You are on page 1of 2

k˛eTyês¡+, 12 »qe] 2009

9

CMYK
Á<äy√´\“D+
n+fÒ @$T{Ï?
` ¬øm˝Ÿ|æ
Ä]úø£ e´edüú |ü{wÏ ‘ºü q· T n+#·Hêy˚ùd Á|üe÷D≤\‘√
ˇø£ { Ï > ± Á<ä y √´\“D≤ìï(ÇHé ù |ò ¢ w ü H é ) Á|ü k ÕÔ $ dü T Ô H êïs¡ T .
◊.j·T+.j·T|òt, Á|ü|ü+#·u≤´+≈£î, ˝≤+{Ï n+‘·sê®rj·T dü+düú\T
$$<Ûä <˚XÊ\øÏ#˚à s¡TD≤\ dü+<äs¡“¤+>± $~Û+#˚ wüs¡‘·T\‘√
ªªÁ<äy√´\“D+ n<äT|ü⁄µµ ˇø£{Ï. á eT<Ûä´ø±\+˝À düs¡T≈£î\ n~Ûø£
<Ûäs¡\T düèwæº+∫q Á|üø£+|üq\‘√ Á<äy√´\“D+ s√EyêØ
#·sá ˙j·÷+X¯yTÓ +Æ ~. q÷‘·q dü+e‘·‡s¡ dü+<äs“¡ +¤ >± Á<äy√´\“D+
πs≥T n‘·´~Ûø£ kÕúsTT(Ä>∑düTº) 12.91 XÊ‘·+ qT+&ç 6.38
XÊ‘êìøÏ ~– e∫Ã+<äì bÕ]ÁXÊ$Tø£ esêZ\T, bÕ\≈£î\T
dü+ãs¡|ü&ç b˛‘·THêïs¡T. ø±˙ dü>∑≥T bÂs¡T&ç J$‘·+˝À á
dü+ãs¡+ ÇdüTeT+‘Ó’Hê ˝Ò<äT.
<Ûäs¡\T ô|s¡>∑≥+, |üs¡´ekÕq+>± ø=qT>√\T X¯øÏÔ
|ü&çb˛e{≤ìï kÕe÷q´+>± Á<äy√´\“D+ nì uÛ≤$kÕÔeTT.
&ÉãT“(ø£¬s˙‡) #·˝≤eTDÏ eTTeTàs¡+ ø±e≥+>± düT\uÛÑ uÛ≤wü˝À
#Ó|ü⁄Œ≈£î+{≤eTT. ø±˙ kÕ+Á|ü<ëj·T Ä]úø£y˚‘·Ô\ dü÷Árø£s¡D
kÕsê+X¯+>± ªªBs¡Èø±\+ ìø£s¡+>± ø=qkÕπ> düs¡T≈£î\, ùde\
Ä]úø£ e´edüú˝À Á|üuÛÑT‘·« CÀø£´+ ô|s¡>±\qï ˇu≤e÷ ≈£L&Ü Á|ü‹bÕ~+#ês¡T. ∫e]>± ‘êC≤ dü+øå√uÛ≤ìøÏ |ü⁄Hê<äT\T Á|üø{£ +Ï ∫ 24 >∑+≥\T ≈£L&Ü >∑&eÉ ø£ eTT+<˚ Çs¡TbÕغ\≈£î <Ûäs¡\ ô|s¡T>∑T<ä\ kÕúsTTì Á<äy√´\“D+µµ>± |ü]>∑DÏkÕÔs¡T.
y˚dqæ Ä]úø£ ìj·T+Á‘·D e´edü˝ú ˝ÀbÕ\T, ˝§düT>∑T\T #Ó+~q bÕs¡y¢ TÓ +{Ÿ düuTÑÛ ´\T nH˚ø£ Á|üXï¯ \T ˝ÒeHÓ‘êÔsT¡ . Á|üdTü ‘Ô · ô|≥Tºã&ç<ëØ e´edüú˝À Á<äy√´\“D+ ‘·s¡#·÷ |ü⁄qsêeè‘·+
\ø£ å ´ +, >∑ & É ∫ q #· ] Á ‘ · qT+&ç H˚ s ¡ T à ≈ £ î qï nqTuÛ Ñ y ê\T, düe]+#˚+<äT≈£î q÷‘·q #·{≤º\T ÄyÓ÷~+#ê\Hêïs¡T. nyÓT]ø± Ä]úø£ eT+Á‹ ôV≤Á˙ bÕ\‡Hé ‘·sV¡ ‰ü ˝ÀH˚ ˇu≤e÷ ne⁄‘· T +≥T+~. ªª Á<ä y √´\“D+ Á<ä y √´\“D≤ìï
>∑TDbÕsƒê\ |òü*‘·+ nqTø=+fÒ bıs¡bÕ≥T. Ç|ü⁄Œ&ÉTqï n<˚deü Tj·T+˝À Ä]úø£ e´edü≈ú î£ eT÷\dü+ú uÛ≤\T>± Oqï dü+dü\ú ≈£L&Ü á |ü<øä∏ ±ìï neT\T #˚jT· {≤ìøÏ |ü]$T‘· >∑&TÉ e⁄ b˛wæ+#·T≈£î+≥T+~µµ. kÕe÷q´ Á|üC≤˙ø±ìï <√#·Tø√e{≤ìøÏ
|ü]s¡ø£åD≈£î #·s¡´\T #˚|ü{≤º\ì Á|ü‹bÕ~+#ês¡T. á $~Û+#·≥+ <ë«sê dü$es¡yTÓ qÆ #·sá qT <ë≥y˚dTü HÔ êïs¡ì, ‘·<ë«sê nqTdü]+#˚ kÕ<Ûäq$T~. Á<äy√´\“D≤ìï Á<äy√´\“D πs≥T>±
|ü]dæú‘·T˝À¢ Ä]úø£ e´edüúqT >±&ç˝À ô|{≤º\Hêï, eTT+<˚ #·s´¡ \ìï+{Ïø° >±qT OC≤®sTT+|ü⁄>± 800 _*j·THé &Ü\s¡T¢
Ks¡TÃ ø±>∑\<äì Äj·Tq n+#·Hê y˚XÊs¡T.
bÕs¡y¢ TÓ +{Ÿ n»e÷sTTw”øÏ M\T˝Ò≈î£ +&Ü #˚dTü HÔ êïs¡ì |ü\Te⁄sT¡
ôdHÓ≥s¡T,¢ düs∞¡ ø£sD¡ Ä]úøy£ ‘˚ \Ô· T $eT]ÙdüTHÔ êïs¡T. eT]ø=+<äsT¡
(ÇHéù|ò¢wüHé πs≥T) e´ø£Ô+ #˚kÕÔs¡T. á yês¡+ düs¡T≈£î\ <Ûäs¡*ï
>∑‘· dü+e‘·‡s¡+ Ç<˚ yês¡+ düs¡T≈£î\ <Ûäs¡\‘√ b˛*Ãq|ü⁄Œ&ÉT
#Ó|ü⁄Œø=qï≥T¢ ô|≥Tºã&ç<ëØ $<Ûëq+ô|’ eeTTà ne⁄‘·Tqï $X‚w¢ Dü ôdHÓ≥s¡T¢ düe÷+‘·s+¡ >± dü+düÿs¡D\qT eTT+<äT≈£î rdüTø¬ fi‚¢ ô|]–q <Ûäs¡\ ô|s¡T>∑T<ä\ XÊ‘êìï Á<äy√´\“D+ πs≥T n+{≤+.
yÓTT‘·Ô+ OB›|üq |ü<∏äø±ìï eT÷&ÉT uÛ≤>±\T>± _\T¢\T ø=ìï+{Ïì nyÓT]ø± bÕs¡y¢ TÓ +{Ÿ eTT+<äT≈£î ‘ÓdTü HÔ êïs¡T. n+fÒ >∑‘· dü+e‘·‡s¡+ áyês¡+ düs¡T≈£î dü>∑≥T <Ûäs¡ s¡÷.100
qeTàø±ìï ì\u…fÒº+<äT ≈£î Á|üuÛÑT ‘·«+ ‘· | ü Œ eTs√ ~≈£ î ÿ $uÛõÑ +#·e#·TÃ. yÓTT<ä{~Ï Ä]úø£ e´edüú |ü⁄q'ìsêàD #·s´¡ \T. n<Û´ä ≈£îå &ÉT ‘·q |ü<øä∏ ±ìï ÄyÓ÷~+#·Tø√yê\+fÒ Ç‘·s¡ m+|”\T nsTT‘˚ á dü+e‘·‡s¡+ n<˚ yês¡+ düs¡T≈£î dü>∑≥T <Ûäs¡ s¡÷.110
˝Òøb£ ˛e≥y˚T BìøÏ ø±s¡D+. n+‘˚ø±<äT. á |ü<øä∏ ±ìøÏ 800 s¬ +&√~ dü+øπ eå T #·s´¡ \T. eT÷&√~ ~yêfi≤ n+#·T≈£î #˚sT¡ ø=qï Á|ü‹bÕ~+∫q _\T¢\ $wüjT· +˝À sêJ |ü&Ü*. ‘·<ë«sê nsTTq|ü⁄&ÉT Á<äy√´\“D sπ ≥T 10 XÊ‘·+ nqïe÷≥. Á<äy√´\“D+
Ä]úø,£ Á<äe´ dü+dü\ú qT Ä<äTø√e≥+. á eT÷&ÉT #·s´¡ \ <ë«sê ˇø£sø¡ y£ TÓ qÆ e÷´#Y |òøæ ‡Ï +>¥ <ë«sê ˇu≤e÷ ‘·q $<ÛëHê\T πs≥T ô|]–+<ä+fÒ >∑‘· dü+e‘·‡s¡+ ø£+fÒ <Ûäs¡\T ô|]–q≥T¢,
_*j·THé &Ü\s¡¢ y˚Ts¡ Ks¡Ãe⁄‘·T+<äì n+#·Hê. Ç|ü⁄Œ&ÉTqï nyÓT]ø± Ä]úø£ e´edüú |ü≥,¢ yÓTT‘·+Ô >± ô|≥Tºã&ç<ëØ Ä]úø£
#·Á≥+ |ü≥¢ q&É\T‘·Tqï qeTàø±ìï ì\u…f+ºÒ <äT≈£î ˇu≤e÷
eTT+<äT≈£î rdüTø¬ fi≤¢*‡q |ü]dæ‹ú ‘·˝‘… qÔ· T+~.
$wüe\j·T+ qT+&ç ãj·T≥|ü&<˚ ˝Ó ≤ ? ‘·–Z+<ä+fÒ >∑‘· dü+e‘·‡s¡+ <Ûäs¡\ ø£+fÒ ô|s¡T>∑T<ä\ XÊ‘·+
|ü]dæú‘·T˝À¢ Ç+‘· ô|<ä›yÓTT‘·Ô+ yÓ∫Ã+#·>∑\ X¯øÏÔ eTπs dü+düú≈£L Ç|üŒ{Ïπø nyÓT]ø± Ä]úø£ e´edüú Á|ü|ü+#· <˚XÊ\≈£î ‘·–Zq≥Tº n+‘˚ >±ì <Ûäs¡\T |üP]Ô>± |ü&çb˛sTTq≥T¢ ø±<äT.
q&ÉT+ ø£&TÉ ‘·THêïs¡T. Çø£ÿ&É ˇø£ $wüj÷· ìï >∑eTì+#ê*. Á<ä y √´\“D+˝Àì s¡ ø ±\T : kÕ+Á|ü < ëj· T Ä]ú ø £ y ˚ ‘ · Ô \ T
>∑‘· eT÷&ÉT <äXÊu≤›\T>± u≤<Û´ä ‘·\T #˚|{ü qºÏ nyÓT]ø± s¡TD|ü&+ç ~. ãTwt ÄyÓ÷~+∫q u…sTT˝Ÿ ne⁄{Ÿ |ü<øä∏ ±\ Ks¡TÃ
˝Ò<Tä . n<Û´ä ≈£îå \+<äs÷¡ ã&Ó{® Ÿ ˝À≥T, Á<äe´ ˝À≥T ‘·–+Z #·≥+, Ä]úø£ á dü+e‘·‡sêìøÏ 3.8 Á{Ï*j·THé &Ü\s¡≈¢ î£ #˚sT¡ ø=+~. ‘êC≤>± Á<äy√´\“D≤ìï &çe÷+&é(–sêø°) Áù|]‘· Á<äy√´\“D+>±qT,
e´j·T(Ks¡TÃ) Áù|]‘· Á<äy√´\“D+>±qT $uÛõÑ +#ês¡T. e÷¬sÿ{Ÿ˝À
e´edü˝ú À Á|üuTÑÛ ‘·« CÀø±´ìï |ü]$T‘·+ #˚jT· ≥+ nqï s¬ +&ÉT ˇu≤e÷ Á|ü‹bÕ~+∫q 800 _*j·THé &Ü\s¡T¢ ø£\T|ü⁄ø=+fÒ
\øå±´\‘√ n<Û´ä ø£å uÛeÑ q+˝ÀøÏ n&ÉT>∑Tô|{≤ºsT¡ . 1981˝À Ø>∑H‘é √ yÓTT‘·+Ô 4.6 Á{Ï*j·THé &Ü\s¡≈¢ î£ #˚sT¡ ø=+≥T+~. n<˚$<Û+ä >± \uÛ Ñ ´ eTy˚ T ´ dü s ¡ T ≈£ î \ ø£ + fÒ yê{Ï ≈ £ î +&˚ –sêø°
á #·s´¡ \T Äs¡+uÛeÑ Tj·÷´sTT. n+fÒ <ë<ë|ü⁄ nyÓT]ø±˝ÀH˚ ã&Ó{® Ÿ ˝À≥T ≈£L&Ü 1975 _*j·THé &Ü\s¡≈¢ î£ #˚sT¡ ø=+≥T+<äì n‘·´~Ûø£eTsTTq|ü⁄Œ&ÉT ô|]π> <Ûäs¡\ kÕúsTTì &çe÷+&é Áù|]‘·
ø±ø£ Á|ü|+ü #· yê´|ü+Ô >± ˇø£ ‘·s+¡ Çy˚ düs¬ q’ $<ÛëHê\ì bÕs¡y¢ TÓ +{Ÿ n+#·Hê y˚d+æ ~. á yÓTT‘êÔìï mø£ÿ&É qT+&ç ‘ÓkÕÔsq¡ ï<˚ Á<äy√´\“D+ n+{≤+ ªª e÷¬sÿ{À¢ n‘·´~Ûøe£ Tj˚T´ &ÉãT“ #·˝≤eTDÏ,
ø=+&É÷] Ms¡jT· ´ XÊ‘êìøÏ #˚s¡Tø=+~. edü÷Œ‘·Œ‹Ô s¡+>∑+ ≈£L&Ü 28
qeTTà‘·÷ ô|]–+~. n+‘˚ø±<äT. á ‘·s+¡ qT+&ç e∫Ãq eTTK´yÓTqÆ Á|üXï¯ . á ì<ÛTä \ düMTø£sD¡ ≈£î >±qT ˇu≤e÷ n‘·´\ŒyÓTÆq düs¡T≈£î\ düs¡|òüsêqT yÓ+{≤&ÉT‘·T+~µµ.
dü+e‘·‡sê˝À¢ mqï&É÷ ˝Òq+‘·>± |ü‘H· êìï #·$#·÷dæ+~. ‘·<ä«sê düs¡T≈£î\ <Ûäs¡\T ô|s¡T>∑T‘êsTT. ô|≥Tºã&ç<ës¡T\
u≤´+≈£î\T, Ç‘·s¡ Á<äe´ dü+dü\ú |ü‘q· + >∑T]+∫ Á|ü‘´˚ ø£+>± Ä]úøy£ ‘˚ \Ô· T, y˚T<Ûëe⁄˝Ò ◊m+m|ò,t Á|ü|+ü #· u≤´+≈£î\ <ë«sê Á|üø{£ +Ï ∫q≥T¢ ˝À≥Tã&Ó{® Ÿ $<ÛëHê\T nqTdü]+#ê\+fÒ Ç‘·s¡
ˇu≤e÷ OB›|qü H˚|<ü ´ä∏ + á $<ÛëHê\T Á|ü|+ü #· <˚XÊ\ìï+{Ïô|H’ ê s¡T<ë›sT¡ . Ç+ø± <˚XÊ\ qT+&ç s¡TD≤\Hêï düMTø£]+#ê*. Ç|üŒ{Ï es¡≈î£ Áf…»Ø $|üØ‘·yÓTÆq ˝≤uÛ≤\T, ø±]à≈£î\ J‘ê\T, $$<Ûä esêZ\ Á|ü»\
#Ó|Œü qedüs+¡ ˝Ò<Tä . 1981-82 eT<äT|ü⁄ yÓTT‘êÔ\ dü+øå√uÛ+Ñ Ä<ëj·÷\T, ôdŒ≈£î´˝ÒwüHé |ü<ä∆‘·T\‘√ q&ÉeT+Á‘·|ü⁄ dæ],
eTs√ 10 s√E˝À¢ nyÓT]ø± n<Û´ä ø£å u≤<Û´ä ‘·\T #˚|≥ü qº Tqï ‘·sê«‘· n‹ ô|<äy› TÓ T‘·+Ô Á|üC≤ <Ûqä + \÷{° nsTT´+~ á ‘˚*ø£bÕ{Ï uÛ≤wü˝À #ÓbÕŒ\+fÒ ˝…|’ tò uÀ≥¢˝À Oqï yê]ì ≈£L&Ü _\T¢\T neTàø£+ <ë«sê Ä $<Û+ä >± ì<ÛTä \ düMTø£sD¡ »]–+~.
u≤s¡ø˘ ˇu≤e÷ >∑Ts¡Tyês¡+ C≤]® e÷düHé $X¯«$<ë´\j·T+ dü+øå√uÛ+Ñ ˝ÀH˚ì dæmHé_dæ #êHÓ˝Ÿ n+#·Hê y˚d+æ ~. eTTqT>∑T‘·Tqï |ü&eÉ ≈£î ø£fXºÒ Ês¡T. n+<äTe\¢H˚ á eT÷&ÉT ˝Ò<+ä fÒ &Ü\s¡¢ eTTÁ<Dä <ë«sê e÷¬sÿ{Ÿ˝À ì<ÛTä \T ≈£îeTà]+#ê*. $<˚XÊ\qT+&ç eTq <˚X¯düTú\T |ü+ù| kıeTTà, n‘·´~Ûø£ »HêuÛ≤,
y˚~ø£>± nyÓT]ø± OB›|qü , |ü⁄q'ô|≥Tºã&ûøs£ D¡ |ü<øä∏ ±ìï OB›|qü kÕsê+X¯+ <äXÊu≤›˝À¢ Á|ü|+ü #· Ä]úø£ e´edü˝ú À mø£ÿ&É @ ∫qï n*øÏ&ç á s¬ +&ç+{Ï˝À @ #·s´¡ bÕ{Ï+∫Hê n~ Á<äy√´\“D≤ìøÏ u≤´+≈£î\T ‘·~‘·s¡ dü+düú\ qT+&ç n~Ûø£ s¡TD≤\T rÁe+>±
(nyÓT]ø£Hé ]ø£eØ, ] ÇHÓ«dtyº TÓ +{Ÿ bÕ¢H)é Á|üø{£ +Ï #ês¡T. ˇu≤e÷ Á|üø{£ +Ï ∫q OB›|qü |ü<øä∏ +£ kÕsê+X¯+ Ç˝≤ $ì|æ+∫Hê, |ü‘q· + m<äTs¬ H’ ê <ëì Á|üu≤Û e+ yêj·TTy˚>+∑ ‘√ <ë]rdüT+Ô ~. <ë+‘√ ô|≥Tºã&ç<ëØ e´edü˝ú À n+‘·sꓤ>y∑ TÓ qÆ ô|s¡>∑{≤ìï –sêø° ô|s¡>∑{≤ìøÏ ø±s¡D≤\T>± ù|s=ÿqe#·TÃ.
<ë<ë|ü⁄ 20 ìeTTcÕ\ bÕ≥T Á|üd+ü –+∫q ˇu≤e÷ Á|üuTÑÛ ‘·«+ O+~. Ä]úø£ e´edüú˝À Á|üuÛÑT‘·«+ dü«\bÕ\+ CÀø£´+ $T–*q <˚XÊ\ Ä]úø£ e´edü\ú qT #·T≥TºeTT{Ï+º ~. BH˚ï Ms¡T dü+øå√uÛÑ #·Áø£+ ‹s¡>≥∑ + ÁbÕs¡+uÛ+Ñ ne⁄‘·T+~. n+<äTe\¢ Á|üø£è‹ yÓ’|ü]‘ê´\T, u≤¢ø˘ e÷¬sÿ{Ÿ ˝≤+{Ï ø£èÁ‹eT ø=s¡‘·,
‘·ø£åDy˚T y˚T\Tø=ì |üPqTø√ø£b˛‘˚ |ü]dæú‹ eT]+‘· #˚dTü ø√e≥+ <ë«sê e÷Á‘·yT˚ á |ü‘H· êìï ì\Te]+#·e#·TÃ. Á|ü|+ü Nø£sD¡ n+≥THêïs¡T. dü]>±Z eT÷&ÉT <äXÊu≤›\ ‘·sê«‘· ˇu≤e÷ $<ÛëHê\T Bs¡øÈ ±*ø£ \ø£´å +- ô|≥Tºã&ç<ëØ e´edüôú |’ ì‘ê´edüs¡ edüTÔe⁄\qT n+<äTu≤≥T˝ÀøÏ ‘˚e≥+˝À Á|üuÛÑT‘·«
~>∑C≤s¡qT+<äì Ä+<√fi¯q yÓ*ãT#êÃs¡T. n+‘˚ø±<äT. ‘êqT Bìø√dü+ nedüs¡+ nsTT‘˚ ˝À≥T ã&Ó®{Ÿ $<ÛëHê\T á ˇs¡e&çøÏ n&ÉTø¶ ≥£ º y˚d÷ü Ô ˇu≤e÷ ˝À≥T ã&Ó{® Ÿ <ë«sêHÓH’ ê $XÊ«dü+ bÕ<äTø=\Œ≥+, dü«\Œø±*ø£ \ø£´å +- nyÓT]ø± Ä]úø£ n\dü‘·« yÓ’|òü˝≤´\T, m>∑TeT‘·T\T ô|+#·≥+ <ë«sê @s¡Œ&˚
Á|ü‹bÕ~+#˚ Ä]úø£ OB›|Hü ê |ü<øä∏ ±ìï bÕs¡y¢ TÓ +{Ÿ ‘·øDå£ y˚T nqTdü]+#˚+<äT≈£î ≈£L&Ü Á|üuTÑÛ ‘·«+ yÓqø±&ÉuÀ<äT. sêqTqï Ä]úø£ e´edüqú T |ü⁄qs¡TJ®$+|ü#j ˚ ÷· \qï \ø£´å +‘√ bÕ≥T Ä]úø£ e´edüqú T |ü⁄qs¡TJ®$+|ü#j ˚ T· ≥+- s¬ +&ç+{Ïø° ÄeT&É<÷ä s¡+˝À düs¡T≈£î\ ø£èÁ‹eT ø=s¡‘·qT düèwæº+#·&É+ düs¡|òüsê ‘·>∑Z{≤ìøÏ
ÄyÓ÷~+#·ø£b˛‘˚ eT]+‘· Á|üe÷<äø£s¡ |ü]dæú‘·T\T ø=~› dü+e‘·‡sê\ bÕ≥T dü+e‘·‡sêìøÏ 30 \ø£\å ObÕ~Û e´edü˝ú À Á|uü TÑÛ ‘·« CÀø£´+ ô|s¡>±\qï \ø£´å +‘√ n<Û´ä ø£uå eÑÛ q+˝ÀøÏ OHêïj·Tì ìdü‡+<˚V≤ü +>± #Ó|Œü e#·TÃ. n+‘˚ø±<äT. á $<ÛëHê\T ø±s¡D≤\T>± OHêïsTT.
‘·˝‘… qÔ· THêïj·Tì ôV≤#·Ã]+#ês¡T. á |ü<øä∏ +£ yÓqø£ ˇu≤e÷ neø±XÊ\T düèwæ+º #·≥+ á |ü<øä∏ +£ \ø£´å +. Ç+<äT≈£î >±qT n&ÉT>∑Tô|&ÉT‘·THêïs¡T. nsTT‘˚ Ä]úø£ e´edü˝ú À Á|üuTÑÛ ‘·« CÀø£´+ kÕe÷õø£ s¡+>∑+˝À @ $<Û+ä >± |ò*ü ‘ê\T #·÷|æ+#·qTHêïj·Tqï~ düsT¡ ≈£î\ O‘·Œ‹Ô Ks¡TÃ\T ô|s¡>≥∑ + eT÷\+>± <Ûsä \¡ T
Ä•düTqÔ ï Á|üj÷Ó »q+ @$T≥qï n+X¯+ô|’ nyÓT]ø±˝À n≥T Ç+<Ûqä eqs¡T\T, $<ä´, yÓ<’ ´ä s¡+>±\T, q÷‘·q eTÚ*ø£ ô|s¡>±\qï ˇu≤e÷ \ø£´å +, >∑&∫É q #·]Á‘· qT+&ç H˚sT¡ Ã≈£îqï eTs√ ÄdüøøÔÏ s£ y¡ TÓ qÆ Á|üXï¯ . m+<äTø£+fÒ ˇu≤e÷ Á|ü‹bÕ~düTqÔ ï ô|s¡>∑{≤ìï e´j·T Áù|]‘· Á<äy√´\“D+ n+{≤s¡T. düs¡T≈£î\ MT<ä
sê»ø°jT· $X‚w¢ ≈ü î£ \T, Ç≥T Ä]úøy£ ‘˚ \Ô· T #·]ÃdüTHÔ êïs¡T. á dü<Tä bÕj·÷\ s¡+>±ìï n_Ûeè~∆ #˚jT· ≥+ e+{Ï s¡+>±˝À¢ nqTuÛyÑ ê\T, >∑TDbÕsƒê\ |ò*ü ‘·+ nqTø=+fÒ bıs¡bÕ≥T. q÷‘·q eTÚ*ø£dü<äTbÕj·÷\ ø£\Œq≈£î >∑\ neø±XÊ\T Á|üuÛÑT‘·« |üqTï\T ô|s¡>∑≥+, ø±]à≈£î\ y˚‘·Hê\T ô|s¡>∑≥+,
|ü<øä∏ +£ e\¢ nyÓT]ø± Ä]úø£ e´edüú >∑føº… ÿ£ ≥+ @y˚Ts¡≈î£ ô|<äm› ‘·TqÔ Á|üuTÑÛ ‘·«+ ì<ÛTä \T yÓ∫Ã+#·qT+~. B+‘√ bÕ≥T Ç|ü⁄Œ&ÉTqï |ü]dæ‘ú T· ˝À¢ Ä]úø£ e´edüqú T >±&ç˝À ô|{≤º\Hêï, |ü]$T‘·+. O<ëVü≤s¡D≈£î >∑‘· j·÷uÛ’… @fi¯ó>¢ ± ìs¡ø¢ ´å£ + #˚d÷ü Ô eTT&çdüs¡T≈£î\ \uÛÑ´‘· ‘·>∑Z≥+, ~>∑TeT‹ #˚düT≈£îH˚ $$<Ûä s¡ø±\
kÕ<Û´ä eTqï Á|üXï¯ n+<ä] eTqdüT˝À¢q÷ yÓT<äT\T‘√+~. ‘·q ~>∑Te, n\Œ, eT<Û´ä ‘·s>¡ ‹∑ Ä<ëj·T esêZ\ yê]øÏ |üqTï eTT+<˚ #Ó|⁄ü Œø=qï≥T¢ ô|≥Tºã&ç<ëØ $<Ûëq+ô|’ eeTTà ne⁄‘T· qï e∫Ãq bÂs¡sy¡ êD≤ dü<Tä bÕj·÷\ e+{Ï$ |ü⁄qs¡T<ä]∆ +#·≥+ düsT¡ ≈£î\T, Ç+<ÛHä ê\T(ÄsTT˝Ÿ)˝À n+‘·sê®rj·T <Ûsä \¡ T ô|s¡>≥∑ +,
O|üHê´dü+˝À ªª Á|üdTü ‘Ô +· nyÓT]ø± m<äTs=ÿ+≥Tqï Ä]úø£ sêsTTr\T ≈£L&Ü Çyê«\ì ˇu≤e÷ Á|ü‹bÕ~+#ês¡T. á qeTàø±ìï ì\u…fÒº+<äT≈£î Á|üuÛÑT‘·«+ ‘·|üŒ eTs√ ~≈£îÿ e+{Ï #·s´¡ \T $TqVü‰ $T>∑‘ê #·s´¡ ˝ÒM Ä]úø£ e´edüqú T ˇø£ á n+XÊ\ô|’ Á|üuÛÑT‘·« $<ÛëHê\T e´j·T Áù|]‘· Á<äy√´\“D≤ìøÏ
Çã“+<äT\T ‘·q≈£î yês¡d‘ü «· +>± edüTHÔ êïj·TµµHêïs¡T. ‘·<ë«sê |üqTï sêsTTr\T ∫qï eT<Û´ä ‘·sV¡ ‰ü Ä]úø£ dü+dü\ú ≈£î ≈£L&Ü ˝Òøb£ ˛e≥y˚T BìøÏ ø±s¡D+. n+‘˚ø±<äT. á |ü<øä∏ ±ìøÏ 800 ≈£î<äT|ü⁄‘√ eTT+<äT≈£î rdüTø¬ fi¯>¢ \∑ dæ‹ú ˝À ˝Òe⁄. Ç|ü⁄Œ&ÉTqï Áô|y’ ≥˚ T ø±s¡D≤\T>± ù|s=ÿ+{≤s¡T.
‘·q bÕ\Hê ø±˝≤ìï á yês¡d‘ü «· + yÓ\T>∑T˝À eT~+#·sê<äì e]Ô+|ü#˚j·÷\Hêïs¡T. <ë+‘√ bÕ≥T ì<ÛäT\ ø=s¡‘· _*j·THé &Ü\s¡¢ y˚Ts¡ Ks¡Ãe⁄‘·T+<äì n+#·Hê. Ç|ü⁄Œ&ÉTqï |ü]ÁXe¯ T\ j·÷»e÷q´ Vü≤≈£îÿ\ $wüjT· +˝À Á|uü TÑÛ ‘·«+ e÷s¡TŒ\T $$<Ûä ù|s¡¢‘√ Á<äy√´\“D+ : á Á<äy√´\“D+ ø±s¡D≤\
|üs√ø£+å >± $qï$+#·T≈£îHêïs¡T. dü+øå√uÛÑ |ü]dæ‘ú T· \T Ç˝≤π> m<äTs=ÿ+≥Tqï sêh Á|üuTÑÛ ‘ê«\qT ≈£L&Ü Ä<äTø√yê\ì |ü]dæ‘ú T· ˝À¢ Ç+‘· ô|<äy› TÓ T‘·+Ô yÓ∫Ã+#·>\∑ X¯øÔÏ eTπs dü+dü≈ú L£ #˚jT· ˝Ò<Tä . n+<äTe\¢ á $<ÛëHê\ e\¢ ˇø£ |ü]D≤eT+ e÷Á‘·+ ÁbÕ‹|ü~ø£q Ä<ÛäTìø£ Ä]úø£y˚‘·Ô\T Á<äy√´\“D≤ìï $$<Ûä ù|s¡¢‘√
ø=qkÕ–‘˚ ìs¡T<√´>∑+ XÊ‘·+ s¬ +&É+ø¬ \≈£î #˚sT¡ ø√e#·ÃHêïs¡T. Á|ü‹bÕ~+#ês¡T. |üqTï sêsTTr\ <ë«sê <ë<ë|ü⁄ 95 XÊ‘·+ ˝Òøb£ ˛e≥y˚T. á #·sá s¬ +&√ Á|ü|+ü #· j·TT<ë∆q+‘·s+¡ nìyês¡´+. >∑‘· eT÷&ÉT <äXÊu≤›\T>± Á|üuTÑÛ ‘·«+, Ä]úø£ e´edü\ú e´eVü≤]düTÔHêïs¡T. ø£¬s˙‡ Á<äy√´\“D+ (Á|üuÛÑT‘·«+ eTTÁ~+#˚
s¬ +&√ Á||ü +ü #· j·TT<ä+∆ ‘·sê«‘· nyÓT]ø±˝À ìs¡T<√´>∑+ Ç+‘·{Ï Á|üC≤˙ø£+ yÓsTT´&Ü\s¡¢ y˚Ts¡ \_›bı+<äT‘ês¡ì ˇu≤e÷ Á|üuTÑÛ ‘·«s¡+>±ìï Áb˛‘·‡Væ≤+#·{≤ìøÏ <ë]rdæq |ü]dæ‘ú T· \ eT<Ûä´ O+&Ü*‡q dü+ã+<Ûë\ >∑T]+∫q #·s¡Ã Ç|ü⁄Œ&ÉT n‘·´~Ûø£ H√≥¢ #·˝≤eTDÏ), &Ó|òæwæ{Ÿ Á<äy√´\“D+ (Á|üuÛÑT‘·« ˝À≥T
kÕúsTTøÏ mqï&É÷ #˚sT¡ ø√˝Ò<ìä ≈£L&Ü >∑Ts¡T#Ô X˚ Ês¡T. nyÓT]ø± m+#·T≈£îqï Ä]úø£ dü\Vü‰ eT+&É* n+#·Hê y˚d+æ ~. ˇø£y|’Ó ⁄ü q >∑T]+∫q #·sá qT >∑Ts¡T≈Ô î£ ‘Ók˛Ô+~. $˝Àe÷qTbÕ‘·+˝À »s¡T>∑qT+~. Ç|üŒ{Ï es¡≈î£ Á|uü TÑÛ ‘·«s¡+>±ìï, ã&Ó®{Ÿ), ˝≤uÛ≤\ Á<äy√´\“D+, –sêø°(&çe÷+&é) Á<äy√´\“D+,
bÕs¡y¢ TÓ +{Ÿ≈î£ nqTã+<Û+ä >± Oqï ã&Ó{® Ÿ ø£$T{° n+#·Hê\ ObÕ~Û ø£\Œq ~X¯>± #·s´¡ \T #˚|&ü TÉ ‘·÷H˚ ìs¡T<√´>∑ uÛèÑ ‹, ˇu≤e÷ Á|üø{£ +Ï ∫q |ü<øä∏ ±ìï ÄyÓ÷~+|ü#d˚ Tü ≈£îì Á|üuTÑÛ ‘·« CÀø±´ìï Á|ü•ï+#˚ rs¡T kÕúq+˝À á CÀø±´ìï düeT]ú+#˚ |üqTï\ Á<äy√´\“D+, y˚‘H· ê\ Á<äy√´\“D+, $<˚o
Á|üø±s¡+ 2008 ∫e] Hê{ÏøÏ nyÓT]ø±˝À ìs¡T<√´>∑+ @&ÉT ìs¡T<√´>∑;e÷, ìs¡T<√´>∑T\≈£î yÓ<’ ´ä dü<Tä bÕj·÷\T ø£*Œ+#ê\ì neT\T #˚jT· ≥+ n+‘· ‘˚*ø¬ q’ |üìø±<äT. á |ü<øä∏ ±ìï ~X¯>± Ä]úø£ $<ÛëHê\ #·sá eTT+<äT≈£î kÕ>∑qT+~. ....10˝À

u…sêïsY¶ mã“sY‡ møö+{Ï+>¥ H˚sê\≈£î bÕ\Œ&çq+<äT≈£î 25 @fi¢̄
C…\’ T •ø£å nqTuÛ$Ñ düTÔHêï&ÉT. nyÓT]ø± ˝≤+{Ï <˚X+¯ ˝ÀH˚ Ç˝≤+{Ï
|ü]dæú‹ O+fÒ, uÛ≤s¡‘· <˚X¯+˝À e÷Á‘·+ <ëìøÏ |üP]Ô _ÛqïyÓTÆq

dü‘´· + `ªÁø√˙µ ô|≥Tºã&ç<ëØ $<Ûëq+
>∑T&ç|Pü &ç $»j·Tsêe⁄
|ü]dæ‹ú O+~.
uÛ≤s¡‘· <˚X+¯ ˝À ndü\T á s¡øy£ TÓ qÆ #·{≤º\T s¡÷bı+<ä&ÜìøÏ
ˇø£ #·]Á‘· O+~. Á_{Ïwt e\dübÕ\≈£î\T ‘·eT nedüsê\≈£î
nqT>∑TD+>± s¡÷bı+~+#·T≈£îqï #·{≤º\H˚ Ç|ü&É÷ nqTdü]dü÷Ô
O+&É≥+ e\¢H˚ á |ü]dæú‹ ø=qkÕ>∑T‘·Tqï~. Á_{Ïwt yês¡T
bÕ*+∫q düeTj·T+˝À Ä]úø£ H˚sê\≈£î bÕ\Œ&˚~ yês¡T, yê]øÏ
e‘êÔdTü |ü*øπ <˚oj·T »$T+<ës¡T\T, uÛ÷Ñ kÕ«eTT\T. s¡øs£ ø¡ ±\
\_Û+#˚ yê{Ï ø£Hêï $X‚wüyÓTÆq, Á|ü‘˚´ø£yÓTÆq sêsTTr\T, sêÁwüº+˝À ùdø£]+∫q uÛÑ÷eTT\T, Á|üuÛÑT‘·«+ qT+&ç kÕ~Û+∫q
Áb˛‘ê‡Vü≤ø±\T bı+<äT‘ês¡T. n˝≤ Ç‘·s¡ ô|≥Tºã&ç<ës¡T\≈£Hêï ôV≤’ <äsêu≤<äT yÓTÁ{À s¬ ˝’ Ÿ ˝≤+{Ï uÛ≤Ø ÁbÕC…≈î£ \º T, |ü\T z&Ésπ e⁄\ ˇ|üŒ+<ë\T, ø±–‘ê\T ‘ês¡Te÷s¡T #˚jT· &É+ ˝≤+{Ï #·s´¡ \ <ë«sê
≥Tºã&ç<ëØ e´edü˝ú À Á|üuTÑÛ ‘ê«\T Äj·÷ s¡+>±\˝À b˛{°˝À eTT+<äT+{≤s¡T. Ç‘·sT¡ \ø£Hêï y˚>+∑ >± n~Ûø£ n_Ûeè~∆ì ìsêàD≤\T, »\j·T»„+ ÁbÕC…≈î£ \º T ˝≤+{Ï e´eVü‰sê˝˝À n$˙‹ e\dübÕ\≈£î\T nÁø£eT+>± &ÉãT“ dü+bÕ~+#˚yês¡T. ¬s’‘·T\
uÛÑ÷eTT\qT ø±CÒùd yês¡T. n˝≤π> uÛÑ÷kÕ«eTT\÷. Ms¡T
ô| ô|≥Tºã&ç<ëØ $<Ûëq+ n_Ûeè~∆ #Ó+<ä&ÜìøÏ
<√Vü≤<ä|&ü TÉ ‘·÷ O+{≤sTT. á ô|≥Tºã&ç<ëØ dü+dü\ú T
Á|üuTÑÛ ‘·«+ yÓ|’ ⁄ü qT+&ç nH˚ø£ sêsTTr\T, dü<Tä bÕj·÷\T
bı+<äT‘·T+{≤sTT. n<ä+‘ê n_Ûeè~∆ì Áb˛‘·‡Væ≤+#·&Üìø£ì,
kÕ~ÛkÕÔsT¡ . BH˚ï ªÁø√˙µ ô|≥Tºã&ç<ëØ $<Ûëq+ n+{≤s¡T. Ç˝≤+{Ï
ô|≥Tºã&ç<ëØ $<Ûëq+ nìï <˚XÊ\˝ÀqT, dü+|üqï <˚XÊ\T,
es¡∆e÷q <˚XÊ\T nqï ‘˚&Ü ˝Ò≈£î+&Ü nìï ô|≥Tºã&ç<ëØ
<˚XÊ˝À¢qT O+≥T+~. nsTT‘˚ ìj·T+‘·è‘·«+ ø=qkÕ>∑T‘·Tqï
@ y˚Ts¡≈î£ O+&ç O+≥T+<√ ‘˚*>±ZH˚ ePVæ≤+#·Tø√e#·TÃ. Á|üuTÑÛ ‘·«+
y˚\ mø£sê\ uÛ÷Ñ eTT\qT ø±s¡T#Íø£>± dü‘´· + nqTã+<Ûä dü+dü\ú ≈£î
øπ {≤sTT+∫+~. Ç<ä+‘ê ªO∫‘·+>±H˚µ »]– O+≥T+<äì @
ˇø£ÿs¡÷ uÛ≤$+#·&É+ ˝Ò<äT. |üqT\T Äs¡+uÛÑ+ ø±≈£î+&ÜH˚ uÛ≤Ø
ø±–‘ê\MT<ä #˚ùd H˚sê\˙ï dæ$˝Ÿ |ü]~Û˝ÀøÏ ekÕÔsTT. á
nÁø£e÷\≈£î Á|ü»\T m<äTs¡T ‹]–‘˚ n$ ÁøÏ$Tq˝Ÿ |ü]~Û˝ÀøÏ
ekÕÔsTT. dæ$˝Ÿ H˚sê\T $#ê]+#˚~ yπ̊s #√≥. n$ |üP]Ô
ø±yê\+fÒH˚ mH√ï @fi¯ó¢ |ü&ÉT‘·T+~. ø±ì ÁøÏ$Tq˝Ÿ H˚sê\≈£î
ObÕ~Ûì n~Ûø+£ #˚jT· &ÜìøÏ nì Á|üuTÑÛ ‘ê«\T #ÓãT‘·T+{≤sTT. <˚XÊ\˝À eT]+‘· m≈£îÿe>± O+≥T+~. ìj·T+‘·\ bÕ\q yÓTT‘êÔ\˝À á dü+dü\ú ≈£î Á|üuTÑÛ ‘·«+ qT+&ç #Ó*+¢ |ü⁄\T »]>±j·Tì
ø±]à≈£î\T, Ç‘·s¡ ø£wüºJe⁄\T, eT<Ûä´‘·s¡>∑‹ Á|ü»\ düeTdü´\qT ø=qkÕ–q <äøÏåD ø=]j·÷˝ÀqT, nH˚ø£ ˝≤{ÏHé nyÓT]ø± yês¡Ô˝§düTÔHêïsTT. Bì˝À me¬se] yê{≤\T m+‘Ó+‘· e÷Á‘·+ n|üŒ{Ïø£|ü&ÉT n¬sdüTº\T, dü‘·«s¡ $#ês¡D\T •ø£å\T
|ü { Ï º + #· T ø√yê\+fÒ eTT+<ä T ≈£ î sêì Á|ü u Û Ñ T ‘ê«\T, <˚XÊ\˝ÀqT á ‘·sV¡ ‰ü $<Ûëq+ Á|üeTTK+>± ø£ì|ædTü +Ô ~. ªÁø√˙µ O+{≤jÓ÷? O+{≤sTT. dæ$˝Ÿ H˚sê\˝À •ø£å\T #ê\ eT≥Tº≈£î E˝≤àHê\
ô|≥Tºã&ç<ës¡T\≈£î e÷Á‘·+ düVü≤ø±sêìï n<˚<√ düVü≤» #·s¡´ ô|≥Tºã&ç<ëØ $<Ûëq+˝À ‘·|Œü ì dü]>± O+&˚ n+X¯+ n$˙‹. n+<äT#˚‘·H˚ dü‘·´+ O<ä+‘êìï Áø√˙ ô|≥Tºã&ç<ëØ s¡÷|ü+˝ÀH˚ O+{≤sTT. ÁøÏ$Tq˝Ÿ H˚sê\≈£î e÷Á‘·+ C…’\T
nqï≥T¢>± n+~düT+Ô {≤sTT. kÕ<Ûës¡D Á|üC≤˙ø£+ Á|üuTÑÛ ‘·«+ qT+&ç $X‚wyü TÓ qÆ sêsTTr\ ø√dü+ n~Ûø±s¡ Á|üeTTKT\≈£î nH˚ø£ s¡ø±\T>± $<Û ëHêìøÏ #·ø£ÿ{Ï O<ëVü≤s¡D>± #Ó|üø√e#·TÃ. n+‘˚ ø±<äT. ìs¡“+<Û+ä , O] ˝≤+{Ï rÁeyÓTqÆ •ø£\å T O+{≤sTT. ˇø£ O<ëVü≤s¡D
@yÓTHÆ ê bı+<ë\+fÒ nH˚ø£ b˛sê{≤\T #˚j÷· *‡ O+≥T+~. \+#ê\T eTT≥º#Ó|üŒ&É+ nH˚~ á ‘·s¡Vü‰ $<Ûëq+˝À ˇø£ Ç˝≤+{Ï ô|≥Tºã&ç<ëØ $<Ûëq+ uÛ≤s¡‘· <˚X¯+˝À Á|üXÊ+‘·+>± #Ó|üø√yê\+fÒ, ø√{Ï s¡÷bÕj·T\T kÕ«Vü‰ #˚dæq e´øÏÔ H˚s¡+
Á|üuTÑÛ ‘·«+ ‘·q+‘·‘êqT>± ø=ìï #·s´¡ \qT #˚|{ü HºÏ ê n$ mìïø£\ n+‘·sꓤ>+∑ . ø=qkÕ>∑T‘·÷ O+&É{≤ìøÏ eTs=ø£ ø±s¡D+ ≈£L&É O+~. Ç˝≤ s¡TEesTTHê |ü&˚ •ø£å n‹ dü«\Œ+>± O+≥T+~. n<˚ ø£‹Ô #·÷|æ
nedüsê\ ø√düyÓ÷, ô|≥Tºã&ç<ës¡T\≈£î Ç#˚à nbÕs¡yÓTÆq ‘êC≤>± ªdü‘´· +µ O<ä+‘êìï |ü]o*düTqÔ ï|ü⁄&TÉ á n+XÊ\˙ï ø±s=Œπs{Ÿ H˚sê\≈£î bÕ\Œ&çq yês¡T |ü≥Tºã&ç‘˚ nyÓT]ø± ˝≤+{Ï u…~]+∫ z e+<ä s¡÷bÕj·T\T rdüT≈£îHêï&ÉqTø√+&ç- Ä •ø£å
sêsTTr\TqT+&ç Á|ü»\ <äèwæº eTs¡\Ã&Üìø√ nsTT O+{≤sTT. >∑Ts¡TøÔ =kÕÔsTT. yê{Ï˝À n‘·´~Ûø+£ dü‘´· + dü+düú $düsÔ D¡ , kÕ~Û+∫q dü+|üqï <˚XÊ\˝À rÁeyÓTÆq •ø£å\T O+{≤sTT. ìj·T+‘·è‘·« #ê\ rÁe+>± O+≥T+~. ˇø£ ù|<äyê&ÉT Äø£* y˚dæ ÄVü‰s¡+
eTs√ yÓ|’ ⁄ü q ô|≥Tºã&ç<ës¡T\≈£î Áb˛‘ê‡Vü≤ø±\T n+~+#·&ÜìøÏ ù|s¡T Á|üU≤´‘·T\≈£î ø±s¡D≤\ì uÛ≤$+#·e#·TÃ. <˚XÊ\˝À ôd’‘·+ eP]πø e~*ô|≥ºs¡T. ø±ì <=+–*ùdÔ |ü&˚ •ø£å, ù|<ä\ qT+&ç e+<ä\ mø£sê\T ø±CÒdæq
nqT>∑TDyÓTqÆ #·{≤º\T ≈£L&É s¡÷bı+~+#·ã&É‘êsTT. n+<äT#˚‘· sêÁwüº+˝ÀqT, <˚X¯+˝ÀqT me]øÏ @ $<Ûä+>± uÛ≤s¡‘· <˚X+¯ ˝À ø±s=Œπs{Ÿ H˚sê\≈£î •ø£\å T n‹ e´øÏÔøÏ |ü&˚ •ø£å ø£Hêï #ê\ m≈£îÿe O+≥T+~. Ç˝≤+{Ï Á_{Ïwt
Ç<ä+‘ê #·≥㺠<ä+∆ >± »]π> kÕ<Ûës¡D e´eVü‰s¡+>± Á|ü»\T ≈£L&É eTT&É T |ü ⁄ \T ø£ ≥ º u … { ≤º & É T , me]ì m˝≤ ø√{Ï s¡÷bÕj·T\T kÕ«Vü‰ #˚dqæ e´øÏÔ H˚s+¡ s¡TEesTTHê |ü&˚ •ø£å dü«\Œ+. n$ ≈£L&É H˚s¡+ Ksês¡sTT neT\T yês¡d‘ü ê«ìï Ç|üŒ{Ïø° ø=qkÕ–düTHÔ êï+ ø±ãfÒº m+‘·{Ï |òTü sêHê
H˚s¡düTÔ\sTTHê <äsê®>± ‹s¡T>∑T‘·THêïs¡T. ˝≤uÛÑ+ edüTÔ+<ä+fÒ
qeTTà‘·T+{≤s¡T.
Ç˝≤ #· ≥ º Á|ü ø ±s¡ + \_Û + #˚ sêsTTr\‘√
Á|ü˝ÀuÛÑô|{≤º&ÉT ˝≤+{Ï $wüj·÷\T düŒwüº+>±
ãj·T≥|ü&qÉ |üŒ{Ïø,° \+#ê\T Çe«&É+ nH˚~
n‹ dü«\Œ+>± O+≥T+~. n<˚ ø£‹Ô #·÷|æ u…~]+∫ z e+<ä »s¡ >±\+fÒ mH√ï @fi¯ó¢ |ü&ÉT‘·T+~. ø±ì
nyÓT]ø±H˚ O<ëVü≤s¡D>± rdüT≈£î+fÒ C…Á|ò” ø¬ <˚ìø£sTTHê yÓs¡eø£ b˛e&É+ ndü\T ô|≥Tºã&ç<ëØ e´edüú
dü]|ü⁄#T· Ãø√≈£î+&Ü n<äq+>± kÕ~Û+#·&&É ÜìøÏ ø=ìï ô|≥Tºã&ç<ëØ dü‘´· + dü+düú |üì˝À uÛ≤>∑+>± ø=qkÕ>∑T‘·Tqï<äì s¡÷bÕj·T\T rdüT≈£îHêï&ÉqTø√+&ç- Ä •ø£å #ê\ rÁe+>± O+≥T+~. dæÿ*¢+>¥ nH˚ ø±s=Œπs{Ÿ n~ÛH˚‘· ‘·q ø£+ô|˙ dü«uÛ≤e+˝ÀH˚ O+~. ø±s¡˝Ÿ e÷sYÿ‡ ‘·q ô|≥Tºã&ç Á>∑+<∏ä+˝À
dü + dü ú \ T Á|ü j · T ‹ïdü T Ô + {≤sTT. <ëìø√dü + n$ Ç{°e\ Á|ü|+ü #·u≤´+≈£î mì$T<˚fib¢̄ Õ≥T ‘·q ≈£î|üŒ≈£L\&ÜìøÏ ø±s¡DeTj·÷´&Éqï H˚s+¡ ‘√ O≥+øÏ+∫q≥T¢, ô|≥Tºã&ç<ës¡T&ÉT m|ü&É÷ ˝≤uÛÑ+ ø√dü+
Á|üuTÑÛ ‘ê«~ÛH‘˚ \· ‘√qT, sê»ø°jT· Á|üeTTKT\‘√qT, Oqï‘· kÕúsTT ø£+Á{≤≈£îº\qT dü ‘ · ´ +≈£ î Çe«&É + ˝Ò < ä ì ˇø£ |
ù <ä yê&É
T Äø£* y˚
d æ ÄVü ‰s¡+ <=+–*ù dÔ |ü
& ˚ •ø£
,
å |
ù <ä
\ qT+&ç e+<ä \ 24 @fi¯¢ C…\’ T •ø£å nqTuÛ$Ñ düTHÔ êï&ÉT. mÁHêHé Äsê≥|ü&TÉ ‘·÷H˚ O+{≤&ÉT. ˝≤uÛ+Ñ m+‘· m≈£îÿe edüT+Ô <äqT≈£î+fÒ
n~Ûø±s¡T\‘√qT düìïVæ≤‘· dü+ã+<Ûë\T @s¡Œs¡T#·T≈£î+{≤sTT. Á|üø{£ +Ï ∫q düeTj·T+˝À s¡÷&Ûç nsTT+~. ‘·q mø£sê\T ø±CÒdqæ e´øÏøÔ Ï |ü&˚ •ø£å ø£Hêï #ê\ m≈£îÿe O+≥T+~. Ç˝≤+{Ï n~Û H˚‘· ¬øHÓï‘Y ˝Ò ≈£î 20 @fi¯¢ C…’\T •ø£å Ä Äsê≥+ n+‘·>± ô|s¡T>∑T‘·T+≥T+~. Ä ˝≤uÛ+Ñ ô|≥Tºã&ç
Ç˝≤+{Ï ô|≥Tºã&ç<ës¡T\T n~Ûø±s¡ Á|üeTTKT\‘√ ùdïVü≤ dü + dü ú ˝ Àì O<√´>∑ T \≈£ î \+#ê\T Ç∫à |ü&ç+~. ø±ì Ä •øå± ø±\+ Äs¡+uÛÑ+ ø£Hêï eT÷&ÉT ¬s≥T¢ n~Ûø£+ O+≥T+<äqT≈£î+fÒ <˚ìø£sTTHê
dü+ã+<Ûë˝Ò ø±≈£î+&Ü ã+<ÛTä ‘ê«\T ôd‘’ +· ø£*– O+{≤s¡T. á Á|ü˝ÀuÛ|Ñ ]ü #ês¡ì Á|ü|+ü #· u≤´+≈£î Äs√|æ+∫+~. _Á {Ïwt yês¡d‘ü ê«ìï Ç|üŒ{Ïø° ø=qkÕ–düTHÔ êï+ ø±ãfÒº m+‘·{Ï |òTü sêHê ø±e&ÜìøÏ eTT+<˚ Äj·Tq eTs¡DÏ+#ê&ÉT. ‘Ó–kÕÔ&TÉ . ∫e]øÏ ‘·q≈£î O] •ø£å |ü&˚ Á|üe÷<ä+ O+<äì ‘Ó*dæHê
yÓqø£&TÉ >∑T y˚jT· &ÉT. Ç|ü&ÉT eTq <˚X+¯ ˝À O] •ø£å |ü&˚ Á|üe÷<ä+
CMYK

$<Û+ä >± yês¡T Á|üuTÑÛ ‘ê«~ÛH‘˚ \· ≈£î Á|”‹ bÕÁ‘·T\T nsTT O+{≤s¡T. Ç˝≤+{Ï dü‘´· + dü+düú Á|üy÷Ó ≥s¡T¢ nsTTq sêE mÁHêHé ≈£ î +uÛ Ñ ø √D≤ìøÏ <√Vü ≤ <ä | ü & ç q
ªÁø√˙µ n+fÒ düìïVæ≤‘·T\T, Á|”‹ bÕÁ‘·T\T nì ns¡+∆ . Ç˝≤+{Ï ≈£î≥T+;≈£î˝Ò ÇHéÁbòÕÁdüøº ã sY s¡+>∑+˝ÀqT, ]j·T˝Ÿ H˚s¡düTÔ\sTTHê <äsê®>± ‹s¡T>∑T‘·THêïs¡T. møö+{Ï+>¥ dü+düú Äs¡s∆ Y m+&És‡¡ Hé ‘·q eè‹Ôì m+‘· e÷Á‘·+ ˝Òø£b˛e&É+‘√ dü‘·´+ dü+düú˝À¢ »]–q H˚sê\
ªÁ|”‹ bÕÁ‘·T\Tµ Á|üuTÑÛ ‘·«+ qT+&ç kÕ<Ûës¡D+>± ô|≥Tºã&ç<ës¡T\≈£î mùdº{Ÿ s¡+>∑+˝ÀqT dü+düú\qT kÕ∆|æ+∫ e~* y˚j÷· *‡ e∫Ã+~. es¡˝Ÿ¶ ø±+ n~ÛH‘˚ · ˝≤+{Ï$ ìsê|ò÷ü ≥+>± ø=qkÕ>∑T‘·÷H˚ OHêïsTT.

dæÿ˝Ÿ. n+<äTe\¢. ø√s¡T\º ˝À ˝≤´+ø√ y˚dqæ |æ{wÏ qü ˝¢ À eT<Û´ä +‘·s¡ O‘·sÔ T¡ «\T Çe«≈£î+&Ü $<äT´‘Y ø£*Œ+#˚˝≤ á yÓTTu…˝’ ŸqT ‘·j÷· s¡T #˚dqæ ≥T¢>± Ä ø£+ô|˙ esêZ\T Ä+ Á<ÛÁä |ü<X˚ Ÿ $<äT´‘Y ìj·T+Á‘·D ø£$TwüHé $$<Ûä |æ{wÏ qü q¢ T ø£$TwüHé ‘êC≤ O‘·sÔ T¡ «˝À <ëìì Á|ükÕÔ$+∫+~. 5 XÊ‘·+ es¡≈£î O+&˚ Á<äy√´\“D+ Ä]úø£ e´edüúqT Äs√>∑´ø£s¡eTì 10 XÊ‘·+ #ÓbÕŒs¡T. e÷¬sÿ{À¢øÏ Ç{°e˝Ò Á|üy˚X¯ô|{Ϻ+~.37 ‘·j÷· s¡T#˚dqæ á wü÷dt e´eVü‰s¡+ $#ês¡D≈£î sê>± düTÁ|”+ ø√s¡T˝º À ‘·eT Hê´j·Tyê~ qT+&ç ô|\’ò T 24q Ç∫Ãq O‘·Ôs¡T«˝À ø£$TwüHé ù|s=ÿ+~. kÕúq+ ÄÁø£$T+#·uÀ‘√+~. Bì <Ûsä ¡ s¡÷. <ëìì ø£$TwüHé ÄyÓ÷<ä+ ø√dü+ ø£$TwüHé Ç+‘·es¡≈£î $#ês¡D ø√dü+ qyÓ÷<äT ≈£L&Ü #˚j·T˝Ò<äT. dü+ã+~Û+∫ yê{Ï j·T»e÷Hê´\T <ëK\T #˚dqæ |æ{wÏ qü T¢.3. ¬s&é õ˝Ò¢{Ÿ e÷ø˘ 3 ≥s√“ $qïsY nH˚ ø√s¡Tº m˝Ÿ$mdt $es¡D |æ{ÏwüHéô|’ >∑‘· qe+ãs¡T 28q O‘·Ôs¡T« Ç∫Ã+~. dü÷ÿ≥s¡¢ $ìeTj·T edüTÔe⁄\ |üD+>± ô|&ÉT‘·Tqï~. á dü+düÿs¡D\T nyÓT]ø±˝À ˝≤>± <˚XÊìï ~yê∞ rsTTkÕÔsTT. õ˝≤¢ kÕúsTT˝À |æ$dæ eØZø£]+#ês¡T. `s¡|Tüò TsêyéT sê»Hé. ˝≤´+ø√ πødüT˝À y˚>∑+>± $#ês¡D #˚jT· ˝Ò<Tä . >∑‘· Ç|üŒ{Ï es¡≈£î m˝Ÿ$mdtqT $<äT´‘Y O‘·Œ‹Ô #˚dæ. eTq<˚X¯+˝À ø±dt˝º À 135 XÊ‘·+ ùd˝Ÿ{≤ø˘‡ sêsTTrì n|üŒ{Ï Á|üuÛÑT‘·«+ n+~+∫+<äì dü+ã+~Û+∫q ‘·ìF\˙ï dæ+–˝Ÿ $+&√ |ü<‹∆ä ˝À @sêŒ≥T #˚j÷· \Hêïs¡T. Á|üuÛÑT‘·«+ ìj·T+Á‹ùdÔ ìj·T+Á‘·D Á<äy√´\“DeTì (]Áô|ôd&é ÇHéù|ò¢wüHé) uÛ≤s¡‘Y |æ$dæ Ç+&Éd Á d º” t &Ós¬’ ø£sº Y yÓTVü≤sYu≤u≤ e´eVü≤]düTÔHêïs¡T. O<ëVü≤s¡D≈£î 2008`09 yÓTT<ä{Ï Ä]úø£ dü+e‘·‡s¡+˝À $<äT´‘·TÔ s¡+>∑+˝À Á|üsTTy˚≥T ô|≥Tºã&ÉT\T 1700 yÓT>±yê≥T¢ O‘·Œ‹Ô #˚j·÷*‡ e⁄+&É>± 250 yÓT>±yêfÒ¢ #˚XÊsTT.µµ eTTK´+>± ø£ì|æ+∫+~. mìïø£\T düMT|ædüTÔqï ‘·s¡TD+˝À ≈£L&Ü ªªyÓTT‘·Ô+ Ä]úø£ dü+øå√u≤ìøÏ πø+Á<ä_+<äTe⁄>± nyÓT]ø± e⁄+~. Çq÷‡¬sHé‡. B+‘√ u≤≥T Á|üuTÑÛ ‘·« Ks¡TÃqT eTs√ \øå± u≤´+øÏ+>¥. ô|+&ç+>¥˝À e⁄qï u≤´+øÏ+>¥.6 XÊ‘·yT˚ |üPs¡sÔ TT+~. 2004 es¡≈£L bı+~q sêsTTr b˛qT $T–*q #˚j·T&É+‘√ dü+e‘·‡s¡+ bı&ÉT>∑THê @<√ø£ XÊK |üì‘√ j·÷»e÷q´+ Á|ü>∑‹øÏ <√Vü≤<äø±s¡ì yê~düTÔHêïs¡T. ObÕ~Û πs≥T(m+bÕ¢sTTyÓT+{Ÿ πs≥T) u≤>± ô|]–q|ü⁄&ÉT O+&˚ Á<äy√´\“Dy˚T j·T÷ì≥T¢ @sêŒ≥T #˚ùd dü+<äs¡“¤+˝À Oqï sêsTTr\qT e÷s¡TŒ\T ô|<äô› |<ä› Ç+&ÉÁd”dº ‘t √ düe÷q+>± mdtmdt◊ j·T÷ì{¢q÷ #·÷&É&+É ‘√ ndü˝…’q Á<äy√´\“D+>± dü÷Árø£]+#ês¡T. Á<äy√´\“D+ (n~Ûø£ <Ûäs¡\T) ` s¡|Tüò TsêyéT sê»Hé. e´edü‘ú √ Á|üe÷<ä+ e⁄+≥T+<äì á dü+øå√uÛ+Ñ ô | q¸Hé s¡ + >±\qT $<˚ o ô | ≥Tº ã &É T \≈£ î ì<ÛäT˝À¢ 30 XÊ‘·+ ùwsY e÷¬sÿ{À¢ ô|≥Tºã&ÉT\T ô|fÒº ø=‘·>Ô ± ObÕ~Û ô|+#˚ #·s´¡ \T Á|üuTÑÛ ‘·«+ ô|<ä› m‘·TqÔ #˚|≥ü &º ÜìøÏ dæ<+∆ä >± ˝Ò<Tä . m˝Ÿ$mdt ÁbÕC…≈£îº≈£î. 12 »qe] 2009 CMYK ø=+&É Hê*øÏÿ j·TT|æm eT+<äT *+ø£ s TT e⁄+~ <ë+‘√ n$ dü e Tdü ´ \ e\j·T+˝À ∫≈£îÿ≈£îHêïsTT. H˚{Ï bòÕ´|üHé ø£\ÃsY≈£î ‘·>∑Z≥Tº>± m˝Ÿ$mdt ÁbÕC…≈î£ º $yê<ä+˝À >∑‘· y˚T 16q düTÁ|”+ ø√s¡Tº rs¡TŒ Ç∫+~. eTq≈£î >∑TDbÕsƒê\T H˚]Œ+~µµ. 2019 nq+‘·s¡+ yê´bÕs¡ n_Ûeè~∆ ≈£î+≥T|ü&TÉ ‘·T+<äHêïs¡T.t »bÕHé\ ô|H’ò êì¸jT· ˝Ÿ s¡+>∑+ nyÓT]ø±‘√ ô|≥º&ÜìøÏ Á|üuTÑÛ ‘·«+ dæ<+∆ä >± ˝Ò<Tä . 2003) yÓ\T>∑T˝À ø£$TwüHé Çe«˝Ò<Tä . ‹]– 9 XÊ‘·+ Ä]úø£ n_Ûeè~∆øÏ #˚s¡Tø√yê\Hêï ô|+&ç+>¥ Ä]úø£ dü+øå√uÛ+Ñ qT+&ç ãj·T≥|ü&Ü\Hêï m≈£îÿekÕúsTT Ä]úø£ n_Ûeè~∆ ø±yê\Hêï y˚\ ø√≥T¢ Á|üuTÑÛ ‘·«+ øπ {≤sTT+∫+~. Á|üuÛÑT‘·«+ n+~+∫q ùd˝Ÿ‡{≤ø˘‡ sêsTTr‘√ dü+düú \_∆ dü+K´˝À ø£¢]ø£˝Ÿ dæã“+~ì @sêŒ≥T#˚ùd neø±X¯+ O+&É<äHêïs¡T. Ä]úø£ e´edüúqT O‘Ô̊»|üs¡Ã{≤ìøÏ Á|üuÛÑT‘·«+ Á|üø£{Ï+∫q Ä]úø£ ‘·>T∑ ‘Z T· +<äì Á|ü<ëÛ ì Ä]úø£ dü\Vü‰ eT+&É* n<Û´ä ≈£îå \T f…+&ÉT\ÿsY ôV≤#·Ã]+#ês¡T. \ø£´å +˝À 13. n_Ûeè~∆ø° *+≈£î ˝Ò<äì #Ó’Hê ã&˚{® Ÿ≈î£ @>∑‹ |ü≥qº T+<√ eTq≈£î ‘˚*>±ZH˚ ‘Ó*dæb˛‘·T+~. ôdŒÁø£º+ ÁbÕC…≈£îº |æ|æmøÏ dü+ã+~Û+∫ n$ <ëK\T #˚dæq ø£+ô|˙ esêZ\T ‘Ó*bÕsTT. KØ<Óq’ n<äq|ü⁄ $<äT´‘YqT ø=Hê*‡ edüTHÔ êï. ø£$TwüHé Á|ü‹kÕ] yêsTT<ë y˚dü÷Ô e∫Ã+~. ÄVü‰s¡ düsT¡ ≈£î\T. õ˝≤¢˝À ¬s’‘·TyêØ yê´bÕsêìï ô|+bı+~+#êeTHêïs¡T. u≤ø£‡sY $CÒ+Á<ä dæ+>¥\T ôV’≤ ø√s¡Tº O‘·Ôs¡T« ` eT<Ûä´+‘·s¡ O‘·Ôs¡T« ≈£L&Ü Çe«ì ø£$TwüHé |æ|æm˝À n+^ø£]+∫q $<Ûä+>± ÁbÕC…≈£îºqT ìØí‘· >∑&ÉTe⁄˝À $#ês¡D≈£î Ç+‘·es¡≈£î nqTeT‹+#· ˝Ò<äT. ø±˙ n$ mø£ÿ&Ü ªÁ|ü|ü+#· Ä]úø£ dü+øå√uÛÑ Á|üuÛ≤e+ eTq Ä]úø£ e´edüúô|’ ‘·≈£îÿe>± |üø£ÿ dü+düÿs¡D\T ‘·|üŒe+≥÷ yê{Ïì neT\T #˚ùd Á|üj·T‘·ï+ ø=qkÕ–kÕÔs¡T. dü+øå√uÛ≤ìøÏ j·TT|æm Á|üuÛÑT‘·«+ y˚ùdeT+<äT yÓTT‘·Ô+ Ä]úø£ e´edüúπø Á|üe÷<ä+ <˚X¯ n_Ûeè~∆ ø√dü+ nqTdü]+#˚ $<ÛëHê\˝ÀH˚ ‘˚&Ü e⁄+~. n<˚ sêh Á|üuTÑÛ ‘ê«\sTT‘˚ ‘·eT \ø£å´+˝À 74 XÊ‘êìï |üP]Ô #˚XÊsTT. düTÁ|”+ Ä<˚•+#·≈£î+&Ü düeTq«j·T ø£$T{° |üP]Ô dæús¡ #ÛêØ®\qT #Ó*¢dü÷Ô sêe{≤ìøÏ Ä ùdº O‘·Ôs¡T«\T M–b˛j·÷sTT. á Á|üø£{Ï+∫+~. <ëìô|’ Á{≤Hé‡ø√. Ç~ ¨˝Ÿùd˝Ÿ πs≥¢ Ä<Ûë]‘·+>± s¡÷bı+<˚~.¶ nHédÿæ ˝Ÿ¶ ˝ÒãsY düeTdü´ n~Ûø+£ >± O+<äì n_ÛÁbÕj·T|ü&Ü›sT¡ . á ø£$TwüHqé T ø√sês¡T. ø±>±. õ$¬ø ÁbÕC…≈£îº\≈£î |ü+|æD° ø£+ô|˙\T m˝Ÿ$mdt qT+&ç $<äT´‘Y ø=ì rsê*. q÷ÿ E˝…’ 5 qT+&ç &çôd+ãs¡T 20 es¡≈£î @&ÉT kÕs¡T¢ yêsTT<ë y˚dæ+~. Á|ü<ëÛ qeT+Á‹ >ös¡e Ä]úø£ Á | ü u Û Ñ T ‘· « dü \ Vü ‰ <ës¡ T ¢ >±˙ u≤´+øÏ + >¥ . 2007`08 øπ +Á<ä ã&˚{® ˝Ÿ À dü«<˚o ô|≥Tºã&ÉT\ <äèwæº O+~. 2008`09 ô|q’ bÕe⁄\T ø£<Tä \T‘·THêïsTT.t »bÕHé\T ô|&É‘êqì #ÓH’ ê Á|üø{£ +Ï ∫q 30 \ø£\å ø√≥¢ s¡÷bÕj·T˝À¢ |ü~ùV≤H√e+‘·T ≈£L&Ü Ä<Ûës¡|&ü ˚ e´ekÕj·Ts¡+>±ìï Á|üuTÑÛ ‘·«+ ìs¡ø¢ ´å£ + #˚k˛Ô+~. ã÷s¡Ty® ê Ä]úøy£ ‘˚ \Ô· dæ<ë∆+‘· sê<ë∆+‘ê\T m˝≤ OHêï #˚j·T&É+‘√ j·T÷ì≥T¢ qwüºb˛‘·Tqï≥T¢ ‘Ó*bÕs¡T. e<ä› Hê\T>∑qes¡ ‘·ï. yêdüÔe Ä]úø±_Ûeè~∆ ‘·>∑TZ<ä\ø£+fÒ Á|ü|ü+#êìøÏ |ü{Ϻq <äTs¡Z‹ düŒ+~+#ês¡T. j·T÷s¡|. j·T÷s¡|. n+#·Hê. <ëì Á|üø±s¡+ $<äT´‘Y eT<Ûä´e]Ôì ìj·T$T+#ê\ì ø£$TwüHé˝À <ëK\T #˚dæq |æ{ÏwüHéqT ˝≤´+ø√ ]ø±]¶+>¥ dü<Tä bÕj·÷ìï ≈£L&Ü ø£*ŒdüTqÔ ï≥T¢>± Ä ø£+ô|˙ ù|s=ÿ+~. $Tìs¡‘·ï Á|üuÛÑT‘·«s¡+>∑ dü+düú\ T \ø£å\ ø√≥¢ s¡÷bÕj·T\ q>∑<äT e&û¶πs≥T¢ ‘·>∑Z&ÜìøÏ Á|üuÛÑT‘·«+ nH˚ø£ #·s¡´\T Á|üø£{Ï+∫Hê Ç|üŒ≥ø° 12. Ä ‘·sT¡ yê‘· &çôd+ãs¡T 20q. düTÁ|”+ e÷¬sÿ{À¢øÏ Á|üyX˚ ô¯ |{Ï+º ~. Çq÷‡¬sHé‡ s¡+>±\ Á|üsTTy˚{ø° s£ D¡ e\¢ Á|üe÷<ä+ e⁄+<äì n+^ø£]kÕÔsT¡ . dü « <˚ o Á|ü s TTy˚ ≥ T |ü]dæ‘ú T· \T Ç˝≤ e⁄+fÒ Á|üuTÑÛ ‘·«+ eTdæ|Pü dæ eTπs&ÉT ø±j·T #˚j÷· \ì |ü&É˝Ò<äì yêeT|üøå±\T #ÓãT‘·Tqï<ëìøÏ s¡|òüTTsêyéT sê»Hé ¬s+&√ $<Ûä+>± ô|≥Tºã&ÉT\≈£î n|üŒC…ù|Ô <˚X¯+ n_Ûeè~∆ nsTTb˛‘·T+<äì Á|üuÛÑT‘·«+ #·÷düTÔ+~. yê] yê<äq\qT Á|ü‹HÓ˝≤ m˝Ÿ$mdt≈î£ dæsú ¡ #ÛêØ®\qT #Ó*d¢ ÷ü Ô edüTHÔ êïsTT. ìø£s¡ |ò*ü ‘·+ m˝≤ O+&˚<√ düŒwü+º >± Á|üuÛÑT‘·«+ á |üì #˚j·T≈£î+&Ü á Ç|üŒ{ÏøÏ s¡÷. ÁuÖHé ø£\sY‡˝À $es¡D |æ{wÏ Hü qé T y˚XÊeTì m˝Ÿ$mdt Á|ü‹ì~Û ‘Ó\T|ü⁄‘·÷. á ¬s+&ÉT uÛ≤Ø>± Ä<Ûës¡|&ü ç e⁄HêïsTT. m|æÁ{≤Hé‡ø√.4. mHé&çm. wü÷dt u≤¢ø˘. $#ês¡D »s¡T|ü⁄‘·Tqï <Û√s¡DT\T n~ m|òmt yéT sπ &çj÷Ó . |üs¡´ekÕHê\T ` e#˚Ãyês¡+) |æ$dæ Ç+&ÉÁd”º\T n~Ûø£+>± OHêï M{Ï˝À |üì#˚ùd+<äT≈£î nedüs¡yÓTÆq m+m+ es¡≈£L >∑èVü≤ e´ekÕj·T nedüsê\≈£î ø±yê*‡q |æ$dæ ô|’|ü⁄\qT Á|üC≤X¯øÏÔ $˝Òø£]`‘ê&˚|ü*¢>∑÷&Ó+ . $#ês¡D Ä>∑dTü º 2≈£î yêsTT<ë |ü&+ç ~. düùV≤‘·Tø£ ø±s¡D+ @MT ø£ìŒ+#·≥+ ˝Ò<äT. ø£wüºqcÕº\T nqTuÛÑ$düTÔ+~. m≈£îÿe>± qwübº ˛j˚Tyêfi¯+¢ . m˝Ÿ$mdt $yê<ä+ô|’ ãVæ≤s¡+>∑ ø√≥¢ yÓTT‘êÔìï Á{≤Hé‡ø√. Á{≤Hé‡ø√. 2009`10˝À Äs¡T XÊ‘êìøÏ. eTq \ø£å ø√≥¢ s¡÷bÕj·T\ sêh ã&Ó{® Ÿ 80 y˚\ ø√≥¢ s¡÷bÕj·T\≈£î ‘·–bZ ˛‘·T+<äì XÊ‘·+ e⁄qï e´ekÕj·÷_Ûeè~∆ 2008`09 ˝À s¬ +&ÉT XÊ‘êìøÏ |ü&bç ˛‘·T+~. dü+düÿs¡D\T |üP]Ô kÕúsTT˝À neT\T #ÓãT‘·THêïs¡T. eT÷&√ n+#·Hê y˚dqæ <ëìø£+fÒ 29 y˚\ ø√≥¢ s¡÷bÕj·T\ Ks¡Tà ‘·–+Z ~. Ä&çj÷Ó nqTdü]düTÔqï ÁbÕ<Ûëq´‘·\T düeT+»dü+>± OHêïj·÷ nH˚ Á|üX¯ï≈£î ‘ê$#˚à düTÁ|”+ ø√s¡Tº >∑‘· y˚T˝À Ç∫Ãq rs¡TŒ˝À ù|s=ÿ+~. õ$¬ø |æ|æmøÏ dü+ã+~Û+∫ Á{≤Hé‡ø√. ˝≤´+ø√. Á<äy√´\“D πs≥T 2`3 XÊ‘·+ O+fÒ düTìï‘· Á<äy√´\“DeTì. n|üŒ{Ï qT+&ç ø£$TwüHé≈£î Oqï n~Ûø±sêìï Á|ü•ïdü÷Ô Áô|’y˚≥T ÁbÕC…≈£îº\ j·T»e÷Hê´\T *$Tf…&é (õ◊m˝Ÿ) Ç{°e˝Ò z ø=‘·Ô ø√s¡T‘·÷ e#êÃs¡T. õ$¬ø <ëK\T #˚dæq Oqï≥T¢>± õ˝Ò¢{Ÿ ø£+ô|˙ ôV’≤ ø√s¡Tº O‘·Ôs¡T«qT nqTdü]+∫ 2002 nø√ºãs¡T 8q Ç∫Ãq |üP]Ô #˚jT· q+<äTq ˝≤´+ø√ ÁbÕC…≈î£ º #Ó*+¢ #ê*‡q »]e÷Hê˝À <ë<ë|ü⁄ dü>+∑ ˇø£ |æ{ÏwüHé. n<˚ düeTj·T+˝À O<√´>∑T\T. ˝≤uÛ≤\T e#˚à Á|üuTÑÛ ‘·«s¡+>∑ dü+dü\qT ne÷à\H˚ #˚ùd Á|üe÷<ä+ bı+∫ e⁄+~. ‘·eT yê<äq\T m≥Te+{Ï Á|ü‹düŒ+<äq ˝Ò<Tä . j·TT|æm ˝Ò<Tä . ø√s¡T≈£îH˚ nìï Á|ü‘˚´ø£‘·\T OHêïj·Tì Ä düTÁ|”+ ø√s¡Tº Ä O‘·sÔ T¡ «˝À Ä<˚•+∫+~. »bÕHé\T nyÓT]ø± MT<ä O|üjÓ÷>∑+#·≥y˚T ‘·|üŒ ObÕ~Û ô|+|ü⁄<ä\ ø√dü+ ô|<ä› m‘·TÔq ô|≥Tºã&ÉT\T e&û¶πs≥T¢ ‘·–ZùdÔ Çfi¢̄ìsêàD+. øπ +Á<ä u&Ó{® Ÿ nìï sêh ã&Ó≥® T¢ ø£\T|ü⁄≈£î+fÒ e#˚à ø√‘·qT ≈£L&Ü øπ +Á<ä n‘·´~Ûø£ ˝≤uÛ≤\T e#˚à ô|H’ò êì¸jT· ˝Ÿ s¡+>∑+ ô|q’ e÷Á‘·yT˚ $<˚o. dü+düÿs¡D\ _\T¢\qT yêeT|üøå£ bÕغ\ e´‹πsø£‘· eT<Û´ä Á|üuTÑÛ ‘·«+ bÕs¡y¢ TÓ +≥T˝À nø£ÿ&É Á|üuÛÑT‘·« s¡+>±ì<˚ ô|’#˚sTT. #Ó|üŒ˝Ò+. 2004˝À Á|üuÛÑT‘·«+ yê´{Ÿ {≤ø˘‡ $<äT´‘Y. ˝Ò<ë $<äT´‘Y O‘·Œ‹Ô >∑‘· qe+ãs¡T˝À O|üd+ü Vü≤]+#·T≈£î+~. ô|≥Tºã&ç<ës¡T\T. Á<äy√´\“D+ 13 XÊ‘·+ qT+&ç 6. eTT&ç |ü<ës¡+ú Á<ä y √´\“D+ n+‘· T ˝Ò ≈ £ î +&Ü ô|]π > s√E˝À¢ ˝≤uÛ ≤ \T <ä + &É T ≈£ î +~ j·T÷ì{¢≈£î n+~düTÔqï sêsTTr\qT bÕ‘· j·T÷ì{¢≈£L n+~ùdÔ eT]+‘· nVü≤à<ëu≤<é. bòÕ´ø£ºØ q&ç∫+~. Á<äy√´\“D+ n+fÒ @$T{Ï? ∫qï ‘·s¡Vü‰ |ü]ÁX¯eT\≈£î eT]ìï sêsTTr\T yêDÏ»´ Á<äy√´\“D+. 2010`11˝À 5 XÊ‘·+ ˝À|ü⁄≈î£ |ü&bç ˛‘·T+<äì n+#·Hê\T edüTHÔ êïsTT. 80 XÊ‘·+ bÕ¢+{Ÿ ˝À&é bòÕ´ø£ºsY $TqVü‰sä TT+#·Tø=+~. m˝Ÿ$mdt dæsú ¡ #ÛêØ®\qT ‘·s¡Tyê‘· õ$¬ø ô|’ ¬s+&ÉT |æ{Ïwüq¢qT ø£$TwüHé˝À <ëK\T #˚dæ+~. |ü⁄s√_Ûeè~∆ kÕ~Û+#˚ neø±X¯+ O+≥T+<äì dü÷∫+#ês¡T. kÕe÷q´ Á|üC≤˙ø£+. M{Ïì Ç|ü⁄Œ&ÉT Äj·÷s¡+>±\˝À e⁄qï Á|üuÛÑT‘·«s¡+>∑ dü+düú\qT Á|üuTÑÛ ‘·«+ #ÓãT‘·T+~. Äô|’q O+fÒ $»è+_Û+#˚ Á<äy√´\“DeTì n+≥THêïs¡T. |ü•ÃeT>√<ëe] õ˝≤¢˝À¢ ‘·eT O‘·Œ‘·TÔ\≈£î –sêø° O+<äì CMYK (Á<äy√´\“D+ ˝…øÏÿ+|ü⁄ $<Ûëq+. á πs»sY≈£î Oqï |æ{wÏ Hü ˝é À ‘êqT ‘·<Tä |ü] O‘·sÔ T¡ «\T @MT Çe«qedüs+¡ ˝Ò<ìä ø£$TwüHé nH˚~ #·÷&Ü*‡ O+~. eTs√ Hê\T>∑T |æ{Ïwüq¢qT ≈£L&Ü $#ês¡D ì$T‘·Ô+ Ç+‘·es¡≈£î qyÓ÷<äT Áu≤&é n+u≤d”&És¡T¢>± Á|üeTTK ÁøϬø≥sY >∑‘· HÓ\ 24q Ç∫Ãq O‘·Ôs¡T«˝À ù|s=ÿ+~. j·T÷s¡|t. dü+øå√uÛ≤ìï n~Û>∑$T+#·{≤ìøÏ j·TT|æm Á|üuÛÑT‘·«+ ns¡ø=s¡ #·s¡´\qT e÷Á‘·y˚T ø±]à≈£î\ ‘=\–+|ü⁄≈£î á ô|≥Tºã&ç<ës¡T\T |üPqTø√≈£î+&Ü #·≥º+ ‘˚e{≤ìøÏ Á|ü»\T _#·Ã>±fi¯ófl>± e÷s¡T‘ês¡T. Ç˝≤+{Ï $yê<ë\qT |ü]wüÿ]+#˚ ˝…<äsY wü÷dtq÷ á ø£+ô|˙ e÷¬sÿ{À¢øÏ $&ÉT<ä\ #˚dæ+~. ø£$TwüHé düeTT∫‘· eT<Û´ä +‘·s¡ O‘·sÔ T¡ « Ç#˚à es¡≈î£ ‘êeTT >∑‘+· ˝À Ç∫Ãq eT<Û´ä +‘·s¡ O‘·sÔ T¡ « ø=qkÕ>±\ì ìj·T+Á‘·D ø£$TwüHé˝ÀH˚ á $yê<ëìï |ü]wüÿ]+#·T ø√yê\ì 2006 |òÁæ ãe]˝À düTÁ|”+ ø√s¡Tº Ä<˚•+∫+~. Á|ü‹ dü+e‘·‡s¡+ 15 XÊ‘·+ ‘·>T∑ ‘Z T· qï~ ø±ã{Ϻ eT]+‘·>± e&ûsπ¶ ≥T¢ ‘·>π Z #·s´¡ \T #˚|fü ºÒ neø±X¯+ e⁄+<äì dü\Vü‰<ës¡T ªª ˇø£ ô|<ä› Á|ü|ü+#· dü+|òüT≥q Çq÷‡¬sHé‡ s¡+>±\ Á|üsTTy˚{°ø£s¡D e\¢ #=|ü ⁄Œq á ì<ÛTä \T ô|s¡T>∑T‘·THêïsTT. Ç{°e˝Ò ÇHé`3030 nH˚ dü]ø=‘·Ô yÓTTu…˝’ Ÿ Vü≤´+&éôd{ŸqT ÇHéfø… ‡˘ (|æm˝Ÿm|òt)‘√ dæús¡ #ÛêØ®\qT #Ó*¢+#ê\ì. á HÓ\ 2q. ø°Hé‡ ˝≤+{Ï Ä]úø£y˚‘·Ô\T ìs¡T<√´>∑ πs≥T u≤´˝…qT‡qT {≤ø˘‡ Vü‰*&˚>± Á|üø£{Ï+#ês¡ì #ÓbÕŒs¡T. á dü+düÿs¡D\≈£î _C…|æ eT<䛑·T e⁄+~.36 XÊ‘êìøÏ ‘·–+Z <äì Á|üuTÑÛ ‘·«+ »]–q|ü⁄Œ&ÉT Á|ü|ü+#êìøÏ Ä]úø£ e´edüúqT Á|üe÷<ä+ e⁄+<äì n+^ø£]kÕÔs¡T. $#ês¡D »s¡|˝ü <Ò Tä . ‘·q eTT+<äT ô|+&ç+>∑T˝À düeT]Œ+#ê*‡ O+~. eT<Û´ä +‘·s¡ düMTø£˝å À e⁄qï eT+<äT. u≤´+≈£î bÕغ\≈£î >∑TDbÕsƒ+¡ #Óù|Œ düeTj·T+ düMT|ü+˝ÀH˚ O+~. M&çj÷Ó ù|j ¢ T· sY. Ç|üŒ{Ïø°Ï n‘·´~Ûø£ <˚X¯ »HêuÛ≤ dü+düÿs¡D\≈£î yÓ÷ø£+å ø£*+Z #ê*µ #Óù|Œ Á|üuTÑÛ ‘·«+. Á|üuTÑÛ ‘·«+ Á|üsTTy˚≥T ô|≥Tºã&ÉT˝Ò e÷s¡eZ T+{À+~. MT<ä |ü&çq+‘· Á|üuÛ≤e+ eTq<˚X¯+ MT<ä s¡ + >±\ìï+{Ï ˙ $<˚ o . e#˚à Ä]úø£ dü+e‘·‡s¡+˝À m+‘· ô|&ÉT‘·T+<√ ‘Ó*j·T<äT. eTq Ä]úø£ e´edüqú T s¡+>±˝À¢ ô|≥Tºã&ÉT\T ô|{Ϻ ObÕ~Û ø£*ŒùdÔ <˚X¯+ $ìeTj·T düsT¡ ≈£î\ Ä<Ûës¡+>± e⁄+&˚ Á<äy√´˝“D≤ìï.14 XÊ‘·+ ô|’>± e&û¶πs≥T¢ sê»´y˚T\T‘·THêïsTT. m˝Ÿ$mdt‘√ |ü+|æD° ø£+ô|˙\T Hê\T>∑T $<äT´‘Y |ü+|æD° ø£+ô|˙\T <ëK\T #˚dæq Hê\T>∑T |æ{Ïwüq¢qT dü]ø=‘·Ô πs»sY H˚{Ï Ä<ÛäTìø£ j·TTe‘· m˝Ÿ$mdt $yê<ä+˝À 2002˝À ôV≤’ ø√s¡Tº Ç∫Ãq rs¡TŒqT neT\T #˚j÷· \ì Ç|ü⁄Œ&ÉT |æ|æmô|’ dü+‘·ø±\T #˚XÊsTT. ùd˝Ÿ{≤ø˘‡. O‘·sÔ T¡ «˝À m˝Ÿ$mdt‘√ $<äT´‘Y ø=qT>√\T ˇ|üŒ+<ä+ (|æ|mæ ) #˚dTü ø√yê\ì yÓTT‘êÔìï m|æÁ{≤Hé‡ø√ ˝≤´+ø√≈£î #Ó*+¢ #ê*‡q $<äT´‘Y ø=qT>√\T _\T¢ qT+&ç HÓ\ 30e ‘˚BøÏ yêsTT<ë |ü&ܶsTT.4990. |ü]wüÿ]+#˚+<äT≈£î Çs¡T|üøå±\≈£î ‘·q eTT+<äT Vü‰»¬s’. düTÁ|”+ ø√s¡T˝º À ‘·eT |æ{wÏ Hü é |ü]cÕÿs¡eTj˚T´ |ü+|æD° ø£+ô|˙\T @fi¯fl ‘·s¡ã&ç ô|+&ç+>∑T˝À OHêïsTT. <äTeTTà <ä÷* qT+&ç s¡øDå£ m˝ŸmdtôV≤#Ymdt <Ûsä \¡ Á|üø±s¡+ ndæsú ¡ #ÛêØ\qT |ü]>∑D+Ï #ê\ì Ä<˚•+∫+~. |æ|æm\˝Àì $$<Ûä n+XÊ\≈£î dü+ã+~Û+∫ m|æÁ{≤Hé‡ø√. 2007`08˝À 4. <˚X¯ Ä]úø±_Ûeè~∆ 2008`09 ˝À 7 XÊ‘êìøÏ. $#ês¡D »]–+<äì ‘Ó\T|ü⁄‘·÷ m˝Ÿ$mdt Á|ü‹ì~Û yêsTT<ë\T $<äT´‘YqT O‘·Œ‹Ôì #˚j÷· \ì m˝Ÿ$mdt≈î£ Ä<˚X+¯ Çe«˝Ò<Tä . Á|üsTTy˚≥Tø£s¡D≈£L. eTq<˚X¯ #·]Á‘·˝À Á<äy√´\“D πs≥T 25 XÊ‘·+ es¡≈£î bı+<äT‘·T+<äì uÛ≤$+#êeTì. >∑‘· E˝…’ 5q á 28q Ç∫Ãq O‘·Ôs¡T« <äècÕº´ á |æ{ÏwüHéqT ≈£L&Ü eTT–düTÔqï≥T¢ >∑‘· HÓ\ 24≈£î yêsTT<ë |ü&+ç ~.45 XÊ‘êìøÏ ô|]–+~. düTÁ|”+ ø√s¡T˝º À |æ{wÏ Hü é ù|s¡T‘√ |ü<|˚ <ü ˚ yêsTT<ë\qT yêsTT<ë |ü&+ç ~. Bìô|’ Á{≤Hé‡ø√ >∑‘· HÓ\ ÁbÕC…≈£îº\ $<äT´‘Y ø=qT>√\T ˇ|üŒ+<ë\ (|æ|æm) n+XÊ\≈£î dü+ã+~Û+∫ #Ó*¢+#ê\ì m˝Ÿ$mdt ø√s¡≈£î+&Ü eT<Ûä´+‘·s¡ O‘·Ôs¡T« Çyê«\ì Á{≤Hé‡ø√. qeTà#·÷|ü⁄‘·T+~. U≤sTT˝≤ |ü&ɶ dü+‘√wü|ü&ç+~. j·TT|æm Á|üuTÑÛ ‘·«+ ã]‘Ó–+∫+~. <ëì ø√s¡T‘·Tqï m˝Ÿ$mdt dæús¡ #ÛêØ®\qT ø√s¡sê<äì eT<Ûä´+‘·s¡ O‘·Ôs¡T«qT ≈£L&Ü õ$¬ø ÁbÕC…≈î£ º yÓTT<ä{Ï <äX≈¯ î£ dü+ã+~Û+∫ ô|≥Tºã&ç e´j·÷ìï M{Ïì ‘·j÷· s¡T#˚XÊeTì Á|üø±s¡+ á $yê<ëìï ø=‘·Ô #·≥º+ ($<äT´‘Y #·≥º+. á es¡≈î£ á $#ês¡DqT yêsTT<ë y˚j÷· \ì ø√s¡T‘·÷ yÓTyÓ÷ <ëK\T #˚dqæ ≥T¢ >∑‘· y˚T˝À düTÁ|”+ ø√s¡Tº rs¡TŒ Ç∫Ãq ‘·s¡Tyê‘· HêbòÕÔ‘√ O‘·Ô‹Ô n~Ûø±s¡+ ø£$TwüHé<˚qì düTÁ|”+ ø√s¡Tº >∑‘· e÷]Ã˝À rs¡TŒ Ç∫+~. Á|ü»\ Á|üj÷Ó »Hê\qT $<˚o ô|≥Tºã&ÉT\≈£î dü+øå√uÛÑ+ Á|ü‹ ÁbÕ+‘êìøÏ yê´|æ+∫+~. Hê\T>∑T $<äT´‘Y |ü+|æD° ø£+ô|˙\T <ëK\T #˚dqæ nH˚ø£ |æ{wÏ qü T¢ ø£$TwüH˝é À \_Û+#·qTHêïsTT. mdtmdt◊ XÊK\÷ ˇø£ ìØí‘· düeTj·T+˝À ø±s¡´Áø£e÷\T s¡÷bı+~+#ê\Hêïs¡T. 4q ‘·q yê<äq\qT <ëK\T #˚d+æ ~. e+{Ï XÊK\T ìØí‘· düeTj·T+˝À ø±≈£î+&Ü ‘·ìF\T ô|≥Tºã&ç<ë] Ä]úø£ $<Ûëq+˝À düTìï‘· Á<äy√´\“D+ Ä]úø£ e´edüú $~Û+∫q≥Tº ‘Ó*bÕs¡T. ô|q¸Hé s¡+>±\qT $<˚o ô|≥Tºã&ÉT\≈£î n|üŒ–+#ê\˙. $<˚o.µµ ªªj·TT|æm Á|üuÛÑT‘·«+ ô|<ä›\T>±˙. 10 k˛eTyês¡+. ô|≥Tºã&ÉT\ sêø£b˛ø£\ô|’ ø£+Á{À\T e⁄+~. düTÁ|”+ ø√s¡Tº rs¡TŒ‘√ πs»sYqT e÷¬sÿ{À¢øÏ Á|üy˚X¯ô|{Ϻ+~. ô|H’ò êì¸jT· ˝Ÿ s¡+>∑+‘√ düV‰ü nìï s¡ø±\ dü+düÿs¡D\T neT\T #˚j÷· *‡q nedüsêìï Ç{°e* |ü]D≤e÷\T eTT+<äT≈£î ‘Ó#êÃsTT. Ä düeTj·T+˝À |æ$dæ ô||’ ⁄ü \ô|’ 12 XÊ‘·+ ùd˝Ÿ‡ {≤ø˘‡ O+&˚<ìä ∫qï∫qï j·÷»e÷Hê´\T @sêŒ≥T #˚ùd mdtmdt◊ j·T÷ì{Ÿ\≈£î n~Ûø£ es¡≈£î Ä+<√fi¯qø£s¡eTì.25 \T |ü\T≈£î‘·THêïsTT. mdtmdtdæ j·T÷ì≥¢˝À $$<Ûä XÊK\T eØZø£s¡DqT $$<Ûä Ä]úø£y˚‘·Ô\T $$<Ûä s¡ø±\T>± Á|ükÕÔ$düTÔHêïs¡T. ø=qT>√fi¯ó¢ ô|]– Ä]úø£ n_Ûeè~∆ ô|s¡T>∑T‘·T+<äì Á|üuTÑÛ ‘·«+ uÛ≤$+∫+~. ÇHéf…ø˘‡ ÇHé 3030 yÓTTu…’˝Ÿ yÓTTu…˝’ Ÿ s¡+>∑+˝À |æ{Ïwüq¢ $#ês¡D˝À m|æÇÄsYdæ ÁbÕ<Ûëq´‘· ˝Ò$T{Ï? m+ y˚DT>√bÕ\sêe⁄ ø£$TwüHé m|æÁ{≤Hé‡ø√qT Ä<˚•+∫+~. ˝≤´+ø√ |æ|mæ øÏ dü+ã+~Û+∫ n$ <ëK\T #˚dqæ s¬ +&ÉT |æ{wÏ qü q¢ T sêVüQ˝Ÿ Á<ë$&é. Ä]úø£ #·÷&É{≤ìøÏ Á|üuTÑÛ ‘·«+ |üqTïsêsTTr\T Ç∫Ã+~. |æ$dæ ô|’|ü⁄\≈£î Hê\T>∑T XÊ‘·+ yê´{Ÿ {≤ø˘‡qT ÇHéôdŒø£ºsY. |æ$dæ Ç+&ÉÁd”˝º À 2002˝À ◊<äT XÊ‘·+ ¬s’‘·TyêØ yê´bÕs¡+ O+&˚<äì H˚&ÉT 35 XÊ‘êìøÏ ‘·÷s¡TŒ. yê{Ïô|’ ≈£L&Ü ø£$TwüHé qT+&ç #˚|ü{Ϻ+~. Á|üsTTy˚{°ø£]+#ê\˙ eT÷´#· Te˝Ÿ |òü+&釽À ô|{Ϻk˛Ô+~. Äj·Tq Ç+&ÉÁd”ºdtqT >∑T]Ô+∫ yê{ÏøÏ nedüs¡yÓTÆq ø±]à≈£î\qT Á|ü‘˚´ø£ •ø£åD XÊ‘·+ es¡≈£î O+fÒ q&ç#˚ Á<äy√´\“eTì. eTs√ bÕ´πøJ˝À á <Û√s¡DÏ düŒwü+º >± ø£q|ü&TÉ ‘√+~. ø±˙ n_Ûeè~∆ »]– qT+&ç ãj·T≥|ü&Ü\Hêï m≈£îÿekÕúsTT Ä]úø£ ô|s¡T>∑T‘·T+~. Hê\T>∑T $<äT´‘Y |ü+|æD° ø£+ô|˙\T <ëK\T #˚dæq |æ{Ïwüq¢≈£î |ü+|æD° ø£+ô|˙\T <ëK\T #˚dqæ |æ{wÏ Hü ôé |’ ≈£L&Ü ø£$TwüHé Çìï e÷kÕ\T>± 31q. ø£$TwüHé˝À 2005˝À |æ{ÏwüHé <ëK\T #˚dæ+~. Á<äy√´\“D πs≥T˝À ‘ês¡‘·e÷´\qT $$<Ûä s¡ø±\ ÁX‚DT\˝À ∫ qï ‘·s¡Vü‰ |ü]ÁX¯eT\≈£î eT]ìï sêsTTr\T n+~+#ê\ì ø±]à≈£î\≈£î •ø£åD \_Û+#·&É+ ˝Ò<äHêïs¡T. |ü+|æD° ø£+ô|˙\T n<äq+>± #Ó*¢+#ê\ì õ$¬ø yÓ÷≥˝Ÿ Áu≤+&ç+>¥‘√ n+<ë*‡ O+<äì m˝Ÿ$mdt Á|ü‹ì~Û Hê\T>∑T yêsê\ düeTj·T+ Çyê«\ì $#ês¡D »s¡bÕ\ì >∑‘· Ä>∑düTº qT+&ç Á|üC≤X¯øÏÔ Á|ü‘˚´ø£ Á|ü‹ì~Û. á yê<äq ‘·|üŒì ‘·<äq+‘·s¡ Ä]úø£ y˚‘\Ô· T dæ<ë∆+rø£]+#ês¡T. yêdüÔe+>± #·÷&Ü*‡+~ e#˚à neø±X¯+ e⁄+~. <ëìô|’ ôV’≤ ø√s¡Tº. |æ|mæ ô|H’ H’Ó ê ø£$TwüHé ãVæ≤s¡+>∑ $#ês¡D »s¡T|ü⁄‘T· +<ë n<˚$<Ûä+>±. á Á<äy√´\“D+ p˝…˝’ À m≈£îÿe>± ‘Ós¡∫Oqï≥¢sTT‘˚. ÁbÕC…≈£îº \_∆ bı+<äT‘êj·THêïs¡T. eTÚ*ø£ düs¡T≈£î\ <Ûäs¡\‘√ BìøÏ ô|<ä›>± dü+ã+<Ûä+ ˝Ò<äT. bÕ+&ç#˚Ã] qT+∫ rdüTø=düTÔHêïeTHêïs¡T. düTÁ|”+ ø√s¡T˝º À ø=+<äsT¡ ø£$TwüHqé T ø√s¡T‘·÷ ˝ÒK\T sêXÊs¡T. Ä wü÷dt ≈£L&Ü u≤¢ø˘. eT] ø=~› e÷kÕ\ ÁøÏ‘+· <ëK\T #˚dqæ eTs√ |æ{wÏ Hü qé T ≈£L&Ü ø£$TwüHé $#ês¡D≈£î ≈£L&Ü s¡÷bı+<ësTT. ô|q¸Hé dü+düÿs¡D\qT ≈£L&Ü neT\T nsTTHê #Ó’Hê Á|ü|ü+#·+˝À Hê˝ÀZ n‹ô|<ä› Ä]úø£ e´edüú>± m~–+~. düTÁ|”+ ø√s¡T˝º À ‘·eT |æ{wÏ Hü é C≤_‘ê˝À #˚]+<äì. ø£$TwüH˝é À Á{≤Hé‡ø√ >∑‘+· ˝À <ëK\T Çìï Á|ü‘´˚ ø£‘\· T ø£*–q á yÓTTu…˝’ Ÿ <Ûsä ¡ s¡÷. á düMTø£å $&ÉT<ä\ eTT+<äT s√CÒ Çq÷‡¬sqT‡ Á|üuÛÑT‘ê«\T ‘·\ô|{Ϻq ‘·s¡Vü‰ dü+düÿs¡D\qT #Ó’Hê <˚X¯+ neT\T #˚j·T˝Ò<äT. Áô|y’ ≥˚ T $<äT´‘Y ˝Ò≈î£ +&Ü |üP]Ô dæsú ¡ #ÛêØ®\qT m˝Ÿ$mdt≈î£ #Ó*+¢ ∫ rsê*. ÇHéø£+{≤ø˘‡. 16 XÊ‘·+ ˝≤uÛÑ+ #Ó*¢+#ê\ì. <˚X¯ Á|üjÓ÷»Hê\ ø£+fÒ Á|üsTTy˚{Ÿ ø±s=Œπs{Ÿ Á|üj÷Ó »Hê˝Ò Á|üuTÑÛ ‘ê«ìøÏ Á|üsTTy˚≥T ø±s=Œπs≥T dü+dü\ú Á|üj÷Ó »Hê\T ø±bÕ&É≥+˝ÀH˚ n~ eTTì–b˛sTT+~. Á{≤Hé‡ø√. Á|üuTÑÛ ‘·« dü\Vü‰<ës¡T¢ >±˙ u≤´+øÏ+>¥. n˝≤. dü+øå√uÛÑ düeTj·T+˝À ≈£L&Ü Á|üuÛÑT‘·«s¡+>∑ dü+düú\ ˇø£ |üøÿ£ q <Ûsä \¡ T ‘·>≥Z∑ + ˝Ò<Tä .2012 <ëø± nyÓT]ø± ø√\Tø√˝Ò<ìä yês¡\Ô T e#êÃsTT. Ç<ä+‘ê Ä]úø£ dü+øå√uÛ≤ìï m<äTs=ÿ+{≤ìøÏ dü+düÿs¡D\T neT\T #˚j÷· \ì ì»eTqT≈£îHêï. ôdŒÁø£º+ <ëK\T #˚dæq Hê\T>∑T |æ{Ïwüq¢˝À $#ês¡D\T á ‘Ó*j·TCÒdæ+~. Ç|ü⁄Œ&ÉT eTq+ Á|üj·T‘·ï+ ø=qkÕ–kÕÔs¡T.500 e÷Á‘·yT˚ . n≥T |æ$dæ Ç+&ÉÁd”º Á<äy√´\“eTì.5 ÇB <˚X+¯ m<äTs=ÿ+≥Tqï Ä]úø£ dü+øå√uÛ+Ñ »ãT“øÏ j·TT|æm Á|üuTÑÛ ‘·«+ m+<äT≈£î Ä]úø£ dü+øå√uÛÑ+˝À ≈£îs¡T≈£îb˛j·÷jÓ÷ #Ó|üŒ˝Ò<äT. á |æ$dæ Ç+&ÉÁd”ºdtqT ô|<ä‘ê&˚|ü*¢˝À @sêŒ≥T #˚XÊeTì ‘Ó*bÕs¡T. Hê\T>∑T ø£$TwüHé˝À ô|+&ç+>∑T˝À Oqï |æ{ÏwüHé≈£î Á|ü‹düŒ+~+∫+~. eTs√ |üø£ÿ $düÔ]+#·+{≤ìøÏ O|üjÓ÷–+#·e#·TÃ.1025 ø√≥¢≈î£ ô|+#·T‘·÷ nqTeT‹+#ê\ì ÁbÕC…≈î£ º j·T»e÷q´+ >∑‘· ø£+ô|˙ esêZ\T ‘Ó*bÕs¡T. ‘ÓdTü +Ô ~. 5q $#ês¡D y˚>∑+>± »s¡T>∑T‘·÷ á HÓ\ 22≈£î ‹]– Á|üeTTK ©yé‡ ø£+ô|˙ ªns¡“Hé πs+CŸµ nH˚ |òü⁄{Ÿy˚sY wü÷dtqT dü+ã+~Û+∫ ø£$TwüHé nqTdü]düTÔqï yÓ’Ks¡T\T á Á|üX¯ï≈£î ‘ê$düTÔHêïsTT. ø√s¡≈î£ +&Ü ø£$TwüHé eT<Û´ä +‘·s¡ O‘·sÔ T¡ «qT Çe«ø£ b˛sTTHê. Á|ü » \ ø=qT>√\T X¯ ø Ï Ô e⁄qï 8. dü«<˚o ô|≥Tºã&ç<ës¡T\T ‘·eT |üs¡düŒs¡ ø=+&ÉHê*øÏÿ eT+<˚ùdÔ Oqï Hê*ø£ eP&çb˛sTTq #·+<ä+>± Ä]úø£ nqTuÛeÑ +˝À ‘˚*+~. 47 y˚\ ø√≥¢ s¡÷bÕj·T\≈£î ô|+#·T‘·T+<ä≥. M{Ï˝À¢ s¬ +&√s¡øy£ TÓ qÆ $#ês¡DqT yêsTT<ë y˚d+æ ~. O*¢>&∑ \¶É T O+&˚~. düTÁ|”+ ø√s¡Tº qe+ãs¡T @&Ü~ <ëK\T #˚dqæ |æ{wÏ Hü ôé |’ ø£$TwüHé $#ês¡DqT #˚|{ü +ºÏ ~. Á|üuTÑÛ ‘·«+ Á|üø{£ +Ï ∫q Ä]úø£ bÕ´πøJ˝À ø£esY #˚jT· ˝Ò<Tä . HÓ\dü] dæsú ¡ #ÛêØ®\qT #˚dqæ |æ{wÏ Hü ˝é À ˝≤´+ø√ øö+≥sY <ëK\T #˚d+æ ~. ]»sY«u≤´+≈£î #Ó|ü⁄Ôqï~. n+<äTø£H˚ ô|ò’Hêì¸j·T˝Ÿ s¡+>∑ dü+düÿs¡D\ Á|üyX˚ ô¯ |{Ï+º ~. $T–*q yÓTT‘êÔìï ≈£L&Ü $TqVü‰sTT+#·T ø=+{≤eTì n‹y˚>+∑ >± n_Ûeè~∆ #Ó+<äT‘·Tqï dü+dü˝ú À ÇHéfø… ‡˘ ˇø£≥ì #ÓbıŒ#·TÃ. ø£$TwüHé $#ês¡DqT ôdô|+º ãs¡T 6≈£î yêsTT<ë #˚dTü HÔ êï.n»jYT≈£îe÷sY j·TT|æm Á|üuTÑÛ ‘·«+ ô|<ä\› T>±˙. ì‘ê´edüs¡ m≈£îÿe>± ‘Ós¡∫ e⁄qï≥¢sTT‘˚ m≈£îÿe>± qwüº+ dü+düÿs¡D\T ‘·|Œü e+≥÷ yê{Ïì neT\T #ù̊d Á|üuÛÑT‘·«s¡+>∑ dü+düú\qT |ü⁄qs¡T<ä›]+#·e#·TÃ. Ç~ á HÓ\ |üP]Ô>± ˝…<sä ‘Y √ düeT]Œ+#ê\ì ø£$TwüHé >∑‘· pHé 23q H√{°dTü Ç∫Ã+~. Äô|’q O+fÒ Ä]úø£ e´edüúqT Á|üe÷<äø£s¡eTì >∑Ts¡TÔ #˚XÊs¡T. 10 XÊ‘·+ es¡≈£î O+fÒ |ü]¬>‘˚Ô Á|üC≤X¯ø‘ÔÏ √ e÷{≤¢&Üs¡T. |üP]Ô>± dü+düÿs¡D\T neT\T#˚dqæ nyÓT]ø±. Ä]úø£ dü+øå√uÛ≤ìï. Ä&çj÷Ó . 24q. |ü+|æD° ø£+ô|˙\T yêsTT<ë ø√sêj·Tì.490 m˝Ÿ$mdt Á|ü‹ì~Û ‘Ó*bÕs¡T. _õHÓdt ôd+{ÏyÓT+{ŸqT ì\u…{≤º\Hêï. ø=‘·Ô>± mdtmdt◊ j·÷»e÷Hê´\T Çã“+<äT\T m<äTs=ÿ+≥THêïj·THêïs¡T. dæ+–˝Ÿ $+&√ <ë«sê nìï ô|]π> dæú‹˝À Á<äy√´\“D πs≥T ô|s¡T>∑T<ä\ Ä]úø£ e´edüúqT Çã“+~ ø±<äHêïs¡T. n|üŒ–+#ê\˙. düs¡|òüsê #˚j·÷\ì >∑‘+· ˝À ôV≤’ ø√s¡Tº qT+&ç ùdº O‘·sÔ T¡ «\qT bı+<ësTT. <ëì‘√ |ü+|æD° ø£+ô|˙\T ≈£L&Ü n‘·<Tä ≈£î |ü≥Tº|≥ü ≈º î£ +&Ü s¡÷. ø±s¡¢. Á|üsTTy˚{ø° ]£ +#ê\˙ #ÓbÕŒs¡T. n‘·´~Ûø£ HêD´‘ê Á|üe÷D≤\T ø£*–q kÂ+&é dædyºü Té ‘√ $#ês¡D≈£î #˚|ü&ÉT‘·Tqï rs¡T. Á<äy√´\“D #·\Hêìï e÷¬sÿ{Ÿ X¯≈£îÔ\qT e~*y˚ùdÔ Á<äy√´\“DeTì (zô|Hé ÇHéù|ò¢wüHé). yêsTTdt. $ìjÓ÷>∑<ës¡T\≈£î $ì|æ+#˚+<äT≈£î düeTj·T+ Çyê«\ì eT∞fl ø√sês¡T. ≈£Ls¡>±j·T\ <Ûsä \¡ T ‘·>øZ∑ b£ ˛e≥y˚T BìøÏ ø±s¡D+. HÓ\≈£î 35 ≥qTï\ O‘·Œ‹Ô »s¡T>∑T‘√+<äì. Ä]úø£ dü+øå√uÛ+Ñ düeTj·T+˝À ≈£L&Ü ô|≥Tºã&ç<ës¡¢ ˝≤uÛ≤\T ‘·>≈Z∑ î£ +&Ü Á|üjÓ÷»Hê\ ø√düy˚T OeTà&ç>± á dü+düÿs¡D\ ø√dü+ |ü≥Tº|ü&ÉT‘·THêïs¡T. Çmdt◊ ôd+Á≥˝Ÿ m¬ø’‡CŸ. n+<äTø£ì Á|üuÛÑT‘·«+ ô|<ä› m‘·TÔq ô|≥Tºã&ÉT\T ô|fÒº+<äT≈£î ø±s¡D+>± e∫Ãq e÷qdæø£ Ä+<√fi¯q e\¢H˚ Ä]úø±_Ûeè~∆ πs≥T eT]+‘· |æ. ˝≤´+ø√ y˚d+æ ~. á Ä]úø£ dü+e‘·‡s¡+˝À eTÚ*ø£ s¡+>±˝À¢ ô|≥Tºã&ÉT\ ø√dü+ s¡÷. ]»s¡T«ì<ÛTä \T e⁄HêïsTT. 5 uÛ≤s¡‘Y |æ$dæ Ç+&ÉÁd”ºdt &Ó’¬sø£ºsY ø√≥¢ yÓTVü≤sYu≤u≤ $»„|æÔ #˚XÊs¡T. á yÓTT‘êÔìï ‹]– |üqTï>± #Ó*¢+#ê*‡ O+≥T+<äHêïs¡T.272. $~Û+∫+<äì nHêïs¡T. dæ<ä∆+>± ˝Ò<äT. Ç~ á HÓ\ 30e ‘˚BøÏ yêsTT<ë |ü&ç+~. eTs√yÓ|’ ⁄ü ø±≈£î+&Ü ‘êeTT n&ÉT|¶ &ü qç +<äTH˚ |ü•ÃeT <˚XÊ\ ô|ò’Hêì¸j·T˝Ÿ s¡+>∑+‘√ düVü‰ ø°\ø£ 2011. eT]ø=ìï n+XÊ\≈£î dü+ã+~Û+∫ ‘·q≈£î s¡÷. dü+düÿs¡D\T neT\T #˚j·Tì Ä]úø£ n_Ûeè~∆ ø±yê\Hêï u≤´+øÏ+>¥. á $yê<ä+ |ü]wüÿ]+#˚+<äT≈£î Áô|y’ ≥˚ T ‘Ó*bÕs¡T. 2002 dü+e‘·‡s¡+˝À mdtmdt◊ j·T÷ì{Ÿ>± uÛ≤s¡‘Y <ë«sê |ü]ÁX¯eT\ XÊK n+~ùdÔ Ç≥T ìs¡T<√´>∑T\T. Ä]úø£ dü+øå√uÛÑ+ n_Û e è~∆ ne⁄‘· T +~. Ç+ø√ |üøÿ£ q ObÕ~Û b˛‘·Tqï~. O‘·Œ‹Ô #˚düTÔHêïeTHêïs¡T. Ä HÓ\ 23≈£î ø£$TwüHé $<äT´‘Y O‘·Œ‹ÔøÏ m˝Ÿ$mdt≈£î Ä<˚X¯+ Çe«ì Á{≤Hé‡ø√. Á|ü‹bÕ<äq\÷ e⁄HêïsTT. eTVü‰sêh. ÁuÖHé ø£\sY‡˝À O+{≤sTT. $<Ûä+>± O+≥THêïsTT. 20 m+m+ qT+∫ 200 yÓ\&¢ +ç #ês¡T. ˙s¡T. ‘·q e<ä›qTqï ì<ÛäT\qT Á|üsTTy˚≥T ø±s=Œπs{Ÿ dü+düú\≈£î dæ<|∆ä &ü ˝É <Ò Tä .20 ObÕ~ÛøÏ m≈£îÿe neø±X¯+ e⁄+&˚ eTÚ*ø£ s¡+>±˝À¢ ô|≥Tºã&ÉT\T ô|{Ïqº <ëK˝≤\T Á|ü O+&Ü\+fÒ dü+düÿs¡D\qT y˚>e∑ +‘·+ #˚j÷· *.33 XÊ‘·+ qT+&ç qe+ãs¡T≈£î e#˚Ã≥|üŒ≥øÏ 10. Çq÷‡¬sHé‡. s¡TD Á<äy√´\“D+ ˝≤+{Ï$ Á|ü#ês¡+˝À OHêïsTT. m<äTs=ÿ+{≤ìøÏ s¬ +&ÉT dü+e‘·‡sê˝À¢ Ks¡Tà ˝Òe⁄. M{Ï <Ûäs¡ s¡÷. düTÁ|”+ ø√s¡T˝º À á e´eVü‰s¡+ yêsTT<ë $<äT´‘Y |ü+|æD° ø£+ô|˙\‘√ ≈£L&çq Ä+Á<ÛÁä |ü<X˚ Ÿ $<äT´‘Y düeTq«j·T ø£$T{° |ü+|æD° ø£+ô|˙\T <ëK\T #˚dæq |æ{Ïwüq¢˝À $#ês¡D »]ù|+<äT≈£î Á|üeTTK õ˝…¢{Ÿ Ç+&çj·÷ |ü&ç+<äì.