You are on page 1of 6

BNH HC VNG MC TRUNG TM THANH DCH (Central serous chorioretinopathy) y l mt bnh c bit ti t lu.

. T trc n nay bnh c gi vi nhiu tn khc nhau: - Vim vng mc trung tm ti pht (Von Graefe, 1866). - Vim vng mc trung tm (Asayama, 1898). - Vim hc vng mc trung tm thanh dch: Uhthoff (1912); Hasuda (1914), Fuchs (1916); Kitahara (1932). + Bong vng mc dt nguyn pht vng hong im (Walsh v Sloan, 1934). + Bnh vng mc trung tm thanh dch (Dorne, 1971 v Coscas, 1972). Do bnh nh hng c hc mc v vng mc thut ng thng c s dng hn ngy nay l bnh hc vng mc trung tm thanh dch. Bnh hc vng mc trung tm thanh dch c trng bng s xut hin mt bng thanh dch ca vng mc cm th do bin i hng ro hoc cc chc nng bm biu m sc t vng mc. I. LM SNG. y l bnh ca ngi tr v trung nin (t 30 50 tui) nam gp nhiu hn n vi t l nam/n l 10/1; i b phn b mt mt, song cng c mt t l nht nh b c hai mt. Bnh c tnh ti pht, nhiu tc gi bo co t l ti pht l 30% trong vng 2 nm. Ngi ta chia bnh hc vng mc trung tm thanh dch thnh 4 th ch yu da vo hnh nh chp mch hunh quang vng mc Bnh hc vng mc trung tm thanh dch in hnh Th bong biu m sc t n thun Bnh hc vng mc trung tm thanh dch khng in hnh Bnh biu m sc t vng mc to lan 1.1. Triu chng c nng. Cc hnh thi lm sng c triu chng c nng gn ging nhau. Ch biu hin nhng triu chng c nng khi bng bong thanh dch lan ti vng trung tm biu hin bng hi chng hong im. Hi chng hong im: Nhn m: Th lc gim khng hon ton ging nhau, thng gim cn 5/10 6/10; giai on u, dng knh vin + 0,5D 1 + 1,5D th lc tng. C hin tng gi vin th do vng mc b i ln bi dch r di vng mc. nhng bnh nhn ti pht nhiu ln th lc c th ch cn 1/10 hoc thp hn. - m im trung tm: Bnh nhn thy c m m hoc ti trc mt. m im xut hin do ri lon c nng ca t bo nn, n b tch ra khi biu m sc t bi dch r v trao i dinh dng gia t bo nn vi mao mch hc mc b nh hng. - Nhn vt bin dng, mo, cong, thu nh v xa ra. Dng li Amsler khm s thy cc ng thng b cong, mo m, thng c c m im. - Ri lon sc gic: Ri lon sc gic trc xanh vng l triu chng sm nht ca bnh, tn ti lu, khi bnh n nh, ri lon sc gic vn cn trong khong 2 3 thng. N c gi tr trong

chn on, theo di tin trin v tin lng ca bnh: khi bnh gim ri lon sc gic cng gim, nu bnh ti pht nhiu ln, ri lon sc gic trc xanh vng s tn ti mi mi. - Thch ng sng ti gim st: Test lo hong im: Chiu sng vng hong im trong 30 giy vi my soi y mt thng thng. o th lc trc v sau khi lm test. Bnh thng sau 30 50 giy, th lc hi phc bng trc khi lm test. Trong cc bnh hong im, th lc hi phc chm hn ngi bnh thng 4 5 ln. 1.2. Triu chng thc th v cn lm sng. 1.2.1. Bnh hc vng trung tm thanh dch in hnh. * y mt. - Hong im sm mu, gim hay mt nh trung tm. - Du hiu chnh l bong thanh dch vng mc vng hong im (bng gia lp vng mc cm th v biu m sc t bi mt lp dch trong) kch thc thng khong 2 3 ng knh a th, b ca vng bong nghing v ho nhp dn vi vng vng mc xung quanh cn nguyn vn. - Soi lp th vi n khe, knh Goldmann, knh Hruby hoc knh Volk 60D 90D gip nhn thy vng bong r hn, ngoi ra n cn gip loi tr mng tn mch hc mc cng xy ra ng thi. Trn bng bong ny c th thy nhng chm ta mu vng nht, nh nh u kim, tch bit nhau, ranh gii r rng, khng c khuynh hng kt nhp li. Cc chm ta khng c ngay t nhng ngy u b bnh m xut hin sau vi tun tin trin (theo Dorne, 1971: thng l sau 4 tun). Ch : Nu c ln ri lon sc t, tn mch hay xut huyt nn ngh n phi hp bnh khc ca vng hong im. * Cc triu chng m tnh: - a th: Bnh thng. - H mch vng mc: Bnh thng. - Vng mc ni khc: Bnh thng, vng mc trong. S gim th lc nng lu di (1/10) c lin quan n s tn ti ca ph hong im dng nang, thoi ho biu m sc t v tn mch hc mc. Khng ph, khng c sc t, tn mch, so hoc xut huyt di vng mc. - Dch knh: Bnh thng. * Chp mch hunh quang: Mch k hunh quang gp phn quan trng trong chn on xc nh bnh, c bit trong nhng trng hp triu chng soi y mt khng in hnh. Hnh nh thng gp nht l mt chm nh, tng hunh quang t bnh din su do r t biu m sc t vng mc, n xut hin sm, cng v sau cng tng dn v m v din tch. Cht hunh quang to lan vo khoang di vng mc, c th hnh trn, hnh chi lng hay vi nc. Bng bong thanh dch c ranh gii thy r di nh sng qua filtre (phin) lc cho mu xanh lc. Trong qu trnh chp mch hunh quang, th sm n th hin l mt vng gim hunh quang

do hiu ng che lp hunh quang ca hc mc. n th mun, n li l mt vng tng hunh quang nh do hin tng khuch tn dn cht Fluorescein t im r vo khong di vng mc. * Chp ct lp vng mc bng OCT: (OCT : Optic Coherence tomography - chp ct lp bng nh sng c kt). Bong thanh dch vng mc nhn cm biu hin bng hnh nh gim tn hiu hnh thu knh, c th km theo hnh nh bong biu m sc t vng mc (gim tn hiu di lp tng tn hiu ca biu m sc t) vi kch thc 3 chiu. 1.2.2. Th bong biu m sc t n thun. * Triu chng c nng: Nu v tr bong biu m sc t khng ti vng hong im, bnh nhn s khng c hi chng hong im. * y mt: Hnh nh in hnh ca bong biu m sc t l nhng tn thng hnh trn, mu vng xm, b r, nm su ti lp biu m sc t, i nh vng mc. * Hnh nh chp mch hunh quang: Tng hunh quang t rt sm, vi cng tng dn, ranh gii r, khng thay i kch thc theo thi gian, khng c hin tng khuch tn th mun. * OCT Cho hnh nh mt lp tng tn hiu ca biu m sc t v gim tn hiu hnh thu knh di ca khi dch di biu m sc t vng mc. 1.2.3. Bnh hc vng mc trung tm thanh dch khng in hnh. * y mt: C th thy bong thanh dch vng mc cm th, bong biu m sc t vng mc, nhng bin i ca biu mi sc t vng mc. * Hnh nh chp mch hunh quang: - C th khng thy im r. Ngi ta cho rng n qu nh hoc b che lp, hoc so ho. Trn thc t t 2 n 6 tun, im r c th mt i. - Hoc im r mt ln c th gy gi tn mch di vng mc. - C th km theo hnh nh bong biu m sc t hoc km theo hnh nh bin i biu m sc t. * OCT: C s tn ti vng gim tn hiu th hin c bong thanh dch vng mc hoc bong biu m sc t, lp tng tn hiu ca biu m sc t. 1.2.4. Bnh biu m sc t vng mc to lan. Thng gp nam gii, tui trn 40, bnh c tnh cht mn tnh vi nhiu t ti pht lin tip, tin lng v th lc xu. * Triu chng c nng: Nhng du hiu chc nng bin i rt r vi th lc gim nhiu, nhn hnh b bin dng v thu nh, test Amsler cho thy m im trung tm r cng hin tng nhn mo hnh.

* y mt: Bong thanh dch vng mc thng thp, c nhiu , kh pht hin, gp nhiu vng quanh a th hn vng hong im. * Chp mch hunh quanh: C nhiu im khuych tn cht mu mn tnh, thng hot tnh thp (him gp hnh nh chi lng, vi nc). Thng phi hp vi bong biu m sc t, tun hon hc mc bnh thng. Nhng mng ln bin i biu m sc ti a dng v nhiu a n hnh nh ui sao chi vi im khi pht ti a th. * OCT: C s gim tn hiu ca lp thanh dch mng lan to di vng mc hoc di biu m sc t, tng tn hiu ca biu m sc t, c th bin i chiu dy ca biu m sc t v vng mc. 2. Tin trin, tin lng. Tin lng: - Tin lng tt nu b ln u tin v th lc > 6/10. - Tin lng xu nu bnh ti pht, c nhiu v tr bong thanh dch, bnh ko di. hu ht nhng mt b bnh hc vng mc trung tm thanh dch (80- 90%) tri qua qu trnh t bt li ch r r, t tiu dch di vng mc v t hi phc th lc trong vng 1 6 thng sau khi pht triu chng, mc d c s bin i nh v th gic mu hay nhy cm tng phn. Th lc sau cng thng rt tt vi khong 90% bnh nhn t th lc sau vng = 5/10 v nhng khim khuyt th lc cn li c th tip tc c ci thin cho n 1 nm. Tuy nhin, mt th lc nng c bo co 5% s bnh nhn v nhiu mt (40 50%) b ti pht mt hoc nhiu ln. Bnh hc vng mc trung tm thanh dch mn tnh l mt dng nng v him gp hn, c c im: + Hay gp ngi Chu . + Tui trn 50. + Chc nng th gic gim nhiu. + Tin trin mn tnh. + Ti pht lin tc. C nhiu yu t nguy c nh: cao huyt p, s dng corticoide, thuc hng tm thn hn so vi nhng bnh nhn b bnh vng mc trung tm thanh dch kinh in. Trn lm sng: thy c s phn b rng ca nhng bong biu m sc t nh, km theo nhng vng teo biu m sc t nh, km theo nhng vng teo biu m sc t, chp mch hunh quang thy tng hunh quang khng ng u, im r mn tnh, nhiu im r, phi hp vi bong biu m sc t. Bnh cn c t tn l bnh l biu m sc t vng mc to lan. 3. Bnh sinh. * Tn thng hng ro mu vng mc ngoi: - Mng y ca biu m sc t khng cn dnh vo lp collagen ca mng Bruch bn di, do biu m sc t khng cn bnh thng hoc do lp mao mch hc mc b tn thng. - Bong biu m sc t vng mc khu tr lm cho cht dch thot vo khoang di vng mc, v

bong thanh dch vng hong im xy ra. Bnh nhn b bong thanh dch ln nu l r nhiu. - Nhiu t bnh ti pht, c th gy mt b tr biu m sc t vng mc (bnh l biu m sc t vng mc to lan). Bnh c khuynh hng bong hong im ti pht v mt th lc vnh vin. * Nhng yu t thun li hoc lm nng thm bnh: - Nhn cch nhm A: Cc nghin cu cho thy a s bnh nhn b bnh hc vng mc trung tm thanh dch c biu hin d xo trn tm l, khng n nh tinh thn, d b stress cng nh tnh t pht v d b iu khin cao. - Vai tr c hi ca corticoide: Nhiu tc gi ch ra rng cc nguyn nhn lm tng steroid ni sinh ( Stress cm xc, thai k, nhn cch type A, hi chng Cushing) hoc ngoi sinh (iu tr bng corticoide, cy ghp c quan) l nhng yu t thun li hoc lm nng thm bnh hc vng mc trung tm thanh dch cortison qu mc c th lm tn thng hng ro mu vng mc ngoi; gy nn s d v ca mao mch v tng tnh thm, tng p lc mch mu mao mch hc mc dn n r r dch vo khoang di vng mc. 4. Chn on phn bit. * Vim hc vng mc trung tm: Soi y mt s thy nhng vim hc mc mu vng trng thnh tng m, tng m. Vng mc tng ng vi vng vim ph n nhiu, to lan, khng thnh qung. C ri lon sc t, c dch knh km theo. * Thoi ho Stargard: L thoi ho bin m sc t vng hong im, bnh c tnh di truyn, tn thng c 2 mt v i xng, thng xut hin tui thiu nhi. Th lc gim dn, th lc mu gim vi mu v xanh ri n mu vng. m im trung tm xut hin sm, c khi cha thy tn thng y mt. y mt: Vng hong im ph n nh, c nhng chm xm, vng, nu t thnh m b khng r nh m bi trn nn ng nh vng nh kim nh, kch thc t 1/2 n 3 ng knh gai th, hnh trn hoc bu dc. * Thoi ho hong im tui gi: Bnh nhn trn 50 tui, c Drusen, tn hi biu m sc t, c th c mng tn mch hc mc, thng c hai mt. 5. iu tr. 5.1. iu tr ni khoa. Khi bnh nhn c chn on bnh hc vng mc trung tm thanh dch m ang iu tr steroid, nn cn nhc gim liu hoc ngng steroid. Acetazolamide (fonurit) 0,25g ngy 2 3 vin trong 5 7 ngy. Thuc c tc dng lm tng s vn chuyn ion v dch qua biu m sc t, do rt ngn thi gian tiu dch di vng mc. * Thuc u trng: Glucose 30% x 20ml tim tnh mch chm hng ngy hoc Mannitol 20% x 50ml tim tnh mch. Cc thuc tng cng tun hon:

* Thuc gin mch: Dng mt trong s cc thuc sau: - Tolazolin (Divascol): 0,01 x 1 ng tim hu nhn cu ngy 1 ng trong 5 10 ngy. - Vastarel (trimetazidin) 20mg ung ngy 2 3 vin. - Vitamin PP 0,05g ngy 3 4 vin ung sau ba n. - Ch phm chit t cy Bch qu: Tanakan ngy 2 vin, Giloba ngy 1 vin ung, - Duxil ngy 2 vin ung. t iu tr 15 20 ngy. 5.2. Quang ng laser. * Ch nh: Bong thanh dch vng mc c km theo mt trong cc yu t: - Bnh nhn c nhng im r r xc nh r, trn 500 micromet t vng v mch fovea. - Ti pht nhiu ln vi gim th lc nhiu hoc nhn bin hnh. - Bin i vi cu trc hong im nh ph dng nang. - Bong vng mc xut tit hoc mt b tr biu m sc t. - C tn hi th lc vnh vin do nhng t bnh trc y mt bn kia. * Chng ch nh: - im r hunh quang cch trung tm hong im 400 mm, st hay trong vng v mch. - im r hunh quang ngay st a th.