PHÂN DẠNG VÀ PHƯƠNG PHÁP GIẢI HOÀN THÀNH SƠ ĐỒ PHẢN ỨNG- ĐIỀU CHẾ CÁC CHẤT

2.1. Một số kỹ năng cần được trang bị cho học sinh 2.1.1. Với bài tập hoàn thành sơ đồ phản ứng - Học sinh cần nắm vững tính chất hóa học của các hiđrocacbon, nhớ các điều kiện của phản ứng, các quy tắc thế, cộng, tách... - Mỗi mũi tên chỉ viết 1 phản ứng - Trong mỗi sơ đồ phản ứng cho ở dạng chữ thường có “ chìa khóa” để tìm ra các chất : đó là một CTCT, hoặc từ một điều kiện (t0; p; xúc tác..) của phản ứng hoặc một tác nhân( chất tham gia) của phản ứng, chính vì vậy không nhất thiết phải đi từ đầu sơ đồ, “chìa khóa” đó có thể ở đầu, giữa hay cuối sơ đồ. - Phải xác định xem có phản ứng làm thay đổi mạch C không để từ đó dùng phương pháp thích hợp. Để học sinh nhớ được tính chất của các hợp chất hữu cơ và phát triển năng lực tư duy, năng lực nhận thức và tạo niềm ham mê trong học tập giáo viên cần biết hệ thống các bài tập về sơ đồ phản ứng, bài tập về điều chế theo một mức độ từ dễ đến khó, phải có sự lập đi lập lại nhiều lần về kiến thức và giáo viên phải định hướng tư duy cho học sinh khi làm bài tập. Kiểu 1: Sơ đồ cho sẵn ở dạng CTCT - Học thuộc lý thuyết để hoàn thành phản ứng (chú ý điều kiện phản ứng và nhất thiết phải lấy sản phẩm chính) Kiểu 2: Sơ đồ vừa cho ở dạng chất đã biết, vừa cho ở dạng có chữ (chưa biết rõ là chất nào) - Bắt đầu từ các phản ứng có CT cụ thể hoặc dựa vào chất tham gia để tìm chất có trong sơ đồ. Kiểu 3: Sơ đồ hoàn toàn bằng chữ - Dựa vào điều kiện đặc biệt của một phản ứng nào đó trong sơ đồ * Cả 3 kiểu đều lưu ý: - Một số sơ đồ bắt đầu từ phản ứng đầu tiên nếu cho rõ CTCT - Một số sơ đồ đi từ phản ứng có điều kiện đặc biệt để tìm ra chất. - Một số sơ đồ đi từ chất cuối cùng của sơ đồ. 2. Với bài tập điều chế các chất - Bài tập điều chế là một dạng tổng quát của chuỗi phản ứng, đề bài chỉ cho biết nguyên liệu ban đầu và yêu cầu điều chế một chất nào đó. Để làm được dạng bài này học sinh cần phải nhớ và viết các phản ứng trung gian có ghi kèm theo đầy đủ điều kiện phản ứng (nghĩa là tự xây dựng sơ đồ phản ứng). Như vậy đối với loại bài tập này nếu học sinh làm thành thạo loại sơ đồ phản ứng thì chuyển sang làm bài điều chế không có gì là khó khăn đối với các em đối với loại bài tập này thường phải sử dụng phản ứng thay đổi mạch C, tuy nhiên để học sinh làm tốt giáo viên phải hệ thống và định hướng tư duy cho các em khi nào cần sử dụng phản ứng thay đổi mạch C và học sinh phải nắm vững một số phản ứng thay đổi mạch C và các quy tắc sau: + Qui tắc thế vào ankan + Qui tắc cộng Maccopnhicop + Qui tắc tách Zaixep

t CnH2n+2-2a + a H2  → 0 CnH2n+2 + Hiđrocacbon no thành Hiđrocacbon không no ( vòng thơm ) .Tăng mạch C gắn vào nhân benzen Ar-R + R’-X AlCl 3 R-Ar-R’ ( orto .+ Qui tắc thế vào bezen .C ) + HCN O R’ R – C – CN OH +H O . to 2 R’ R – C – COOH OH . 15000 c + Từ 1C → 1C : 2CH4  C2H2 + 3H2 → CuCl .t c 2C2H5OH  CH2=CH-CH=CH2 + 2H2O + H2 → 0 + Từ 2C → 6C 600 c .R-C-R’ ( H hay H.Đehiđro hoá (loại bỏ hydrô ) .R + KX .Tăng mạch C gắn vào nhân benzen Ar-R R-X Ar + R’-X + KCN + anken xt AlCl 3 R-Ar-R’ ( orto . C 3C2H2 → C6H6 0 + Nối 2 gốc ankyl : R-Cl + R’-Cl + 2Na → R-R’ + 2NaCl . para ) .Chuyển hoá hợp chất có oxi R-OH CuO R’-CHO +H2 +O 2 R-COOH +H2O Este LiAl H 4 2Rượu R-CH2OH+ R’-CH2OH .Tăng mạch C thêm 1 Cacbon tác dụng HCN ( thí dụ ) Ap dụng anhdêhyt và xêton .Một số phản ứng làm giảm mạch C. ZnO .t c → CH4 + Na2CO3 0 + NaOH .t 0 + Từ 2C → 4C : 2C2H2  CH ≡ C-CH=CH2 → MgO . + Hiđrocacbon không no  Hiđrocacbon no → Ni . NH 4Cl . + Phản ứng crăckinh  + CH3COONa ankan + anken ) CaO . para ) R-CN Ar.Một số phản ứng không làm thay đổi mạch C.Một số phản ứng làm tăng mạch C.

còn lại C2H6. .Khí than đá: Chủ yếu là H2 (60%). .Khí lò cao : CO2. O2. C2H6.. C4H10 và H2) . ankan (CH4.Chú ý : . CO. C3H6. N2 .Trong bài tập điều chế nếu dùng phản ứng tạo ra hỗn hợp sản phẩm thì chỉ lấy sản phẩm chính để điều chế...Thành phần của khí thiên nhiên : CH4 (90%).. không lấy sản phẩm phụ. CO2. . C3H8.Khí crăckinh: Hyđrocacbon chưa no ( C2h4. C4H10 . N2. C4H8) . CH4 (25%) còn lại là CO.

B.2001) A1 A + Cl2 ASKT + NaOH + A2 + CuO A AgNO A4 + H2SO4 5 A 3 3 B2 +H2SO4 ® + B1 NaOH 170 C 0 B3 Trïng hîp Polyme BiÕt r»ng: A lµ ®ång ph©n cña C8 H10 cã c«ng thøc: C6H5 . B.Câu 1 : Hoàn thành sơ đồ phản ứng sau Bài tập cùng trao đổi Hoµn thµnh s¬ ®å ph¶n øng sau: Đá vôi 1 Vôi sống 9 2 Canxicacbua 8 3 axetilen 7 4 Vinyl axetilen 5 Propilen glicol Propen Butan 6 Buten Đivinyl Câu 2 Hoàn thành sơ đồ biến hoá sau và viết công thức cấu tạo của các chất A. C : + H2. D và viết các phương trình phản ứng trong sơ đồ chuyển hoá sau : A C3H8 C Câu 4 Bổ túc chuỗi phản ứng sau : (X) 600→ (Y) + (Z) C 0 B D C C2H4(OH)2 aske (Y) + Cl2  → (T) + (U)  (Y) l ln 1500−→ (V) + (X1)  C o (X1) + Cl2 2(T) + Na (K) + Cl2 t → (U) ? → (K) + NaCl aske  → (L) + (U)  o 2(L) + Na ? (X) + NaCl → Câu 5: (§HTM . C. CaC2 + H2O Trùng hợp Trùng hợp Cao su buna B xt A C Câu 3 Xác định các chất A.C2H5 A + Cl2 theo tû lÖ 1:1 .

2 m¹ch hë Bµi 11: (1) C2H2 (4) (D) (B) (3) (5) (6) (2) CH3CHO (7) (E) (10) (8) CH3COOH (9) (11) PVA NaOH H2SO4 AgNO3 A4 A3 NH 3 + NaOH A5 A6 + H2SO4 CH3COO-CH=CH2 .Câu 6 : Đề thi HSG Tỉnh HB-2008 A Polyvinyl Axetat Trïng hîp C A CH4 D G E X B Cao su Buna C2H5OH H Bµi 7: C3H4O2 + X B + C1+ Z D T 1 C2+ Z D2 +HC l + T E1 E2 -M -M C3H4O2 B1 +NaO H D E F HCHO CH4 A + 2HCl B2 +NaO H Bµi 8: Đề thi HSG Tỉnh HB-2010 + + Br2 NaOH C3H6 1:1 B Bµi 9: ĐỀ Thi GVG -2007 X B BiÕt: X chøa C. O + CuO C D + O2 E (E lµ axit h÷u c¬ 2 lÇn axit) A CH4 D E C2H5OH D cã 3 nguyªn tè. H. Mçi mòi tªn lµ mét ph¶n øng Bµi 10: Đề thi HSG Tỉnh HB-2009 C3H6O +NaOH A2 ®¬n chøc.

t0 CH4 (6) (7) (D) (E) C2H5OH (8) (9) . t0 (D) xt. V.Bµi 12: (A) + H2O → (B) ↑ + (C) (B) + H2O (D) + O2 (E) + (B) (1) (2) (3) (4) (5) (6) (B) ↑ + (K) ↑ (7) (8) (9) (10)  → 0 xt. A (Poli vinyl axetat) → H2 O + O2 +( A ) t0 cao NaOH  ( A ) → ( B) → ( C)  ( D)  ( E ) + ( B) →  → → xt xt ( 1) ( 2) ( 3) ( 4) ( 5)xt xt Bµi 14:   ( T ) ← ( Z) ← ( ) ( 10 )xt ( 9 )xt (B) (2) (C) (3) + ( C) +2 H2 +A Y ←  X ( 8xt ) ( ) ← CH4 ( 7) + O2 (6) Cao su buna (A) NaOH (1) (D) (4) (E) (5) (F) (6) Poli metyl metacrylat Bµi 15: (A) (X) NaOH (1: 1) (2) CH3COONH4 (3) (D) (4) (X) (5) (B) NaOH. t  (E) →  → xt. t . t0 (F) (E) + (C) → (G) + H2O (G) + (C) → (H)↑ + (I)↑ (H) (I) lµm l¹nh nhanh 0 1500  C   →    (L) + (M)↑ → t0 (L) + (N) n(F) Bµi 13: CH 4  → 0 t0 cao (A) + (Q) xt. p  P.

. Anilin. Câu 4 Từ CH4 cùng các chất vô cơ và điều kiện cần thiết khác viết các phương trình phản ứng điều chế Phenol. m-brom nitro benzen. Anđehyt axetic. viết các phương trình phản ứng điều chế: Cao su Buna. etylenglycol. Câu 2: Câu 3 Từ CH3COONa cùng các chất vô cơ và điều kiện cần thiết khác điều chế các đồng phân của C 3H4O2 mà có thể tác dụng với NaOH. o-brom nitro benzen. nước cùng các chất vô cơ và điều kiện cần thiết khác. than đá. Polivinylclorua. axit picric. polimetylacrylat. Từ Glucôzơ cùng các chất vô cơ và điều kiện cần thiết khác viết các phương trình phản ứng điều chế rượu etylic. axit axetic. axit focmic.Dạng 2: Điều chế Câu 1 Từ đá vôi.

Cu2+ th× thø tù c¸c ion bÞ ®iÖn ph©n ë catot nh thÕ nµo? T¹i sao? C©u 6 Tr×nh bµy nguyªn t¾c ®iÖn ph©n dung dÞch muèi ®Ó ®îc dung dÞch axit. anot b»ng Cu. b×nh ®iÖn ph©n cã mµng ng¨n. d. C©u 2: ViÕt s¬ ®å vµ ph¶n øng ®iÖn ph©n x¶y ra khi ®iÖn ph©n dung dÞch víi ®iÖn cùc tr¬ c¸c trêng hîp sau : a.§iÖn ph©n dung dÞch AgNO3. ®iÖn cùc tr¬. (2) Dung dÞch NaOH. C©u 4: TiÕn hµnh ®iÖn ph©n (trong nh÷ng ®iÒu kiÖn thÝch hîp. .§iÖn ph©n dung dÞch KCl cã lÉn CuSO4. C©u 5 Cho bét Fe vµo dung dÞch CuSO4 th× mµu xanh cña dung dÞch nh¹t dÇn. ®iÖn cùc tr¬. H·y viÕt c¸c ph¬ng tr×nh ph¶n øng x¶y ra trªn c¸c ®iÖn cùc vµ ph¬ng tr×nh biÓu diÔn sù ®iÖn ph©n cña c¸c trêng hîp ®ã. b) NÕu tiÕn hµnh ®iÖn ph©n (®iÖn cùc tr¬. a) Gi¶i thÝch c¸c hiÖn tîng x¶y ra. dïng 2 ®iÖn cùc tr¬): (1) NaOH nãng ch¶y.§iÖn ph©n dung dÞch KCl víi b×nh ®iÖn ph©n kh«ng mµng ng¨n. . Fe3+. Dung dÞch Cu(NO3)2 Dung dÞch AgNO3 Dung dÞch NaOH Dung dÞch KNO3 C©u 3 : ViÕt ph¬ng tr×nh ®iÖn ph©n tæng qu¸t trong c¸c trêng hîp sau: .ViÕt s¬ ®å vµ pt ®iªn ph©n x¶y ra. ngîc l¹i khi cho bét Cu vµo dung dÞch Fe2(SO4)3 th× dung dÞch tõ kh«ng mµu chuyÓn thµnh cã mµu xanh ®Ëm dÇn. nhiÖt ®é thêng.§iÖn ph©n dung dÞch KCl víi b×nh ®iÖn ph©n cã mµng ng¨n. c. ®iÖn cùc tr¬ (chØ viÕt 1 ph¬ng tr×nh ®Çu tiªn). .Chuyên đề : ĐIỆN PHÂN Phân dạng: Loại 1 ∗ Trêng hîp ®iÖn ph©n dung dÞch chøa mét chÊt Loại 2 ∗ Trêng hîp ®iÖn ph©n dung dÞch chøa hçn Loại 3 ∗ Hçn hîp muèi cïng anion gèc axit Loại 4 ∗ Hçn hîp muèi kh¸c cation kim lo¹i vµ kh¸c anion gèc axit: C©u 1: §iÖn ph©n dung dÞch NaCl. cã mµng ng¨n) dung dÞch chøa hçn hîp c¸c ion Fe2+. b. ®iÖn cùc tr¬ cã mµng ng¨n xèp . Cho thÝ dô . dung dÞch baz¬.

TÝnh ®é gi¶m khèi lîng cña dung dÞch sau khi ®iÖn ph©n C©u 15 §iÖn ph©n 200ml dung dÞch X gåm NiCl2 0.Sau 1 thêi gian thÊy khèi lîng dd gi¶m 34.6 g KCl. KBr cã tØ lÖ mol lÇnlît lµ 2: 1: 2. BiÕt hiÖu suÊt ®iÖn ph©n lµ 100%.TÝnh nång ®é mol cña c¸c chÊt trong dung dÞch sau khi ®iÖn ph©n ? Câu 12 §iÖn ph©n dung dÞch chøa 2 muèi Cu(NO3)2 vµ NaCl víi ®iÖn cùc tr¬. Dung dÞch sau ®iÖn ph©n cã thÓ hoµ tan võa ®ñ 0. C©u 8 : ViÕt s¬ ®å vµ pt®p khi: -§iÖn ph©n dd hçn hîp gåm Cu(NO3)2.1M vµ Cu(NO3)2 0. NaCl.§iÖn ph©n dd hçn hîp gåm CuSO4.24 lÝt khÝ tho¸t ra (®ktc) b.2 mol CuSO4 ®Õn khi níc b¾t ®Çu ®iÖn ph©n ë c¶ hai ®iÖn cùc th× dõng ®iÖn ph©n.C©u 7 : ViÕt s¬ ®å vµ ph¬ng tr×nh ®iÖn ph©n nãng ch¶y NaOH. gi¶i thÝch.6 g Cu(NO3)2 vµ 59.8 lÝt.®iÖn cùc tr¬. ĐiÖn ph©n dung dÞch KCl. CaBr2. biÕt cêng ®é dßng ®iÖn lµ 4A. ViÕt c¸c ph¬ng tr×nh ph¶n øng x¶y ra.1M.1 mol HCl vµ 0. CuSO4. biÕt r»ng tai anot cña b×nh ®iÖn ph©n cã 2.thÓ tÝch dd lµ lµ 0.6M vµ CuSO4 1M víi cêng ®é dßng ®iÖn 1. ThÓ tÝch dung dÞch coi nh kh«ng ®æi. CuSO4 0. c.3M víi cêng ®é dßng ®iÖn 3A trong thêi gian 1930 gi©y víi ®iÖn cùc tr¬. AgNO3. §Õn khi pH cña dung dÞch b¾t ®Çu kh«ng ®æi th× dõng ®iÖn ph©n. cã mµng ng¨n vµ hiÖu suÊt ®iÖn ph©n lµ 100%. Khèi lîng dung dÞch sau ®iÖn ph©n gi¶m bao nhiªu gam.34 A trong thêi gian 4 giê. TÝnh khèi lîng 2 muèi Cu(NO3)2 vµ NaCl ban ®Çu. Na2SO4. a.81 gam ZnO. ThÓ tÝch khÝ (®ktc) tho¸t ra trªn anot lµ C©u 14 §iÖn ph©n 200ml dung dÞch Y gåm KCl 0.2M víi cêng ®é dßng ®iÖn 5A trong thêi gian 1158 gi©y. a. Gi¶ sö níc bay h¬i kh«ng ®¸ng kÓ.3 g so víi ban ®Çu. NaCl cã tû lÖ mol lÇn lît 2:1 C©u 9 : §iÖn ph©n dung dÞch hçn hîp chøa 0. CuCl2. bá qua sù bay h¬i cña níc. TÝnh khèi lîng kim lo¹i tho¸t ra trªn cat«t lµ . mµng ng¨n xèp. TÝnh nång ®é mol/lÝt cña c¸c chÊt trong dung dÞch thu ®îc sau ®iÖn ph©n lµ b. . ®iÖn cùc tr¬. C©u 13 TiÕn hµnh ®iÖn ph©n 200ml dung dÞch gåm HCl 0.05M vµ KCl 0. NiCl2. CuCl2 vµ HCl C©u 11 : §iÖn ph©n dd cã chøa 37. C©u 10 : ViÕt c¸c qu¸ tr×nh ®iÖn ph©n lÇn lît x¶y ra ë c¸c ®iÖn cùc khi ®iÖn ph©n dung dÞch ( ®iÖn cùc tr¬) chøa :FeCl3. TÝnh thêi gian ®iÖn ph©n.cã mµng ng¨n. MgCl2.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful