P. 1
The Atomic Energy Organization of Iran (AEOI) a-10!1!51-621f048

The Atomic Energy Organization of Iran (AEOI) a-10!1!51-621f048

|Views: 11|Likes:
Published by Constitutionalist
Atomic Energy Organization of Iran - AEOI Iran's Nuclear Program - Reports in Persian with some English. Note: Sources are from Western Publications. They have much of what they need from Western sources to create nuclear terror.
Atomic Energy Organization of Iran - AEOI Iran's Nuclear Program - Reports in Persian with some English. Note: Sources are from Western Publications. They have much of what they need from Western sources to create nuclear terror.

More info:

Categories:Types, Research
Published by: Constitutionalist on Aug 07, 2012
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

09/25/2012

pdf

text

original

ﻪﺘﺴﻫ نﻮﻨﻓ و مﻮﻠﻋ ﻪﻠﺠﻣ يا J. of Nuclear Sci. and Tech.

هرﺎﻤﺷ 53 تﺎﺤﻔﺻ ، 56 - 51 ، 1389 No. 53, pp. 51-56, 2010

Sci. and Tech. note
ﻲﻨﻓ و ﻲﻤﻠﻋ ﺖﺷاددﺎﻳ

ﻢﻴﺑﺮﺘﻳا ﻲﻟﻼﺣ جاﺮﺨﺘﺳا ﺮﺑ ﺮﺛﺆﻣ يﺎﻫﺮﺘﻣارﺎﭘ ﻲﺳرﺮﺑ (Yb) ﮓﻨﺴﻧﺎﻛ ﻲﻳﻮﺷوﺮﻓ لﻮﻠﺤﻣ زا
ﻲﻟﺎﻣﻮﻧآ 5 ﺪﻨﻏﺎﺳ

ﻣ ﻲﻬﻠﻟاﺪﺒﻋ دﻮﻤﺤ
1
، راﺪﻤﻠﻋ ﺪﻴﻌﺳ ﻲﻧﻼﻴﻣ *
2
، ﻲﻨﻴﻠﻛ داﻮﺟﺪﻤﺤﻣ
1
، يدﺰﻳ هدازﺪﻤﺻ ﺎﺿرﺪﻤﺤﻣ
1

1 - هوﺮﮔ ،نﺪﻌﻣ ﻲﺳﺪﻨﻬﻣ ﺶﺨﺑ ،ﻲﻧﺪﻌﻣ داﻮﻣ يروآﺮﻓ ،سرﺪﻣ ﺖﻴﺑﺮﺗ هﺎﮕﺸﻧاد ،ﻲﺳﺪﻨﻬﻣ و ﻲﻨﻓ هﺪﻜﺸﻧاد ﻲﺘﺴﭘ قوﺪﻨﺻ : 143 - 14115 ، ناﺮﻬﺗ - ناﺮﻳا
2 - ﻪﺘﺴﻫ ﺖﺧﻮﺳ ﻪﺧﺮﭼ هﺪﻜﺸﻫوﮋﭘ ﻪﺘﺴﻫ نﻮﻨﻓ و مﻮﻠﻋ هﺎﮕﺸﻫوﮋﭘ ،يا ﻲﺘﺴﭘ قوﺪﻨﺻ ،ناﺮﻳا ﻲﻤﺗا يژﺮﻧا نﺎﻣزﺎﺳ ،يا : 8486 - 11365 ناﺮﻳا ـ ناﺮﻬﺗ ،

هﺪﻴﻜﭼ : رد يزﺎﺳرﺎﻴﻋﺮﭘ و لﺎﺼﺤﺘﺳا ،ﺶﻫوﮋﭘ ﻦﻳا Yb(III) ا ﻲﻟﺎﻣﻮﻧآ ﮓﻨﺴﻧﺎﻛ ﻲﻳﻮﺷوﺮﻓ لﻮﻠﺤﻣ ز 5 زا هدﺎﻔﺘﺳا ﺎﺑ ﺪﻨﻏﺎﺳ EHPA
2
D ناﻮﻨﻋ ﻪﺑ
جاﺮﺨﺘﺳا هﺪﻨﻨﻛ ﻖﻴﻗر ناﻮﻨﻋ ﻪﺑ ﻦﻳزوﺮﻛ و ﻲﻟآ ي ﻢﻫ و ،هﺪﻨﻨﻛ ﻪﻨﻴﻬﺑ ﻦﻴﻨﭼ ﻪﺘﻓﺮﮔ راﺮﻗ ﻲﺳرﺮﺑ درﻮﻣ نآ ﺮﺑ ﺮﺛﺆﻣ يﺎﻫﺮﺘﻣارﺎﭘ يزﺎﺳ ﺖﺳا . ﻪﻧﻮﻤﻧ ﻲﺳرﺮﺑ يﺎﻫ
ﮓﻨﺴﻧﺎﻛ ﻲﻟﺎﻣﻮﻧآ 5 ا ﺮﺑ هوﻼﻋ ﻪﻛ داد نﺎﺸﻧ ﺪﻨﻏﺎﺳ نﺪﻌﻣ ﻲﻣ دﻮﺟﻮﻣ ﮓﻨﺴﻧﺎﻛ ﻦﻳا رد ﺰﻴﻧ ﻲﻛﺎﺧ ردﺎﻧ شزرا ﺎﺑ رﺎﻴﺴﺑ ﺮﺻﺎﻨﻋ ،ﻢﻳرﻮﺗ و ﻢﻴﻧارو ﺎﺑ و ﺪﻨﺷﺎﺑ
زا ﺶﻴﺑ ﻪﻘﻄﻨﻣ ﻦﻳا رد دﻮﺟﻮﻣ ﻲﻛﺎﺧ ردﺎﻧ ﺮﺻﺎﻨﻋ ﻲﻟﺎﻳر شزرا هﺪﺷ مﺎﺠﻧا تﺎﺒﺳﺎﺤﻣ ﻪﺑ ﻪﺟﻮﺗ 20 ﺖﺳا ﻢﻳرﻮﺗ و ﻢﻴﻧاروا شزرا ﺮﺑاﺮﺑ . و ﻢﻴﺑﺮﺘﻳا جاﺮﺨﺘﺳا
رد ﻲﻳﻮﺷوﺮﻓ لﻮﻠﺤﻣ رد دﻮﺟﻮﻣ ﺮﺻﺎﻨﻋ ﺮﻳﺎﺳ pH ﻫ ﺶﻳاﺰﻓا ﺎﺑ ﻪﻛ ﺪﻳدﺮﮔ ﺺﺨﺸﻣ و ﺪﺷ ﻲﺳرﺮﺑ ﻒﻠﺘﺨﻣ يﺎ pH ﺶﻳاﺰﻓا ﺮﺻﺎﻨﻋ ﻦﻳا جاﺮﺨﺘﺳا ناﺰﻴﻣ ،
ﻲﻣ ﺪﺑﺎﻳ . رد ﻦﻫآ و ﻢﻳﺮﺳ ،ﻢﻳﺮﺘﻳا ،ﻢﻴﻧﺎﺘﻧﻻ ،ﻢﻴﻧاروا ،ﻢﻴﺑﺮﺘﻳا جاﺮﺨﺘﺳا ناﺰﻴﻣ 2 pH= ، ﺮﺑاﺮﺑ ،ﺐﻴﺗﺮﺗ ﻪﺑ 9
/
99 ، 83 ، 5
/
13 ، 8
/
99 ، 5
/
8 و 4
/
27 ﺖﺳد ﻪﺑ ﺪﺻرد
ﺪﻣآ . ﺗ ﻲﺳرﺮﺑ ﺄ ود ﻲﻤﺠﺣ ﺖﺒﺴﻧ ﺶﻳاﺰﻓا ﺮﻴﺛ ﻲﻟآ ﻪﺑ ﻲﺑآ زﺎﻓ ) A/O ( ﺶﻳاﺰﻓا ﺎﺑ ﻪﻛ داد نﺎﺸﻧ زا ﺶﻴﺑ ﻢﻴﺑﺮﺘﻳا هاﺮﻤﻫ ﺮﺻﺎﻨﻋ جاﺮﺨﺘﺳا ناﺰﻴﻣ ،ﺖﺒﺴﻧ ﻦﻳا
ﻲﻣ ﺶﻫﺎﻛ ﻢﻴﺑﺮﺘﻳا دﻮﺧ ﺪﺑﺎﻳ . ﻦﻳا زا ﻦﻳاﺮﺑﺎﻨﺑ ﺮﻣا ﻲﻣ ﺖﺴﺟ هﺮﻬﺑ ﻢﻴﺑﺮﺘﻳا بﻮﻠﻄﻣ ﺶﻳاﺪﺟ ياﺮﺑ ناﻮﺗ . ﺐﻴﻜﻣ رادﻮﻤﻧ زا هدﺎﻔﺘﺳا ﺎﺑ - ﺎﺑ ﻲﻠﻴﺗ 9 A/O= رد و
2 pH= ﺮﺨﺘﺳا يﺮﻈﻧ ﻞﺣاﺮﻣ داﺪﻌﺗ ﺮﺑاﺮﺑ جا 2 ﺪﻣآ ﺖﺳد ﻪﺑ . ﺖﻈﻠﻏ زا هدﺎﻔﺘﺳا ﺎﺑ ﻲﻟآ زﺎﻓ ﭗﻳﺮﺘﺳا ،ﺖﻳﺎﻬﻧ رد و ﻪﻌﻟﺎﻄﻣ درﻮﻣ ﺪﻴﺳا ﻚﻳﺮﺘﻴﻧ ﻒﻠﺘﺨﻣ يﺎﻫ
ﻲﺳرﺮﺑ ﺖﻓﺮﮔ راﺮﻗ .

هژاو يﺪﻴﻠﻛ يﺎﻫ : ﻲﻟﺎﻣﻮﻧآ ﮓﻨﺴﻧﺎﻛ ،ﻲﻛﺎﺧ ردﺎﻧ ﺮﺻﺎﻨﻋ ،ﻢﻴﺑﺮﺘﻳا 5 ،لﻼﺣ ﺎﺑ جاﺮﺨﺘﺳا ،ﺪﻨﻏﺎﺳ EHPA
2
D


Study of Parameters Affecting the Extraction of Ytterbium from Anomaly
No.5 of Saghand Ore Leach Solution

M. Abdollahy
1
, S. Alamdar Milani*
2
, M.J. Koleini
1
, M.R. Samadzadeh Yazdi
1
1- Mineral Processing Group, Department of Mining Engineering, Tarbiat Modares University, P.O.Box: 14115-143, Tehran – Iran
2- Nuclear Fuel Cycle Research School, Nuclear Science and Technology Research Institute, AEOI, P.O.Box: 11365-8486, Tehran – Iran


Abstract: Extraction of ytterbium from anomaly No.5 of Saghand leach solution using D
2
EHPA as
extractant, kerosene as a diluent, and optimization of the effective parameters were investigated. In
addition to uranium and thorium, rare earths elements also exist in Saghand ore. The effect of pH on the
extraction of Yb and other existing elements shows that their extractions increase by increasing pH. The
extraction of Yb, U, La, Y, Ce and Fe in pH=2 were 99.9, 83, 13.5, 99.8, 8.5 and 27.4%, respectively.
The increasing of the A/O ratio decreases the extraction of other elements more than Yb where it resulted
in the increasing of the Yb separation. The theoretical number of extraction stages were determined in
pH=2 and A/O=9 using McCabe-Thiele diagram. Stripping of the organic phase was also carried out by
different concentrations of nitric acid.

Keywords: Ytterbium, Rare Earths Elements, Saghand Ore, Solvent Extraction, D
2
EHPA






ﻪﻟﺎﻘﻣ ﺖﻓﺎﻳرد ﺦﻳرﺎﺗ : 27 / 5 / 88 ﻪﻟﺎﻘﻣ شﺮﻳﺬﭘ ﺦﻳرﺎﺗ : 30 / 1 / 89 salamdar@aeoi.org.ir *email:
51
ﻲﻟﻼﺣ جاﺮﺨﺘﺳا ﺮﺑ ﺮﺛﺆﻣ يﺎﻫﺮﺘﻣارﺎﭘ ﻲﺳرﺮﺑ . . .

52
1 - ﻪﻣﺪﻘﻣ
رد لﺎﺳ ﻲﻛﺎﺧ ردﺎﻧ ﺮﺻﺎﻨﻋ يزﺎﺳرﺎﻴﻋﺮﭘ و يزﺎﺳاﺪﺟ ،ﺮﻴﺧا يﺎﻫ ﺎﺑ
ﺮﺻﺎﻨﻋ ﻦﻳا ياﺮﺑ ﺎﺿﺎﻘﺗ ﺶﻳاﺰﻓا ﺐﻴﻛﺮﺗ و نآ يﺎﻫ يدﺎﻳز ﺖﻴﻤﻫا ،ﺎﻫ
ﺖﺳا ﻪﺘﻓﺎﻳ . ﻲﻛﺎﺧ ردﺎﻧ ﺮﺻﺎﻨﻋ ود و ﺎﻫﺪﻴﻧﺎﺘﻧﻻ هوﺮﮔ ﺮﺻﺎﻨﻋ ﻪﺑ ،
ﻲﻣ قﻼﻃا ﻢﻳﺪﻧﺎﻜﺳا و ﻢﻳﺮﺘﻳا ﺮﺼﻨﻋ دﻮﺷ . ﻦﻳا ﻪﺑ ﺖﻬﺟ ﻦﻳا زا
ﺮﺻﺎﻨﻋ ﻲﻣ ﻪﺘﻔﮔ ﻲﻛﺎﺧ ردﺎﻧ ﻞﻴﻜﺸﺗ يﺎﻫﺪﻴﺴﻛا ﻪﻛ دﻮﺷ هﺪﻨﻫد ي
نآ ﻲﻛﺎﺧ يﺮﻫﺎﻇ ياراد ﺎﻫ ) ﻲﻨﻴﻣز ( ﺪﻨﺘﺴﻫ . ﻨﻋ ﻦﻳا ﻪﺑ ﻪﭼ ﺮﮔا ﺮﺻﺎ
ﻢﻛ ﺎﻳ ردﺎﻧ ﻲﻣ ﻪﺘﻔﮔ بﺎﻳ ﻢﻛ ﺖﻘﻴﻘﺣ رد ﺎﻣا ،دﻮﺷ رد و ﺪﻨﺘﺴﻴﻧ بﺎﻳ
ﻪﺘﺳﻮﭘ ناواﺮﻓ ﻦﻴﻣز ي ،هﺮﻘﻧ ،ﻼﻃ نﻮﭼ ﺮﺻﺎﻨﻋ زا ﺮﮕﻳد ﻲﻠﻴﺧ زا ﺮﺗ
و ،ﻦﻴﺗﻼﭘ ... ﺪﻨﺘﺴﻫ . صاﻮﺧ ياراد ﺮﺻﺎﻨﻋ ﻦﻳا ﻪﻛ ﺎﺟ نآ زا
ﻪﺘﺴﻫ و ،ﻲﻳﺎﻴﻤﻴﺷ ،ﻲﻜﻳﺰﻴﻓ ﻢﻫ و ﺪﻨﺘﺴﻫ دﺮﻓ ﻪﺑ ﺮﺼﺤﻨﻣ يا ﻦﻴﻨﭼ
نآ فﺮﺼﻣ ا يرﺎﻴﺴﺑ رد ﺎﻫ ﺎﺑ ﺰﻴﻧ و ،ﺖﺳا دﺮﻓ ﻪﺑ ﺮﺼﺤﻨﻣ دراﻮﻣ ز
نآ جاﺮﺨﺘﺳا ﻞﺑﺎﻗ ﺮﻳﺎﺧذ ندﻮﺑ دوﺪﺤﻣ ﻪﺑ ﻪﺟﻮﺗ ﺖﻤﻴﻗ ،ﺎﻫ
ﺖﺳا هدﺮﻛ اﺪﻴﭘ دﻮﻤﻧ ﺮﮕﻳد نﺎﻣز ﺮﻫ زا ﺶﻴﺑ ﺮﺻﺎﻨﻋ ﻦﻳا ] 1 [ .
زا شزرا ﺎﺑ رﺎﻴﺴﺑ ﺮﺻﺎﻨﻋ ﻦﻳا ﺖﻤﻴﻗ 23 ياﺮﺑ مﺮﮔﻮﻠﻴﻛ ﺮﺑ رﻻد
ﺎﺗ ﻢﻳﺮﺳ 3500 ﻲﻣ نﺎﺳﻮﻧ رد ﻢﻴﺴﺗﻮﻟ ياﺮﺑ مﺮﮔﻮﻠﻴﻛ ﺮﺑ رﻻد ﺪﺷﺎﺑ
] 2 [ .
و ﻪﺸﻴﺷ ﺪﻴﻟﻮﺗ ،رﺰﻴﻟ ،ﻲﻤﺗا يژﺮﻧا ،ﻲﻨﻫآﺮﻴﻏ و ﻲﻨﻫآ يژرﻮﻟﺎﺘﻣ
ﻢﻬﻣ زا يزروﺎﺸﻛ و يزﺎﺳوراد ،ﻲﻳﺎﻴﻤﻴﺷ ﻊﻳﺎﻨﺻ ،ﻚﻴﻣاﺮﺳ ﻦﻳﺮﺗ
ﺪﻴﻧﺎﺘﻧﻻ فﺮﺼﻣ دراﻮﻣ ﺖﺳا ﺎﻫ ] 3 و 4 [ . رد ﺮﺻﺎﻨﻋ ﻦﻳا دﺮﺑرﺎﻛ
ﻪﺘﺴﻫ ﺖﻌﻨﺻ ﺖﺳا عﻮﻨﺘﻣ ًﺎﺘﺒﺴﻧ يا . ناﻮﻨﻋ ﻪﺑ ﻢﻴﭘوروا و ﻢﻳﺪﻧﺎﻜﺳا
ياﺮﺑ ﻢﻴﺳوﺮﭙﺴﻳد ،نوﺮﺗﻮﻧ بذﺎﺟ هزاﺪﻧا ،نوﺮﺗﻮﻧ رﺎﺷ يﺮﻴﮔ
ﻪﺘﺴﻫ لﺮﺘﻨﻛ رد ﻢﻴﺑرا ،نوﺮﺗﻮﻧ ظﺎﻔﺣ رد ﻢﻴﻨﻴﻟودﺎﮔ و ﻢﻴﺑﺮﺘﻳا و يا
ﻦﻓ رد ﻪﺑﺎﺸﻣ يﺎﻫدﺮﺑرﺎﻛ ﺎﺑ ﻢﻴﺴﺗﻮﻟ ﻪﺘﺴﻫ يروآ فﺮﺼﻣ يا
ﻲﻣ ﺪﻧﻮﺷ . ﻲﻣ ﻢﻴﺑﺮﺘﻳا ﺪﻴﺴﻛا هدﺎﻣ ناﻮﻨﻋ ﻪﺑ ﺪﻧاﻮﺗ ﺪﻴﻟﻮﺗ رد ﻪﻴﻟوا ي
ﻢﻴﺴﺗﻮﻟ يورادﻮﻳدار - 177 رﻮﺘﻛآر رد ﻲﻧوﺮﺗﻮﻧ ﻲﻫدﻮﺗﺮﭘ ﻖﻳﺮﻃ زا
ﻮﻣ راﺮﻗ هدﺎﻔﺘﺳا در دﺮﻴﮔ . درد نﺎﻣرد ياﺮﺑ ورادﻮﻳدار ﻦﻳا يﺎﻫ
ﻲﻣ رﺎﻛ ﻪﺑ ﺎﻫزﺎﺘﺳﺎﺘﻣ و ﻚﭼﻮﻛ يﺎﻫرﻮﻣﻮﺗ ،ﻲﻧاﻮﺨﺘﺳا دور ] 5 و
6 [ . ﺖﻳﻮﻘﺗ يﺎﻫﺮﺒﻴﻓ رد ﻢﻴﺑﺮﺘﻳا هﺪﻨﻨﻛ ،يرﻮﻧ ﺮﺒﻴﻓ ،قﺮﺑ ي
هدﺎﻣآ ﺎﻧﺎﺳرﺮﺑا و ﻲﺘﻌﻨﺻ يﺎﻫرﺰﻴﻟ يزﺎﺳ دﺮﺑرﺎﻛ ﻲﺴﻴﻃﺎﻨﻐﻣ يﺎﻫ
دراد ناواﺮﻓ . ﺘﻳا ﺰﻠﻓ ﻲﻜﻳﺮﺘﻜﻟا ﺖﻣوﺎﻘﻣ ﻲﻠﻴﺧ ﺶﻨﺗ ﻞﺑﺎﻘﻣ رد ﻢﻴﺑﺮ
ﻲﻣ ﺶﻳاﺰﻓا ،دﺎﻳز رد نآ زا ﻪﻛ ﺖﺳا ﻲﮔﮋﻳو ﻦﻳا ﺮﻃﺎﺧ ﻪﺑ و ﺪﺑﺎﻳ
ﺶﻨﺗ ﺞﻨﺳ ﻪﺑﺎﺟ لﺮﺘﻨﻛ ياﺮﺑ ﺎﻫ هزﺮﻟ ﻦﻴﻣز مﺎﮕﻨﻫ رد ﻦﻴﻣز ﻲﻳﺎﺟ
ﻲﻣ هدﺎﻔﺘﺳا دﻮﺷ ] 7 [ .
ﻲﻟﺎﻣﻮﻧآ ﮓﻨﺴﻧﺎﻛ 5 ﺰﻴﻧ ﻲﻛﺎﺧ ردﺎﻧ ﺮﺻﺎﻨﻋ يوﺎﺣ ﺪﻨﻏﺎﺳ
ﻲﻣ ﻢﻬﻣ ﻪﻛ ﺪﺷﺎﺑ نآ ﻦﻳﺮﺗ ،ﻢﻴﻧﺎﺘﻧﻻ ،ﻲﻧاواﺮﻓ ﺮﻈﻧ زا ﺎﻫ ،ﻢﻳﺮﺘﻳا ،ﻢﻳﺮﺳ
ﺪﻨﺘﺴﻫ ﻢﻴﺑﺮﺘﻳا و ﻢﻴﺳوﺮﭙﺴﻳد ،ﻢﻴﻤﻳدﻮﺌﻧ . ﺮﺻﺎﻨﻋ ﺮﻈﻧ زا ﮓﻨﺴﻧﺎﻛ ﻦﻳا
ﻲﻛﺎﺧ ردﺎﻧ ﺮﺻﺎﻨﻋ و ﻢﻳرﻮﺗ ،ﻢﻴﻧاروا ﺖﺳا ﺖﻴﻤﻫا ﺰﻳﺎﺣ ] 8 [ . شور
،ﻲﻛﺎﺧ ردﺎﻧ ﺮﺻﺎﻨﻋ و ﻢﻳرﻮﺗ ،ﻢﻴﻧاروا جاﺮﺨﺘﺳا ياﺮﺑ لواﺪﺘﻣ
لﻼﺣ ﺎﺑ ﻢﻴﻧاروا جاﺮﺨﺘﺳا ﺲﭙﺳ و يﺪﻴﺳا ﻲﻳﻮﺷوﺮﻓ ﺎﻳ و ﻲﻟآ يﺎﻫ
ﻦﻳزر ﺒﺗ يﺎﻫ ﺖﺳا ﻲﻧﻮﻳ لدﺎ . لﻮﻠﺤﻣ زا ﻲﻛﺎﺧ ردﺎﻧ ﺮﺻﺎﻨﻋ يﺎﻫ
ﻲﻣ جاﺮﺨﺘﺳا ﻲﺒﻨﺟ لﻮﺼﺤﻣ ناﻮﻨﻋ ﻪﺑ ﻲﻳﻮﺷوﺮﻓ ﺪﻧﻮﺷ ] 9 [ .
ﻲﻧﺎﻛ يروآﺮﻓ ردﺎﻧ ﺮﺻﺎﻨﻋ يﺎﻫ ﻪﻠﺣﺮﻣ رﺎﻬﭼ ﻞﻣﺎﺷ ﻲﻛﺎﺧ ي
بﻮﺳر و ﺺﻴﻠﺨﺗ ﺖﻳﺎﻬﻧ رد و ﻲﻳﻮﺷوﺮﻓ ،ﻆﻴﻠﻐﺗ ،ﺶﻳادﺮﺧ يﺮﻴﮔ
ﺖﺳا . لﻼﺣ ﺎﺑ جاﺮﺨﺘﺳا شور ﺮﻓ ﻚﻳ ،ﻲﻟآ يﺎﻫ ا ﻲﻳﺎﻴﻤﻴﺷ ﺪﻨﻳ
اﺮﺑ ﻪﻛ ﺖﺳا لﻮﻠﺤﻣ ﺺﻴﻠﺨﺗ ي ﻲﻣ رﺎﻛ ﻪﺑ ﻲﻳﻮﺷوﺮﻓ يﺎﻫ دور . رد
ﻪﺴﻳﺎﻘﻣ ياﺮﺑ ﻪﻛ ﻲﻘﻴﻘﺤﺗ لﻮﻠﺤﻣ زا ﻢﻴﺑﺮﺘﻳا جاﺮﺨﺘﺳا ي
جاﺮﺨﺘﺳا زا هدﺎﻔﺘﺳا ﺎﺑ ﻲﮕﺘﺧﺎﺳ ﻲﻜﻳرﻮﻔﻟﻮﺳ هﺪﻨﻨﻛ يﺎﻫ
جاﺮﺨﺘﺳا ﺖﻴﻠﺑﺎﻗ ﻪﻛ ﺪﻳدﺮﮔ ﺺﺨﺸﻣ ﺪﺷ مﺎﺠﻧا ﻒﻠﺘﺨﻣ
جاﺮﺨﺘﺳا ﺎﺑ ﻢﻴﺑﺮﺘﻳا هﺪﻨﻨﻛ ،ﺐﻴﺗﺮﺗ ﻪﺑ ،ﻲﺳرﺮﺑ درﻮﻣ يﺎﻫ
EHPA
2
D < 301 - Cyanex < 272 - Cyanex < 921 - Cyanex < TBP
ﻲﻣ ﺶﻫﺎﻛ ﺪﺑﺎﻳ ] 10 [ .
EHPA
2
D
) 1 (
جاﺮﺨﺘﺳا ﻚﻳ هﺪﻨﻨﻛ هوﺮﮔ زا فوﺮﻌﻣ ي
ﺪﻴﺳا ﻦﻳا زا و ﺖﺳا يﺮﻔﺴﻓﻮﻧﺎﮔرا يﺎﻫ لدﺎﺒﺗ شور سﺎﺳاﺮﺑ ور
ﻲﻣ جاﺮﺨﺘﺳا ﻲﻧﻮﻴﺗﺎﻛ ﺪﻨﻛ . جاﺮﺨﺘﺳا ﻚﻳ هدﺎﻣ ﻦﻳا هﺪﻨﻨﻛ يﺪﻴﺳا ي
ﻂﻴﺤﻣ رد ًﻻﻮﻤﻌﻣ ﻪﻛ ﺖﺳا يﻮﻗ رﺎﻴﺴﺑ دﺮﺑرﺎﻛ ﻲﻜﻳرﻮﻔﻟﻮﺳ يﺎﻫ
،ﻢﻳدﺎﻧاو ،ﻢﻴﻧاروا نﻮﭼ ﺮﺻﺎﻨﻋ زا يرﺎﻴﺴﺑ جاﺮﺨﺘﺳا ياﺮﺑ و دراد
ناﺮﮔ تاﺰﻠﻓ ﺮﮕﻳد و ﻲﻛﺎﺧ ردﺎﻧ ﺮﺻﺎﻨﻋ ،ﻦﻫآ ،ﺲﻣ ،يور ﻪﺑ ﺎﻬﺑ
ﻲﻣ رﺎﻛ دور . جاﺮﺨﺘﺳا ﻦﻳا ﻞﻳﺎﻤﺗ ﺎﺑ ﻲﻛﺎﺧ ردﺎﻧ ﺮﺻﺎﻨﻋ ياﺮﺑ هﺪﻨﻨﻛ
ﻲﻤﺗا دﺪﻋ ﺶﻳاﺰﻓا ) ﻲﻧﻮﻳ عﺎﻌﺷ ﺶﻫﺎﻛ و ( ﻲﻣ ﺶﻳاﺰﻓا ﺪﺑﺎﻳ . ﻦﻳاﺮﺑﺎﻨﺑ
ﺑ ﻢﻴﺑﺮﺘﻳا ياﺮﺑ نآ ﻞﻳﺎﻤﺗ ﻲﻣ دﺎﻳز رﺎﻴﺴ ﺪﺷﺎﺑ . ﻲﻟﻮﻜﻟﻮﻣ رﺎﺘﺧﺎﺳ
EHPA
2
D ﻞﻜﺷ رد 1 ﺖﺳا هﺪﺷ هداد نﺎﺸﻧ ] 7 ، 11 و 12 [ .
ﻣ ﻮ لﻮﻜﻟ يﺎﻫ EHPA
2
D ﺮﻤﻳد ترﻮﺻ ﻪﺑ ًﻻﻮﻤﻌﻣ ﻦﻳزوﺮﻛ رد
ﻲﻣ ﺮﻫﺎﻇ ﺪﻧﻮﺷ . ﻞﻜﺷ 2 ﻪﺳ نﻮﻴﺗﺎﻛ ﻚﻳ جاﺮﺨﺘﺳا ﻲﮕﻧﻮﮕﭼ
ﺮﻤﻳد ﺎﺑ ﻲﺘﻴﻓﺮﻇ EHPA
2
D ﻲﻣ نﺎﺸﻧ ار ﺪﻫد .
ﻪﻟدﺎﻌﻣ زا جاﺮﺨﺘﺳا ﻦﻳا ﻲﻣ يوﺮﻴﭘ ﺮﻳز ي ﻨﻛ ﺪ ] 12 [

) 1 ( ) a ( H
+
3 ) + o (
3
H
6
LnR ⇋ ) o (
2
) HR ( 3 ) + a (
+ 3
Ln



ﻞﻜﺷ 1 - ﻣ رﺎﺘﺧﺎﺳ ﻮ ﻲﻟﻮﻜﻟ EHPA
2
D ) ﭗﭼ : ﺖﺳار ،ﺮﻣﻮﻨﻣ : ﺮﻤﻳد ( ] 11 [ .
HO
P
OC
δ
H
17
O
OC
δ
H
17
C
δ
H
17
O
P
O
C
δ
H
17
O OH
C
δ
H
17
O
P
O
C
δ
H
17
O OH
ﺠﻣ ﻪﺘﺴﻫ نﻮﻨﻓ و مﻮﻠﻋ ﻪﻠ هرﺎﻤﺷ ،يا 53 ، 1389

53

ﻞﻜﺷ 2 - نﻮﻴﺗﺎﻛ جاﺮﺨﺘﺳا ﺮﻤﻳد ﺎﺑ ﻲﺘﻴﻓﺮﻇ ﻪﺳ يﺎﻫ EHPA
2
D .

د ﻲﻳﻮﺷوﺮﻓ لﻮﻠﺤﻣ زا ﻢﻴﺑﺮﺘﻳا جاﺮﺨﺘﺳا ﻖﻴﻘﺤﺗ ﻦﻳا ر ﮓﻨﺴﻧﺎﻛ
ﻲﻟﺎﻣﻮﻧآ 5 جاﺮﺨﺘﺳا زا هدﺎﻔﺘﺳا ﺎﺑ ﺪﻨﻏﺎﺳ هﺪﻨﻨﻛ ي ﻲﻟآ EHPA
2
D
ﻖﻴﻗر رد هﺪﻨﻨﻛ ﺖﺳا ﻪﺘﻓﺮﮔ راﺮﻗ ﻪﻌﻟﺎﻄﻣ درﻮﻣ ﻦﻳزوﺮﻛ ي . ا جاﺮﺨﺘﺳ
هاﺮﻤﻫ ﺮﺻﺎﻨﻋ زا ﻲﻀﻌﺑ ) U, Fe, La, Ce, Y ( ﻦﻳا رد دﻮﺟﻮﻣ
ﺖﺳا هﺪﺷ ﻲﺳرﺮﺑ ﺰﻴﻧ لﻮﻠﺤﻣ . نﺎﻤﻫ ،ﻪﻛ ﺖﺳا ﺮﻛذ ﻪﺑ مزﻻ ﻪﻧﻮﮔ
د ،ﺪﺷ نﺎﻴﺑ ﻦﻳا زا ﺶﻴﭘ ﻪﻛ ناﻮﻨﻋ ﻪﺑ ﻲﻛﺎﺧ ردﺎﻧ ﺮﺻﺎﻨﻋ ﺎﺟ ﻦﻳا ر
ﺪﻨﺘﺴﻫ ﺮﻈﻧدرﻮﻣ ﻢﻳرﻮﺗ و ﻢﻴﻧاروا ﻲﺒﻨﺟ لﻮﺼﺤﻣ . ﻢﻳرﻮﺗ و ﻢﻴﻧاروا
ﻲﻣ ﻲﻛﺎﺧ ردﺎﻧ ﺮﺻﺎﻨﻋ جاﺮﺨﺘﺳا زا ﻞﺒﻗ ار جاﺮﺨﺘﺳا شور ﻪﺑ ناﻮﺗ
بﻮﺳر ﺎﻳ و ﻲﻧﻮﻳ لدﺎﺒﺗ ،لﻼﺣ ﺎﺑ جرﺎﺧ ﻲﻳﻮﺷوﺮﻓ لﻮﻠﺤﻣ زا يﺮﻴﮔ
دﻮﻤﻧ ] 7 و 9 [ . ﻪﻛ ﺖﺳا هداد نﺎﺸﻧ هﺪﺷ مﺎﺠﻧا ﻖﻴﻘﺤﺗ 93 % ﻢﻴﻧاروا
ﻲﻟﺎﻣﻮﻧآ ﻲﻳﻮﺷوﺮﻓ لﻮﻠﺤﻣ رد دﻮﺟﻮﻣ 5 زا هدﺎﻔﺘﺳا ﺎﺑ ﺪﻨﻏﺎﺳ
جاﺮﺨﺘﺳا هﺪﻨﻨﻛ ﻦﻴﻣﻻآ ي 336 ﺖﺳا جاﺮﺨﺘﺳا ﻞﺑﺎﻗ ] 13 [ . فﺮﻃ زا
ﻪﻠﺣﺮﻣ رد ،ﻲﻛﺎﺧ ردﺎﻧ ﺮﺻﺎﻨﻋ ﻲﻟﻼﺣ جاﺮﺨﺘﺳا لﻮﺼﺤﻣ ﺮﮕﻳد ي
و ﻪﻴﻔﺼﺗ درﻮﻣ ،نﻮﻳ لدﺎﺒﺗ ﻲﻓاﺮﮔﻮﺗﺎﻣوﺮﻛ زا هدﺎﻔﺘﺳا ﺎﺑ ﺪﻳﺎﺑ يﺪﻌﺑ
ﺮﻴﮔ راﺮﻗ ﻲﻳﺎﻬﻧ يزﺎﺳاﺪﺟ د . ﻦﻳا رد هاﺮﻤﻫ ﺮﺻﺎﻨﻋ جاﺮﺨﺘﺳا ﻲﺳرﺮﺑ
ﺎﺗ ﺖﺳا هﺪﺷ مﺎﺠﻧا ﻢﻴﺑﺮﺘﻳا جاﺮﺨﺘﺳا ﺎﺑ ﻪﺴﻳﺎﻘﻣ فﺪﻫ ﺎﺑ ﻖﻴﻘﺤﺗ
ﺪﻳآ ﺖﺳد ﻪﺑ ﺮﺘﻬﺑ يزﺎﺳاﺪﺟ ﺖﻬﺟ ﺐﺳﺎﻨﻣ ﻂﻳاﺮﺷ .

2 - ﻣ ر و تاﺰﻴﻬﺠﺗ ،داﻮ و رﺎﻛ ش
ناﺰﻴﻣ 45 ﻪﻧﻮﻤﻧ مﺮﮔﻮﻠﻴﻛ ﻪﻘﻄﻨﻣ زا فﺮﻌﻣ ي ﺪﻨﻏﺎﺳ ي ) ﻲﻟﺎﻣﻮﻧآ 5 (
ﺪﺷ ﻪﻴﻬﺗ . ﻐﺗ ﺶﻴﭘ ﻞﺣاﺮﻣ مﺎﺠﻧا رﻮﻈﻨﻣ ﻪﺑ ﻲﻜﻳﺰﻴﻓ ﺶﻳاﺪﺟ و ﻆﻴﻠ
ﻲﻧﺎﻛ ﻪﻳﺰﺠﺗ ،ﺶﻳادﺮﺧ تﺎﻴﻠﻤﻋ ،ﺎﻫ و ﻲﻠﻘﺛ ﺶﻳاﺪﺟ ،يﺪﻧﺮﺳ ي
ﺪﺷ مﺎﺠﻧا ﻪﻧﻮﻤﻧ ﻦﻳا يور ﺮﺑ ﻲﻜﻴﺗﺎﺘﺳاوﺮﺘﻜﻟا . ،رﻮﻈﻨﻣ ﻦﻳا ياﺮﺑ
ﻪﻧﻮﻤﻧ ﮓﻨﺳ زا هدﺎﻔﺘﺳا ﺎﺑ فﺮﻌﻣ ي ﻦﻜﺷ ﻪﻧاﻮﺘﺳا ﺪﻌﺑ و ﻲﻜﻓ يﺎﻫ يا
ﺎﺗ ﺐﻴﺗﺮﺗ ﻪﺑ 1 ﻲﺘﻧﺎﺳ و ﺮﺘﻣ 2 ﻲﻠﻴﻣ يﺎﻴﺳآ زا هدﺎﻔﺘﺳا ﺎﺑ و دﺮﺧ ﺮﺘﻣ
ﻪﻠﻴﻣ ﻪﻟﻮﻠﮔ ﺪﻌﺑ و يا ﺪﺷ ﺎﻴﺳآ يا . نآ زا ﻲﻧﺎﻛ ﻪﻛ ﺎﺟ و ﻢﻴﻧاروا يﺎﻫ
شراﺰﮔ ﻖﺒﻃ ،ﺪﻨﺘﺴﻫ ﻲﻳﻻﺎﺑ ﻲﻟﺎﮕﭼ ياراد ﻲﻛﺎﺧ ردﺎﻧ ﺮﺻﺎﻨﻋ يﺎﻫ
ﻦﻴﮕﻨﺳ ﺶﺨﺑ رد ،ﻲﻠﻘﺛ يزﺎﺳرﺎﻴﻋﺮﭘ رد دﻮﺟﻮﻣ ﻲﻣ راﺮﻗ ﺮﺗ ﺪﻧﺮﻴﮔ
] 14 [ . ﻪﻣﺮﻧ زا ﺪﻌﺑ ﺖﻠﻋ ﻦﻴﻤﻫ ﻪﺑ ﻪﻧﻮﻤﻧ ،يﺮﻴﮔ ﺎﺑ هﺪﻣآ ﺖﺳد ﻪﺑ ي
ﺎﻔﺘﺳا ﻟ ﺰﻴﻣ ﻪﻠﺣﺮﻣ ﻚﻳ زا هد رﺎﻴﻋﺮﭘ نازﺮ ﺪﺷ يزﺎﺳ . ﻪﻳﺰﺠﺗ ﺞﻳﺎﺘﻧ ي
ﻪﻧﻮﻤﻧ يﺮﺼﻨﻋ ﺎﺑ ،نازﺮﻟ ﺰﻴﻣ ﺎﺑ يزﺎﺳرﺎﻴﻋﺮﭘ زا هﺪﻣآ ﺖﺳد ﻪﺑ ي
ﻚﻴﻨﻜﺗ زا هدﺎﻔﺘﺳا XRF لوﺪﺟ رد ، 1 ﺖﺳا هﺪﺷ هدروآ . ﺮﺼﻨﻋ
هزاﺪﻧا ﻞﺑﺎﻗ ﻚﻴﻨﻜﺗ ﻦﻳا ﺎﺑ ﺶﻨﻴﻳﺎﭘ ﺖﻈﻠﻏ ﺖﻠﻋ ﻪﺑ ﻢﻴﺑﺮﺘﻳا دﻮﺒﻧ يﺮﻴﮔ .
ﻢﻀﻫ تﺎﻴﻠﻤﻋ
) 2 (
ﻪﻧﻮﻤﻧ ﻪﻨﻴﻬﺑ ﻂﻳاﺮﺷ رد كﺎﺧ ي ﻪﺑ ي ﺳد ﺖ
ﻖﻴﻘﺤﺗ زا هﺪﻣآ ﻪﺘﺷﺬﮔ يﺎﻫ ] 15 [ يﺎﻣد رد ﻲﻨﻌﻳ ، 200 ﻪﺟرد ي
ﻲﺘﻧﺎﺳ ﺖﻈﻠﻏ ﺎﺑ ،داﺮﮔ 8
/
10 ياﺮﺑ ،ﺪﻴﺳا ﻚﻳرﻮﻔﻟﻮﺳ ﺮﺘﻴﻟ رد لﻮﻣ
نﺎﻣز تﺪﻣ 2 ﺪﻣﺎﺟ ﻪﺑ ﻊﻳﺎﻣ ﺖﺒﺴﻧ ﺎﺑ ،ﺖﻋﺎﺳ 3 ﺖﻈﻠﻏ و 3
/
5 لﻮﻣ
ﻪﻟﻮﻠﮔ ﺎﺑ رﻮﺘﻛآر ﻚﻳ رد ،ﺪﻴﺳا ﻚﻳﺮﺘﻴﻧ ﺮﺘﻴﻟ رد ﺲﻨﺟ زا يﺎﻫ
ﻢﻫ ﻪﺑ ياﺮﺑ ﻞﻴﺘﺳا ﻧا ﻢﻀﻫ ﻦﻴﺣ رد ندز ﺪﺷ مﺎﺠ . ﺖﺳد ﻪﺑ لﻮﺼﺤﻣ
ﺎﺑ ﻲﻳﻮﺷوﺮﻓ تﺎﻴﻠﻤﻋ ﺖﺤﺗ ﻪﻛ دﻮﺑ ﻪﺗﺎﻔﻟﻮﺳ نﺎﻴﻨﺑ ﺎﺑ يﺪﻣﺎﺟ ،هﺪﻣآ
ﺖﻓﺮﮔ راﺮﻗ بآ . درﻮﻣ ﺮﺻﺎﻨﻋ ﺖﻈﻠﻏ ﻪﺑ ﻲﻳﻮﺷوﺮﻓ لﻮﻠﺤﻣ رد ﺮﻈﻧ
لوﺪﺟ رد ،هﺪﻣآ ﺖﺳد 2 ﺖﺳا هﺪﺷ هداد .
ﺮﻴﻴﻐﺗ ﺪﻴﺴﻛورﺪﻴﻫ ﻢﻴﻧﻮﻣآ زا هدﺎﻔﺘﺳا ﺎﺑ ﻲﻳﻮﺷوﺮﻓ لﻮﻠﺤﻣ pH
ﺶﻳﺎﻣزآ ياﺮﺑ و ﺪﺷ هداد ﻣ جاﺮﺨﺘﺳا يﺎﻫ ﺖﻓﺮﮔ راﺮﻗ هدﺎﻔﺘﺳا درﻮ .
جاﺮﺨﺘﺳا هﺪﻨﻨﻛ ي EHPA
2
D ﻲﻟﻮﻣ مﺮﺟ ﺎﺑ 43
/
322 ﺮﺑ مﺮﮔ
ﻲﻟﺎﮕﭼ و لﻮﻣ 98
/
0 ﻲﺘﻧﺎﺳ ﺮﺑ مﺮﮔ صﻮﻠﺧ ﺎﺑ ،ﺐﻌﻜﻣ ﺮﺘﻣ
ﺪﺷ ﻪﻴﻬﺗ نﺎﻤﻟآ كﺮﻣ ﺖﻛﺮﺷ زا و ﻲﻫﺎﮕﺸﻳﺎﻣزآ . ﻲﻣﺎﻤﺗ
ﺶﻳﺎﻣزآ طﻮﻠﺨﻣ ﺎﺑ ﺎﻫ ندﺮﻛ 20 ﻲﻠﻴﻣ ﻢﺠﺣ ﻦﻴﻤﻫ ﺎﺑ ﻲﺑآ زﺎﻓ زا ﺮﺘﻴﻟ
ز ﺎﺑ و ﻂﻴﺤﻣ يﺎﻣد رد ﻲﻟآ زﺎﻓ زا سﺎﻤﺗ نﺎﻣ 30 زﺎﻓ ود ﻦﻴﺑ ﻪﻘﻴﻗد
ﺪﻧﺪﺷ مﺎﺠﻧا ﻲﻟآ و ﻲﺑآ . ﻖﻴﻗر ناﻮﻨﻋ ﻪﺑ ﻦﻳزوﺮﻛ زا هدﺎﻔﺘﺳا هﺪﻨﻨﻛ
جاﺮﺨﺘﺳا ﺖﻈﻠﻏ و ﺪﺷ ﻖﻴﻗر رد هﺪﻨﻨﻛ هﺪﻨﻨﻛ 1
/
0 دﻮﺑ ﺮﺘﻴﻟ ﺮﺑ لﻮﻣ
) جاﺮﺨﺘﺳا ﺖﻈﻠﻏ و زﺎﻓ ود سﺎﻤﺗ نﺎﻣز ﻖﺒﻃ ﺮﺑ ﻲﻟآ زﺎﻓ رد هﺪﻨﻨﻛ
ﺪﻧﺪﺷ ﻦﻴﻴﻌﺗ ﻲﮕﺘﺧﺎﺳ لﻮﻠﺤﻣ يور ﺮﺑ ﻖﻴﻘﺤﺗ ﺞﻳﺎﺘﻧ ] 10 [ .( ﻘﻣ ﺮﻳدﺎ
ﻂﺳﻮﺗ ﺶﻳﺎﻣزآ ﺮﻫ زا ﺪﻌﺑ رد ﻲﺑآ زﺎﻓ رد ﺮﻈﻧدرﻮﻣ ﺮﺻﺎﻨﻋ
يﺎﻤﺳﻼﭘ ﺖﻔﺟ هﺪﺷ ي ﻲﻳﺎﻘﻟا
) 3 (
هزاﺪﻧا جاﺮﺨﺘﺳا ﺪﺻرد و يﺮﻴﮔ
نآ ﺪﻳدﺮﮔ ﻪﺒﺳﺎﺤﻣ ﺎﻫ .

لوﺪﺟ 1 - ﻪﻳﺰﺠﺗ ﺞﻳﺎﺘﻧ يﺮﺼﻨﻋ ي ﻪﻧﻮﻤﻧ ي ﺷ ﻪﻴﻬﺗ فﺮﻌﻣ ﺪ ﻲﻟﺎﻣﻮﻧآ زا ه 5
ﻚﻴﻨﻜﺗ زا هدﺎﻔﺘﺳا ﺎﺑ ،ﺪﻨﻏﺎﺳ XRF
ﺖﻈﻠﻏ ﺐﻴﻛﺮﺗ ﺖﻈﻠﻏ ﺐﻴﻛﺮﺗ ﺖﻈﻠﻏ ﻛﺮﺗ ﺐﻴ ﺖﻈﻠﻏ ﺐﻴﻛﺮﺗ
ppm 800
5
O
2
Nb ppm 600 SrO 6
/
0 %
3
O
2
Cr 8
/
46 %
2
SiO
ppm 600 BaO ppm 600 ZnO 3
/
0 % MnO 5
/
16 % CaO
4
/
1 %
3
O
2
La ppm 950
2
ZrO 6
/
0 %
5
O
2
P 0
/
11 %
3
O
2
Fe
5
/
1 %
3
O
2
Ce 2
/
0 % PbO 6
/
0 %
3
O
2
Y 1
/
9 %
2
TiO
1
/
0 %
2
ThO 1
/
0 % O
2
K 2
/
6 % MgO
1
/
0 %
3
O
2
U ppm 600
3
SO 7
/
3 %
3
O
2
Al

لوﺪﺟ 2 - ﻮﺷوﺮﻓ لﻮﻠﺤﻣ رد ﺮﺻﺎﻨﻋ زا ﻲﻀﻌﺑ ﺖﻈﻠﻏ ﻪﻧﻮﻤﻧ ﻲﻳ فﺮﻌﻣ ي
ﻲﻟﺎﻣﻮﻧآ 5 ﺪﻨﻏﺎﺳ
ﺰﻠﻓ
Fe Yb Y Ce La U
ﺖﻈﻠﻏ (ppm) 830 80 1090 1080 1290 243
ﻲﻟﻼﺣ جاﺮﺨﺘﺳا ﺮﺑ ﺮﺛﺆﻣ يﺎﻫﺮﺘﻣارﺎﭘ ﻲﺳرﺮﺑ . . .

54
ﺖﻠﻋ ﻪﺑ ﻢﻳﺮﺘﻳا و ﻢﻳﺮﺳ ،ﻢﻴﻧﺎﺘﻧﻻ ،ردﺎﻧ ﺮﺻﺎﻨﻋ ﺮﮕﻳد ﻦﻴﺑ زا
يﻻﺎﺑ ﺖﻈﻠﻏ ﻪﺘﻓﺮﮔ راﺮﻗ ﻪﺟﻮﺗ درﻮﻣ ﺪﻨﻏﺎﺳ ﮓﻨﺴﻧﺎﻛ رد نﺎﺷ ﺪﻧا .
آ ﺮﺑ هوﻼﻋ ن ﺎﻫﺪﻴﻧﺎﺘﻧﻻ ﻊﺑﺎﻨﻣ ﺎﺑ ﻲﻫاﺮﻤﻫ ﺖﻠﻋ ﻪﺑ ﻢﻴﻧاروا جاﺮﺨﺘﺳا ﺎﻫ
) ﻪﺑ ﺪﻨﻏﺎﺳ رد صﻮﺼﺧ ( رد ﻢﺣاﺰﻣ ﺮﺼﻨﻋ ﻚﻳ ناﻮﻨﻋ ﻪﺑ ﻦﻫآ و
ﻪﻴﻔﺼﺗ ﺪﻴﻧﺎﺘﻧﻻ ي هﺪﺷ ﻲﺳرﺮﺑ ،ﺎﻫ ﺪﻧا .

3 - ﺚﺤﺑ و ﺞﻳﺎﺘﻧ
3 - 1 ﺮﻴﺛﺄﺗ pH
ﻞﻜﺷ رد 3 ﺮﻴﺛﺄﺗ ، pH ،ﻢﻴﻧﺎﺘﻧﻻ ،ﻢﻴﻧاروا ،ﻢﻴﺑﺮﺘﻳا جاﺮﺨﺘﺳا ناﺰﻴﻣ ﺮﺑ
و ﻢﻳﺮﺘﻳا ،ﻢﻳﺮﺳ ﻦﻫآ ،ﻲﻳﻮﺷوﺮﻓ لﻮﻠﺤﻣ زا ﺎﺑ 1
/
0 ﺮﺑ لﻮﻣ ﺮﺘﻴﻟ
EHPA
2
D ﻦﻳزوﺮﻛ رد ) 3
/
3 ﻲﻤﺠﺣ ﺪﺻرد ( هﺪﺷ هداد نﺎﺸﻧ ،
ﺖﺳا . نﺎﻤﻫ ﻲﻣ هﺪﻫﺎﺸﻣ ﻪﻛ ﻪﻧﻮﮔ ،ﻲﺳرﺮﺑ درﻮﻣ ﻂﻳاﺮﺷ رد ،دﻮﺷ
ﺎﺗ ﻢﻳﺮﺳ و ﻢﻴﻧﺎﺘﻧﻻ جاﺮﺨﺘﺳا ناﺰﻴﻣ 3 pH= رد ،ﺖﺳا ﻦﻴﻳﺎﭘ ﻲﻟﺎﺣ
ﻢﻳﺮﺘﻳا جاﺮﺨﺘﺳا ﻪﻛ ) Y ( ا ز 2 pH= ﺎﺗ 3 جاﺮﺨﺘﺳا ناﺰﻴﻣ و ﻞﻣﺎﻛ
اروا يﻻﺎﺑ ﻢﻴﻧ 80 ﺖﺳا ﺪﺻرد . ﺶﻳاﺰﻓا ﺎﺑ ﻦﻫآ جاﺮﺨﺘﺳا ناﺰﻴﻣ pH
ﻲﻣ ﺶﻳاﺰﻓا ﺪﺑﺎﻳ . ﻞﻜﺷ ﻪﺑ ﻪﺟﻮﺗ ﺎﺑ 3 زا 2 pH= ﺎﺗ 3 جاﺮﺨﺘﺳا
ﺶﻳاﺰﻓا نﻮﭼ ﺎﻣا ﺖﺳا ﻪﻨﻴﺸﻴﺑ ﻢﻴﺑﺮﺘﻳا pH جاﺮﺨﺘﺳا ﺶﻳاﺰﻓا ﺚﻋﺎﺑ
نﻮﻳ ﺮﮕﻳد ﻲﻣ ﺰﻴﻧ هاﺮﻤﻫ يﺎﻫ ،دﻮﺷ 2 pH= بﺎﺨﺘﻧا جاﺮﺨﺘﺳا ياﺮﺑ
ﺪﺷ .
رد ﺶﻳﺎﻣزآ ﻦﻴﺣ رد جاﺮﺨﺘﺳا يﺎﻫ pH ﺮﺑاﺮﺑ 3 و 7
/
3 هﺪﻫﺎﺸﻣ
ﻲﻣرد يﺪﻴﻳﻮﻠﻛ ﻞﻜﺷ ﻪﺑ ﻲﺑآ زﺎﻓ رد ﻲﻟآ زﺎﻓ ﻪﻛ ﺪﺷ يﻮﺤﻧ ﻪﺑ ﺪﻳآ
ﻲﻣ ﻪﺟاﻮﻣ ﻞﻜﺸﻣ ﺎﺑ ار ﺎﻫزﺎﻓ ﺶﻳاﺪﺟ ﻪﻛ دزﺎﺳ . ،ﺮﻣا ﻦﻳا ﻞﻴﻟد
دﺎﻳز يﺮﻴﮔرﺎﺑ EHPA
2
D يﻻﺎﺑ رد ، 3 = pH رد دﻮﺟﻮﻣ ﺮﺻﺎﻨﻋ ﺎﺑ ،
ﻲﻣ ﻲﻳﻮﺷوﺮﻓ لﻮﻠﺤﻣ ﺪﺷﺎﺑ . ﺎﺑ جاﺮﺨﺘﺳا ياﺮﺑ ﺖﻟﺎﺣ ﻦﻳا
EHPA
2
D ﺎﺑ ناﺰﻴﻣ رد زا ﺶﻴﺑ يﺮﻴﮔر 50 رد ،ﺶﺘﻴﻓﺮﻇ ﺪﺻرد
ﺖﺳا هﺪﺷ هﺪﻫﺎﺸﻣ ﺰﻴﻧ ﻲﻠﺒﻗ تﺎﻘﻴﻘﺤﺗ ] 12 [ .

3 - 2 ﻢﻴﺑﺮﺘﻳا جاﺮﺨﺘﺳا مﺮﺗوﺰﻳا
ا رد ،ﻲﻳﻮﺷوﺮﻓ لﻮﻠﺤﻣ زا ﻢﻴﺑﺮﺘﻳا جاﺮﺨﺘﺳ 2 pH= نﺎﻣز ﻲﻃ ، 30
هﺪﻨﻨﻛ جاﺮﺨﺘﺳا ﺖﻈﻠﻏ ﺎﺑ و ﻪﻘﻴﻗد ي 1
/
0 ﺮﺘﻴﻟ ﺮﺑ لﻮﻣ ) ﺎﻳ 3
/
3 ﺪﺻرد
ﻲﻤﺠﺣ ( ﺖﺒﺴﻧ رد ﻲﻟآ ﻪﺑ ﻲﺑآ زﺎﻓ ود ﻲﻤﺠﺣ يﺎﻫ ) A/O ( ﺎﺑ ﺮﺑاﺮﺑ
1 ، 3 ، 5 ، 7 ، 9 ، 13 و 17 ﺪﺷ مﺎﺠﻧا . ﺎﺑ ﻢﻴﺑﺮﺘﻳا جاﺮﺨﺘﺳا مﺮﺗوﺰﻳا
EHPA
2
D ﻞﻜﺷ رد 4 ﺖﺳا هﺪﺷ هداد نﺎﺸﻧ ) . ﺶﻳاﺰﻓا ﺖﻠﻋ ﻪﺑ
pH ﺎﺗ ﺪﻴﺴﻛورﺪﻴﻫ ﻢﻴﻧﻮﻣآ زا هدﺎﻔﺘﺳا ﺎﺑ ﻲﻳﻮﺷوﺮﻓ لﻮﻠﺤﻣ 2 pH= ،
ﺖﻈﻠﻏ Yb ﻪﺑ نآ رد ppm 24 ﺖﻓﺎﻳ ﺶﻫﺎﻛ ( .


ﻞﻜﺷ 3 - ﺛﺄﺗ ﺮﻴ pH ﺮﺑ و ﻢﻳﺮﺳ ،ﻢﻴﻧﺎﺘﻧﻻ ،ﻦﻫآ ،ﻢﻴﻧاروا ،ﻢﻴﺑﺮﺘﻳا جاﺮﺨﺘﺳا ناﺰﻴﻣ
زا ﻢﻳﺮﺘﻳا ﺎﺑ ،ﻲﻳﻮﺷوﺮﻓ لﻮﻠﺤﻣ 1
/
0 ﺮﺘﻴﻟ ﺮﺑ لﻮﻣ EHPA
2
D ﻦﻳزوﺮﻛ رد ) 3
/
3
ﻲﻤﺠﺣ ﺪﺻرد ( ، 1 A/O= سﺎﻤﺗ نﺎﻣز ﺎﺑ و ، 30 ﻲﺑآ و ﻲﻟآ زﺎﻓ ود ﻦﻴﺑ ﻪﻘﻴﻗد .



ﻞﻜﺷ 4 - ﻢﻴﺑﺮﺘﻳا جاﺮﺨﺘﺳا مﺮﺗوﺰﻳا ﺎﺑ ،ﻲﻳﻮﺷوﺮﻓ لﻮﻠﺤﻣ زا 1
/
0 ﺮﺘﻴﻟ ﺮﺑ لﻮﻣ ) ﺎﻳ 3
/
3
ﻲﻤﺠﺣ ﺪﺻرد ( EHPA
2
D ،ﻦﻳزوﺮﻛ رد رد 2 = pH و ﺎﺑ سﺎﻤﺗ نﺎﻣز 30 ﻪﻘﻴﻗد .

3 - 3 ﺗ ﺄ ﻲﻟآ ﻪﺑ ﻲﺑآ زﺎﻓ ود ﻲﻤﺠﺣ ﺖﺒﺴﻧ ﺮﻴﺛ ) A/O (
ﺖﺒﺴﻧ ﺶﻳاﺰﻓا A/O ﺮﮕﻳد جاﺮﺨﺘﺳا ﺮﺑ ،ﻢﻴﺑﺮﺘﻳا جاﺮﺨﺘﺳا ﺮﺑ هوﻼﻋ
ﺗ ﺰﻴﻧ لﻮﻠﺤﻣ رد دﻮﺟﻮﻣ ﺮﺻﺎﻨﻋ ﺄ ﻲﻣ ﺮﻴﺛ دراﺬﮔ . ياﺮﺑ ﻦﻳا ﻲﺳرﺮﺑ
ﺗ ﺄ ﺖﺒﺴﻧ رد ﺮﺻﺎﻨﻋ ﻦﻳا جاﺮﺨﺘﺳا ﺪﺻرد ،ﺮﻴﺛ يﺎﻫ A/O توﺎﻔﺘﻣ
ﺪﻳدﺮﮔ ﻦﻴﻴﻌﺗ . ﺐﺴﺣﺮﺑ ﻒﻠﺘﺨﻣ ﺮﺻﺎﻨﻋ جاﺮﺨﺘﺳا ﺪﺻرد تاﺮﻴﻴﻐﺗ
ﺖﺒﺴﻧ A/O ﻞﻜﺷ رد 5 ﺖﺳا هﺪﺷ هداد نﺎﺸﻧ .
نﺎﻤﻫ ﻞﻜﺷ رد ﻪﻛ ﻪﻧﻮﮔ 5 ﻲﻣ هﺪﻫﺎﺸﻣ ﺖﺒﺴﻧ ﺶﻳاﺰﻓا ﺎﺑ دﻮﺷ A/O
ﻲﻣ اﺪﻴﭘ ﺶﻫﺎﻛ يﺪﻨﻛ ﻪﺑ ﻢﻴﺑﺮﺘﻳا جاﺮﺨﺘﺳا ﺳا ﺎﻣا ﺪﻨﻛ ،ﻢﻳﺮﺘﻳا جاﺮﺨﺘ
ﻦﻫآ و ﻢﻴﻧاروا ) ﻞﻜﺷ ﻖﺑﺎﻄﻣ 3 رد ﺮﺻﺎﻨﻋ ﻦﻳا ، 2 pH= ﻢﻴﺑﺮﺘﻳا زا ﺪﻌﺑ ،
ﺶﻴﺑ ﺪﻧراد ار جاﺮﺨﺘﺳا ﻦﻳﺮﺗ ( ﺶﻴﺑ تﺪﺷ ﺎﺑ ﻲﻣ ﺶﻫﺎﻛ يﺮﺗ ﺪﺑﺎﻳ .
0
10
20
30
40
50
60
70
80
90
100
0 1 2 3 4
ج
U
La
Ce
Y
Fe
Yb P
e
r
c
e
n
t
a
g
e

e
x
t
r
a
c
t
e
d

pH
0
25
50
75
100
125
150
175
200
225
0 2 4 6 8 10 12
(
p
p
m
)





ز



ر
د









M
e
t
a
l

c
o
n
c
e
n
t
r
a
t
i
o
n

i
n

o
r
g
a
n
i
c

p
h
a
s
e

(
p
p
m
)

Metal concentration in acqueous phase (ppm)
ﺠﻣ ﻪﺘﺴﻫ نﻮﻨﻓ و مﻮﻠﻋ ﻪﻠ هرﺎﻤﺷ ،يا 53 ، 1389

55

ﻞﻜﺷ 5 - ﺖﺒﺴﻧ ﺮﻴﺛﺄﺗ A/O رد دﻮﺟﻮﻣ ﺮﺻﺎﻨﻋ زا ﻲﻀﻌﺑ جاﺮﺨﺘﺳا ﺪﺻرد ﺮﺑ لﻮﻠﺤﻣ
ﺎﺑ ،ﻲﻳﻮﺷوﺮﻓ 1
/
0 ﺮﺘﻴﻟ ﺮﺑ لﻮﻣ ) ﻳ ﺎ 3
/
3 ﻲﻤﺠﺣ ﺪﺻرد ( EHPA
2
D ،ﻦﻳزوﺮﻛ رد رد
2 = pH و ﺎﺑ سﺎﻤﺗ نﺎﻣز 30 ﻪﻘﻴﻗد ﻲﺑآ و ﻲﻟآ زﺎﻓ ود ﻦﻴﺑ .

ﺖﺒﺴﻧ ﺶﻳاﺰﻓا ﺎﺑ A/O نﻮﻳ راﺪﻘﻣ ﻲﺑآ زﺎﻓ رد دﻮﺟﻮﻣ يﺎﻫ
ﻲﻣ ﺶﻳاﺰﻓا لﻮﻜﻟﻮﻣ راﺪﻘﻣ ﻪﻛ ﻲﻟﺎﺣ رد ﺪﺑﺎﻳ جاﺮﺨﺘﺳا يﺎﻫ هﺪﻨﻨﻛ
ﻲﻣ ﻲﻗﺎﺑ ﺖﺑﺎﺛ ﺪﻧﺎﻣ . نﻮﻳ ﻦﻴﺑ ﺖﺑﺎﻗر ﺶﻳاﺰﻓا ﺚﻋﺎﺑ ﺮﻣا ﻦﻳا يﺎﻫ
ﻲﻣ نﺪﺷ جاﺮﺨﺘﺳا ياﺮﺑ ،دﻮﺟﻮﻣ ﻞﻳﺎﻤﺗ نﻮﭼ و دﻮﺷ EHPA
2
D ﻪﺑ
Yb نﻮﻳ ﺮﮕﻳد ﻪﺑ ﺖﺒﺴﻧ ﺶﻴﺑ دﻮﺟﻮﻣ يﺎﻫ نآ جاﺮﺨﺘﺳا ،ﺖﺳا ﺮﺗ
ﻢﻛ نﻮﻳ ﺮﻳﺎﺳ زا ﺮﺗ ﻲﻣ ﺶﻫﺎﻛ ﺎﻫ ﺪﺑﺎﻳ . ﺶﻳاﺰﻓا ﺎﺑ ،ﻦﻳا ﺮﺑ هوﻼﻋ
ﺖﺒﺴﻧ A/O ﻲﻣ ﺶﻳاﺰﻓا ﺰﻴﻧ ﻲﻟآ زﺎﻓ رد ﻢﻴﺑﺮﺘﻳا ﺖﻈﻠﻏ ، ﺪﺑﺎﻳ .
ﺖﺒﺴﻧ ﺶﻳاﺰﻓا ﻦﻳاﺮﺑﺎﻨﺑ A/O ﻲﻣ ر ﺪﻧاﻮﺗ ﺮﻫ يرادزﺎﺑ ياﺮﺑ ﻲﺒﺳﺎﻨﻣ ها
ﺶﻴﺑ ﻪﭼ ﺪﺷﺎﺑ نﺪﺷ جاﺮﺨﺘﺳا زا ﻢﻴﺑﺮﺘﻳا هاﺮﻤﻫ ﺮﺻﺎﻨﻋ ﺮﺗ .
ﻞﻜﺷ 6 ﺐﻴﻜﻣ رادﻮﻤﻧ - ﻲﻠﻴﺗ
) 4 (
ﺎﺑ ﻢﻴﺑﺮﺘﻳا جاﺮﺨﺘﺳا 9 A/O= ار
ﻲﻣ نﺎﺸﻧ ﺪﻫد . ،جاﺮﺨﺘﺳا ﻪﻠﺣﺮﻣ ود ﺎﺑ ،ﻞﻜﺷ ﻦﻳا تﺎﻋﻼﻃا سﺎﺳاﺮﺑ
ﻲﻣ جاﺮﺨﺘﺳا ﻲﺑآ زﺎﻓ رد دﻮﺟﻮﻣ ﻢﻴﺑﺮﺘﻳا ﻲﻣﺎﻤﺗ ًﺎﺒﻳﺮﻘﺗ دﻮﺷ .

3 - 4 ﻲﻬﺗ ﺳ ﻲﻟآ زﺎﻓ يزﺎ
ﺎﺑ جاﺮﺨﺘﺳا ﺶﻳﺎﻣزآ ﻚﻳ زا ﻞﺻﺎﺣ ﻲﻟآ زﺎﻓ 1
/
0 ﺮﺘﻴﻟ ﺮﺑ لﻮﻣ ) ﺎﻳ
3
/
3 ﻲﻤﺠﺣ ﺪﺻرد ( EHPA
2
D رد ،ﻦﻳزوﺮﻛ رد 2 pH= ﺎﺑ و
سﺎﻤﺗ نﺎﻣز 30 ﻲﻬﺗ تﺎﻴﻠﻤﻋ ياﺮﺑ ،ﻪﻘﻴﻗد يزﺎﺳ
) 5 (
هدﺎﻔﺘﺳا درﻮﻣ
ﺖﻓﺮﮔ راﺮﻗ . رد ،ﺪﻴﺳا ﻚﻳﺮﺘﻴﻧ ،ﻪﺘﺷﺬﮔ ﻖﻴﻘﺤﺗ ﺞﻳﺎﺘﻧ ﻪﺑ ﻪﺟﻮﺗ ﺎﺑ
رﺪﻳﺮﻠﻛ و ﻚﻳرﻮﻔﻟﻮﺳ ﺎﺑ ﻪﺴﻳﺎﻘﻣ رﺎﻛ زا ،ﺪﻴﺳا ﻚﻳ آ ﺐﺳﺎﻨﻣ ﻲﻳ يﺮﺗ
ﻲﻬﺗ ياﺮﺑ ﺖﺳا رادرﻮﺧﺮﺑ ﻢﻴﺑﺮﺘﻳا زا ﻲﻟآ زﺎﻓ يزﺎﺳ ] 10 [ . ﻞﻜﺷ 7
ﻲﻬﺗ ﺪﺻرد ﺖﻈﻠﻏ ﺎﺑ ﻲﻟآ زﺎﻓ يزﺎﺳ ار ﺪﻴﺳا ﻚﻳﺮﺘﻴﻧ ﻒﻠﺘﺨﻣ يﺎﻫ
ﻲﻣ نﺎﺸﻧ ﺪﻫد .


ﻞﻜﺷ 6 - ﺐﻴﻜﻣ رادﻮﻤﻧ - ﺎﺑ ،ﻲﻳﻮﺷوﺮﻓ لﻮﻠﺤﻣ زا ﻢﻴﺑﺮﺘﻳا جاﺮﺨﺘﺳا ياﺮﺑ ﻲﻠﻴﺗ 1
/
0
ﺮﺘﻴﻟ ﺮﺑ لﻮﻣ ) ﻳ ﺎ 3
/
3 ﻲﻤﺠﺣ ﺪﺻرد ( EHPA
2
D ،ﻦﻳزوﺮﻛ رد رد 2 = pH و ﺎﺑ نﺎﻣز
سﺎﻤﺗ 30 ﻪﻘﻴﻗد ﻲﺑآ و ﻲﻟآ زﺎﻓ ود ﻦﻴﺑ .



ﻞﻜﺷ 7 - ﺮﻴﺛﺄﺗ ﻲﻬﺗ ناﺰﻴﻣ ﺮﺑ ﺪﻴﺳا ﻚﻳﺮﺘﻴﻧ ﺖﻈﻠﻏ ،ﻦﻫآ ،ﻢﻴﻧاروا زا ﻲﻟآ زﺎﻓ يزﺎﺳ
ﺎﺑ ﻢﻴﺑﺮﺘﻳا و ﻢﻳﺮﺘﻳا ،ﻢﻳﺮﺳ ،ﻢﻴﻧﺎﺘﻧﻻ 1 = A/O ز ﺎﺑ و نﺎﻣ سﺎﻤﺗ 30 ﻪﻘﻴﻗد ﻲﻟآ زﺎﻓ ود ﻦﻴﺑ
ﻲﺑآ و .

نﺎﻤﻫ ﻞﻜﺷ رد ﻪﻛ ﻪﻧﻮﮔ 7 ﻲﻣ هﺪﻫﺎﺸﻣ دﻮﺷ ناﺰﻴﻣ ﻲﻬﺗ زﺎﻓ يزﺎﺳ
ﻲﻣ ﺶﻳاﺰﻓا ﺪﻴﺳا ﻚﻳﺮﺘﻴﻧ ﺖﻈﻠﻏ ﺶﻳاﺰﻓا ﺎﺑ ،ﻢﻴﺑﺮﺘﻳا زا ﻲﻟآ ﻪﺑ ﺪﺑﺎﻳ
زﺎﻓ ﻪﻛ يﻮﺤﻧ آ ﺪﻴﺳا ﻚﻳﺮﺘﻴﻧ ﺎﺑ ﻲﻟ 3 ﻻﻮﻣ ر ﺎﺗ ، 93 ﺪﻴﺳا ﺎﺑ و ﺪﺻرد
5 ﺮﺘﻳا زا ﻞﻣﺎﻛ ترﻮﺻ ﻪﺑ ًﺎﺒﻳﺮﻘﺗ ،رﻻﻮﻣ ﻲﻣ ﻲﻬﺗ ﻢﻴﺑ دﻮﺷ . ﺪﺻرد
ﻲﻬﺗ ﻚﻳﺮﺘﻴﻧ ﺎﺑ ﻲﺘﺣ ﻢﻳﺮﺳ و ﻢﻴﻧﺎﺘﻧﻻ ،ﻢﻴﻧاروا زا ﻲﻟآ زﺎﻓ يزﺎﺳ
ﺪﻴﺳا 5 ﺮﻳز رﻻﻮﻣ 10 ﺖﺳا ﺪﺻرد . ﻲﻬﺗ ناﺰﻴﻣ زا ﻲﻟآ زﺎﻓ يزﺎﺳ
ﺪﻴﺳا ﻚﻳﺮﺘﻴﻧ ﺎﺑ ﻦﻫآ 5 رﻻﻮﻣ 24 ﺪﻴﺳا ﺎﺑ ،ﺪﺻرد 1 رﻻﻮﻣ
3 ﻢﻛ ﺪﻴﺳا ﺎﺑ و ،ﺪﺻرد زا ﺮﺗ 1 ﺖﺳا ﺰﻴﭼﺎﻧ ،رﻻﻮﻣ . ﻦﻳاﺮﺑﺎﻨﺑ
روا يزﺎﺳاﺪﺟ ﻪﻠﺣﺮﻣ رد ﻢﻴﺑﺮﺘﻳا زا ﻦﻫآ و ﻢﻳﺮﺳ ،ﻢﻴﻧﺎﺘﻧﻻ ،ﻢﻴﻧا ي
0
10
20
30
40
50
60
70
80
90
100
0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10
ج
ا



ا


ر
د
Yb
U
Y
Fe
La
Ce
P
e
r
c
e
n
t
a
g
e

e
x
t
r
a
c
t
e
d

A/O
0
10
20
30
40
50
60
70
80
90
100
0.01 0.1 1 10
U
La
Ce
Y
Fe
Yb
P
e
r
c
e
n
t
a
g
e

s
t
r
i
p
e
d

Concentration of nitric acid (moles/litre)
M
e
t
a
l

c
o
n
c
e
n
t
r
a
t
i
o
n

i
n

o
r
q
a
n
i
c

p
h
a
s
e

(
p
p
m
)

Metal concentration in acqueous phase (ppm)
ﻲﻟﻼﺣ جاﺮﺨﺘﺳا ﺮﺑ ﺮﺛﺆﻣ يﺎﻫﺮﺘﻣارﺎﭘ ﻲﺳرﺮﺑ . . .

56
ﻲﻬﺗ نﺎﻜﻣا ،ﺪﻴﺳا ﻚﻳﺮﺘﻴﻧ ﺎﺑ ﻲﻟآ زﺎﻓ يزﺎﺳ ﺖﺳا ﺮﻳﺬﭘ . ﻲﻬﺗ يزﺎﺳ
ﺮﻳز ﺪﻴﺳا ﻚﻳﺮﺘﻴﻧ ﺎﺑ ﻢﻳﺮﺘﻳا زا ﻲﻟآ زﺎﻓ 3 ﻢﻫ ﻢﻴﺑﺮﺘﻳا زا ﻲﺘﺣ رﻻﻮﻣ
ﺶﻴﺑ ﻪﺑ ﺖﺳا ﺮﺗ ﺪﻴﺳا ﻚﻳﺮﺘﻴﻧ ﺎﺑ ﻪﻛ يﻮﺤﻧ 1 ناﺰﻴﻣ ،رﻻﻮﻣ
ﻲﻬﺗ ﻢﻴﺑﺮﺘﻳا زا ﻲﻟآ زﺎﻓ يزﺎﺳ 23 و ﻢﻳﺮﺘﻳا زا 88 زا و ﺖﺳا ﺪﺻرد
ﻦﻳا ﺪﻴﺳا ﻚﻳﺮﺘﻴﻧ زا ﺖﻈﻠﻏ ﻦﻳا رد ود ﻦﻳا ﺶﻳاﺪﺟ ور ﻴﻣ ﺖﺳا ﺮﺴ .

4 - ﻪﺠﻴﺘﻧ يﺮﻴﮔ
ﻲﻣ نﺎﺸﻧ ﺞﻳﺎﺘﻧ ﻪﻛ ﺪﻫد EHPA
2
D جاﺮﺨﺘﺳا هﺪﻨﻨﻛ ياﺮﺑ ﻲﺒﺳﺎﻨﻣ ي
ﺖﺳا يﺪﻴﺳا ﻲﻳﻮﺷوﺮﻓ لﻮﻠﺤﻣ زا ﻢﻴﺑﺮﺘﻳا جاﺮﺨﺘﺳا . ﻦﻳا
جاﺮﺨﺘﺳا نﻮﻳ ﺮﻳﺎﺳ ﻪﺑ ﺖﺒﺴﻧ ار ﻢﻴﺑﺮﺘﻳا ،هﺪﻨﻨﻛ دﻮﺟﻮﻣ يﺎﻫ رد
ﻲﻣ ﺢﻴﺟﺮﺗ ﻂﻴﺤﻣ ﺪﻫد . ﺖﺳا ﻢﻴﺑﺮﺘﻳا ﻪﺑﺎﺸﻣ ﻢﻳﺮﺘﻳا ﻲﺟاﺮﺨﺘﺳا رﺎﺘﻓر
ﻢﻛ ﻢﻳﺮﺳ و ﻢﻴﻧﺎﺘﻧﻻ جاﺮﺨﺘﺳا ناﺰﻴﻣ ﺎﻣا ﺖﺳا ﺮﺗ . ﻲﻣ ﺮﻈﻧ ﻪﺑ ﻪﻛ ﺪﺳر
ﻣ فﺮﺼﻣ ﻮ لﻮﻜﻟ جاﺮﺨﺘﺳا يﺎﻫ و ﻢﻴﺑﺮﺘﻳا جاﺮﺨﺘﺳا ياﺮﺑ هﺪﻨﻨﻛ
جاﺮﺨﺘﺳا دﻮﺟو مﺪﻋ ﺚﻋﺎﺑ ﻢﻴﻧاروا يدوﺪﺣ ﺎﺗ و ﻢﻳﺮﺘﻳا هﺪﻨﻨﻛ ي
ﺎﺘﻧﻻ جاﺮﺨﺘﺳا ياﺮﺑ ﻲﻓﺎﻛ ﻲﻣ ﻦﻫآ و ﻢﻳﺮﺳ ،ﻢﻴﻧ دﻮﺷ . ﺎﺑ ﻦﻳاﺮﺑﺎﻨﺑ
جاﺮﺨﺘﺳا ﺖﻈﻠﻏ ندﺮﻛ دﺎﻳز ﻲﻣ هﺪﻨﻨﻛ ار ﺮﺻﺎﻨﻋ ﻦﻳا جاﺮﺨﺘﺳا ناﻮﺗ
جاﺮﺨﺘﺳا ﺖﻈﻠﻏ ﺶﻫﺎﻛ ﺎﺑ ﺎﻳ و داد ﺶﻳاﺰﻓا جاﺮﺨﺘﺳا ،هﺪﻨﻨﻛ
ﺖﺷاد ار ﻢﻴﺑﺮﺘﻳا ﻲﺑﺎﺨﺘﻧا . ناﺰﻴﻣ ﺪﻳﺪﺷ ﺶﻫﺎﻛ ﺎﺑ عﻮﺿﻮﻣ ﻦﻳا
ﺮﺻﺎﻨﻋ جاﺮﺨﺘﺳا Y ، Ce ، La ، U و Fe جاﺮﺨﺘﺳا ﺎﺑ ﻪﺴﻳﺎﻘﻣ رد
ﺘﻳا ﺖﺒﺴﻧ ﻪﻛ ﻲﻣﺎﮕﻨﻫ ﻢﻴﺑﺮ A/O ﻲﻣ ﺶﻳاﺰﻓا ﺖﺳا ﻪﻴﺟﻮﺗ ﻞﺑﺎﻗ ،ﺪﺑﺎﻳ .
ﻲﻬﺗ ﻲﺳرﺮﺑ ياﺮﺑ ﻪﻛ داد نﺎﺸﻧ ﺪﻴﺳا ﻚﻳﺮﺘﻴﻧ ﺎﺑ ﻲﻟآ زﺎﻓ يزﺎﺳ
ﺮﺑاﺮﺑ ﻲﺘﻈﻠﻏ ﻪﺑ ﻲﺑآ زﺎﻓ ﻪﺑ ﻢﻴﺑﺮﺘﻳا دﺪﺠﻣ لﺎﻘﺘﻧا 5 ﺮﺑ لﻮﻣ زا ﺮﺘﻴﻟ
ﺖﺳا جﺎﻴﺘﺣا ﺪﻴﺳا . رد ﻢﻳﺮﺘﻳا ﺎﻬﻨﺗ ﻲﺳرﺮﺑ درﻮﻣ ﺮﺻﺎﻨﻋ ﺮﮕﻳد ﻦﻴﺑ زا
ﻣﺎﻛ ترﻮﺻ ﻪﺑ ﻂﻳاﺮﺷ ﻦﻳا ﺎﺑ ﻞ Yb ﻲﻣ ﻲﺑآ زﺎﻓ دراو دﻮﺷ .

ﻲﻧادرﺪﻗ و ﺮﻜﺸﺗ
داﻮﻣ يروآﺮﻓ هﺎﮕﺸﻳﺎﻣزآ لﻮﺌﺴﻣ يزﺎﺒﻬﺷ داﺰﻬﺑ يﺎﻗآ بﺎﻨﺟ زا
ﻢﻫ و سرﺪﻣ ﺖﻴﺑﺮﺗ هﺎﮕﺸﻧاد ﻲﻧﺪﻌﻣ نﺎﻴﻛ سﺎﺒﻋ يﺎﻗآ زا ﻦﻴﻨﭼ ﻪﺸﻴﭘ
ﺮﮕﻳد و ﻪﺧﺮﭼ هﺪﻜﺸﻫوﮋﭘ نﺎﻨﻛرﺎﻛ و مﻮﻠﻋ هﺎﮕﺸﻫوﮋﭘ ﺖﺧﻮﺳ ي
ﻪﺘﺴﻫ نﻮﻨﻓ ﺮﻜﺸﺗ يا ﻲﻣ دﻮﺷ .

ﻲﭘ ﺖﺷﻮﻧ ﺎﻫ :
1- Di-(2-Ethylhexyl) Phosphoric Acid
2- Digestion
3- Induced Coupled Plasma (ICP)
4- McCabe-Thiele
5- Stripping
References:

1. R. Lundi, J.R. Wilson, “Rare earth metals find
interesting new uses despite lack of engineering
data,” Imperial College Press (2002).

2. J.B. Hedrick, “Rare earths,” U.S. Geological
Survery Minerals Yearbook, 1, 60, 1-60, 16
(1999).

3. P. Jones, F. Wall, T. Williams, “Rare earth
minerals,” Chapman & Hall Inc (1996).

4. J. Lefond, “Industrial minerals and rocks,” Vol.
2, Fifth Edition, American Society of Mining
Engineers, New York (1983).

5. C.K. Gupta, N. Krishnamurthy, “Extractive
metallurgy of rare earths,” CRC Press, (2005).

6. K. Memar, “Mineralogy and petrochemistry of
a part of saghand area,” Ph.D Thesis University
of Bombay, 1-43 (1991).

7. C.K. Gupta, T.K. Mukherjee, “Hydrometallurgy
in extraction process,” CRC Press (1990).

8. م . س ،ﻲﻬﻠﻟاﺪــﺒﻋ . م ،ﻲــﻧﻼﻴﻣ راﺪــﻤﻠﻋ . ج . م ،ﻲــﻨﻴﻠﻛ . ر . هدازﺪﻤــﺻ
،يدﺰﻳ ” ﻂﻴﺤﻣ زا ﻢﻴﺑﺮﺘﻳا جاﺮﺨﺘﺳا زا هدﺎﻔﺘـﺳا ﺎـﺑ ﻲﻜﻳرﻮﻔﻟﻮـﺳ يﺎـﻫ
جاﺮﺨﺘﺳا هﺪﻨﻨﻛ ،ﻒـﻠﺘﺨﻣ ﻲﻟآ يﺎﻫ “ ﻪﺘﺴـﻫ ﺲﻧاﺮـﻔﻨﻛ ﻦﻴﻤﻫدﺰﻧﺎـﭘ ،يا
ﺮﮔ نﺎﮔ ) 1387 .(

9. J. Rydberg, M. Cox, C. Musikas, G. Choppin,
“Solvent extraction and practice,” Second
Edition, MARCEL DEKKER Inc (2004).

10. T. Sato, “Liquid-liquid extraction of rare-earth
elements from aqueous acid solutions by acid
organophosphorus compounds,”
Hydrometallurgy, Vol. 22, 121-140 (1989).

11. ا . ﻲــﻠﻴﻛو ،ﻲﻧﺎــﻣزﺮﻴﻣ ” نﺎــﻜﻣا ﻪــﻧﺎﻛ يروآﺮــﻓ ﻲﺠﻨــﺳ و ﻢﻴــﻧاروا يﺎــﻫ
ﻲﻟﺎــﻣﻮﻧآ رد ﮓــﻨﻴﭽﻴﻟ شور ﻪــﺑ ﻲﻛﺎــﺧ ردﺎــﻧ ﺮــﺻﺎﻨﻋ 5 ،ﺪﻨﻏﺎــﺳ “
نﺎــﻳﺎﭘ ــﻧاد ،ﺪــﺷرا ﻲــﺳﺎﻨﺷرﺎﻛ ﻪــﻣﺎﻧ نﺎــﻣﺮﻛ ﺮﻨﻫﺎــﺑ هﺎﮕﺸ ) 1383 .(

12. G.W. Mason, “Process for separation of the rare
earths by solvent extraction,” U.S Patent, No.
4016237 (1975).

You're Reading a Free Preview

Download
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->