Pagpapahalagang Pampanitikan (Panitikang Pambata

)

Anyo Uri at Katangian ng Panitikan Group 1: Arciaga, Dindo A. Leron Mary Jane O. Paez, Oliva B. Perocho, Marlyn

BEED-3C PROF. AMADO M. ANGAT

panaginip at karanasan ng sangkatauhang nasusulat sa maganda. makahulugan at masining na mga pahayag. Patula = yaong mga pahayag na may sukat o bilang ng mga pantig. = upang matalos natin ang ating kakulangan sa pagsulat ng panitikan at makapagsanay na ito’y maituwid at mabago. kathang-isip o bungang-tulog lamang ay maaaring tawaging panitikan. = upang mabatid natin na tayo’y may dakila at marangal na tradisyon. Salazar at Nazal] Panitikan = anumang bagay na naisatitik. [Ramos ] BAKIT DAPAT PAG-ARALAN ANG PANITIKAN? = upang makilala ang ating sarili bilang Pilipino at matalos ang ating minanang yaman ng isip at angking talino ng ating pinanggalingang lahi. = upang makilala at magamit ang ating kakayahan sa pagsulat at magsikap na ito’y malinang at mapaunlad. [Webster] Panitikan = kasaysayan ng kaluluwa ng mga mamamayan. = bilang mga Pilipinong nagmamahal sa sariling kultura ay kailangang ipamalas ang pagmamalasakit sa ating sariling panitikan. basta may kaugnayan sa pag-iisip at damdamin.Panitikan – nagpapahayag ng damdamin. ANYO NG PANITIKAN Tuluyan = yaong mga nasusulat sa karaniwang takbo ng pangungusap. tugma. maging ito’y totoo. at saknong. taludtod. Ramos. Panitikan – walang kamatayan. yaong nagpapahayag ng damdamin ng tao bilang ganti niya sa reaksyon sa kanyang pang-araw-araw na pagsusumikap upang mabuhay at lumigaya sa kanyang kapaligiran at gayun din sa kanyang pagsusumikap na makita ang Dakilang Maykapal. [ Atienza. .

Ang layunin nito ay humikayat. Ang layunin nito’y makapagbigay-aral sa mga mambabasa o nakikinig. pamahalaan. DULA – ito’y itinatanghal sa ibabaw ng entablado o tanghalan. Tungkol sa pinagmulan ng bagay ang karaniwang paksa rito. PARABULA – ito’y mga salaysaying hango sa Bibliya na tulad ng anekdota. TALUMPATI – ito’y isang pagpapahayag na binibigkas sa harap ng mga tagapakinig. 2. magpaliwanag. 8. magbigay ng impormasyon. may isang pangyayari sa kakintalan. Maaaring ito’y pang-iba o pansarili. TALAMBUHAY . 10. 4. at sa bawat yugto ay maraming tagpo. 5. Nahahati ito sa ilang yugto. mangatwiran. mga industriya at agham. 6. 11.ito’y tala ng kasaysayan ng buhay ng isang tao. at magbigay ng opinyon o paniniwala.Mga Akdang Tuluyan : 1. at iba pang paksang nagaganap sa buong bansa o maging sa ibayong dagat. NOBELA – ito’y isang mahabang salaysaying nahahati sa mga kabanata. ALAMAT – ito’y mga salaysaying hubad sa katotohanan. Natutungkol sa mga hayop ang kuwentong ito. Hango sa tunay na buhay ng tao ang mga pangyayari at sumasakop sa mahabang panahon. MAIKLING KUWENTO – ito’y salaysaying may isa o ilang tauhan. ANEKDOTA – mga likhang-isip lamang ng mga manunulat ang mga maikling salaysaying ito na ang tanging layunin ay makapagbigay-aral sa mga mambabasa. SANAYSAY – ito’y pagpapahayag ng kuru-kuro o opinyon ng may-akda tungkol sa isang suliranin o pangyayari. 3. mga sakuna. Ginagalawan ito ng maraming tauhan. . 7. PABULA – mga salaysayin din itong hubad sa katotohanan ngunit ang layuni’y gisingin ang isipan ng mga bata sa mga pangyayaring makahuhubog sa kanilang ugali at pagkilos. 9. BALITA – ito’y isang paglalahad ng mga pang-araw-araw na pangyayari sa lipunan.

at tulang patnigan A. kawalang pag-asa o pamimihagti. ELIHIYA – nagpapahayag ng damdamin o guniguni tungkol sa kamatayan o kaya’y tula ng pananangis lalo na sa paggunita ng isang yumao. . B. 3. Ang awit ay may sukat na labindalawang [12] pantig at inaawit nang mabagal sa saliw ng gitara. C. pag-asa at kalungkutan. BALAD – ito ay may himig na awit dahilang ito ay inaawit habang may nagsasayaw. samantalang ang kurido’y may sukat na walong [8] pantig at binibigkas sa kumpas ng martsa. EPIKO – ang mga epiko ay nagsasalaysay ng mga kabayanihang halos hindi mapaniwalaan pagkat nauukol sa mga kababalaghan. Ang dalawang ito’y nagkakaisa sa kaharian.Sa kasalukuyan ay nagpapasama na ito sa tulang kasaysayan na may anim hanggang walong pantig. TULANG PASALAYSAY – ang uring ito ay naglalarawan ng mahahalagang mga tagpo o pangyayari sa buhay. pangamba. at sa kabuuan. kaligayahan. Ito ay nilikha noong unang panahon. ang mga suliranin at panganib sa pakikidigma o kagitingan ng mga bayani. tulang padula o pantanghalan. ito’y naghahatid ng aral sa mambabasa. 1. AWITING BAYAN – ang karaniwang paksa ng uring ito ay pag-ibig. D. prinsipe’t prinsesa. 2. tulang paawit o liriko. at ang mga tauhan ay mga hari’t reyna.MGA AKDANG PATULA Ang mga akdang patula ay may apat na uri:tulang pasalaysay. may malinaw na batiran ng likas na pagkatao. DALIT – awit na pumupuri sa Diyos o Mahal na Birhen at nagtataglay ng kaunting pilosopiya sa buhay. D. halimbawa’y ang kabiguan sa pag-ibig. AWIT AT KURIDO – ang mga ito’y may mga paksang hango sa pangyayaring tungkol sa pagkamaginoo at pakikipagsapalaran. Ito’y nagbubunyi sa isang alamat o kasaysayan na naging matagumpay laban sa mga panganib at kagipitan. MGA URI NG TULANG LIRIKO A. SONETO – ito’y tulang may labing-apat [14] na taludtod hinggil sa damdamin at kaisipan.

Nagwawakas ito ng masaya. pagkatapos ay paiikutin ang isang lumbo o tabo na may tandang puti at ang sinumang matapatan ng tandang ito paghinto ay siyang tatanungin ng dalaga ng mga talinghaga.nagpapahayag ng isang papuri o panaghoy o iba pang masiglang damdamin. Sa larong ito. B. Ang tunggalian ay karaniweang nagtatapos sa pagkakasundo ng mga tauhan na siyang nakapagpapasiya ng damdamin ng manonood. KARAGATAN – ito ay batay sa alamat ng singsing ng isang prinsesa na naihulog niya sa dagat sa hangarin nitong mapangasawa ang kasintahang mahirap. F. isang kunwa’y matanda ang tutula hinggil sa dahilan ng laro. PARSA – isang uri ng dula na ang layunin ay magpasiya sa pamamagitan ng mga kawing-kawing na mga pangyayaring nakatatawa. TULANG PATNIGAN A. Hinamon niya ang mga binatang may gusto sa kanya na sisirin ang singsing sa dagat at ang makakakuha’y pakakasalan niya. MELODRAMA – ito ay karaniwang ginagamit sa lahat ng mga dulang musikal. ODA . TRAHEDYA – angkop ang uring ito ng dula sa mga tunggaliang nagwawakas sa pagkasawi o pagkawasak ng pangunahing tauhan. PASTORAL-ito ay may layuning maglarawan ng tunay na buhay sa bukid. E. C. TULANG DULA O PANTANGHALAN KOMEDYA – isang gawa na ang sangkap ay piling-pili at ang pangunahing tauhan ay may layong pukawin ang kawilihang manonood. Ngunit ngayon ito ay may kaugnayan sa trahedya tulad din ng parsa sa komedya. Ang sangkap ng uring ito ng dula ay malungkot ngunit naging kasiya-siya ang katapusan para sa pangunahing tauhan ng dula.E. kasama na ang opera. SAYNETE – ang paksa ng ganitong uri ng dula ay mga karaniwang pag-uugali ng tao o pook. walang tiyak na bilang ng pantig o tiyak na bilang ng taludtod sa isang saknong. E. D. . F.

Ang mga pangangatwiran ay hango sa Bibliya. C. Karaniwang nilalaro upang aliwin ang mga namatayan. at mga kasabihan. .B. Ito’y paligsahan ng husay sa pagbigkas at pangangatwiran nang patula. bilang pangangatwiran sa isang paksang pagtatalunan. sa mga sawikain. BALAGTASAN – ito ang pumalit sa duplo at ito’y sa karangalan ng “Sisne ng Panginay na si Francisco “Balagtas” Baltazar”. DUPLO – ito ang humalili sa karagatan. Ito’y tagisan ng talino sa pagbigkas ng tula.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful