Kentsel Tasarım ve Gestalt Kuramı

Nisan, 2012

Gestalt kuramı, objelerin öncelikle bütün olarak algılandığını, alt sistemlerin ise insan zihninde sonradan algılanmaya başlandığını öne sürer. Dolayısıyla bu kuramı bütüncül bir yaklaşım olarak niteleyebiliriz. 20. Yy başlarında dönem psikologları tarafından dile getirilen kuramın ilk etapta psikolojik bir inceleme olduğunu görebiliyoruz, öyle ki psikanaliz öncüsü Profesör Freud’un Gestalt kuramı hakkında yazılmış kitaplarına da halen ulaşabilmekteyiz. Psikoloji tabanlı bu kuram, aydınlanma çağının da etkileriyle bir algılama süreci olan tasarımda da ön plana çıkmaya başlamıştır. Grafik tasarımı, kentsel planlama ve tasarımı gibi dallarda tasarımcılar ve plancılar arasında önemli bir akımdır. Gestalt kuramının temel ilkelerini şu şekilde sıralayıp yorumlamak mümkündür; yakınlık, birbirine yakın duran elemanlar bir bütün olarak algılanır. Benzerlik, belli bir yönden birbirine benzer olan elemanlar bir grup olarak algılanır; kapalılık, bir bütünü tamamlar şekilde duran elemanlar bir bütün simge olarak algılanır; simetri, simetrisi olan elamanlar asimetrik elemanlara göre daha kolay algılanır; şekil-zemin ilişkisi, düzgün olarak algılanan objenin arkasında kısıtlayıcı bir fon bir düzlem olmaması durumudur; devamlılık , algılarımız uzanan bir şeklin bitiş noktasından devamını algılamaya meyillidir. Planlama ve tasarımda Gestalt kuramı temel ilkelerinin uygulanmasının kullanıcılara sayısız kolaylık sağlayacağı kaçınılmazdır. Genel ve ortak alanların, yapının, kenarların plancı tarafından biçimlendirilmesinde Gestalt ilkel erini, yakınlık, benzerlik vb., iki ve üç boyutlu proje aşamasında göz önüne alarak uygulama aşamasına aktardığımızda gerekli kullanım kolaylığındaki yaşam alanları ve mekan düzenlerini sağlamamız mümkün olacaktır. İncelediğimiz doğrultuda Gestalt kuramının psikanalistler arasında olduğu gibi tasarımcılar ve plancılar arasında da fikir ayrılıkları yarattığını görmek mümkün. Yine de algının temeline kurulu olan çalışma alanımızda, Gestalt ilkeler inin temel alınması dünyayı parçalardan değil bir bütünde algılamamız için yaşam olanakları en yüksek, kolay ve konforlu olan çözümleri bize getireceği konusunda hemfikir olmamak ve Gestalt’ci bir yaklaşımı göz ardı etmek mümkün değil. İzlen Yaylalı, 11558104 Algılama ve Kentsel İmaj Kuramları/Kentsel Mekan Org. ve Tasarımı/YTÜ

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful