Shtëpia Botuese & Shtypshkronja

ju ofron Programin Mësimor dhe Objektivat për lëndën:

EDUKIMI PËR KARRIERË DHE AFTËSIMI PËR JETËN 10

Përgatiti: Dr. Gentiana Qirjako MA. Erka Amursi

_______________________________
Adresa: Rr. “Reshit Çollaku“, Pall. i Ri, Ap. 5/2 Tel: 042 268 547 / Mob: 069 20 26 773 E-mail: pegi@icc-al.org

www.botimepegi.com

.

të frytshme. si më poshtë: 1. të shëndetshme dhe të sigurtë. Linja 2: Sjellja e sigurtë: 17 orë 3. 3 . • Që të përzgjedhin dhe të zbatojnë sjellje që parandalojnë sëmundje. Linja 1: Edukimi Shëndetësor: 17 orë 2. Orë në dispozicon: 3 orë QËLLIMI I LËNDËS EDUKIMI PËR KARRIERË DHE AFTËSIMI PËR JETËN ka për qëllim të përgatitë nxënësit: • Për të zhvilluar një mënyrë jetese aktive. • Që të bëhen veprimtarë aktivë në sigurimin e një mjedisi të shëndetshëm e bashkëpunues. dobësi dhe rreziqe të ndryshme për vete dhe për të tjerët.PLANI MËSIMOR: Orë gjithsej: 54 orë të cilat ndahen sipas tri linjave. Linja 3: Ndihma e parë: 17 orë 4.

4 . • Të parashikojë pasoja afatshkurtra dhe afatgjata të disa alterna-tivave vendimesh për shëndetin dhe sigurinë vetjake dhe të të tjerëve. të gjykojë dhe të përzgjedhë mënyra të shëndetshme dhe të sigurta jetese.-ja duhet: • Të dallojë.OBJEKTIVAT KRYESORE TË LËNDËS Në përfundim të gjimnazit. nxënës/i. • Të zbatojë kërkesat që garantojnë shëndetin dhe sigurinë në të gjitha fushat e veprimtarisë së përditshme. • Të jetë i aftë të që të bëhet veprimtar aktiv për sigurimin e një mjedisi të shëndetshëm shoqëror dhe individual. • Të listojë disa nga strategjitë e parandalimit të sjelljeve të rrezikshme në të gjitha fushat dhe veprimtaritë e jetës së përditshme.

• Të evidentojnë sëmundjet më të zakonshme tek adoleshentët. Shëndeti – A nuk është pjesa më e rëndësishme e jetës sonë? 2. 1. • Të përcaktojnë elementët e një stili jete të shëndetshme. LINJA OBJEKTIVAT KREU TEMAT Në fund të kapitullit nxënësit do të jenë të aftë: 1. Shëndeti ndryshme që sigurojnë modele dhe stil jete të SHËNDETËSOR shëndetshme. • Të krahasojnë dhe të analizojnë steriotipe të EDUKIMI 1.Nr.Cilët janë faktorët përcaktues të tij? (2 orë) 3. • Të identifikojnë sjellje. Shëndeti ynë . Shëndeti – Si kuptohet ai në adoleshencë? 4. • Të diskutojnë mbi përgjegjësitë e individit për shëndetin. • Të zhvillojnë njohuritë dhe aftësitë për dimensionet e shëndetit (mirëqenies fizike. Repertori i sjelljeve ditore 5. faktorë të rrezikshëm dhe përcaktues për shëndetin.emocionale dhe intelektule). sociale. Stresi në jetën time – Si e menaxhoj? 5 .

vlerën ushqyese dhe freskinë e ushqimeve. Si ndikon ushqyerja në shëndetin tonë? 2. Veprimtari (2 orë).6 1. • Të vlerësojnë rekomandimet dietetike. • Të hartojnë një plan ushqyerje për veten e tyre duke konsideruar dietën e balancuar. Llogaritja e nevojave kalorike ditore (2 orë). • Të analizojnë marrëdhënien ndërmjet ushqimit dhe zhvillimit mendor e ecurisë shkollore. • Të përfshihen në nisma për gatime të shëndetshme që mund të organizohen në klasë. Çrregullimet e të ngrënit. 6. • Të vlerësojnë mënyrat e shëndetshme për të humbur. Si ndikojnë zakonet tona të të ngrënit në shëndetin tonë? 5. Të • Të argumentojnë pse është e rëndësishme një dietë ushqyerit e e varfër me yndyra të ngopura. • Të shpjegojnë nevojën për kalori për grup-mosha të ndryshme dhe për profesione të ndryshme. • Të përshkruajnë faktorët që ndikojnë në shprehitë tona të të ushqyerit. për të fituar ose për të mbajtur peshën që kanëi. • Të llogarisin kaloritë e një vakti ushqimi. Si të kemi një dietë të shëndetshme (2 orë)? 4. sheqer e kripë dhe e shëndetshëm pasur me fruta dhe perime. . anoreksinë dhe buliminë nervore. Në fund të kapitullit nxënësit do të jenë të aftë: • Të vlerësojnë rëndësinë e të ushqyerit në shëndetin tonë. Çfarë janë dhe si ndikojnë në shëndetin tonë? 8. • Të dallojnë çrregullimet kryesore të të ngënit.Si mund të humbim kilet e tepërta dhe si mund të fitojmë peshë në mënyrë të shëndetshme (2 orë)? 7. Ushqyerja – Si ndikon ajo në zhvillimin dhe aktivitetin tonë shkollor? 3. 2. • Të krahasojnë traditën e tyrej të të ushqyerit me atë të shokëve dhe shoqeve.

Drogat. Alkooli dhe vogël. alkoolit dhe drogave të tjera dhe lindjes së fëmijëve me peshë të 3. sindromës së vdekjes së papritur të fëmijëve. Veprimtari • Të përshkruajnë pasojat në shëndet të duhanpirjes. • ë klasifikojnë drogat.Në fund të kapitullit nxënësit do të jenë të aftë: 1. 7. 7 . Si ndikon duhani në shëndetin tonë dhe të njerëzve që na rrethojnë? (2 orë) 2. • Të punojnë për parandalimin e përdorimit të substancave. • Të hulumtojnë mbi ndikimin e përdorimit dhe abuzimit me alkool në organizëm. • Të hulumtojnë mbi marrëdhënien ndërmjet përdorimit të alkoolit e drogave të tjera dhe aksidenteve automobilistike. drogat e tjera paaftësive të tyre dhe Sindromës së Alkoolizmit të Fetusit. efektet dhe pasojat e tyre në T shëndetin tonë fizik dhe mendor. Si ndikojnë alkooli dhe drogat në jetën tonë shoqërore? 5. Cilat janë arësyet e përdorimit të substancave të dëmshme? 8. • Të vlerësojnë ndikimin e pirjes pasive të duhanit në shëndetin e fëmijëve dhe joduhanpirësve të tjerë. • ë analizojnë arsyet e fillimit të përdorimit të T duhanit. Droga dhe ndikimet e tyre në SST-të. Efektet dhe pasojat e tyre. • Të shpjegojnë lidhjen ndërmejt përdorimit të drogave me injeksion dhe infektimit nga IST-të dhe HIV/ AIDS. • Të përshkruajnë ndikimin e përdorimit të drogave dhe alkoolit në jetën tonë sociale. Alkooli. Ndikimi i alkoolit dhe drogës në shëndetin dhe zhvillimin e fëmijëve. (2 orë). 9. alkoolit dhe drogave. • Të analizojnë lidhjen mes përdorimit të alkoolit dhe drogave të tjera dhe incidenteve të përdhunimit. 4. Cilat janë efektet dhe pasojat e alkoolit në organizmin tonë? (2 orë) 3. • Të tregojnë lidhjen ndërmjet duhanit. HIV/AIDS. dhunës dhe kriminalitetit. shtatzanive të padëshiruara. • Të marrin vendime që mbrojnë shëndetin e tyre. Si të parandalojmë përdorimin e substancave nga të rinjtë dhe si të ndihmojmë ata që kanë filluar t’i përdorin. Shtatzanitë e padëshiruara e Dhunën seksuale 6.

Barnat e përftuara nga bimët mjekësore (2 orë). • Të përshkruajnë zhvillimin seksual gjatë cikleve të ndryshme të jetës. • Të kuptojnë përshkrimin e një bari. Seksualiteti fillimi i hershëm i aktivitetit seksual. Barnat (ilaçet) 1. 3. Si të mbrojmë shëndetin tonë riprodhues? Në fund të kapitullit nxënësit do të jenë të aftë: 1. . • ë diskutojnë për përfitimet dhe rreziqet e barnave T nga bimët mjekësore.8 4. Të kuptojmë mënyrën e përshkrimit të një bari. Si mund të ndikojnë në shëndetin tonë?(2 orë) 5. • Të përshkruajnë elementët që ndikojnë në formimin e identitetit tuaj seksual. • Të evidentojnë mënyrat për të mbrojtur shëndetin e tyre riprodhues. Barnat e reja dhe eksperimentale. Marrëdhëniet seksuale në adoleshencë. • Të vlerësojnë efektivitetin e një bari duke marrë parasysh dozat. Zhvillimi seksual 4. • Të demostrojnë strategji për vendim-marrje personale lidhur me angazhimin në marrëdhënie seksuale. mënyrat e marrjes. efektet anësore. • Të vlerësojnë problemet shëndetësore që shkakton 5. Efektiviteti i një bari (2 orë). Në fund të kapitullit nxënësit do të jenë të aftë: • Të dallojnë seksualitetin nga seksi. 2. • ë vlerësojnë përfitimet kundrejt rreziqeve të T përdorimit të një bari.Seksualiteti dhe seksi 2. • ë diskutojnë për përfitimet dhe rreziqet e T përdorimit të barnave të reja. 4. • Të hulumtojnë përdorimin e barnave të reja ose eksperimentale. Identiteti seksual 3.

Të përshkruani sjelljet që rrisin sigurinë në shtëpi. • ë reflektojnë sjellje prosociale ndaj personave që T jetojnë me HIV/AIDS. Cilat janë rreziqet në komunitet dhe si mund të mbrohemi prej tyre? (2 orë).Në fund të kapitullit nxënësit do të jenë të aftë: • Të përshkruajnë karakteristikat e HIV/AIDS-it dhe disa SST-ve të tjera. Të përshkruani hapat që duhet të merrni për të parandaluar rreziqet në komunitet. 6. 4. Si mund të mbrohemi nga dhuna në shkollë? 9 . Si mund t’i reduktojmë rreziqet për dëmtime në shtëpi?(2 orë) 2. • Të përshkruani hapat që duhet të merrni për të përballuar rreziqet e mundshme në komunitet. Veprimtari Në fund të kapitullit nxënësit do të jenë të aftë: 2. SIDA dhe Paragjykimet 3. • Të njohin mënyrat efektive të menaxhimit të konflikteve në shkollë dhe reduktimit të dhunës. Çfarë rreziqesh mund të hasim në shkollë dhe si mund të mbrohemi? (2 orë) 2. 3. • Të përshkruajnë trajtimin e HIV/AIDS-it dhe disa SST-ve. Siguria në shkollë • Të dallojnë rreziqet e mundshme në shkollë. • Të diskutojnë për metodat mbrojtëse ndaj shtatëzanisë. Të përshkruani rreziqet e mundshme në komunitet. Veprimtari Në fund të kapitullit nxënësit do të jenë të aftë: 2. Çfarë është e rëndësishme të dimë rreth SST-ve dhe HIV/AIDS-it?(2 orë) 2. • Të diskutojnë rreth arsyeve pse duhen vonuar marrëdhëniet seksuale. 1. Edukimi mbi HIVAIDS 1. 1. SJELLJA E SIGURTË • • • • Të rendisni rreziqet e mundshme në shtëpi. • Të përshkruajnë rrugët për të rritur sigurinë në shkollë. Sëmundje të tjera seksualisht të transmetueshme (2 orë). • Të listojnë rrugët e transmetimit të HIV/AIDS-i dhe SST-të e tjera dhe metodat e parandalimit. Siguria në shtëpi 1.

NDIHMA E PARË • Të kuptojnë rëndësinë e ndihmës së parë. 5. Rreziqet në aktivitete sportive dhe rikrijuese. 1. Ç’është ndihma e parë dhe cila është rëndësia e saj? 2. të cilat e rritin sigurinë gjatë lojrave dhe veprimtarive rikrijuese. • Të mbrohen nga rreziqet gjatë procesit të punëve të ndryshme në shtëpi. Rëndësia e ndihmës së parë • Të dallojnë rreziqet e mundshme në vendin e punës. Siguria në rrugë 1. • Të njihen me disa nga udhëzimet kryesore për dhënien e ndihmës së parë në rast nevoje. Siguria gjatë procesit të punëve të ndryshme në shtëpi. në vende pune dhe gjatë veprimtarive të ndryshme sportive 1. Veprimtari 10 4. Rreziqet kryesore në vendin e punës. • Të dallojnë disa nga shenjat që rregullojnë lëvizjen e tyre si këmbësorë në rrugë dhe në parqe publike. Veprimtari . Si mund të rrisim sigurinë tonë në rrugë? (2 orë). Të dallojmë shenjat kryesore që rregullojnë trafikun rrugor. 2. 4. • Të përshkruajnë rrugët. • Të përshkruajnë sjelljet që rrisin sigurinë tuaj dhe i Parandalimi i mbrojnë nga krimi. krimit • Të bëhen pjesë aktive në programet e parandalimit të krimit. Si të rrisim sigurinë tonë personale dhe të mbrohemi nga krimi? (2 orë). Në fund të kapitullit nxënësit do të jenë të aftë: 3. Përgjegjësi e kujt? 3. • Të përshkruajnë rreziqet e mundshme gjatë lojrave dhe veprimtarive rikrijuese. Siguria në punë. Cilat janë dhe si mund të mbrohemi?(2 orë) 2. në vende pune dhe gjatë veprimtarive të ndryshme sportive.Në fund të kapitullit nxënësit do të jenë të aftë: 3. të cilat e rritin sigurinë në vendin e punës. • Të përshkruajnë rrugët. Në fund të kapitullit nxënësit do të jenë të aftë: 1. 1. • Të dallojnë sjelljet e rrezikshme dhe ato të sigurta në rrugë. Në fund të kapitullit nxënësit do të jenë të aftë: • Të dallojnë rreziqet kryesore në rrugë.

Në fund të kapitullit nxënësit do të jenë të aftë: • Të dallojnë rastet emergjente që lidhen me probleme të aparatit të frymëmarrjes dhe të zemrës. Rastet kryesore të emergjencave 1. Emergjenca të tjera (2 orë). • Të përshkruajnë shenjat kryesore të gjendjes së shokut. • Të njohin mënyrën e trajtimit të gjendjes së shokut. 3. të kyçeve dhe të muskujve. kyçeve dhe muskujve 2. • Të përshkruajnë shenjat dhe trajtimin e rrjedhjes së gjakut nga hunda. shenjat kryesore dhe mënyrën e trajtimit të tyre. goditjen elektrike dhe trajtimin e tyre. • Të përshkruajnë veprimet e nevojshme për realizimin e një frymëmarrje shpëtuese. Trupat e huaj në sy dhe dëmtimet e kokës 11 . 4. të humbjes së vetëdijes dhe konvulsioneve. Çfarë mund të bëjmë në rastin e një gjendjeje shoku dhe hemoragjie? Në fund të kapitullit nxënësit do të jenë të aftë: • Të përshkruajnë rastet e dëmtimeve të kockave. Djegiet 3. hemoragjive dhe helmimeve. • Të dallojnë një rast të ndalimit të zemrës nga goditja. • Të përshkruajnë djegiet. Dëmtimet e kockave. hemoragjive dhe helmimeve. Ndalimi i zemrës. Rastet kryesore që kanë nevojë për ndihmën e parë 5. • Të dallojnë dëmtimet e ndryshme të kokës dhe mënyrën e trajtimit të tyre. Si të ndërhyjmë në rastet emergjente të aparatit të frymëmarrjes ? 2. • Të përshkruajnë disa nga mënyrat për heqjen e trupave të huaj nga sytë. Çfarë mund të bëjmë? 4. 2. Si ta dallojmë dhe si të ndihmojmë? 3. Helmimet 1. Goditja në tru.

• Të përshkruajnë lloje të tjera kafshimesh (i bletës. 1. Pickimi nga bleta. Si ndikojnë temperaturat e mjedisit në organizmin tonë? (2 orë). (p. i akrepit etj. • Të vlerësojnë rastet e emergjencave në ujë dhe të bëjnë zgjedhjet e duhura për shmangien ose zgjidhjen e tyre. të diellit) dhe rraskapitjes për shkak të qëndrimit për një kohë të gjatë në një mjedis të nxehtë. merimangës. Kafshimi nga gjarpri 2.Në fund të kapitullit nxënësit do të jenë të aftë: 12 4. 4. • Të përshkruajnë dëmtimet e trupit si pasojë e temperaturave të ulta. merimanga dhe akrepi 3. • Të përshkruajnë trajtimin në rastet e veprimit të temperaturave të ulta.) dhe mënyrën e trajtimit të tyre.sh. Rastet e emergjencave jashtë shtëpisë. • Të bëjnë dallimin ndërmjet goditjes së nxehtësisë. Emergjencat në ujë 5. . Përsëritje • Të përshkruajnë pasojat e kafshimit të gjarprit dhe mënyrat e trajtimit të tij.

por janë të lirë të ndryshojnë me 10% (shtesë ose pakësim) numrin e orëve të rekomanduara për secilën linjë. Përdoruesit e programit duhet të respektojnë sasinë e orëve vjetore të lëndës. 2. Numri i orëve që do të përzgjedhë mësuesi për këtë linjë nuk duhet të kalojë 18 orë mësimore. 3. 13 . të shkollës ose të komunitetit në të cilën jetojnë. Kjo do të thotë se mësuesi i lëndës mund të përzgjedhë atë nënlinjë që i plotëson më mirë kërkesat e klasës. Orët në dispozicion janë të shpërndara nga 1 për çdo linjë. Linja 1: Edukimi shëndetësor Numri i orëve për ketë linjë është më i madh se 18.Shënim: 1. Sasia e orëve mësimore për secilën nënlinjë është rekomanduese. ku përfshihet edhe 1 orë në dispozicion.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful