êáôÜëëçëïò
óå
ðåñãáìçíÞ
ãéá ìïíá÷éóìü,
áðü áãíü äÝñìá
w óôçí åìöÜãé’ áõôü ëÝãåôáé
íéóç ôùí ÁñÜâùí
“ÔñÜãïò”. ÓÞìåñá
Ôï ‘’¢îéïí Åóôß’’
óôéò áíáôïëéêÝò
äéáôçñåßôáé óå êéêõñßùò ÷þñåò,
âþôéï óöñáãéóìÝìå áðïôÝëåóìá
íï ìå âïõëïêÝñé,
ôçí äéÜëõóç ôùí ìåãÜëùí ìïíáóôéêþí
ìå ôéò óöñáãßäåò êáé ôùí åßêïóé ìïíþí,
êÝíôñùí ðïõ õðÞñ÷áí ó’ áõôÝò,
åíþðéïí ôùí ïðïßùí ìüíï ìðïñåß íá
w óôçí ðïëåìéêÞ óôÜóç ôùí áõôïêñááíïßîåé.
ôüñùí ôïõ Âõæáíôßïõ êáé ôùí êáôïßêùí ôçò
Ôïí 11ï áéþíá, áöïý ðéá óôáèåñïðïéÞðñùôåýïõóáò, éäéáßôåñá ôçí ðåñßïäï ôçò
èçêå ï êïéíïâéáêüò âßïò, éäñýèçêáí ðïëëÜ
åéêïíïìá÷ßáò, Ýíáíôé ôçò ìïíá÷éêÞò æùÞò.
ìïíáóôÞñéá (óôçí ïõóßá ìåãÜëá êåëéÜ) êáé
Ôï Á.Ï. ìðáßíåé åðßóçìá óôçí Éóôïñßá,
Ýöôáóáí ôá 180 êáé ï áñéèìüò ôùí ìïíáùò ìïíáóôéêü êÝíôñï, áðü ôïí 9ï áéù.
÷þí îåðÝñáóå ôéò 6000.
Óôçí óýíïäï ðïõ óõãêÜëåóå ôï 843
Ôïí 12ï áéþíá, ðåñéïñßæåôáé ç ßäñõóç
ì.×. ç áõôïêñÜôåéñá Èåïäþñá, ãéá ôçí
íÝùí ìïíáóôçñéþí, åíþ áíõøþíïíôáé óå
áðïêáôÜóôáóç ôùí åéêüíùí, óõììåôåß÷áí
ïñéóìÝíåò ìïíÝò êåëéÜ. Äßðëá óôïõò ¸ëëçêáé áãéïñåßôåò ìïíá÷ïß.
íåò ìïíá÷ïýò Ýñ÷ïíôáé êáé ºâçñåò, Ëáôßíïé,
54

ÓÔÑÁÔÉÙÔÉÊÇ ÅÐÉÈÅÙÑÇÓÇ
ÉÁÍ. - ÖÅÂ. 2006

ÓÝñâïé êáé Ñþóïé.
Ôïí 13ï áéþíá, ôçí ðåñßïäï ôçò Ëáôéíïêñáôßáò (1204-1261), ôï 1⁄4ñïò õðÝöåñå
üðùò üëç ç áõôïêñáôïñßá áðü ôéò öñÜãêéêåò åðéäñïìÝò êáé ôéò óôáõñïöïñßåò.
Ôïí 15ï áéþíá, ôï ¢ãéï 1⁄4ñïò ðåñíÜ
ìéá áðü ôéò ðéï êáëÝò êáé åéñçíéêÝò ðåñéüäïõò ôçò æùÞò ôïõ, þóðïõ ìå ôçí
Üëùóç ôçò Èåóóáëïíßêçò (1430) êáé ôçò
Êùíóôáíôéíïýðïëçò (1453), õðïäïõëþíåôáé óôïõò Ôïýñêïõò. Ïé ìïíá÷ïß óôïí
¢èù ðñüóöåñáí ôçí õðïôáãÞ ôïõò óôïí
ÌïõñÜô ´ êáé óå áíôÜëëáãìá áõôüò
ôïõò áíáãíþñéóå ôéò éäéïêôçóßåò ôùí
ìïíáóôçñéþí, ðñÜãìá ðïõ åðéêõñþíåé
ï ÌùÜìåè ï ´ ï ÐïñèçôÞò áñãüôåñá.
¸ôóé åîáóöáëßæåôáé êáôÜ êÜðïéï ôñüðï ç
áõôïíïìßá óôïí ¢èù, ðïõ ïäçãåß óå ó÷åôéêÞ åõçìåñßá êáé áýîçóç ôùí ìïíá÷þí
(éäéáßôåñá óåñâéêÞò êáôáãùãÞò).
Ìå ôïí êáéñü ïé ìåãÜëïé üìùò öüñïé
êáé äçìåýóåéò ôùí êôçìÜôùí ôïõ áðü
ôéò ôïõñêéêÝò áñ÷Ýò äçìéïýñãçóáí ìåãÜëç ïéêïíïìéêÞ êñßóç. Áõôü Ýãéíå áéôßá íá
åìöáíéóôåß óôï 1⁄4ñïò ï éäéüññõèìïò âßïò, ï ïðïßïò ãåíéêåýèçêå óôéò áñ÷Ýò ôïõ
18ïõ áéþíá êáé åöáñìüóèçêå ùò ëýóç
áíÜãêçò. ÐñïóôÜôåò êáé äùñçôÝò ôïõ
Áãßïõ 1⁄4ñïõò áíáäåéêíýïíôáé áõôüí ôïí
êáéñü ïé çãåìüíåò ôùí ðáñáäïõíÜâéùí
÷ùñþí ôçò Ïõããáñßáò êáé Ìïëäïâëá÷ßáò
êáé ïé ÔóÜñïé ôçò Ñùóßáò áñãüôåñá.
Åäþ áîßæåé íá áíáöåñèåß ç èåôéêÞ ðñïóöïñÜ êáé óõìðáñÜóôáóç ôïõ 1⁄4ñïõò óôï
õðïäïõëùìÝíï ÃÝíïò ó’ üëç ôç äéÜñêåéá
ôçò Ôïõñêïêñáôßáò. ÅéäéêÜ êáôÜ ôïí 17ï
êáé 18ï áéþíá Ýãéíå ôï ðíåõìáôéêü êÝíôñï
ôùí ÅëëÞíùí êáé ç åóôßá ôùí ëüãéùí êáé
óïöþí êé Ýäùóå óôï Ýèíïò ìïñöùìÝíïõò
Üíäñåò, ðáôñéÜñ÷åò, åðéóêüðïõò, éåñåßò,
äáóêÜëïõò êáé éåñïêÞñõêåò.
Ôçí ÐáñáóêåõÞ 2 Íïåìâñßïõ 1912,
ìïßñá ôïõ åëëçíéêïý óôüëïõ («ÐÜíèçñ»,
«ÉÝñáî», «Èýåëëá», ìå åðéêåöáëÞò ôï
èùñçêôü «ÁâÝñùö») áðåëåõèÝñùóå
ôï Á.Ï.

ÔÏ ÁÃÉÏ ÏÑÏÓ ÓÇÌÅÑÁ
ËÝãïíôáò «ìïíáóôÞñé» Þ «ìïíÞ», åííïïýìå Ýíá èñçóêåõôéêü êáèßäñõìá, Ýíá
÷þñï-êôßóìá üðïõ æåé ìßá ìïíá÷éêÞ (Þ
ìïíáóôéêÞ) êïéíüôçôá-ïìÜäá, ìå óáöåßò
êáíüíåò ëåéôïõñãßáò.
Óôï ¢ãéï 1⁄4ñïò óÞìåñá õðÜñ÷ïõí êáé
ëåéôïõñãïýí 20 óõíïëéêÜ ìïíÝò, ðïõ ìå
óåéñÜ éåñáñ÷ßáò åßíáé:
Ç ãåùãñáöéêÞ èÝóç ôùí Ìïíþí åßíáé:
w ÄõôéêÞ áêôÞ:
w ÁíáôïëéêÞ áêôÞ:
Ï áñéèìüò áõôüò åßíáé óôáèåñüò êáé
óýìöùíá ìå ôïí Êáôáóôáôéêü ÷Üñôç ôïõ
Áãßïõ 1⁄4ñïõò áðáãïñåýåôáé ç ßäñõóç Üëëçò ìïíÞò.
Ïé ìïíÝò åßíáé êõñßáñ÷åò êáé áõôïäéïßêçôåò: äåí õðÜãïíôáé óå êáìéÜ Üëëç ðïëéôéêÞ
Þ åêêëçóéáóôéêÞ áñ÷Þ (ìå ôï Ðáôñéáñ÷åßï
Ý÷ïõí ìüíï ðíåõìáôéêÞ êáé ü÷é äéïéêçôéêÞ
åîÜñôçóç). ×áñáêôçñßæïíôáé «âáóéëéêÝò»
ãéáôß åðéêõñþèçêáí ìå áõôïêñáôïñéêü
÷ñõóüâïõëï Ýããñáöï, «ðáôñéáñ÷éêÝò» ãéáôß
óõíäÝèçêáí ðíåõìáôéêÜ ìå ôï Ðáôñéáñ÷åßï
ìå ðáôñéáñ÷éêü óõããßëéï, êáé «óôáõñïðçãéáêÝò» ãéáôß óôá èåìÝëéá ôïõò ôïðïèåôÞèçêå
óôáõñüò áðü ôïí ÐáôñéÜñ÷ç.
Ôï Ýäáöïò ôïõ Áãßïõ 1⁄4ñïõò Ý÷åé ÷ùñéóôåß áíôßóôïé÷á óå 20 ãåùãñáöéêÝò ðåñéï÷Ýò êáé óôéò 20 ìïíÝò áíÞêïõí üëïé ïé
Üëëïé ìïíáóôéêïß ïéêéóìïß ðïõ âñßóêïíôáé ó’
áõôÝò ôéò ðåñéï÷Ýò. Ìüíï ïé ÊáñõÝò üðïõ
ìÝíïõí ïé áñ÷Ýò ôçò áãéïñåßôéêçò ðïëéôåßáò
äéáôçñïýí ôçí áíåîáñôçóßá ôïõò.

ÅéäéêÜ êáôÜ ôïí 17ï êáé 18ï áéþíá ôï ¢ãéï 1⁄4ñïò Ýãéíå ôï ðíåõìáôéêü êÝíôñï ôùí ÅëëÞíùí êáé ç åóôßá
ôùí ëüãéùí êáé óïöþí êé Ýäùóå
óôï Ýèíïò ìïñöùìÝíïõò Üíäñåò,
ðáôñéÜñ÷åò, åðéóêüðïõò, éåñåßò,
äáóêÜëïõò êáé éåñïêÞñõêåò.

ÓÔÑÁÔÉÙÔÉÊÇ ÅÐÉÈÅÙÑÇÓÇ
¢ãéïí 1⁄4ñïò

55

1

Ìåãßóôçò Ëáýñáò

11

ÊáñáêÜëïõ

2

Âáôïðåäßïõ

12

ÖéëïèÝïõ

3

ÉâÞñùí

13

Óßìùíïò ÐÝôñáò

4

×åëáíäáñßïõ

14

Áãßïõ Ðáýëïõ

5

Äéïíõóßïõ

15

ÓôáõñïíéêÞôá

6

Êïõôëïõìïõóßïõ

16

Îåíïöþíôïò

7

ÐáíôïêñÜôïñïò

17

Ãñçãïñßïõ

8

ÎçñïðïôÜìïõ

18

ÅóöéãìÝíïõ

9

ÆùãñÜöïõ

19

Áãßïõ ÐáíôåëåÞìïíïò

10

Äï÷åéáñßïõ

20

Êùíóôáìïíßôïõ

ÄÉÁÊÑÉÓÇ ÌÏÍÙÍ
Ïé ìïíÝò ìÝ÷ñé ðñüóöáôá äéáêñßíïíôáí
óå ÊÏÉÍÏÂÉÅÓ êé ÉÄÉÏÑÑÕÈÌÅÓ. Ç äéáöïñÜ
áíÜìåóÜ ôïõò åßíáé üôé óôéò êïéíüâéåò üëá
åßíáé êïéíÜ (óôÝãç, åñãáóßá, öáãçôü, ðñïóåõ÷Þ) åíþ óôéò éäéüññõèìåò, åêôüò áðü
ôçí óôÝãç êáé ôçí ðñïóåõ÷Þ ðïõ åðßóçò
åßíáé êïéíÜ, ç åñãáóßá êáé ôï öáãçôü ñõèìßæïíôáé óå ãåíéêÝò ãñáììÝò áðü ôïõò
ßäéïõò ôïõò ìïíá÷ïýò.
Óôéò êïéíüâéåò ìïíÝò ç íïìïèåôéêÞ
åîïõóßá áóêåßôáé áðü ôçí «ãåñïíôßá»
(áñéèìüò ìïíá÷þí) åíþ ç åêôåëåóôéêÞ
áðü ôïí «çãïýìåíï» (ðíåõìáôéêüò ðáôÝñáò ôçò ìïíÞò) âïçèïýìåíï áðü ôï
«çãïõìåíïóõìâïýëéï» êáé ï ïðïßïò åêëÝãåôáé éóüâéá áðü üëïõò ôïõò ìïíá÷ïýò
ðïõ Ý÷ïõí óõìðëçñþóåé Ýîé ÷ñüíéá ìïíá÷éóìïý êáé åßíáé ôïõëÜ÷éóôïí 40 åôþí.
Óôéò éäéüññõèìåò ç íïìïèåôéêÞ åîïõóßá áóêåßôáé áðü ôï «óõìâïýëéï ôùí
ðñïúóôáìÝíùí» (éóüâéïé) êáé ç åêôåëåóôéêÞ áðü 2-3 ìÝëç ôïõ óõìâïõëßïõ (ðïõ
åêëÝãïíôáé ãéá Ýíá ÷ñüíï).
ÓÞìåñá, óôï óýíïëü ôïõò, ïé ÌïíÝò
åßíáé êïéíïâéáêÝò.
¢ëëá êáèéäñýìáôá óôïí ¢èù:
ÓêÞôåò: ìïíáóôéêÜ éäñýìáôá ðïõ âñßóêïíôáé óôï Ýäáöïò êõñßáñ÷çò ìïíÞò
56

ÓÔÑÁÔÉÙÔÉÊÇ ÅÐÉÈÅÙÑÇÓÇ
ÉÁÍ. - ÖÅÂ. 2006

ìå ðñÜîç ôçò ïðïßáò Ý÷ïõí áíåãåñèåß
ýóôåñá áðü Ýãêñéóç ôçò ÉåñÜò Êïéíüôçôáò êáé åðéêýñùóç ôïõ ÐáôñéÜñ÷ç. Åßíáé
áõôïêõâÝñíçôåò, üìùò ïé êõñßáñ÷åò ìïíÝò Ý÷ïõí äéêáéþìáôá åðÜíù ôïõò, ãé´áõôü êáé ï áñéèìüò ôïõò åßíáé óôáèåñüò.
Åßíáé óõíïëéêÜ 12 êáé äéáêñßíïíôáé óå:
êïéíüâéåò (4) ðïõ åîùôåñéêÜ (êôéñéáêÜ)
äßíïõí ôçí åíôýðùóç ìïíþí êáé éäéüññõèìåò (8) ðïõ Ý÷ïõí ôçí ìïñöÞ óõíïéêéóìïý Þ ÷ùñéïý êáé áðïôåëïýíôáé áðü
ôéò «êáëýâåò».
KåëéÜ: Åõñý÷ùñá ìïíáóôéêÜ ïéêïäïìÞìáôá, óáí áãñïôéêÜ óðßôéá ðïëëþí äùìáôßùí, ìå íáü åíóùìáôùìÝíï. Ó´áõôÜ äéáâéåß
ïìÜäá 2-3 Þ ðåñéóóïôÝñùí ìïíá÷þí. Åßíáé
åîáñôþìåíá áðü ìïíÞ.
Êáëýâåò: ÏéêïäïìÝò ìéêñüôåñåò áðü ôá
êåëéÜ ìå åíóùìáôùìÝíï íáü ÷ùñßò ãåùñãéêÞ Ýêôáóç.
Êáèßóìáôá: ÌéêñÜ êôßóìáôá êïíôÜ óôçí
ìïíÞ ðïõ áíÞêïõí. ÌÝíåé ìüíï Ýíáò ìïíá÷üò ìå ìåãÜëç ðíåõìáôéêÞ óôÜèìç.
Çóõ÷áóôÞñéá Þ áóêçôÞñéá Þ áóêçôáñéÜ: Âñßóêïíôáé óå åñçìéêïýò, äýóâáôïõò
êáé áðüêñçìíïõò ôüðïõò, êõñßùò óôï íüôéï
ìÝñïò ôçò ÷åñóïíÞóïõ (ìéêñÝò êáëýâåò Þ
äéáññõèìéóìÝíåò óðçëéÝò).

ÄÉÏÉÊÇÓÇ ÁÃÉÏÕ ÏÑÏÕÓ
Ôá ôïõ Áãßïõ 1⁄4ñïõò ñõèìßæåé ï Êáôáóôáôéêüò ×Üñôçò ôïõ 1924 ðïõ åðéêõñþèçêå
ìå Í.Ä. ôï 1926. Ôç íïìïèåôéêÞ åîïõóßá
áóêåß ç «ÉåñÜ Óýíáîç» ðïõ áðïôåëåßôáé
áðü 20 ìÝëç: Ýíáí çãïýìåíï Þ ðñïúóôÜìåíï áðü êÜèå ìïíÞ êáé óõíÝñ÷åôáé óôéò
ÊáñõÝò 2 öïñÝò ôïí ÷ñüíï (óðÜíéá ãßíåôáé
óýíáîç áðü 40 ìÝëç: «Åêôáêôïò ÄéðëÞ» Þ
«Äéóåíéáýóéïò»).
Ôçí äéïéêçôéêÞ åîïõóßá áóêåß ç «ÉåñÜ
Êïéíüôçò» ðïõ áðïôåëåßôáé áðü 20 áíôéðñïóþðïõò (1 áðü êÜèå ìïíÞ) ðïõ åêëÝãïíôáé ôçí 1ç Éáíïõáñßïõ ãéá Ýíá ÷ñüíï êáé
ìÝíïõí óôéò ÊáñõÝò. ÓõíåäñéÜæïõí ôáêôéêÜ
äýï öïñÝò åâäïìáäéáßùò êáé ãéá áðáñôßá
áðáéôïýíôáé ôá 2/3 ôùí ìåëþí.
Ôçí åêôåëåóôéêÞ åîïõóßá áóêåß ç «ÉåñÜ
Åðéóôáóßá» ðïõ áðïôåëåßôáé áðü ôÝóóåñá
ìÝëç. Áðü ôá ðñüóùðá áõôÜ ï áíôéðñüóùðïò ôçò ðñþôçò óôç ôÜîç ìïíÞò ðñïåäñåýåé óôçí «ÉåñÜ Åðéóôáóßá» êáé ëÝãåôáé
«ðñþôïò» Þ «ðñùôåðéóôÜôçò». Äéêáßùìá
åêëïãÞò Ðñþôïõ Ý÷ïõí ïé ìïíÝò Ëáýñáò,
Âáôïðåäßïõ, ÉâÞñùí, ×åëáíäáñßïõ êáé Äéïíõóßïõ. Ç åêëïãÞ ãßíåôáé ôçí 1ç Éïõíßïõ ãéá
Ýíáí ÷ñüíï. Ôá ìÝëç åßíáé ßóá êáé ïé áðïöÜóåéò ðáßñíïíôáé êáôÜ ðëåéïøçößá.
Óôéò ÊáñõÝò åðßóçò åäñåýåé ï ðïëéôéêüò
äéïéêçôÞò Áãßïõ 1⁄4ñïõò ðïõ õðÜãåôáé óôï
Õðïõñãåßï Åîùôåñéêþí, öÝñåé âáèìü íïìÜñ÷ç êáé åßíáé õðåýèõíïò ãéá ôçí ðéóôÞ åöáñìïãÞ ôïõ Êáôáóôáôéêïý ×Üñôç êáé ãåíéêÜ
ãéá ôçí ôÜîç êáé ôçí áóöÜëåéá.

Ç

ÆÙÇ ÔÙÍ ÌÏÍÁ×ÙÍ

Ôï 24ùñï óôï ¢ãéï 1⁄4ñïò õðïëïãßæåôáé
óýìöùíá ìå ôï âõæáíôéíü ñïëüé, ðïõ ôñïðïðïéåßôáé áíÜëïãá ìå ôçí êÜèå åðï÷Þ,
þóôå ìå ôçí äýóç ôïõ çëßïõ íá Ý÷ïõìå
ðÜíôá «00:00» þñá. Ôï çìåñïíýêôéï åßíáé
÷ùñéóìÝíï óå 3 ïêôÜùñá áöéåñùìÝíá ôï
êáèÝíá óôçí ðñïóåõ÷Þ, ôçí åñãáóßá êáé
ôçí áíÜðáõóç. Ãéá ëüãïõò éóôïñéêïýò êáé
ðáñáäïóéáêïýò ÷ñçóéìïðïéåßôáé ôï éïõëéáíü çìåñïëüãéï (äéáöïñÜ 13 çìåñþí áðü

ôï Ãñçãïñéáíü, ðïõ åöáñìüæåôáé ó´üëç
ôçí ÅëëÜäá).
Ç ðñïóåõ÷Þ ôùí ìïíá÷þí åßíáé ïìáäéêÞ (áêïëïõèßåò óôï êåíôñéêü íáü Þ
ðáñåêêëÞóéá) êáé éäéùôéêÞ. 1⁄4ëåò ó÷åäüí
ïé áêïëïõèßåò ãßíïíôáé ôçí íýêôá, üôáí
ï Üíèñùðïò óôïí êüóìï îåêïõñÜæåôáé
Þ äéáóêåäÜæåé. ÂÜóç ôçò éäéùôéêÞò ðñïóåõ÷Þò áðïôåëåß ç ìïíïëüãéóôç, áäéÜëåéðôç åõ÷Þ «Êýñéå Éçóïý ×ñéóôÝ, ÕéÝ Èåïý,
åëÝçóüí ìå, ôïí áìáñôùëü», ðïëëÝò öïñÝò ìå ÷ñÞóç êïìâïó÷ïéíßïõ.
Ïé ìïíá÷ïß óÞìåñá (ðåñß ôïõò 1.300)
óôéò ìïíÝò áíáëáìâÜíïõí ôá äéÜöïñá äéáêïíÞìáôá ðïõ ôïõò áíáèÝôïõí ïé ðñïúóôÜìåíïß ôïõò. ÌåñéêÜ áðü áõôÜ åßíáé:
w Ðõëùñüò Þ ðïñôÜñçò: ìÝíåé óå éäéáßôåñï äùìÜôéï ìÝóá áðü ôçí ìåãÜëç ðýëç ôçò
ìïíÞò, åëÝã÷åé ôá äéáìïíçôÞñéá ôùí åðéóêåðôþí êáé ôïõò ïäçãåß óôï áñ÷ïíôáñßêé.
w Áñ÷ïíôÜñçò: äßíåé öáãçôü óôïõò ðñïóêõíçôÝò êáé öñïíôßæåé ãéá ôïí ýðíï ôïõò.
w Êùäùíïêñïýóôçò Þ êáìðáíÜñçò: ÷ôõðÜåé ôï óÞìáíôñï êáé ôéò êáìðÜíåò.
w ÅêêëçóéÜñ÷çò: õðåýèõíïò ãéá ôçí
ðñïåôïéìáóßá ôïõ íáïý.
w ÂçìáôÜñçò: öõëÜåé ôá Üãéá ëåßøáíá
óôï éåñü âÞìá êáé ôá åðéäåéêíýåé óôïõò
ðñïóêõíçôÝò.
w ÔñáðåæÜñçò: õðåýèõíïò ãéá ôçí ðñïåôïéìáóßá ôçò ôñÜðåæáò.
w ÌÜãåéñáò.
w ÌÜãêéðáò: öïýñíáñçò.
w Äï÷åéÜñ÷çò: äéá÷åéñéóôÞò óôï äï÷åßï,
äçëáäÞ óôçí áðïèÞêç.
w Íïóïêüìïò.
w Ãçñïêüìïò.
w Âéâëéïöýëáî: Ý÷åé ôá êëåéäéÜ ôçò âéâëéïèÞêçò.
w Óêåõïöýëáî: õðåýèõíïò ãéá ôï óêåõïöõëÜêéï.
w ÐñïóìïíÜñéïò: öñïíôßæåé üðïõ õðÜñ÷åé èáõìáôïõñãÞ åéêüíá ôçò Ðáíáãßáò ãéá
ôï ðáñåêêëÞóé ôçò êáé ôçí åéêüíá, øÜëëåé
ôéò ðáñáêëÞóåéò êáé äÝ÷åôáé ôéò ðñïóöïñÝò
ôùí ðñïóêõíçôþí.
ÓÔÑÁÔÉÙÔÉÊÇ ÅÐÉÈÅÙÑÇÓÇ
¢ãéïí 1⁄4ñïò

57

w ÂïñäïíÜñçò Þ ÷áôëÜñçò: öñïíôßæåé
ôïõò óôÜâëïõò êáé ôá æþá ôçò ìïíÞò.
w ÁñóáíÜñçò: õðåýèõíïò ãéá ôïí áñóáíÜ ôçò ìïíÞò.
Ç ôñïöÞ ôùí ìïíá÷þí åßíáé ëéôÞ êáé ðåñéïñßæåôáé óõíÞèùò óå øùìß, ëÜäé, êñáóß,
åëéÝò, üóðñéá, ëá÷áíéêÜ. Ôï êñÝáò ëåßðåé
åíôåëþò. Ïé áóêçôÝò óôçí Ýñçìï ðåñéìÝíïõí áðü ôïõò ðåñáóôéêïýò íá ôïõò óôåßëïõí Þ íá ôïõò áöÞóïõí êÜôé. ÓõíÞèùò
ðáîéìÜäéá êáé êáìéÜ åëéÜ.

ÌÅÔÁÂÁÓÇ ÓÔÏ
ÁÃÉÏ ÏÑÏÓ
Ç åßóïäïò óôï ¢ãéï 1⁄4ñïò åðéôñÝðåôáé,
ìüíï ìå ôçí Ýêäïóç åéäéêïý åããñÜöïõ, ôïõ
«Äéáìïíçôçñßïõ», êáôüðéí Ýãêáéñçò óõíåííüçóçò ìå ôçí ÉåñÜ Êïéíüôçôá, (ìÝóù ôïõ
Ãñáöåßïõ Êïéíïý), ãéá ðñïêáèïñéóìÝíï ôüðï, ÷ñüíï êáé äéÜñêåéá åðéóêÝøåùò.
Ôï ¢ãéï 1⁄4ñïò óõãêïéíùíéáêþò åßíáé
áðïìïíùìÝíï áðü ôïí êüóìï. Äåí õðÜñ÷åé ïäéêÞ áñôçñßá ðïõ íá ôï óõíäÝåé ìå
ôïí êüóìï êáé ôï ìüíï ìÝóï óõãêïéíùíßáò ìå áõôü åßíáé ôï ðëïßï. ÕðÜñ÷ïõí äýï
äñïìïëüãéá, ôï ðñþôï ìå áöåôçñßá ôçí
Éåñéóóü ðñïò ôá ìïíáóôÞñéá ôçò áíáôïëéêÞò ðëåõñÜò êáé ôï äåýôåñï ìå áöåôçñßá
ôçí Ïõñáíïýðïëç ðñïò ôá ìïíáóôÞñéá ôçò
äõôéêÞò ðëåõñÜò Ýùò ôçí ÄÜöíç êáé áðü
åêåß Ýùò ôçí óêÞôç ôçò Áãßáò ¢ííáò.
Ï óõíçèÝóôåñïò ôñüðïò ðñïóðåëÜóåùò åßíáé áðü ôçí Ïõñáíïýðïëç ðñïò ôï
ëéìÜíé ôçò ÄÜöíçò (2ùñï ôáîßäé) êáé áðü

1⁄4 ë á ô á ì ï í á ó ô Þ ñ é á ô ï õ Á ã ß ï õ
1⁄4 ñ ï õ ò ê á é ï é ê ï é í ü â é å ò ó ê Þ ô å ò
ëüãù ôçò öñïõñéáêÞò äéáôÜîåùò
äßíïõí åîùôåñéêÜ ôçí åíôýðùóç
ìéáò åíüôçôáò ðïõ èõìßæåé ìéêñÞ
ï÷õñùìÝíç ðïëéôåßá ôçò ìåóáéùíéêÞò åðï÷Þò.

58

ÓÔÑÁÔÉÙÔÉÊÇ ÅÐÉÈÅÙÑÇÓÇ
ÉÁÍ. - ÖÅÂ. 2006

êåé óôéò ÊáñõÝò êáé óôï åóùôåñéêü ôçò
÷åñóïíÞóïõ. Óôï ëéìÜíé ôçò ÄÜöíçò õðÜñ÷åé ôåëùíåßï êáé áóôõíïìéêü ôìÞìá ãéá íá
åíåñãïýí Ýëåã÷ï ôùí åðéóêåðôþí. Åðßóçò
õðÜñ÷åé ï ðáñáäïóéáêüò «Áèùíïöýëáî»,
(«óåñäÜñçò») ï ïðïßïò öïñÜåé Üóðñç öïõóôáíÝëá êáé ìáýñï óêïýöï ì’ Ýíá äéêÝöáëï áåôü êáé óôï ÷Ýñé êñáôÜåé ñÜâäï.
Áðü ôçí ÄÜöíç îåêéíÜ ï ìïíáäéêüò äçìüóéïò áìáîéôüò äñüìïò ôïõ Áãßïõ 1⁄4ñïõò,
ï ïðïßïò öèÜíïíôáò óôéò ÊáñõÝò êáé áðü
êåé óôï ëéìÜíé ôçò ìïíÞò ÉâÞñùí ÷ùñßæåé ôï
1⁄4ñïò åãêáñóßùò. ÕðÜñ÷ïõí âÝâáéá åóùôåñéêïß ÷ùìÜôéíïé äñüìïé ãéá ôçí ìåôáöïñÜ
îõëåßáò áðü ôá äÜóç óôá ëéìÜíéá, ôçí
ìåôáöïñÜ äéáöüñùí åöïäßùí Þ õëéêþí,
êáèþò êáé ìïíïðÜôéá ðåæÞò åðéêïéíùíßáò
ôùí Ìïíþí.

Ç ÔÅ×ÍÇ ÓÔÏ ÁÃÉÏ ÏÑÏÓ
Ï ¢èùò åßíáé ç ðëïýóéá ðáñáêáôáèÞêç
ôçò âõæáíôéíÞò ôÝ÷íçò üðùò åêöñÜæåôáé ìå
ôçí áãéïñåßôéêç áñ÷éôåêôïíéêÞ, æùãñáöéêÞ
êáé ìéêñïôå÷íßá. Êáé ôá ôñßá áõôÜ åßäç áíôéðñïóùðåýïíôáé áðü Ýíá ðëÞèïò Ýñãùí
ðïõ öÝñïõí ãíÞóéá ôç óöñáãßäá ôçò âõæáíôéíÞò ôå÷íïôñïðßáò êáé êáôáðëÞóóïõí
ìå ôçí õøçëÞ ðïéüôçôÜ ôïõò.

Áñ÷éôåêôïíéêÞ
1⁄4ëá ôá ìïíáóôÞñéá ôïõ Áãßïõ 1⁄4ñïõò êáé
ïé êïéíüâéåò óêÞôåò ëüãù ôçò öñïõñéáêÞò
äéáôÜîåùò äßíïõí åîùôåñéêÜ ôçí åíôýðùóç
ìéáò åíüôçôáò ðïõ èõìßæåé ìéêñÞ ï÷õñùìÝíç ðïëéôåßá ôçò ìåóáéùíéêÞò åðï÷Þò. Ôï
áñ÷éôåêôïíéêü ôïõò ó÷Þìá åßíáé ôï ôõðéêü
ó÷Þìá ôïõ âõæáíôéíïý ìïíáóôçñéáêïý ôýðïõ. Ï ëüãïò ðïõ õðáãüñåõóå ìéá ôÝôïéïõ
åßäïõò êáôáóêåõÞ Þôáí ç áíÜãêç ãéá Üìõíá
ôùí ìïíá÷þí áðÝíáíôé óôïõò ðïëëïýò êáé
äéÜöïñïõò åîùôåñéêïýò å÷èñïýò.
¸ôóé Ý÷ïõìå Ýíáí ðåñßâïëï ðïõ åíáñìïíßæåôáé ìå ôçí ìïñöïëïãßá ôïõ åäÜöïõò êáé
åßíáé óõíÞèùò ôåôñÜðëåõñïò Þ ðåñßðïõ ôåôñÜðëåõñïò Þ ðïëõãùíéêüò. Ðñüêåéôáé ãéá êáíïíéêü, õøçëü êáé éó÷õñü ôåß÷ïò åíéó÷õìÝíï

êáôÜ äéáóôÞìáôá ìå ðõñãßóêïõò, åðÜëîåéò,
(ïäçãïýóå óôï âïõíü êáé óôïí êÞðï ôïõ
ðïëåìßóôñåò êáé êáôá÷ýôñåò Þ æåìáôßóôñåò,
ìïíáóôçñéïý).
êáèþò êáé Ýíá ìåãÜëï êáé åðéâëçôéêü ðýñãï
ÌåôÜ ôçí êýñéá åßóïäï ôùí ìïíáóôçóôï õøçëüôåñï Þ ôï ðéï áäýíáôï óçìåßï ôçò
ñéþí áðëþíåôáé ìðñïóôÜ ôïõò ç ìåãÜëç
ìïíÞò. Ï áìõíôéêüò ðýñãïò ÷ñçóßìåõå óáí
áõëÞ ôïõò ðïõ óõíÞèùò åßíáé ðëáêüóôñùðáñáôçñçôÞñéï êáé ôåëåõôáßï êáôáöýãéï ôùí
ôç ïëüêëçñç Þ ìÝñïò ôçò.
ìïíá÷þí óå ðåñßðôùóç ðïëéïñêßáò ôïõò. Ïé
Óôï ìÝóï ôçò áõëÞò âñßóêåôáé ðÜíôá
ðýñãïé áõôïß åßíáé
ôï êáèïëéêü êáé
óõíÞèùò ðïëý
óå Üëëá óçìåßá
øçëïß êáé ðïëõþôçò, ç öéÜëç, ç
ñïöïé ìå îýëéíá
ôñÜðåæá, ðáñåêðáôþìáôá,
ìå
êëÞóéá, êñÞíåò
ðáñåêêëÞóé óôïí
Þ äéÜöïñá Üëëá
ôåëåõôáßï üñïöï
êôßñéá.
êáé äåîáìåíÞ íå«Êáèïëéêü» Þ
ñïý óôï éóüãåéï.
«êáèïëéêüò íáüò»,
ÕðÜñ÷åé ìéá êáé
ïíïìÜæåôáé ï êåìïíáäéêÞ åßóïäïò,
íôñéêüò íáüò ôùí
óôç ìÝóç ôçò ìéáò
ìïíáóôçñéþí. ÂñßðëåõñÜò ôïõ ðåñéóêåôáé óôçí ðéï
âüëïõ ôùí ìïíþí,
ôéìçôéêÞ
èÝóç,
ìå äýï ðýëåò óå
åëåýèåñïò áðü
ìéêñÞ áðüóôáóç
ðáíôïý, óõíÞèùò
ç ìéá áðü ôçí
óôçí ìÝóç ôçò
Üëëç, Ýôóé ðïõ
áõëÞò. Ó÷åäüí
íá äçìéïõñãåßôáé
üëá ôá êáèïëéêÜ
áíÜìåóÜ
ôïõò
ôïõ Áãßïõ 1⁄4ñïõò
Ýíá ðÝñáóìá (äéááêïëïõèïýí Ýíá
âáôéêü). Ïé ðýëåò
éäéáßôåñï áñ÷éôåáõôÝò êëåßíïõí
êôïíéêü ôýðï ðïõ
ìå âáñéÝò îýëéíåò
êáëåßôáé “áãéïñåßôéðüñôåò åðåíäõìÝêïò” êáé ðïõ âáóéíåò ìå óéäåñÝíéåò
êÜ áíÜãåôáé óôï
Ôï èáýìá ôïõ ÁãéÜóìáôïò (19ïò áéþíáò)
ëÜìåò êáé áóöáëßóýíèåôï ôåôñá(Ôïé÷ïãñáößá ÍÜñèçêïò É. Ì. Ì. Ëáýñáò)
æïõí áðü ìÝóá ìå
êéüíéï ìå ôñïýëï
ìßá ÷ïíôñÞ îýëéíç
íáü ôçò ó÷ïëÞò
äïêü, ôï «æõãü». Ï åéäéêüò ãéá ôï äéáêüíçôçò Êùíóôáíôéíïõðüëåùò.
ìá áõôü ìïíá÷üò, ï «ðõëùñüò» Þ «ðïñôÜÏ áãéïñåßôéêïò íáüò êñýâåé ìÝóá
ñçò», ìÝíåé óå éäéáßôåñï êåëß ìÝóá áðü ôçí
ôïõ üëç ôçí õðåñâáôéêüôçôá ôïõ ÷þåßóïäï, ôéò êëåßíåé êÜèå âñÜäõ, ëßãï ìåôÜ
ñïõ ôùí áèùíéêþí ìïíáóôçñéþí êáé
ôç äýóç ôïõ çëßïõ êáé ôéò áíïßãåé îáíÜ ôï
áíôáíáêëÜ ôçí âáèìéáßá êáé êïðéáóôéêÞ
ðñùß ìå ôï îçìÝñùìá. ÏñéóìÝíá ìïíáóôÞðïñåßá ôùí ìïíá÷þí óôçí ðíåõìáôéêÞ
ñéá äéáèÝôïõí êáé ìéá äåýôåñç ìéêñÞ ðüñôïõò æùÞ.
ôá, ôçí «ðáñáðõëßäá» Þ «ðáñáðüñôé» ðïõ
ÅîùôåñéêÜ, ôá êáèïëéêÜ åìöáíßæïíôáé
âñßóêåôáé óå Üëëï óçìåßï ôïõ ðåñßâïëïõ
ôá ðåñéóóüôåñá âáììÝíá ìå Ýíá êüêêéíï
êáé ç ïðïßá ãßíïíôáí ãéá áìõíôéêïýò ëüãïõò
õäñü÷ñùìá êáé ìåñéêÜ ìå ðëéíèïðåñßâëçôç
ÓÔÑÁÔÉÙÔÉÊÇ ÅÐÉÈÅÙÑÇÓÇ
¢ãéïí 1⁄4ñïò

59

ôïé÷ïðïéßá. Ùò ðñïò ôç óôÝãáóÞ ôïõò, üëá
ôá êáèïëéêÜ åßíáé ìïëõâïóêÝðáóôá ìå ôï
ìåãÜëï ôñïýëï óôï êåíôñéêü ìÝñïò ôçò
óôÝãçò êáé ìå ðïëëïýò Üëëïõò äåõôåñåýïíôåò ãýñù áð’ áõôüí.
Åêôüò áðü ôïí êáèïëéêü íáü, êÜèå ìïíÞ äéáèÝôåé Ýíá óçìáíôéêü áñéèìü áðü ðáñåêêëÞóéá, óå äéÜöïñá óçìåßá ìÝóá óôïí
÷þñï ôçò.
ÌåôÜ ôï êáèïëéêü åñ÷üìáóôå óôçí
ôñÜðåæá. Âñßóêåôáé óõíÞèùò êïíôÜ êáé
áðÝíáíôé áðü ôï êáèïëéêü, ðñïò ôá äõôéêÜ. Ðñïïñßæåôáé ãéá íá ÷ùñÝóåé ðïëëïýò
ìïíá÷ïýò êáé ðñïóêõíçôÝò ãé’ áõôü êáôÜ
êáíüíá åßíáé ðïëý åõñý÷ùñç. Ùò ðñïò ôï
ó÷Þìá ôçò ðáñïõóéÜæåé áõôü ôïõ óôáõñïý
Þ åíüò êåöáëáßïõ «Ô» êáé áðïëÞãåé óôï
âÜèïò óå ìßá êüã÷ç, üðïõ âñßóêåôáé, ëßãï õðåñõøùìÝíç, ç èÝóç ôïõ çãïõìÝíïõ.
Óôçí ôñÜðåæá õðÜñ÷åé Ýíáò Üìâùíáò Þ
áíáëüãéï áð’ üðïõ ï áíáãíþóôçò ìïíá÷üò äéáâÜæåé äéÜöïñá áíáãíþóìáôá êáôÜ
ôçí äéÜñêåéá ôïõ öáãçôïý.
ÊïíôÜ óôçí ôñÜðåæá åßíáé ç åóôßá Þ ìáãåéñåßï, ôï «ìáãêéðåßï Þ áñôïðïéåßï», ôï
«äï÷åßï Þ äï÷åéü» êáé ôï êåëÜñé.
Óå êÜðïéï Üëëï óçìåßï ôçò áõëÞò âñßóêåôáé ç «öéÜëç», ðïõ ÷ñçóéìåýåé ãéá ôçí
ôÝëåóç ôïõ áãéáóìïý ôùí õäÜôùí êÜèå
ðñùôïìçíéÜ êáé óôçí ãéïñôÞ ôùí Èåïöáíßùí. Ïé öéÜëåò Ý÷ïõí óõíÞèùò êÜôïøç
êõêëéêÞ Þ ðïëõãùíéêÞ êáé ó÷çìáôßæïíôáé
áðü Ýíá êïìøü ðåñéóôýëéï.
Ôá Üëëá ðïëõþñïöá ïéêïäïìÞìáôá
ôùí ìïíáóôçñéþí åíóùìáôþíïíôáé åóùôåñéêÜ óôïí ðåñßâïëï êáé âëÝðïõí ðñïò ôçí
ðëåõñÜ ôçò áõëÞò. Åßíáé êáôáóêåõáóìÝíá
óå äéáöïñåôéêÝò ÷ñïíéêÝò ðåñéüäïõò êáé
Ýôóé åêðñïóùðïýí äéÜöïñåò áñ÷éôåêôïíéêÝò ôÜóåéò ÷ùñßò üìùò íá Ý÷åé áëëÜîåé ç
ãåíéêÞ êôéñéïëïãéêÞ ôïõò äéÜôáîç.
Ôá Üëëá êôßñéá üðïõ óôåãÜæïíôáé ïé ðáôÝñåò, ôá êåëéÜ, ó÷çìáôßæïõí ìßá Þ äýï óåéñÝò áðü äùìÜôéá («êüñäåò»), ìðñïóôÜ áðü
ôá ïðïßá õðÜñ÷åé Ýíáò ðëáôýò äéÜäñïìïò.
ÓõíÞèùò åßíáé ôïðïèåôçìÝíá óôïí ðåñßâï60

ÓÔÑÁÔÉÙÔÉÊÇ ÅÐÉÈÅÙÑÇÓÇ
ÉÁÍ. - ÖÅÂ. 2006

ëï, ìå ôçí üøç ôïõò ðñïò ôçí áõëÞ. Ôá
ðáñÜèõñá êáé ôá ìðáëêüíéá - «åîþóôåò» Þ
«áðëùôáñéÝò», ðïõ âëÝðïõí óÞìåñá ðñïò
ôá Ýîù, áðïôåëïýí ìåôáãåíÝóôåñåò êáôáóêåõÝò. Óôá êïéíüâéá ìïíáóôÞñéá, êÜèå ìïíá÷üò Ý÷åé óôçí äéÜèåóÞ ôïõ, Ýíá ìüíï ôÝôïéï äùìÜôéï, ìå ðïëý ìéêñÝò äéáóôÜóåéò,
Ýíá ôñáðåæÜêé ìå êÜèéóìá êáé Ýíá êñåâÜôé,
åíþ óôá éäéüññõèìá Ý÷åé ðåñéóóüôåñá êáé
óõíå÷üìåíá (Ýôóé ðïõ ðïëëÝò öïñÝò äéáìïñöþíïíôáé óå êáíïíéêÜ äéáìåñßóìáôá).
Óôéò «êüñäåò» âñßóêåôáé ôï «áñ÷ïíôáñßêé»
(ï îåíþíáò ôçò ìïíÞò), ôï «óõíïäéêü» (ãéá
ôçí õðïäï÷Þ åðéóÞìùí êáé ôéò óõíÜîåéò)
êáé ôï «çãïõìåíåßï».
ÔÝëïò, óå êÜðïéï óçìåßï óôçí áõëÞ ùò
áíåîÜñôçôá êôßñéá Þ åíóùìáôùìÝíïé óôïí
ðåñßâïëï ôçò ìïíÞò, õøþíïíôáé êáé ïé ðýñãïé ôùí êùäùíïóôáóßùí.
¸îù áðü ôç ìïíÞ, óõíÞèùò, ìðïñïýìå íá äéáêñßíïõìå Ýíá îýëéíï ðåñßðôåñï
(«êéüóêé») ãéá ôçí Üöéîç ôùí åðéóêåðôþí,
ôï êïéìçôÞñéï ìå Ýíá ðáñåêêëÞóé êáé ôï
ïóôåïöõëÜêéï, üðïõ öõëÜóóïíôáé ôá ïóôÜ
üëùí üóùí Ý÷ïõí ìïíÜóåé óôçí ìïíÞ.
ÊÜôé áêüìá ðïõ äåí èá Ýðñåðå íá
ðáñáëåßøïõìå åßíáé ïé «áñóáíÜäåò» Þ
ôáñóáíÜäåò. Åßíáé ôá ëéìáíÜêéá, ðïõ ÷ñçóéìåýïõí ãéá íá ðñïóáñÜæïõí ôá ðëïéÜñéá
ôçò óõãêïéíùíßáò, Þ ôï ðëïéÜñéï ðïõ ôõ÷üí
Ý÷åé ç ìïíÞ.

ÃëõðôéêÞ
Áíôßèåôá ìå ôç æùãñáöéêÞ, ç ãëõðôéêÞ
óôï ¢ãéï 1⁄4ñïò ðáñïõóéÜæåôáé ðåñéïñéóìÝíç. ¸ôóé ôá áíôéðñïóùðåõôéêÜ Ýñãá ôçò
õðÜãïíôáé ðåñéóóüôåñï óôá áñ÷éôåêôïíéêÜ
ãëõðôÜ êáé åßíáé êßïíåò, êéïíüêñáíá, åðéèÞìáôá êáé èùñÜêéá.
Óôá êéïíüêñáíá äéáêñßíïõìå ðïëëïýò
ôýðïõò, åíþ ìåñéêÜ, ðïõ ðñïÝñ÷ïíôáé
áðü äåýôåñç ÷ñÞóç èåùñïýíôáé ðïëý
åíäéáöÝñïíôá. Ôï ßäéï ðáñáôçñåßôáé êáé
óôïõò, ðïëý÷ñùìïõò, óõíÞèùò, êßïíåò,
ôïõò ïðïßïõò óõíáíôïýìå óå íåþôåñá
áñ÷áßá ìíçìåßá.

Ôá èùñÜêéá åßíáé ôïðïèåôçìÝíá êõñßùò
óôéò öéÜëåò ôïõ áãéáóìïý Ýîù áðü ôá êáèïëéêÜ óôéò áõëÝò ôùí ìïíáóôçñéþí.

ÆùãñáöéêÞ
Åßíáé ãíùóôü üôé ôçí êõñéüôåñç Ýêöñáóç ôçò âõæáíôéíÞò ôÝ÷íçò áðïôåëåß ç âõæáíôéíÞ æùãñáöéêÞ, ìå ôçí õøçëÞ áéóèçôéêÞ
ôçò áíôßëçøç êáé ôï õðåñêüóìéï ìåãáëåßï
ôçò. Ôï ¢ãéïí 1⁄4ñïò, ôï ìåãáëýôåñï êáëëéôå÷íéêü êÝíôñï áðü ôçí åðï÷Þ áêüìá
ôùí Ðáëáéïëüãùí êáé ìÝ÷ñé ôá ÷ñüíéá ôçò
Ôïõñêïêñáôßáò, óõíÝ÷éóå, áëëÜ êáé óõíå÷ßæåé áêüìç, óôïí ôïìÝá áõôü, ôçí ðáëéüôåñç
ãíÞóéá âõæáíôéíÞ ðáñÜäïóç.

Á´ ÌíçìåéáêÞ ÆùãñáöéêÞ
Áíôßèåôá ìå ôïí áñ÷éôåêôïíéêü ôýðï
ôùí êáèïëéêþí, ðïõ, üðùò åßäáìå, åßíáé
ïìïéüìïñöïò êáé ìðïñåß íá ÷áñáêôçñéóèåß «áãéïñåßôéêïò», ç æùãñáöéêÞ óôïí
¢èù óõìâáäßæåé ìå ôá äéÜöïñá êáëëéôå÷íéêÜ ñåýìáôá ôçò êÜèå åðï÷Þò. Ðïëëïß
æùãñÜöïé Þñèáí åäþ áðü äéÜöïñá ìÝñç,
êáôÜ ôçí âõæáíôéíÞ êáé ìåôáâõæáíôéíÞ ðåñßïäï êáé åñãÜóôçêáí óå áñêåôÜ áèùíéêÜ
ìíçìåßá, ðïëëÜ áðü ôá ïðïßá óþæïíôáé
ìÝ÷ñé óÞìåñá.
Ùóôüóï äåí ìðïñïýìå íá áðïêëåßóïõìå
êáé ôï ãåãïíüò, üôé ôï ¢ãéïí 1⁄4ñïò ðáñïõóßáóå
êáé äéêïýò ôïõ áãéïãñÜöïõò êáé Ýãéíå, áðü ìüíï ôïõ, Ýíá óðïõäáßï êÝíôñï áãéïãñáößáò.
Oé åóùôåñéêÝò åðéöÜíåéåò ôùí ðåñéóóüôåñùí êáèïëéêþí, óå üëç ôçí ÝêôáóÞ ôïõò,
êáèþò åðßóçò êáé ðïëëþí ðáñåêêëçóßùí
êáé ôùí ôñáðåæþí åßíáé êáôáãñáöÝò áðü
ôïé÷ïãñáößåò. Ôï ßäéï ðáñáôçñåßôáé êáé
óôéò ÓêÞôåò, ìå ôï «Êõñéáêü» ôïõò, êáé óå
Üëëïõò, ìéêñüôåñïõò íáïýò.
Ôá åéêïíïãñáöéêÜ èÝìáôá ôïðïèåôïýíôáé óå áëëåðÜëëçëåò æþíåò êáé ÷ùñßæïíôáé ìåôáîý ôïõò, ôéò ðåñéóóüôåñåò öïñÝò,
ìå ðëáßóéá, Ýôóé þóôå íá öáßíïíôáé óáí
éäéáßôåñïé ðßíáêåò.
Ðñþôá ðñþôá ôïðïèåôïýíôáé ïé ðáñáóôÜóåéò ôùí ìåìïíùìÝíùí áãßùí, ïóßùí

êáé áóêçôþí, êáôüðéí óêçíÝò áðü ôç æùÞ
êáé ôá ðÜèç ôïõ ×ñéóôïý êáé ôï âßï ôçò
Èåïôüêïõ. Ðéï ðÜíù ïé ôÝóóåñéò ÅõáããåëéóôÝò, (áðü ôïõò ïðïßïõò ï ÉùÜííçò êáé
ï Ìáôèáßïò óôá áíáôïëéêÜ, ãéáôß ìéëÜíå
áíôßóôïé÷á ãéá ôç èåßá êáé áíèñþðéíç
öýóç ôïõ ×ñéóôïý), êáé ìåôÜ óôï âÜèïò,
äçëáäÞ óôç êüã÷ç ôïõ éåñïý âÞìáôïò ç
Èåïôüêïò - ÐëáôõôÝñá, ç èåßá ëåéôïõñãßá,
ç êïéíùíßá ôùí áðïóôüëùí êáé ïé ìåãÜëïé
ðáôÝñåò ôçò åêêëçóßáò. ÔÝëïò óôïí ôñïýëï Ý÷ïõìå, óôï ôýìðáíï ôçí ðáñÜóôáóç
ôçò ÄåÞóåùò, áããÝëïõò êáé ðñïöÞôåò, êáé
óôï åóùôåñéêü ôïõ, óôï ðéï øçëü óçìåßï
ôïõ íáïý, (ðïõ óõìâïëßæåé ôïí ïõñáíü),
ôï ×ñéóôü ÐáíôïêñÜôïñá.
Ôá ðåñéóóüôåñá áðü ôá ìíçìåßá ôïõ ¢èù
áíáêáéíßóèçêáí óôéò äéÜöïñåò åðï÷Ýò ìå áðïôÝëåóìá íá åìöáíßæïõí óÞìåñá ìßá Þ êáé
ðåñéóóüôåñåò åðéæùãñáöÞóåéò, áíÜëïãá ìå
ôéò åðéäéïñèþóåéò êáé ôéò åðéóêåõÝò ôïõò.
Ïé ðáëéüôåñåò ôïé÷ïãñáößåò, ðïõ óþæïíôáé óôï ¢ãéï 1⁄4ñïò, ÷ñïíïëïãïýíôáé áðü
ôï 12ï áéþíá.
Ìðïñïýìå íá îå÷ùñßóïõìå óôç æùãñáöéêÞ äýï ôÜóåéò, ðïõ áíôéðñïóùðåýïõí

Ðïëëïß æùãñÜöïé Þñèáí åäþ
áðü äéÜöïñá ìÝñç, êáôÜ ôçí âõæáíôéíÞ êáé ìåôáâõæáíôéíÞ ðåñßïäï
êáé åñãÜóôçêáí óå áñêåôÜ áèùíéêÜ ìíçìåßá, ðïëëÜ áðü ôá ïðïßá
óþæïíôáé ìÝ÷ñé óÞìåñá.

áíôßóôïé÷á äýï åðï÷Ýò. Ç ìßá Ý÷åé ó÷Ýóç ìå
ôç ëåãüìåíç «ÌáêåäïíéêÞ ó÷ïëÞ», (ÐáíóÝëçíïò), åíþ ç Üëëç, ðåñéóóüôåñï óõíôçñçôéêÞ, ìå ôç «ÊñçôéêÞ ó÷ïëÞ», (ÈåïöÜíçò)
Ç äõôéêÞ ôå÷íïôñïðßá, ìåôÜ ôçí êõñéáñ÷ßá ôçò óôá ÅðôÜíçóá êáé óå Üëëåò ðåñéï÷Ýò ôçò ÅëëÜäïò, Ýöôáóå êáé óôïí ¢èù êáé
åðçñÝáóå êÜðùò ôçí ôÝ÷íç ôïõ, éäßùò ôïõò
ÓÔÑÁÔÉÙÔÉÊÇ ÅÐÉÈÅÙÑÇÓÇ
¢ãéïí 1⁄4ñïò

61

ôåëåõôáßïõò áéþíåò ôçò Ôïõñêïêñáôßáò.
Ôá ôåëåõôáßá ÷ñüíéá ïé áãéïñåßôåò æùãñÜöïé, óôïõò ðïëëïýò áãéïãñáöéêïýò
ïßêïõò ðïõ ëåéôïõñãïýí ôç óôéãìÞ áõôÞ
óôï 1⁄4ñïò, Üñ÷éóáí íá åðéóôñÝöïõí óôá
ðáëéÜ âõæáíôéíÜ ðñüôõðá.
ÔÝëïò, èá ðñÝðåé íá áíáöÝñïõìå êáé ôá
åíôïß÷éá øçöéäùôÜ óôï êáèïëéêü ôçò ìïíÞò
Âáôïðåäßïõ. ÌïíáäéêÜ óôï åßäïò ôïõò áõôÜ
ôá øçöéäùôÜ ÷ñïíïëïãïýíôáé óôá ÷ñüíéá
ôùí Ðáëáéïëüãùí êáé èåùñïýíôáé ðÜñá
ðïëý áîéüëïãá.

´ ÖïñçôÝò Åéêüíåò

ðáñáäüóåéò ãéá ðïëëÝò åéêüíåò ó÷åôéêÜ
ìå ôçí êáôáóêåõÞ ôïõò, ôïí åñ÷ïìü ôïõò
åêåß, ôéò ðñïóùíõìßåò ôïõò êáé éäéáßôåñá ôéò
èáõìáôïõñãÝò ôïõò éäéüôçôåò. Ùò ðñïò ôçí
êáôáóêåõÞ ôïõò, ìåñéêÝò åéêüíåò, ÷áñáêôçñßæïíôáé ùò á÷åéñïðïßçôåò Þ áðïäßäïíôáé
óôïí ÅõáããåëéóôÞ ËïõêÜ. Ùò ðñïò ôïí åñ÷ïìü ôïõò óôïí ¢èù ïé ìïíá÷ïß äéçãïýíôáé
ðïëëÝò éóôïñßåò êáé èñýëïõò, üôé äçëáäÞ
áõôÝò Þñèáí åäþ ùò äùñåÝò áðü äéÜöïñåò êáôåõèýíóåéò êáé êõñßùò áðü ôçí Ðüëç,
êáé ìÜëéóôá êáôÜ èáõìáôïõñãü ôñüðï: ôéò
ðåñéóóüôåñåò öïñÝò, ëÝíå, üôé Ýöôáóáí óå
êÜðïéá áêôÞ ôïõ 1⁄4ñïõò ôáîéäåýïíôáò ðÜíù
óôá êýìáôá, üðïõ ôéò Ýñéîáí ïé ðñþôïé êÜôï÷ïß ôïõò, ãéá íá ôéò ðåñéóþóïõí áðü ôç
ìáíßá ôùí åéêïíïìÜ÷ùí êáé áñãüôåñá ôùí
áëëïèñÞóêùí êáôáêôçôþí.

Óôï ¢ãéï 1⁄4ñïò õðÜñ÷ïõí ðïëõÜñéèìåò
öïñçôÝò åéêüíåò áðü ôçí âõæáíôéíÞ ìÝ÷ñé ôçí óçìåñéíÞ åðï÷Þ. Åßíáé êáôáóêåõáóìÝíåò ðÜíù óå îýëï (óáíßäé), öõëÜóóïíôáé ìÝóá
óå åéäéêïýò
Ìéêñï÷þñïõò êáé
ãñáößåò
óôá óêåõï×åéñïöõëÜêéá ôùí
ãñÜöùí
ìïíáóôçñéþí
Þ âñßóêïíôáé
Åêôüò áðü
äéáóðáñôéò ôïé÷ïãñáìÝíåò
óôá
ößåò êáé ôéò
êáèïëéêÜ
öïñçôÝò åéêüêáé ôá ðáñåêíåò, ôï ¢ãéïí
êëÞóéá ôïõ
1⁄4ñïò
äéá1⁄4ñïõò. ¸íá
èÝôåé ðÜíù
ìåãÜëï ðïáðü 12.000
óïóôü áðü
÷åéñüãñáöá,
áõôÝò Ý÷ïõí
ðåñãáìçíÜ,
ùò èÝìá ôçí
âïìâýêéíá
Èåïôüêï,
êáé ÷Üñôéíá,
Åóùôåñéêü Êáèïëéêïý
É. Ì. Ìåãßóôçò Ëáýñáò
ðïõ ôéìÜôáé
êáé èåùñåßéäéáßôåñá
ôáé óôïí ôïáðü
ôïõò
ìÝá áõôü ôï
áãéïñåßôåò ìïíá÷ïýò, êáé èåùñïýíôáé ðëïõóéüôåñï áðü üëåò ôéò âéâëéïèÞêåò ôïõ
áðü ôá óçìáíôéêüôåñá êåéìÞëéá ôùí êüóìïõ. Áðü áõôÜ, îå÷ùñßæïõí ôá åéêïíïáèùíéêþí ìïíáóôçñéþí. ÐïëëÝò åéêüíåò
ãñáöçìÝíá Þ éóôïñçìÝíá ÷åéñüãñáöá, ðïõ
÷ñïíïëïãïýíôáé óôçí åðï÷Þ ôùí ôåëåõîåðåñíïýí ôá 800 êáé ðåñéÝ÷ïõí ðëïýóéá
ôáßùí áõôïêñáôüñùí ôïõ Âõæáíôßïõ, ôùí
ðïëëÝò öïñÝò äéáêüóìçóç, éäéáßôåñá ôá
Ðáëáéïëüãùí.
ðåñãáìçíÜ.
Óôï ¢ãéïí 1⁄4ñïò êõêëïöïñïýí äéÜöïñåò
Ôá åéêïíïãñáöçìÝíá áõôÜ ÷åéñüãñáöá
62

ÓÔÑÁÔÉÙÔÉÊÇ ÅÐÉÈÅÙÑÇÓÇ
ÉÁÍ. - ÖÅÂ. 2006

÷ñïíïëïãïýíôáé áðü ôïí 9ï êáé 10ï áéþíá
êáé åßíáé óôçí ðëåéïíüôçôÜ ôïõò èñçóêåõôéêïý êáé åêêëçóéáóôéêïý ðåñéå÷ïìÝíïõ.
Ç åéêïíïãñÜöçóç ôïõò, áðïôåëåßôáé áðü
ðáñáóôÜóåéò, åðßôéôëá, áñ÷éêÜ ãñÜììáôá
êáé Üëëá êïóìÞìáôá. Óôéò ðáñáóôÜóåéò
ðåñéëáìâÜíïíôáé ïé ðñïóùðïãñáößåò ôùí
óõããñáöÝùí ôùí ðåñéå÷ïìÝíùí êåéìÝíùí
êáé áöçãçìáôéêÝò óêçíÝò, ðïõ Ý÷ïõí ó÷Ýóç ìå ôï ßäéï ôï êåßìåíï Þ ìå êÜðïéá Üëëç
ðçãÞ Ýîù áðü áõôü.

Ìéêñïôå÷íßá
Óôá ðëïýóéá óêåõïöõëÜêéá ôùí ìïíáóôçñéþí öõëÜóóïíôáé áîéüëïãá êáé óðáíéüôáôá
áíôéêåßìåíá ìéêñïãëõðôéêÞò, ðÜíù óå äéÜöïñá õëéêÜ, üðùò ëßèïõò, îýëï, åëåöáíôïóôü
êáé óìÜëôï, êáèþò êáé Ýñãá ìåôáëëïõñãßáò,
÷ñõóï÷ïÀáò, ôïñíåõôéêÞò êáé êåíôçôéêÞò. ÐïëëÜ
áðü áõôÜ ðáñáìÝíïõí áêüìá Üãíùóôá êáé áíÝêäïôá. 1⁄4ëá áõôÜ èåùñïýíôáé áñéóôïõñãÞìáôá
ôçò âõæáíôéíÞò ôÝ÷íçò óôïí ôïìÝá áõôüí.
Éäéáßôåñá üìùò óôï ¢ãéïí 1⁄4ñïò áóêÞèçêå
ç îõëïãëõðôéêÞ. ¸ñãá ôçò åßíáé ôá èáõìÜóéá ôÝìðëá-åéêïíïóôÜóéá ôùí êáèïëéêþí êáé
ðïëëþí ðáñåêêëçóßùí (ìå óêçíÝò, ðïëëÝò
öïñÝò, áðü ôçí ÐáëáéÜ êáé ÊáéíÞ ÄéáèÞêç êáé
ðëïýóéá öõôéêÞ äéáêüóìçóç), åðßóçò áíáëüãéá, ðñïóêõíçôÜñéá, êéâþôéá, óôáõñïß êëð.
Ç âõæáíôéíÞ ìéêñïôå÷íßá ðáñïõóéÜæåé
óôï ¢ãéïí 1⁄4ñïò ðïëëÜ êáé ùñáßá äåßãìáôÜ ôçò óôïõò ôïìåßò ôçò ÷ñõóï÷ïúêÞò, ôïõ
óìÜëôïõ êáé äéáöüñùí ðïëýôéìùí ëßèùí.
Åßíáé éåñÜ óêåýç, ðïëýôéìá êáëýììáôá
Åõáããåëßùí, öùôïóôÝöáíïé, ðïõ êïóìïýí
ôéò èáõìáôïõñãÝò êáé Üëëåò åéêüíåò, êáé
èÞêåò Þ êéâþôéá ÷ñõóÜ êáé áñãõñÜ êïóìçìÝíá ìå åéêïíßäéá êáé ðïëýôéìïõò ëßèïõò,
ìÝóá óôá ïðïßá ôïðïèåôïýíôáé óôáõñïß,
ðïõ ðåñéÝ÷ïõí Ôßìéï Îýëï (óôáõñïèÞêåò)
Þ Üãéá ëåßøáíá (ëåéøáíïèÞêåò).

¢ìöéá êáé ×ñõóïêÝíôçôá
ÕöÜóìáôá
ÁíÜìåóá óôá Ýñãá ôçò ìéêñïôå÷íßáò
ðåñéëáìâÜíïíôáé êáé ôá ðïëõôåëÞ åêêëç-

óéáóôéêÜ õöÜóìáôá Þ Üìöéá, ðïõ öõëÜóóïíôáé óôá èçóáõñïöõëÜêéá üëùí ó÷åäüí
ôùí áèùíéêþí ìïíáóôçñéþí.
Ðñüêåéôáé ãéá ðïëýôéìá ìåôáîùôÜ
õöÜóìáôá - ÷ñõóïêÝíôçôá, áñãõñïêÝíôçôá, êëð., ðïõ ðñïïñßæïíôáí åßôå ãéá íá
êïóìÞóïõí ôï éåñü âÞìá êáé ðáñÜëëçëá íá
åîõðçñåôÞóïõí ôéò ôåëåôïõñãéêÝò áíÜãêåò
ôïõ íáïý ìáæß ìå ôá Üëëá éåñÜ óêåýç ôïõ,
Þ ãéá íá ÷ñçóéìåýóïõí ãéá ôéò âáñýôéìåò,
åíäõìáóßåò ôùí êëçñéêþí.
Ôá õöÜóìáôá áõôÜ óôï ¢èù óõíå÷ßæïõí
áõôïýóéá ôç âõæáíôéíÞ ðáñÜäïóç ìå ôçí
åîáéñåôéêÞ ðïéüôçôá óôçí åñãáóßá ôïõò êáé
ôçí ðåôõ÷çìÝíç åðéëïãÞ ôùí åéêïíïãñáöéêþí ôïõò èåìÜôùí áíÜëïãá ìå ôï åßäïò
ôïõò. Åðßóçò èåùñïýíôáé ðïëý áîéüëïãá
áðü ôçí Üðïøç ôùí åðéãñáöþí ôïõò, ðïõ
ìáò äßíïõí ÷ñÞóéìá óôïé÷åßá ãéá ôïõò äùñçôÝò, êáé ôïõò ôå÷íßôåò.

ÁËËÏÉ ÈÇÓÁÕÑÏÉ
Óõìðëçñþíïíôáò ôá ðáñáðÜíù èá ðñïóèÝóïõìå åäþ ïñéóìÝíá áêüìç áîéüëïãá
êáé ðïëýôéìá êåéìÞëéá ôïõ Áãßïõ 1⁄4ñïõò.
Ðñþôá åßíáé ôá ðïëëÜ ôåìÜ÷éá áðü ôï Ôßìéï
Îýëï êáé ôá ëåßøáíá áãßùí ðïõ êáôÝ÷ïõí
üëåò ïé áãéïñåßôéêåò ìïíÝò. ÌåôÜ, äéÜöïñá
Üëëá éåñÜ áíôéêåßìåíá, üðùò åßíáé ôá äþñá
ôùí ôñéþí ÌÜãùí, ôï ÷ñõóü, ôï ëéâÜíé êáé
ç óìýñíá (ìïíÞ Áãßïõ Ðáýëïõ), Ýíá êáñöß
(ÖéëïèÝïõ), ìÝñïò áðü ôï áêÜíèéíï óôåöÜíé
êáé ôï óÜâáíï (×åëáíäÜñé), êáé Üëëá áíôéêåßìåíá (ÂáôïðÝäé) ðïõ óõíäÝïíôáé ìå ôçí
óôáýñùóç ôïõ ×ñéóôïý, ç Ôßìéá Æþíç ôçò
Èåïôüêïõ (ÂáôïðÝäé) êëð. 1⁄4ëá áõôÜ öõëÜóóïíôáé áðü ôïõò áãéïñåßôåò ðáôÝñåò ìå
ìåãÜëç ðñïóï÷Þ êáé åõëÜâåéá êáé ìüíï óå
åîáéñåôéêÝò óôéãìÝò ôá åðéäåéêíýïõí óôïõò
åðéóêÝðôåò ãéá íá ôá ðñïóêõíÞóïõí.

ÅÐÉËÏÃÏÓ
ÌåôÜ áðü ôç óýíôïìç áõôÞ ðáñïõóßáóç
ôçò éóôïñßáò, ôçò æùÞò êáé ôçò ôÝ÷íçò ôïõ
áãéïñåßôéêïõ ìïíá÷éóìïý, åýêïëá ìðïñåß íá
êáôáëÜâåé êáíåßò ôç ìåãÜëç óðïõäáéüôçôá
ÓÔÑÁÔÉÙÔÉÊÇ ÅÐÉÈÅÙÑÇÓÇ
¢ãéïí 1⁄4ñïò

63

Ï

¢èùò

õðÞñîå

ãéá

ôïõò

¸ëëçíåò ç êïéôßäá ôùí åèíéêþí
ìáò ðáñáäüóåùí êáé ôï êïììÜôé
åêåßíï ôçò ÅëëÜäïò, üðïõ äéáóþèçêáí ãéá ÷ßëéá êáé ðåñéóóüôåñá
÷ñüíéá ïé åëëçíï÷ñéóôéáíéêÝò ìáò
ðáñáäüóåéò, ôá ãñÜììáôá êáé ç
ãíÞóéá âõæáíôéíÞ ëáôñåßá.

ôïõ Áãßïõ 1⁄4ñïõò êáé ôç óçìáóßá ôïõ ãéá
ôï ¸èíïò êáé ôçí Åêêëçóßá.
Ï ¢èùò õðÞñîå ãéá ôïõò ¸ëëçíåò ç
êïéôßäá ôùí åèíéêþí ìáò ðáñáäüóåùí êáé
ôï êïììÜôé åêåßíï ôçò ÅëëÜäïò, üðïõ äéáóþèçêáí ãéá ÷ßëéá êáé ðåñéóóüôåñá ÷ñüíéá
ïé åëëçíï÷ñéóôéáíéêÝò ìáò ðáñáäüóåéò, ôá
ãñÜììáôá êáé ç ãíÞóéá âõæáíôéíÞ ëáôñåßá.
Åßíáé ç éåñÞ ðáñáêáôáèÞêç ðïõ ðåñéÝ÷åé
Üãíùóôåò ðçãÝò ãéá ôïõò åñåõíçôÝò ôçò
èåïëïãßáò, ôçò öéëïóïößáò, ôçò éóôïñßáò,
ôçò âõæáíôéíÞò êáé ìåôáâõæáíôéíÞò ôÝ÷íçò
êáé ôïõ áíáôïëéêïý ìõóôéêéóìïý, êáèþò
åðßóçò êáé Ýíá áðÝñáíôï ìïõóåßï ìå ðïëýôéìïõò åëëçíéêïýò èçóáõñïýò êáé êåéìÞëéá
ôçò ïñèüäïîçò ðáñÜäïóçò.
Ðéóôüò ðñïìá÷þíáò ôçò Ïñèïäïîßáò
äéáöýëáîå ôçí Åêêëçóßá êáèáñÞ áðü ôéò
áéñÝóåéò, ìáêñéÜ áðü êÜèå äõôéêÞ åðßäñáóç, êáé óôáèåñÞ óôç ãíÞóéá ðáñÜäïóç
êáé ôçí ðáëéÜ åèéìïôõðßá óôç ëáôñåßá.

Óõíå÷ßæåé áäéÜêïðá ôç æùÞ ôïõ Âõæáíôßïõ,
Ýôóé ðïõ íïìßæåé êáíåßò üôé æåé óôçí ßäéá
åêåßíç âõæáíôéíÞ åðï÷Þ.
ÊáìéÜ äýíáìç äåí ðÝôõ÷å ùò ôþñá íá
åêôñÝøåé ôïõò ìïíá÷ïýò áðü ôç óôáèåñÞ
ðïñåßá ôïõò ãéá ôç ìáêÜñéá áéùíéüôçôá,
ðáñ´üëåò ôéò áíôéîïüôçôåò êáé ôïõò ðïëëïýò êéíäýíïõò ðïõ áíôéìåôþðéóáí, ãéáôß
«ç äýíáìßò ôïõò åí áóèåíåßá ôåëåéïýôáé».
Ôï 1⁄4ñïò ðáñáìÝíåé Ýíáò Üãéïò ôüðïò,
üðïõ ç ìïñöÞ êáé ï ñõèìüò ôçò æùÞò
ïñßæïíôáé áðü ôéò õðåñâáôéêÝò Ýííïéåò ôïõ
ìõóôéêéóìïý, ôçò íïåñÞò ðñïóåõ÷Þò êáé ôçò
ðÝñá áðü ôïí êüóìï áõôü æùÞò.
Ãéá üëïõò áõôïýò ôïõò ëüãïõò, áîßæåé
íá åðéóêåöèåß ôï ¢ãéï 1⁄4ñïò, êÜèå ìåëåôçôÞò Þ ðñïóêõíçôÞò Þ áðëüò ößëïò ôïõ
êáëïý êáé íá æÞóåé ãéá ëßãï ìáêñéÜ áðü ôïí
êüóìï, óôïí áðáñÜìéëëï áõôü ãåùãñáöéêü
÷þñï, ðïõ áðïôåëåß ìáæß êáôïéêßá øõ÷Þò
êáé ôüðï ðñïóåõ÷Þò.

ÓÔÑÁÔÉÙÔÉÊÇ ÅÐÉÈÅÙÑÇÓÇ
¢ãéïí 1⁄4ñïò

65

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful