Së gd&®t cao b»ng

Trêng thpt nguyªn b×nh

Gi¸o viªn thùc hiÖn:

transistor (Bãng b¸n dÉn)

A.Kh¸i niÖm
Còng gièng nh Diot, Transistor ®îc t¹o thµnh tõ 2 b¸n dÉn ®iÖn. - Khi ghÐp mét b¸n dÉn ®iÖn ©m n»m gi÷a 2 b¸n dÉn ®iÖn d¬ng ta ®îc 1 PNP Transistor.

- Khi ghÐp mét b¸n dÉn ®iÖn d¬ng n»m gi÷a 2 b¸n dÉn ®iÖn ©m ta ®îc 1 NPN Transistor.

. NÕu mòi tªn híng vµo th× Transistor lµ PNP.(Collector)(Emitter) §Çu ph¸t §Ó ph©n biÖt PNP hay NPN ta c¨n cø vµo ký hiÖu linh kiÖn dùa vµo mòi tªn trªn ®Çu ph¸t.(Base) §Çu thu * Mäi Transistor ®Òu cã 3 ch©n: 3. NÕu mòi tªn híng ra th× Transistor lµ NPN.1. §Çu dÉn 2.

nÕu ghÐp thø tù NPN ta ®îc Transistor ngîc. VÒ ph¬ng diÖn cÊu t¹o Transistor t¬ng ®¬ng víi 2 Diode ®Êu ngîc chiÒu nhau. CÊu t¹o Transistor . nÕu ghÐp theo thø tù PNP ta ®îc Transistor thuËn. CÊu t¹o Transistor gåm 3 líp b¸n dÉn ghÐp víi nhau h×nh thµnh 2 mèi ghÐp tiÕp gi¸p P-N.1.

. .Cùc ph¸t Emitter viÕt t¾t lµ E. líp gi÷a gäi lµ cùc gèc ký hiÖu lµ B(Base). líp b¸n dÉn rÊt máng vµ cã nång ®é t¹p chÊt thÊp. * Vïng b¸n dÉn E & C cã cïng lo¹i b¸n dÉn(lo¹i N hay P)nhng cã kÝch thíc vµ nång ®é t¹p chÊt kh¸c nhau nªn kh«ng ho¸n vÞ cho nhau ®îc.Ba líp b¸n dÉn ®îc nèi ra thµnh 3 cùc.Cùc thu(Cùc gãp) Collector viÕt t¾t lµ C. . * Hai líp b¸n dÉn bªn ngoµi ®îc nèi thµnh 2 cùc: .

Trong ®ã: (+) nguån vµo ch©n B. 1 chiÒu UCE vµo 2 cùc C&E. M¹ch kh¶o s¸t vÒ Nguyªn t¾c ho¹t ®éng . (-) nguån vµo ch©n E. Nguyªn t¾c ho¹t ®éng cña Transistor * XÐt ho¹t ®éng cña Gi¶ Sö. Trong ®ã: (+) nguån vµo cùc C.2. Ta cÊp thªm nguån 1 chiÒu UBE ®i qua c«ng t¾c vµ trë h¹n dßng vµo 2 cùc B&E. Ta cÊp nguån Transistor NPN. (-) nguån vµo cùc E.

mÆc dï 2 cùc C&E ®· ®îc cÊp ®iÖn nhng vÉn kh«ng cã dßng ®iÖn ch¹y qua mèi CE (lóc nµy dßng Ic = 0). cã 1 dßng ®iÖn ch¹y tõ (+) nguån UBE qua c«ng t¾c => qua R h¹n khi dßng qua mèi BE .Khi c«ng t¾c më.Ngaydßng =>Ib xuÊt hiÖn vÒ cùc còng cã dßng => lËp tøc(-) nguån t¹o Ic thµnh mèi CE lµm ch¹y quadßng Ib. mèi P-N ®îc ph©n cùc thuËn. M¹ch kh¶o s¸t vÒ NTH§ cña Transistor . bãng ®Ìn ph¸t s¸ng vµ dßng Ic m¹nh gÊp nhiÒu lÇn dßng Ib. ta thÊy r»ng. Do ®ã. .Khi c«ng t¾c ®ãng..

IB Trong ®ã: .IB lµ dßng ch¹y qua mèi BE. . .=> Nh vËy. râ rµng dßng Ic hoµn toµn phô thuéc vµo dßng Ib vµ phô thuéc theo 1 c«ng thøc: IC = β.β lµ hÖ sè khuÕch ®¹i cña Transistor M¹ch kh¶o s¸t vÒ NH§ cña Transistor .IC lµ dßng ch¹y qua mèi CE.

khi xuÊt hiÖn dßng IBE do líp b¸n dÉn P t¹i cùc B rÊt máng & nång ®é pha t¹p thÊp. mét phÇn M¹ch kh¶o s¸t vÒ NTH§ cña Transistor .Gi¶i thÝch: . V× vËy. nhng c¸c ®iÖn tö vµ lç trèng kh«ng thÓ vît qua mèi tiÕp gi¸p P-N ®Ó t¹o thµnh dßng ®iÖn.Khi cã ®iÖn ¸p UCE. sè ®iÖn tö tù do tõ líp b¸n dÉn N (cùc E) vît qua tiÕp gi¸p sang líp b¸n dÉn P (cùc B) lín h¬n sè lîng lç trèng rÊt nhiÒu.

Sù ho¹t ®éng cña Transistor PNP hoµn toµn t¬ng tù Transistor NPN.* XÐt ho¹t ®éng cña Transistor PNP . M¹ch kh¶o s¸t vÒ NTH§ cña Transistor . nhng cùc tÝnh cña c¸c nguån ®iÖn UCE & UBE ngîc l¹i. Dßng IC ®i tõ E sang C cßn dßng IB ®i tõ E sang B.

Lo¹i c«ng suÊt lín . Lo¹i c«ng suÊt nhá. Ký hiÖu & h×nh d¹ng.3.

...D níc NhËt. Ký hiÖu trªn th©n.D thêng cã c«ng suÊt lín & tÇn sè lµm viÖc thÊp h¬n.4.. Mü. Lo¹i B.. B733.HiÖn nay.. ..C thêng cã c«ng suÊt nhá & tÇn sè lµm viÖc cao.C.. D1555.B. trªn thÞ trêng cã nhiÒu lo¹i Transistor cña nhiÒu níc s¶n xuÊt nhng th«ng dông nhÊt lµ c¸c ký hiÖu lµ A... ... C828. VÝ dô: quèc Trong ®ã: Lo¹i A.D lµ lo¹i ngîc NPN Lo¹i A..B lµ lo¹i thuËn PNP Lo¹i C.Transistor NhËt B¶n: Thêng ..Trung A564.

. Ch÷ c¸i thø nhÊt cho biÕt lo¹i bãng: Ch÷ A & B lµ bãng thuËn... 3AP20. . VÝ dô: 2N3055.. ch÷ C & D lµ bãng ngîc. A & G lµ bãng cao tÇn.Transistor cña Mü s¶n xuÊt. Transistor cña Trung quèc s¶n xuÊt: B¾t ®Çu b»ng sè 3. Ch÷ c¸i thø 2 cho biÕt ®Æc ®iÓm: X & P lµ bãng ©m tÇn. thêng cã ký hiÖu lµ 2N.. tiÕp theo lµ 2 ch÷ c¸i.. VÝ dô: 3CP25.. C¸c ch÷ sè ë sau chØ thø tù s¶n phÈm.. 2N4073..

NÕu Trans do Trung quèc s¶n xuÊt th× ch©n B ë gi÷a. . nhng ch©n E lu«n ë bªn tr¸i nÕu ta ®Ó Transistor nh h×nh díi: . C¸ch x¸c ®Þnh ch©n E. ch©n C ë bªn ph¶i. mét sè Trans ®îc s¶n xuÊt nh¸i th× kh«ng theo thø tù nµy.B.NÕu lµ Trans do NhËt s¶n xuÊt: VÝ dô lo¹i C828. Tuy nhiªn.5. ch©n B ë bªn ph¶i.C cña Transistor . §Ó biÕt chÝnh x¸c ta dïng ph¬ng ph¸p ®o b»ng “§ång hå v¹n n¨ng”. .Víi c¸c lo¹i Transistor c«ng suÊt nhá th× thø tù ch©n C & B tïy theo bãng cña níc nµo s¶n xuÊt. A564 th× ch©n C ë gi÷a.

Ta chØ cÇn x¸c ®Þnh ch©n B vµ suy ra ch©n C lµ ch©n cßn l¹i. . Trans c«ng suÊt lín VËy.Víi lo¹i Trans c«ng suÊt lín th× hÇu hÕt ®Òu cã chung thø tù ch©n lµ: + Bªn tr¸i lµ cùc B + ë gi÷a lµ cùc C + Bªn ph¶i lµ cùc E ..Víi lo¹i Trans c«ng suÊt nhá th× th«ng thêng ch©n Trans c«ng suÊt nhá E ë bªn tr¸i.

®Æt cè ®Þnh 1 que ®o vµo tõng ch©n.NÕu que ®ång .NÕu kim lªn = nhau th× ch©n cã que ®Æt cè ®Þnh lµ ch©n B. . . . que kia chuyÓn sang 2 ch©n cßn l¹i.* §o x¸c ®Þnh ch©n B & C.Ta ®Ó ®ång hå thang ®o x1Ω.

.Trans khi ho¹t ®éng cã thÓ h háng do nhiÒu nguyªn nh©n.6. §Ó kiÓm tra ta cÇn nhí cÊu t¹o cña chóng. ®é Èm. ®iÖn ¸p nguån t¨ng cao hoÆc do chÊt lîng cña b¶n th©n Trans. . Ph¬ng ph¸p kiÓm tra Trans. nh h háng do nhiÖt ®é.

v× thùc tÕ que ®á lµ ©m nguån) th× t¬ng ®¬ng nh ®o 2 Diode thuËn chiÒu => Kim lªn. v× thùc tÕ que ®en lµ d¬ng nguån) th× t¬ng ®¬ng nh ®o 2 Diode thuËn chiÒu => Kim lªn.KiÓm tra Trans thuËn PNP. .. ®iÓm chung lµ cùc B. ®iÓm chung lµ cùc B. . t¬ng tù kiÓm tra 2 Diode ®Êu chung cùc An«t. t¬ng tù kiÓm tra 2 Diode ®Êu chung cùc Kat«t. NÕu ®o tõ B =>C vµ B =>E(Que ®á vµo B. NÕu ®o tõ B =>C vµ B =>E(Que ®en vµo B. (TÊt c¶ c¸c trêng hîp kh¸c kh«ng lªn). (TÊt c¶ c¸c trêng hîp kh¸c kh«ng lªn).KiÓm tra Trans ngîc NPN.

. + §o gi÷a C vµ E → kim lªn lµ bÞ chËp CE .Tr¸i víi c¸c ®iÒu trªn lµ Trans háng. * Trans cã thÓ bÞ háng ë c¸c trêng hîp sau: + §o thuËn chiÒu tõ B => E hoÆc tõ B => C → kim kh«ng lªn lµ ®øt BE hoÆc BC. + §o tõ B => E HoÆc tõ B=> C → kim lªn c¶ 2 chiÒu lµ chËp hay dß BE hoÆc BC.

Bíc 1: ChuÈn bÞ ®o ®Ó ®ång hå ë thang ®o x1Ω Bíc 2 &3: §o thuËn BE&BC =>kim lªn. Bíc 6: §o gi÷a C&E kim kh«ng lªn.PhÐp ®o cho biÕt Trans cßn tèt. Bíc 4 &5: §o ngîc chiÒu BE&BC => kim kh«ng lªn. .

Bíc 3: §o ngîc gi÷a B&E => kim lªn . .PhÐp ®o cho biÕt Trans bÞ chËp BE. Bíc 1: ChuÈn bÞ ®o ®Ó ®ång hå ë thang ®o x1Ω Bíc 2: §o thuËn gi÷a B&E =>kim lªn.

. Bíc 2&3: §o c¶ 2 chiÒu gi÷a B&E => kim kh«ng lªn. Bíc 1: ChuÈn bÞ.PhÐp ®o cho biÕt Trans bÞ ®øt.

PhÐp ®o cho biÕt Trans bÞ chËp CE. Bíc 2&4: §o c¶ 2 chiÒu gi÷a C&E => kim lªn Trêng hîp ®o gi÷a C&E kim lªn mét chót lµ bÞ dß CE . Bíc 1: ChuÈn bÞ.

HÖ sè khuÕch ®¹i: lµ tû lÖ biÕn ®æi cña dßng ICE lín gÊp bao nhiªu lÇn dßng IBE.TÇn sè c¾t: lµ tÇn sè giíi h¹n mµ Trans lµm viÖc b×nh thêng. . vît qu¸ tÇn sè nµy th× ®é khuÕch ®¹i cña Trans bÞ gi¶m.§iÖn ¸p cùc ®¹i: lµ ®iÖn ¸p giíi h¹n cña Trans ®Æt vµo cùc CE. C¸c th«ng sè kü thuËt . ICE NÕu c«ng suÊt nµy vît qu¸ c«ng suÊt cùc ®¹i cña Trans th× Trans sÏ bÞ háng. . vît qua ®iÖn ¸p giíi h¹n nµy Trans sÏ bÞ ®¸nh thñng.C«ng suÊt cùc ®¹i: Khi ho¹t ®éng Trans tiªu t¸n 1 c«ng suÊt P = UCE . .7.Dßng ®iÖn cùc ®¹i: lµ dßng ®iÖn giíi h¹n cña Trans. . vît qua dßng giíi h¹n nµy Trans sÏ bÞ háng. .

. logic. Mét sè Trans ®Æc biÖt. khi ho¹t ®éng ngêi ta cã thÓ ®a trùc tiÕp ¸p lÖch 5V vµo ch©n B ®Ó ®iÒu khiÓn ®Ìn ng¾t më. ®iÒu khiÓn. nhng ch©n B ®îc ®Êu thªm mét ®iÖn trë vµi trôc KΩ. * Transistor sè(Digital Transistor): Cã cÊu t¹o nh lo¹i thêng.8. * Transistor sè thêng ®îc sö dông trong c¸c m¹ch c«ng t¾c.

.. RN22.. ... DTC..(®Ìn ngîc) VÝ dô: DTA132..* Ký hiÖu cña Transistor sè (Digital Transistor) * Thêng cã ký hiÖu lµ DTA. DTC124. RN12..(®Ìn thuËn). KRC. .. KRA.

sß nguån.. C¸c sß c«ng suÊt dßng(Ti Vi mµu) Thêng cã ®Êu thªm c¸c Diode ®Öm ë trong song song víi cùc CE.* Transistor c«ng suÊt dßng(C«ng suÊt ngang) .c¸c sß nµy ®îc thiÕt kÕ ®Ó ®iÒu khiÓn bé cao ¸p hoÆc biÕn ¸p nguån xung ho¹t ®éng.. Sß c«ng suÊt dßng trong ti vi mµu .Trans c«ng suÊt lín thêng ®îc gäi lµ sß. Sß dßng. chóng thêng cã ®iÖn ¸p ho¹t ®éng cao vµ cho dßng chÞu ®ùng lín.

c¸c lo¹i IC thùc chÊt lµ c¸c m¹ch tÝch hîp nhiÒu Transtrong 1 linh kiÖn duy nhÊt trong m¹ch ®iÖn. chuyÓn tr¹ng th¸i cña m¹ch Digital.. a.v. CÊp nguån vµ ®Þnh thiªn cho Trans. lµm c¸c bé t¹o dao ®éng. Trans ®îc dïng ®Ó khuÕch ®¹i tÝn hiÖu Analog. . øng dông.Thùc ra 1 thiÕt bÞ kh«ng cã Trans th× cha ph¶i lµ thiÕt bÞ ®iÖn tö.v. V× vËy Trans cã thÓ xem lµ mét linh kiÖn quan träng nhÊt trong c¸c thiÕt bÞ ®iÖn tö. sö dông lµm c¸c c«ng t¾c ®iÖn tö.9. .

.§iÖn ¸p cung cÊp) . Nguån Vcc cho Trans ®îc quy íc lµ nguån cÊp cho cùc CE. * Ta thÊy r»ng: NÕu Trans lµ ngîc NPN th× Vcc ph¶i lµ nguån (+). NÕu Trans lµ thuËn PNP th× Vcc lµ nguån (-). CÊp ®iÖn cho Trans (Vcc .§Ó sö dông Trans trong m¹ch ta cÇn ph¶i cÊp cho nã mét nguån ®iÖn tïy theo môc ®Ých sö dông mµ nguån ®iÖn ®îc cÊp trùc tiÕp vµo Trans hay ®i qua ®iÖn trë.. cuén d©y. CÊp nguån Vcc cho Trans ngîc vµ thuËn .b.

c. §Þnh thiªn (ph©n cùc) cho Trans. s½n sµng khuÕch ®¹i c¸c tÝn hiÖu cho dï rÊt nhá. . * §Þnh thiªn: Lµ cÊp mét nguån ®iÖn vµo ch©n B(qua trë ®Þnh thiªn) ®Ó ®Æt Trans vµo tr¹ng th¸i s½n sµng ho¹t ®éng.

? T¹i sao ph¶i ®Þnh thiªn cho Trans nã míi s½n sµng ho¹t ®éng? ë trªn lµ 2 m¹ch sö dông Trans ®Ó khuÕch ®¹i tÝn hiÖu. mét m¹ch ch©n B kh«ng ®îc ®Þnh thiªn & mét m¹ch ch©n B ®îc ®Þnh thiªn th«ng qua R®t .

V× vËy. còng kh«ng cã dßng ICE => sôt ¸p trªn Rg = 0V & ®iÖn ¸p ra ch©n C = Vcc. .5) khi ®a vµo ch©n B ( ®Ìn cha cã ®Þnh thiªn) c¸c tÝn hiÖu nµy kh«ng ®ñ ®Ó t¹o ra dßng IBE ( ®Æc ®iÓm mèi P-N ph¶i cã 0.6V míi cã dßng ch¹y qua).C¸c nguån tÝn hiÖu ®a vµo khuÕch ®¹i thêng cã biªn ®é rÊt nhá( tõ 0.05 => 0.

* ë s¬ ®å thø 2: Trans cã R®t ®Þnh thiªn => cã dßng IBE. . sôt ¸p trªn Rg còng thay ®æi => vµ kÕt qu¶ ®Çu ra ta thu ®îc mét tÝn hiÖu t¬ng tù ®Çu vµo nhng cã biªn ®é lín h¬n. khi tÝn hiÖu nhá vµo ch©n B => lµm cho dßng IBE t¨ng hoÆc gi¶m => dßng ICE còng t¨ng hoÆc gi¶m.

mét sôt ¸p trªn Rg ban ®Çu ®Ó khi cã mét nguån tÝn hiÖu yÕu ®i vµo cùc B. * §Þnh thiªn (hay ph©n cùc) nghÜa lµ t¹o 1 dßng ®iÖn IBE ban ®Çu. . dßng IBE sÏ t¨ng hoÆc gi¶m => dßng ICE còng t¨ng hoÆc gi¶m => dÉn ®Õn sôt ¸p trªn Rg còng t¨ng hoÆc gi¶m => vµ sôt ¸p nµy chÝnh lµ tÝn hiÖu ta cÇn lÊy ra.KÕt luËn.

* M¹ch ®Þnh thiªn cã ®iÖn trë ph©n ¸p. Mét sè m¹ch ®Þnh thiªn kh¸c * M¹ch ®Þnh thiªn dïng 2 nguån ®iÖn kh¸c nhau. .d.

.§Ó cã thÓ khuÕch ®¹i ®îc nhiÒu nguån tÝn hiÖu m¹nh yÕu kh¸c nhau.M¹ch ®Þnh thiªn cã ®iÖn trë ph©n ¸p Rpa . th× m¹ch ®Þnh thiªn thêng sö dông thªm ®iÖn trë ph©n ¸p Rpa ®Êu tõ B xuèng Mass.

Lµ m¹ch cã ®iÖn trë ®Þnh thiªn ®Êu tõ ®Çu ra (cùc C) ®Õn ®Çu vµo (cùc B) m¹ch nµy cã t¸c dông t¨ng ®é æn ®Þnh cho m¹ch khuÕch ®¹i khi ho¹t ®éng. . .* M¹ch ®Þnh thiªn håi tiÕp.

Xin c¶m ¬n sù chó ý theo dâi cña c¸c thÇy gi¸o c« gi¸o! C¸c em häc sinh ! .

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful