παρατηρώ

και
δηµιουργώ
Eικαστικά
E΄ και Στ΄τάξη
∆ηµοτικού

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΚΡΙΤΕΣ-ΑΞΙΟΛΟΓΗΤΕΣ

ΕΙΚΟΝΟΓΡΑΦΗΣΗ
ΦΙΛΟΛΟΓΙΚΗ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ
ΥΠΕΥΘΥΝΟΙ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ
ΚΑΤΑ ΤΗ ΣΥΓΓΡΑΦΗ
ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΤΟΥ YΠOEPΓOY
ΕΞΩΦΥΛΛΟ
ΠΡΟΕΚΤΥΠΩΤΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ

Aπόστολος N. Mαγουλιώτης, Eικαστικός, Eπίκουρος Kαθηγητής
Πανεπιστηµίου Θεσσαλίας
Aθανάσιος Tσιπλητάρης, Oµότιµος Kαθηγητής Πανεπιστηµίου Aθηνών

Bάος Aντώνιος, Eικαστικός, Λέκτορας Πανεπιστηµίου Πάτρας
Λαζάρου Σωτηρία, Eικαστικός, Σύµβουλος B/θµιας Eκπαίδευσης
Tαντάλου Eλένη, Eκπαιδευτικός A/θµιας Eκπαίδευσης
Mαρία Tαπίνη*, Eικαστικός, Kαθηγήτρια Mέσης Eκπαίδευσης
Xαρά Oικoνοµοπούλου, Φιλόλογος
Γιώργος Σιγάλας, Σύµβουλος Kαλλιτεχνικών Mαθηµάτων του Π.I.

Mπούντα Eλένη, ∆ασκάλα, ∆ιδάκτωρ Iστορίας
Nίκος Kληρονόµος, Zωγράφος
ACCESS ΓΡΑΦΙΚΕΣ ΤΕΧΝΕΣ Α.Ε.

* H κα Tαπίνη εικονογράφησε τα έργα των σελίδων 10-11, 36, 46-47, 64-65

Γ΄ Κ.Π.Σ. / ΕΠΕΑΕΚ ΙΙ / Ενέργεια 2.2.1 / Κατηγορία Πράξεων 2.2.1.α:
«Αναµόρφωση των προγραµµάτων σπουδών και συγγραφή νέων εκπαιδευτικών πακέτων»
ΠΑΙ∆ΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ
∆ηµήτριος Γ. Bλάχος
Οµότιµος Καθηγητής του Α.Π.Θ
Πρόεδρος του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου
Πράξη µε τίτλο:

«Συγγραφή νέων βιβλίων και παραγωγή
υποστηρικτικού εκπαιδευτικού υλικού µε βάση
το ∆ΕΠΠΣ και τα ΑΠΣ για το ∆ηµοτικό και το Nηπιαγωγείο»
Επιστηµονικός Υπεύθυνος Έργου
Γεώργιος Τύπας
Σύµβουλος του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου
Αναπληρωτής Επιστηµονικός Υπεύθυνος Έργου
Γεώργιος Οικονόµου
Σύµβουλος του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου

Έργο συγχρηµατοδοτούµενο 75% από το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταµείο και 25% από εθνικούς πόρους.

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ∆ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ
ΠΑΙ∆ΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ

Aπόστολος N. Mαγουλιώτης
Aθανάσιος Tσιπλητάρης
ANA∆OXOΣ ΣYΓΓPAΦHΣ: ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΓΡΑΜΜΑΤΑ Α.Ε.

παρατηρώ
και
δηµιουργώ
Eικαστικά
E΄ και Στ΄τάξη
∆ηµοτικού

OPΓANIΣMOΣ EK∆OΣEΩΣ ∆I∆AKTIKΩN BIBΛIΩN
AΘHNA

¶∂ƒπ∂Ã√ª∂¡∞
§›Á· ÏfiÁÈ· ÁÈ· ÙÔ ‚È‚Ï›Ô ...........................................................................................................................

∞. ∞¶§∞ À§π∫∞ KAI ª√ƒºπ∫∞ ™∆√πÃ∂π∞
1. ÃÚÒÌ·
·. ∏ ʇÛË «¯ÚˆÌ·Ù›˙ÂÈ» ................................................................................................................12
‚. √È Î·ÏÏÈÙ¤¯Ó˜ ‰È·Ï¤ÁÔ˘Ó ¯ÚÒÌ·Ù·.........................................................................................13
Á. ∆· ÂÚÈÔ‰Èο ˆ˜ ËÁ‹ ÙˆÓ ¯ÚˆÌ¿ÙˆÓ Ù˘ ·Ï¤Ù·˜ Ì·˜ ...........................................................14
‰. ∞Ó·ÌÂÈÁÓ‡ÔÓÙ·˜ Ï·‰Ô·ÛÙ¤Ï ....................................................................................................15
2. ÷ÚÙÈ¿ - ÷ÚÙfiÓÈ· - •‡Ï·
·. √È Î·ÏÏÈÙ¤¯Ó˜ ‰ËÌÈÔ˘ÚÁÔ‡Ó .....................................................................................................16
‚. ªÂ ¯¿ÚÙÈÓ˜ ‹ ͇ÏÈÓ˜ ÏÔ˘Ú›‰Â˜ ................................................................................................17
Á. ∫ÔÏÏ¿˙ Ì ¯·ÚÙÈ¿ Û¯ÈṲ̂ӷ Ì ÙÔ ¯¤ÚÈ .....................................................................................18
‰. ∫·Ù·Û΢¤˜ Ì ¯ÔÓÙÚ¿ ¯·ÚÙfiÓÈ·...............................................................................................19
Â. ¶·È¯Ó›‰È· Ì ¯·ÚÙfiÎÔ˘Ù·...........................................................................................................20
ÛÙ. ∫·Ù·Û΢¤˜ Ì ͇Ϸ .................................................................................................................21
3. æËÊ›‰Â˜ - æËÊȉˆÙ¿
·. ªÈ· Ù¤¯ÓË Ì¤Û· ÛÙÔ ¯ÚfiÓÔ Î·È ÙÔ˘˜ ÔÏÈÙÈÛÌÔ‡˜ ....................................................................22
‚. ÕÌÂÛË Ì¤ıÔ‰Ô˜ ηٷÛ΢‹˜ „ËÊȉˆÙÒÓ ..................................................................................23
Á. ŒÌÌÂÛË Ì¤ıÔ‰Ô˜ ηٷÛ΢‹˜ „ËÊȉˆÙÒÓ ................................................................................24
‰. OÌ·‰Èο „ËÊȉˆÙ¿ ¤ÚÁ· ..........................................................................................................25
4. ™‡ÚÌ·
·. ¶ÔÏϤ˜ Î·È ‰È·ÊÔÚÂÙÈΤ˜ ÁÚ·Ì̤˜ ............................................................................................26
‚. √È Î·ÏÏÈÙ¤¯Ó˜ ‰ËÌÈÔ˘ÚÁÔ‡Ó Ì ۇÚÌ· ....................................................................................27
Á. ¶ÂÚÈÁÚ¿ÌÌ·Ù· Ì ۇÚÌ· ..........................................................................................................28
‰. ™˘ÚÌ¿ÙÈÓÔÈ fiÁÎÔÈ........................................................................................................................29
5.¶ËÏfi˜
·. ªÈ· ̤ڷ ÛÙÔ ÂÚÁ·ÛÙ‹ÚÈ ÙÔ˘ ·ÁÁÂÈÔÏ¿ÛÙË ...........................................................................30
‚. H Û˘ÓıÂÙÈ΋ ̤ıÔ‰Ô˜ - H Ù¯ÓÈ΋ Ù˘ ÚÔÛıÂÙÈ΋˜ ..................................................................31
Á. H Û˘ÓıÂÙÈ΋ ̤ıÔ‰Ô˜ - H Ù¯ÓÈ΋ ÙÔ˘ ÎÔÚ‰ÔÓÈÔ‡ .....................................................................32
‰. H ̤ıÔ‰Ô˜ ÙÔ˘ ηÏÔ˘ÈÔ‡ - H Ù¯ÓÈ΋ ÙÔ˘ Ï¿ÛÙË...................................................................33
6. ™‡ÓıÂÛË
·. ∏ ÔÚÁ¿ÓˆÛË ÙˆÓ ÛÙÔȯ›ˆÓ ̤۷ ÛÙÔ Î¿‰ÚÔ...........................................................................34
‚. √È Î·ÏÏÈÙ¤¯Ó˜ Û˘Óı¤ÙÔ˘Ó ¤ÚÁ·.................................................................................................35

5

µ. √ ∫√™ª√™ ª∞™
1. æ¿ÚÈ·
·. ∆·Íȉ‡ÔÓÙ·˜ οو ·fi Ù· ·̷ٷ...........................................................................................38
‚. ™ÙȘ Î˘Ì·ÙÈÛÙ¤˜ ÁÚ·Ì̤˜............................................................................................................39
2. ŒÓÙÔÌ·
·. ¶ÂÙÒÓÙ·˜ Û’ ¤Ó· ¿ÚÎo .............................................................................................................40
‚. ŒÁÈÓ·Ó Á›Á·ÓÙ˜; ........................................................................................................................41
3. ¶ÂÚÈ‚¿ÏÏÔÓ
·. ∆Ô ÂÚÈ‚¿ÏÏÔÓ ÎÈ ÂÌ›˜ ...............................................................................................................42
‚. ∆Ô ÂÚÈ‚¿ÏÏÔÓ ÛÙ· fiÓÂÈÚ¿ Ì·˜..................................................................................................43
4. ¢È·ÙÚÔÊÈΤ˜ Û˘Ó‹ıÂȘ
·. ∏ ‰È·ÙÚÔÊ‹ Û·˜.........................................................................................................................44
‚. ∂ÓËÌÂÚÒÛÙ ‹ ‰È·Ì·ÚÙ˘ÚËı›Ù ...............................................................................................45

°. EIKA™TIKA E¶A°°E§MATA
1. °ÂÏÔÈÔÁÚ·Ê›· - °ÂÏÔÈÔÁÚ¿ÊÔ˜
·. ∆Ô Á¤ÏÈÔ Â›Ó·È ˘Á›· ....................................................................................................................48
‚. √È ÁÂÏÔÈÔÁڷʛ˜ Û·˜ ................................................................................................................49
2. ∫fiÌÈΘ - ™¯Â‰È·ÛÙ‹˜
·. ∫·È ÙÒÚ· ∞ÛÙÂÚ›Í .......................................................................................................................50
‚. ∆· ‰Èο Û·˜ ÎfiÌÈΘ .....................................................................................................................51
3. °Ú¿ÌÌ·Ù· - ™¯Â‰È·ÛÙ‹˜
·. ∆· ÎÚ˘Ì̤ӷ ÁÚ¿ÌÌ·Ù· Î·È Û¯‹Ì·Ù·.......................................................................................52
‚. ∆· ÁÚ¿ÌÌ·Ù· ‰ÈËÁÔ‡ÓÙ·È ÈÛÙÔڛ˜ ............................................................................................53
Á. ™ÙȘ ÁηÏÂÚ› ÙÔ˘ ‰ÚfiÌÔ˘............................................................................................................54
‰. ∏ ‰È·Ê‹ÌÈÛË ÍÂÎÈÓ¿ ·fi ÙË Û˘Û΢·Û›·..................................................................................55
4. ª·Î¤Ù· - ∞Ú¯ÈÙ¤ÎÙÔÓ·˜ - ª·ÎÂÙ›ÛÙ·˜
·. ∆· ÎÙ›ÚÈ· ÛÙȘ ÁÂÈÙÔÓȤ˜ ÙÔ˘ ÎfiÛÌÔ˘ ..........................................................................................56
‚. ¶ÚÈÓ ·fi ÙÔ ¯Ù›ÛÈÌÔ ...................................................................................................................57
Á. ª·Î¤Ù˜ Ì ‰È¿ÊÔÚ· ˘ÏÈο........................................................................................................58
‰. ª·Î¤Ù˜ - ™ÎËÓÈο......................................................................................................................59
5. ºˆÙÔÁÚ·Ê›· - ºˆÙÔÁÚ¿ÊÔ˜
·. ÷ÌÔÁÂÏ¿ÛÙÂ, ·Ú·Î·ÏÒ! .........................................................................................................60
‚. ºˆÙÔÁÚ·Ê›˙ÔÓÙ·˜ ÛÙÈÁ̤˜ ........................................................................................................61
Á. ¢È·ÛΉ¿˙ÔÓÙ·˜ Ì ÙȘ ‰˘Ó·ÙfiÙËÙ˜ ÙÔ˘ ∏/À ............................................................................62
‰. ∞fi ÙË ÊˆÙÔÁÚ·Ê›· ÛÙÔ ÊˆÙÔÌÔÓÙ¿˙......................................................................................63

¢. I™TOPIA TH™ TEXNH™
1. ƒÂ·ÏÈÛÌfi˜
·. ™ÎËÓ¤˜ Ù˘ ηıËÌÂÚÈÓ‹˜ ˙ˆ‹˜ Û·˜ ............................................................................................66
‚. √È Î·ÏÏÈÙ¤¯Ó˜ ˙ˆÁÚ·Ê›˙Ô˘Ó ÛÎËÓ¤˜ Ù˘ ηıËÌÂÚÈÓ‹˜ ˙ˆ‹˜....................................................67
Á. ∑ˆÁÚ·Ê›˙ÔÓÙ·˜ ·Ϥ˜ ηıËÌÂÚÈÓ¤˜ ÛÎËÓ¤˜ ..............................................................................68
‰. ™ÎËÓ¤˜ ·fi ¤Ó· ‰È·ÊÔÚÂÙÈÎfi ÎfiÛÌÔ........................................................................................69

6

2. πÌÚÂÛÈÔÓÈÛÌfi˜
·. ¶·È¯Ó›‰È· ʈÙfi˜ ........................................................................................................................70
‚. √È Î·ÏÏÈÙ¤¯Ó˜ ˙ˆÁÚ·Ê›˙Ô˘Ó Ù· ·È¯Ó›‰È· ÙÔ˘ ʈÙfi˜ ..............................................................71
Á. ¢ËÌÈÔ˘ÚÁÒÓÙ·˜ Ì ٷ ·ÛÙ¤Ï....................................................................................................72
‰. ¢ËÌÈÔ˘ÚÁÒÓÙ·˜ Ì ÓÂÚÔÌÔÁȤ˜ Î.¿. ........................................................................................73
3. ∂ÍÚÂÛÈÔÓÈÛÌfi˜
·. ∂ÎÊÚ¿˙ÔÓÙ·˜ Û˘Ó·ÈÛı‹Ì·Ù· ....................................................................................................74
‚. √È Î·ÏÏÈÙ¤¯Ó˜ ÂÎÊÚ¿˙Ô˘Ó Û˘Ó·ÈÛı‹Ì·Ù·................................................................................75
Á. ¢ËÌÈÔ˘ÚÁÒÓÙ·˜ ÂÎÊÚ·ÛÙÈΤ˜ Ì¿ÛΘ........................................................................................76
‰. ∑ˆÁÚ·Ê›˙ÔÓÙ·˜ ¤ÓÙÔÓ· Û˘Ó·ÈÛı‹Ì·Ù· ....................................................................................77
4. ∞Ê·›ÚÂÛË
·. ∫ÔÈÙ¿˙ÔÓÙ·˜ ÙÔÓ ÎfiÛÌÔ ÌÂ ¿ÏÏË Ì·ÙÈ¿......................................................................................78
‚. √ ªÔÓÙÚÈ¿Ó ˙ˆÁÚ·Ê›˙ÂÈ ............................................................................................................79
Á. ¢ËÌÈÔ˘ÚÁÒÓÙ·˜ ·Ê·ÈÚÂÙÈο ......................................................................................................80
‰. µÏ¤ÔÓÙ·˜ ¯ÚÒÌ·Ù· Î·È Û¯‹Ì·Ù· ............................................................................................81
5. ¶Ô-∞ÚÙ
·. ∞Á·Ë̤Ó˜ ÂÈÎfiÓ˜ ...................................................................................................................82
‚. √È Î·ÏÏÈÙ¤¯Ó˜ ‰ËÌÈÔ˘ÚÁÔ‡Ó .....................................................................................................83
Á. ¶Ï¿ıÔÓÙ·˜ ·ÏÌ˘Ú¿ Î·È ÁÏ˘Î¿ ÁÏ˘Ù¿ .....................................................................................84
‰. ∆˘ÒÓÔÓÙ·˜ Ì ÙËÓ Ù¯ÓÈ΋˜ Ù˘ ÌÂÙ·ÍÔÙ˘›·˜ ........................................................................85
6. ªÔ˘Û›Ô
·. ∂›ÛÎÂ„Ë Û ªÔ˘ÛÂ›Ô ...............................................................................................................86
‚. ∆Ô ªÔ˘ÛÂ›Ô Û¿˜ ÂÌÓ¤ÂÈ............................................................................................................87

E. ¶APAPTHMA
°ÏˆÛÛ¿ÚÈÔ ............................................................................................................................................88
µÈ‚ÏÈÔÁÚ·Ê›· ........................................................................................................................................88
∂˘ÚÂÙ‹ÚÈÔ .............................................................................................................................................89
∂˘¯·ÚÈÛٛ˜ ...........................................................................................................................................90

7

∆· ÛΛÙÛ· Î·È ¿ÏϘ ÏËÚÔÊÔڛ˜ ÁÈ· ÙÔ ‚È‚Ï›Ô
√È Ï¤ÍÂȘ Ô˘ Â›Ó·È Ù˘ˆÌ¤Ó˜ Ì ¤ÓÙÔÓÔ ÌÂÏ¿ÓÈ Â›Ó·È Ï¤ÍÂȘ–ÎÏÂȉȿ ηÈ
·ÔÙÂÏÔ‡Ó ÙȘ ‚·ÛÈΤ˜ ¤ÓÓÔȘ Ù˘ οı ÂÓfiÙËÙ·˜. ªÂ ÙËÓ ÔÏÔÎÏ‹ÚˆÛË
Ù˘ ÂÓfiÙËÙ·˜ Û·˜ ÚÔÙ›ÓÔ˘Ì ӷ ÙȘ ¯ÚËÛÈÌÔÔÈ‹ÛÂÙ ÁÈ· Ó· οÓÂÙÂ
ÙËÓ ·Ó·ÎÂÊ·Ï·›ˆÛË ÙÔ˘ Ì·ı‹Ì·ÙÔ˜.

T¯ÓÈΤ˜, ¤ÚÁ· ·È‰ÈÒÓ.

¶ÚÔÙ¿ÛÂȘ ‰Ú·ÛÙËÚÈÔًوÓ.

8

§›Á· ÏfiÁÈ· ÁÈ· ÙÔ ‚È‚Ï›Ô
∆Ô ‚È‚Ï›Ô Ô˘ Îڷٿ٠ÛÙ· ¯¤ÚÈ· Û·˜ ı· Û·˜ ‚ÔËı‹ÛÂÈ Ó· ·Ú·ÙËÚ›Ù ÙÔÓ
ÎfiÛÌÔ Á‡Úˆ Û·˜ ÚÔÛÂÎÙÈο, Ó· Ê·ÓÙ¿˙ÂÛÙÂ Î·È Ó· ‰ËÌÈÔ˘ÚÁ›ÙÂ. ŒÙÛÈ, ¤Ó·
‰¤ÓÙÚÔ ¤Íˆ ·fi ÙÔ ·Ú¿ı˘ÚÔ ‰Â ı· ÙÔ ‚ϤÂÙ ÌfiÓÔ Û·Ó ¤Ó· ÎÔÈÓfi ‰¤ÓÙÚÔ, ·ÏÏ¿
ˆ˜ Ì›· Û‡ÓıÂÛË ÁÚ·ÌÌÒÓ, Ì›· ÔÈÎÈÏ›· ¯ÚˆÌ¿ÙˆÓ, Ô˘ ÁÂÓÓÔ‡Ó Û˘Ó·ÈÛı‹Ì·Ù· ηÈ
ȉ¤Â˜ ÛÙÔÓ Î¿ı ı·ً.
ª¤Û· ·fi ¤ÚÁ· ηٷÍÈˆÌ¤ÓˆÓ Î·ÏÏÈÙ¯ÓÒÓ Ô˘ ÂÌÓ‡ÛÙËÎ·Ó ·fi ·ÚfiÌÔȘ
ÂÈÎfiÓ˜ ÙÔ˘ ÂÚÈ‚¿ÏÏÔÓÙÔ˜, fiˆ˜ ÁÈ· ·Ú¿‰ÂÈÁÌ· ·fi ÌÈ· ·ÓıÈṲ̂ÓË ÌËÏÈ¿, ·fi
¤Ó· Á˘ÌÓfi ‰¤ÓÙÚÔ ÙÔ˘ ÊıÈÓÔÒÚÔ˘, ı· ÚÔÛ·ı‹ÛÂÙ ӷ ·Ó·Î·Ï‡„ÂÙ ÔȘ
ȉ¤Â˜ ÂÎÊÚ¿˙ÂÈ ÙÔ ¤ÚÁÔ, ÙÈ ÎÚ‡‚ÂÙ·È ›Ûˆ ·fi ÙÔ ¯ÚÒÌ·, ÙȘ ÁÚ·Ì̤˜ ‹ ÔÈ·
ÈÛÙÔÚ›· Ì¿˜ ·ÊËÁÂ›Ù·È Ô Î·ÏÏÈÙ¤¯Ó˘.
∂ÊԉȷṲ̂ÓÔÈ È· Ì ÂÈÎfiÓ˜ ·fi ÙÔ ÂÚÈ‚¿ÏÏÔÓ, ȉ¤Â˜ ·fi ¤ÚÁ· ηÏÏÈÙ¯ÓÒÓ,
·ÏÏ¿ Î·È ¤ÚÁ· ·È‰ÈÒÓ, Ì ·Ï¿ ˘ÏÈο Î·È Ù¯ÓÈΤ˜, ÌÂÁ¿ÏË Ê·ÓÙ·Û›· Î·È fiÚÂÍË
ÁÈ· ‰ËÌÈÔ˘ÚÁÈ΋ ÂÚÁ·Û›·, ı· ÌÔÚ›Ù ӷ ÂÈÚ·Ì·Ù›˙ÂÛÙÂ, Ó· ‰ËÌÈÔ˘ÚÁ›Ù ¤ÚÁ·,
Ì ÙÔ ‰ÈÎfi Û·˜ ÙÚfiÔ ÁÚ·Ê‹˜ Î·È ¤ÎÊÚ·Û˘, ¤ÚÁ· ÚˆÙfiÙ˘· Î·È ÌÔÓ·‰Èο, ·ÊÔ‡
Ô Î·ı¤Ó·˜ ·fi Û·˜ Â›Ó·È Í¯ˆÚÈÛÙfi˜, ¤¯ÂÈ ÙȘ ‰ÈΤ˜ ÙÔ˘ ȉ¤Â˜, Ù· ‰Èο ÙÔ˘
Û˘Ó·ÈÛı‹Ì·Ù· Î·È ÈηÓfiÙËÙ˜, ·ÓÙÈÏ·Ì‚¿ÓÂÙ·È ‰È·ÊÔÚÂÙÈο ÙÔÓ ÎfiÛÌÔ Á‡Úˆ ÙÔ˘
Î·È ÙÔÓ ÂÎÊÚ¿˙ÂÈ Ì ÙÔ ‰ÈÎfi ÙÔ˘ ÚÔÛˆÈÎfi ÙÚfiÔ.
∂Ï›˙Ô˘Ì Ì ÙÔ ‚È‚Ï›Ô ·˘Ùfi Ó· Ì¿ıÂÙ ÁÈ· ÙËÓ ∆¤¯ÓË Î·È ÙÔÓ ¶ÔÏÈÙÈÛÌfi, Ó·
‰È·ÛΉ¿ÛÂÙÂ Î·È Ó· ‰ËÌÈÔ˘ÚÁ‹ÛÂÙ ÂÈηÛÙÈο ¤ÚÁ· Ù¤¯Ó˘.
OÈ Û˘ÁÁÚ·Ê›˜

9

Α
°ÂÓÈο
O ηÏÏÈÙ¤¯Ó˘ ¯ÚËÛÈÌÔÔÈ› ÙÔ ÂÈηÛÙÈÎfi ÏÂÍÈÏfiÁÈÔ. A˘Ùfi ÙÔ ÏÂÍÈÏfiÁÈÔ ÂÚÈÏ·Ì‚¿ÓÂÈ
¤ÓÓÔȘ, fiˆ˜ ÁÚ·ÌÌ‹, Û¯‹Ì·, ¯ÚÒÌ·, Û‡ÓıÂÛË. Afi ·˘Ù¿ Ô Î·ÏÏÈÙ¤¯Ó˘ ı· ÂÈϤÍÂÈ
ÂΛӷ Ù· ÌÔÚÊÈο ÛÙÔȯ›· (ÁÚ·ÌÌ‹, ¯ÚÒÌ· Î.Ï.) Ô˘ Ù·ÈÚÈ¿˙Ô˘Ó Î·Ï‡ÙÂÚ· ÛÙËÓ
ȉ¤· ‹ ÛÙÔ Ì‹Ó˘Ì· Ô˘ ı¤ÏÂÈ Ó· ÂÎÊÚ¿ÛÂÈ Ì ÙÔ ¤ÚÁÔ ÙÔ˘.
°È· Ó· ÂÎÊÚ¿ÛÂÈ Ô Î·ÏÏÈÙ¤¯Ó˘ ÙȘ ȉ¤Â˜ ÙÔ˘ ‹ Ù· Û˘Ó·ÈÛı‹Ì·Ù¿ ÙÔ˘, ÂÈϤÁÂÈ ·Ó¿ÌÂÛ· Û ‰È¿ÊÔÚ· ˘ÏÈο ÂΛÓÔ Ô˘ ·Ô‰›‰ÂÈ Î·Ï‡ÙÂÚ· ÙË ÌÔÚÊ‹ Î·È ÙÔ ÂÚȯfiÌÂÓÔ
ÛÙÔ ÂÈηÛÙÈÎfi ÙÔ˘ ¤ÚÁÔ.
ŸÔÈÔ ˘ÏÈÎfi Î·È ·Ó ÂÈϤÍÂÈ Î·Ó›˜, Â›Ó·È ÛËÌ·ÓÙÈÎfi Ó· ÁÓˆÚ›˙ÂÈ Ù· ȉȷ›ÙÂÚ· ¯·Ú·ÎÙËÚÈÛÙÈο ÙÔ˘, ÒÛÙ ÂÈÚ·Ì·ÙÈ˙fiÌÂÓÔ˜ Ì ‰È¿ÊÔÚ˜ Ù¯ÓÈΤ˜ Ó· ÂÍÔÈÎÂȈı› Ì ÙÔ
˘ÏÈÎfi Î·È Ó· «˘ÔÙ¿ÍÂÈ» ÙȘ ȉ¤Â˜ ÙÔ˘.

∞¶§∞ À§π∫∞ KAI ª√ƒºπ∫∞ ™∆√πÃ∂π∞

™’ ·˘Ùfi ÙÔ ÎÂÊ¿Ï·ÈÔ 
£· ÂÈϤÍÂÙ ¯ÚÒÌ·Ù·, Û¯‹Ì·Ù·, ÁÚ·Ì̤˜ Î·È ı· ÂÈÚ·Ì·ÙÈÛÙ›Ù ÌÂ
·˘Ù¿, ÁÈ· Ó· Û˘Óı¤ÛÂÙ ÂÈηÛÙÈο ¤ÚÁ·. 
£· ÁÓˆÚ›ÛÂÙ ÙÔ ¯·ÚÙ›, ÙÔ Í‡ÏÔ, ÙÔ Û‡ÚÌ·, ÙȘ „ËÊ›‰Â˜, ÙÔÓ ËÏfi, ̤۷
·fi ·ÓÙ›ÛÙÔȯ· ¤ÚÁ· ηÏÏÈÙ¯ÓÒÓ Î·È ·È‰ÈÒÓ. 
£· ÂÍÔÈÎÂȈı›Ù Ì ٷ ηٿÏÏËÏ· ̤۷, ÂÚÁ·Ï›· Î·È ÙȘ Ù¯ÓÈΤ˜ ÙˆÓ
‰È·ÊfiÚˆÓ ˘ÏÈÎÒÓ. 
£· ‰ËÌÈÔ˘ÚÁ‹ÛÂÙ ٷ ‰Èο Û·˜ ¤ÚÁ·, ·ÙÔÌÈο ‹ ÔÌ·‰Èο Î·È ı· Ù·
·ÍÈÔÏÔÁ‹ÛÂÙÂ.

1. ÃÚÒÌ·

·. H ʇÛË «¯ÚˆÌ·Ù›˙ÂÈ»

¶›Ûˆ ·fi Ì·ÎÚÈÓ¤˜ ÎÔÚʤ˜ Ô ‹ÏÈÔ˜ ‚·ÛÈχÂÈ
Î·È Ù’ Ô˘Ú·ÓÔ‡ Ù· Û‡ÓÔÚ· ¯›ÏȘ ‚·Ê¤˜ ·ÏÏ¿˙Ô˘Ó.
(∫ÒÛÙ·˜ ∫Ú˘ÛÙ¿Ï˘)

2

1 

¶ÔÈÔ Â›Ó·È ÙÔ ı¤Ì· Ù˘ οı ÂÈÎfiÓ·˜; 
¶ÔÈÔ ¯ÚÒÌ· ΢Úȷگ›; 
º·ÓÙ·ÛÙ›Ù ˆ˜ ‚Ú›ÛÎÂÛÙ ÂΛ, ÛÙÔ ¯ÒÚÔ Ù˘ ÂÈÎfiÓ·˜! ∆È ·ÈÛı¿ÓÂÛÙÂ; 
ø˜ ı·٤˜ ÙˆÓ ÊˆÙÔÁÚ·ÊÈÒÓ, ·ÈÛı¿ÓÂÛÙ ٷ ›‰È· Û˘Ó·ÈÛı‹Ì·Ù·; 
¶ÔÈ· ÛÙÔȯ›· Ù˘ ÂÈÎfiÓ·˜ ÚÔηÏÔ‡Ó ·˘Ù¿ Ù· Û˘Ó·ÈÛı‹Ì·Ù·;

3
4

5

12

∞Ó ı¤ÏÂÙ ӷ Ì¿ıÂÙÂ
ÂÚÈÛÛfiÙÂÚ· ÁÈ· ¯ÚÒÌ·Ù·
Î·È Û˘Ó·ÈÛı‹Ì·Ù·,
Ó· ·ÓÔ›ÍÙ ÙÔ ∆ÂÙÚ¿‰ÈÔ ∂ÚÁ·ÛÈÒÓ
Î·È Û˘Ó¯›ÛÙ ÛÙÔ ÌÏÔÎ.

‚. OÈ Î·ÏÏÈÙ¤¯Ó˜ ‰È·Ï¤ÁÔ˘Ó ¯ÚÒÌ·Ù·
∆· ¯ÚÒÌ·Ù· ¤¯Ô˘Ó ÙË ‰˘Ó·ÙfiÙËÙ·
Ó· ·Ó·ÎÈÓ‹ÛÔ˘Ó Ù· ·ÈÛıËÛȷο ‚¿ıË
ÙˆÓ ·ÓıÚÒˆÓ.
(∞. Matisse)

B›ÓÛÂÓÙ µ·Ó °ÎÔÁÎ. ∫·ÊÂÓÂ›Ô ÛÙÔ ‰ÚfiÌÔ. ¡‡¯Ù·. 1888.
∞ÓÚ› ª·Ù›˜. ∞ÚÌÔÓ›· Û ÎfiÎÎÈÓÔ. 1908-1909 

¶·Ú·ÙËÚÒÓÙ·˜ Ù· ¤ÚÁ· ·ÊËÁËı›Ù ̛· Û‡ÓÙÔÌË
ÈÛÙÔÚ›·, ¯ÚËÛÈÌÔÔÈÒÓÙ·˜ ÔÈÎÈÏ›· ÂÈı¤ÙˆÓ,
ÁÈ· Ó· ¯·Ú·ÎÙËÚ›ÛÂÙ ÙȘ ÌÔÚʤ˜ ‹ Ù· ·ÓÙÈΛÌÂÓ·
Ù˘ Û‡ÓıÂÛ˘. 
¶ÔȘ ‰È·ı¤ÛÂȘ ‹ Û˘Ó·ÈÛı‹Ì·Ù· Û·˜ ÚÔηÏÔ‡Ó
Ù· ¤ÚÁ·; 
¶ÔÈ· ¯ÚÒÌ·Ù· ¯ÚËÛÈÌÔÔ›ËÛ·Ó ÔÈ Î·ÏÏÈÙ¤¯Ó˜,
ÒÛÙ ӷ Û·˜ ÚÔηϤÛÔ˘Ó ·˘Ù¿ Ù· Û˘Ó·ÈÛı‹Ì·Ù·; 
™Â ÔÈ· ¤ÚÁ· ¯ÚËÛÈÌÔÔÈ‹ıËÎ·Ó ıÂÚÌ¿ ‹ / ηÈ
„˘¯Ú¿ ¯ÚÒÌ·Ù·;

¶¿ÌÏÔ ¶ÈοÛÔ. ∏ ÙÚ·Áˆ‰›·. 1903

MÔÚ›Ù ӷ ·Ó·ÙÚ¤ÍÂÙÂ
ÛÙÔ ∆ÂÙÚ¿‰ÈÔ ∂ÚÁ·ÛÈÒÓ
ÁÈ· ÂÚÈÛÛfiÙÂÚ·.

13

1. ÃÚÒÌ·

Á. ∆· ÂÚÈÔ‰Èο ˆ˜ ËÁ‹ ÙˆÓ ¯ÚˆÌ¿ÙˆÓ Ù˘ ·Ï¤Ù·˜ Ì·˜
√È ÛÂÏ›‰Â˜ ÙˆÓ ÂÚÈÔ‰ÈÎÒÓ Â›Ó·È ÁÂÌ¿Ù˜
¯ÚÒÌ·Ù· Ô˘ ÌÔÚԇ̠‡ÎÔÏ· Ó· Îfi„Ô˘ÌÂ
Î·È Ó· Ù· ‰È·¯ˆÚ›ÛÔ˘Ì Û ÔÌ¿‰Â˜, ÁÈ· Ó·
¯ÚˆÌ·Ù›ÛÔ˘Ì ٷ ¤ÚÁ· Ì·˜. 
™Â ÔȘ ÔÌ¿‰Â˜ ¯ÚˆÌ¿ÙˆÓ ‰È·¯ˆÚ›ÛÙËηÓ
Ù· ¯ÚˆÌ·ÙÈÛÙ¿ ·ÔÎfiÌÌ·Ù·; 
∂›Ó·È ‰È¢ÎÔÏ˘ÓÙÈΤ˜ ÔÈ Ù·ÍÈÓÔÌ‹ÛÂȘ 1 Î·È 2; 
∂Û›˜, Ò˜ ı· Ù· ÔÌ·‰ÔÔÈÔ‡Û·ÙÂ;

1

2

3‰

3‚

3Á 

AÊÔ‡ ‰È·Ï¤ÍÂÙ ¤Ó· ·fi Ù· ‰¤ÓÙÚ·,
Ê·ÓÙ·ÛÙ›Ù ˆ˜ ‚ϤÂÙ ¤Ó· ‰¿ÛÔ˜ ÌÂ
‰¤ÓÙÚ· Ù¤ÙÔÈÔ˘ ¯ÚÒÌ·ÙÔ˜. 
¶ÔȘ ȉ¤Â˜ ‹ Û˘Ó·ÈÛı‹Ì·Ù· Û·˜
ÚÔηÏ› ¤Ó· Ù¤ÙÔÈÔ ‰¿ÛÔ˜; °È·Ù›; 
¶ÔÈ· ‰È·‰Èηۛ· ·ÎÔÏÔ‡ıËÛ·Ó Ù· ·È‰È¿
ÁÈ· ÙË ‰ËÌÈÔ˘ÚÁ›· ÙÔ˘ ¤ÚÁÔ˘ (ÂÈÎ. 4); 
∏ ÛÂÈÚ¿ ÙÔÔı¤ÙËÛ˘ ÙˆÓ ¯ÚˆÌ¿ÙˆÓ
ÙÈ Û·˜ ı˘Ì›˙ÂÈ; 
¶Ô‡ ·ÏÏÔ‡ ı· ÌÔÚÔ‡Û·Ù ӷ ‚Ú›ÙÂ
¤ÙÔÈÌÔ ¯ÚˆÌ·ÙÈÛÙfi ˘ÏÈÎfi ÁÈ·
Ù· ¤ÚÁ· Û·˜;

4

™˘ÁÎÂÓÙÚÒÛÙÂ
¯ÚˆÌ·ÙÈÛÙfi ˘ÏÈÎfi,
Ù·ÍÈÓÔÌ‹ÛÙÂ ÙÔ
Û ÔÌ¿‰Â˜ ¯ÚˆÌ¿ÙˆÓ
Î·È ‰ËÌÈÔ˘ÚÁ‹ÛÙÂ
Ù· ‰Èο Û·˜ ·ÙÔÌÈο ηÈ
ÔÌ·‰Èο ¤ÚÁ·.

14

‰. ∞Ó·ÌÂÈÁÓ‡ÔÓÙ·˜ Ï·‰Ô·ÛÙ¤Ï
1

¶Ò˜ ÌÔÚԇ̠ӷ ˙ˆÁÚ·Ê›ÛÔ˘ÌÂ
Ôχ¯ÚˆÌ˜ ÂÈÎfiÓ˜, fiÙ·Ó ¤¯Ô˘ÌÂ
Ï·‰Ô·ÛÙ¤Ï ÌfiÓÔ ÙˆÓ ÙÚÈÒÓ
ÚˆÙÔÁÂÓÒÓ ‹ ‚·ÛÈÎÒÓ ¯ÚˆÌ¿ÙˆÓ;

2

∆· ÙÚ›· ‰Â˘ÙÂÚÔÁÂÓ‹ ¯ÚÒÌ·Ù· ‰ËÌÈÔ˘ÚÁ‹ıËηÓ
Ì ÙË Ì›ÍË ÙˆÓ ‚·ÛÈÎÒÓ. ∆Ș ·Ô¯ÚÒÛÂȘ ÙÔ˘˜,
Ò˜ ı· ÙȘ ‰ËÌÈÔ˘ÚÁ‹ÛÔ˘ÌÂ;
¢ÔÎÈÌ¿ÛÙ ÛÙÔ ÌÏÔÎ Ó· ÙȘ ‰ËÌÈÔ˘ÚÁ‹ÛÂÙÂ.
3

4

5 

º‡ÛËÍ ·¤Ú·˜ Î·È ·Ó·Î¿Ù„ ÙË ÛÂÈÚ¿
ÙˆÓ ÂÈÎfiÓˆÓ 4, 5, 6.
∞ӷηχ„Ù ÙË ‰È·‰Èηۛ· Ô˘
·ÎÔÏÔ‡ıËÛ ÙÔ ·È‰›, ÁÈ· Ó· ˙ˆÁÚ·Ê›ÛÂÈ
·˘Ùfi ÙÔ ÙÔ›Ô.
∞ÚÈıÌ‹ÛÙ ÙȘ ÂÈÎfiÓ˜, ÁÈ· Ó· ‰Â›ÍÂÙ ÙË
ÛÂÈÚ¿ Ô˘ ÂÚÁ¿ÛÙËÎÂ. 
∆È ¤Ù˘¯Â ÙÔ ·È‰› ·ÎÔÏÔ˘ıÒÓÙ·˜ ·˘Ù‹
ÙË ‰È·‰Èηۛ·;
6

¢È·Ï¤ÍÙ fiÔÈÔ ı¤Ì· ÚÔÙÈÌ¿ÙÂ Î·È ¯ÚˆÌ·Ù›ÛÙ Ì Ϸ‰Ô·ÛÙ¤Ï ÙˆÓ 3 ‚·ÛÈÎÒÓ ¯ÚˆÌ¿ÙˆÓ
¿Óˆ Û ¯ÚˆÌ·ÙÈÛÙ¿ ‹ ÏÂ˘Î¿ ¯·ÚÙfiÓÈ· ηÓÛfiÓ. ¢ËÌÈÔ˘ÚÁ‹ÛÙ ÌÂÁ¿ÏË ÔÈÎÈÏ›· ·Ô¯ÚÒÛˆÓ
·˘ÍÔÌÂÈÒÓÔÓÙ·˜ ÙȘ ÔÛfiÙËÙ˜ ÙˆÓ ˘ÏÈÎÒÓ. XÚËÛÈÌÔÔÈ‹ÛÙ ÙËÓ Ù¯ÓÈ΋
«·fi ÙÔ ÛÎÔÙÂÈÓfi ÛÙÔ ÊˆÙÂÈÓfi».

15

2. ÷ÚÙÈ¿ – X·ÚÙfiÓÈ· – •‡Ï·

·. √È Î·ÏÏÈÙ¤¯Ó˜ ‰ËÌÈÔ˘ÚÁÔ‡Ó 
¶ÔÈ· ˘ÏÈο ¯ÚËÛÈÌÔÔÈ‹ıËηÓ
ÁÈ· ÙË ‰ËÌÈÔ˘ÚÁ›· ÙˆÓ ¤ÚÁˆÓ;
°È·Ù› ÔÈ Î·ÏÏÈÙ¤¯Ó˜ Â¤ÏÂÍ·Ó
·˘Ù¿ Ù· ˘ÏÈο;

1. ∞. º·ÛÈ·Ófi˜, ∞ÔÁ›ˆÛË. 1995 

¡· ·Ó·Ê¤ÚÂÙ ·ÓÙÈΛÌÂÓ· ÙÔ˘ ÛÈÙÈÔ‡
Û·˜ ‹ ·È¯Ó›‰È· Ô˘ Â›Ó·È ÊÙÈ·Á̤ӷ
·fi ¯·ÚÙÈ¿, ¯·ÚÙfiÓÈ· ‹ ͇Ϸ. 
°ÓˆÚ›˙ÂÙ ηÏÏÈÙ¤¯Ó˜ Ô˘ ‰ËÌÈÔ‡ÚÁËÛ·Ó
¤ÚÁ· Ì ·˘Ù¿ Ù· ˘ÏÈο;

2. ¢. ∫·Ï·Ì¿Ú·˜. ª·Î¤Ù˜ ¤ÊÈˆÓ. 1985-1990

4. ™·ÚÌ¿ÓÈÙÛ·, ›‰Ô˜ ÂÏÏËÓÈ΋˜ ·Ú·‰ÔÛȷ΋˜ ÎÔ‡ÓÈ·˜.
3. ¢È·ÎÔÛÌËÙÈÎfi ›‰Ô˜ ·ÁÁÏÈ΋˜ ·Ú·‰ÔÛȷ΋˜ Ù¤¯Ó˘
(ÁÎÔ˘›ÏÈÓÁÎ ‹ ÊÈÏÈÁÎÚ›).

16

∆· ˘ÏÈο ·˘Ù¿ ·ÚÔ˘ÛÈ¿˙Ô˘Ó ÌÂÁ¿ÏÔ ÂӉȷʤÚÔÓ... MÔÚ›ÙÂ
‡ÎÔÏ· Ó· Ù· Ì·˙¤„ÂÙÂ Î·È Ó· ‰ËÌÈÔ˘ÚÁ‹ÛÂÙ ٷ ‰Èο Û·˜ ¤ÚÁ·.

‚. ªÂ ¯¿ÚÙÈÓ˜ ‹ ͇ÏÈÓ˜ ÏÔ˘Ú›‰Â˜
÷ÚÙÈ¿ ʈÙÔÙ˘ÈÎÔ‡ Î·È ÂÚÈÔ‰ÈÎÒÓ
Â›Ó·È ˘ÏÈο Ô˘ ÌÔÚ›Ù ӷ ‚Ú›ÙÂ
‡ÎÔÏ· Î·È Ó· Ù· Îfi„ÂÙ Û ÏÔ˘Ú›‰Â˜.

1 

¶·Ú·ÙËÚ‹ÛÙ fiϘ ÙȘ ÂÈÎfiÓ˜
Î·È ÂÚÈÁÚ¿„Ù ÙËÓ ÔÚ›·
‰ËÌÈÔ˘ÚÁ›·˜ ÙÔ˘˜. ¶ÔÈÔÓ Ù›ÙÏÔ
ı· ‰›Ó·Ù ÛÙÔ ¤ÚÁÔ Ù˘ ÂÈÎfiÓ·˜ 3;

2

3. .................................................. 
Afi ÔÈÔ ¤ÚÁÔ Ù˘ ‰ÈÏ·Ó‹˜ ÛÂÏ›‰·˜
ÂËÚ¿ÛÙËÎ·Ó Ù· ·È‰È¿ Î·È ¤ÊÙÈ·Í·Ó
Ù· ‰Èο ÙÔ˘˜ ¤ÚÁ·; ∆È ‰È·ÊÔÚÂÙÈÎfi
¤Î·Ó·Ó; °Ú¿„Ù οو ·fi ÙËÓ ÂÈÎfiÓ· 6
ÙÔÓ Ù›ÙÏÔ Ô˘ Ù˘ Ù·ÈÚÈ¿˙ÂÈ.

4

M ÏÔ˘Ú›‰Â˜ ·fi ¯·ÚÙfiÓÈ· ÌÂÙ·ÏÏÈ˙¤
‹ ͇ÏÈÓ˜ ÏÔ˘Ú›‰Â˜ ÌÔÚ›Ù ӷ ÊÙÈ¿ÍÂÙ ¯ÚÈÛÙÔ˘ÁÂÓÓÈ¿ÙÈη
ÛÙÔÏ›‰È· Î·È Ó· Ù· ÎÚÂÌ¿ÛÂÙ Ì ÎψÛÙ‹.

5

6. ..............................................

17

2. ÷ÚÙÈ¿ – X·ÚÙfiÓÈ· – •‡Ï·

Á. ∫ÔÏÏ¿˙ Ì ¯·ÚÙÈ¿ Û¯ÈṲ̂ӷ Ì ÙÔ ¯¤ÚÈ
∆· ¯·ÚÙÈ¿ ÁÏ·Û¤ ‹ ÔÈ ÛÂÏ›‰Â˜ ÙˆÓ ÂÚÈÔ‰ÈÎÒÓ
ÌÔÚÔ‡Ó Ó· ¯ÚËÛÈÌÔÔÈËıÔ‡Ó
ÁÈ· ÚˆÙfiÙ˘· ¯ÚˆÌ·ÙÈÛÙ¿ ÎÔÏÏ¿˙. 
¶·Ú·ÙËÚ‹ÛÙ fiϘ ÙȘ ÂÈÎfiÓ˜ Î·È ÂÚÈÁÚ¿„ÙÂ
ÙËÓ ÔÚ›· ‰ËÌÈÔ˘ÚÁ›·˜ ÙÔ˘˜. (1 2 3 4 5 ÂÈÎ.)
¶ÔÈÔ˜ Ù›ÙÏÔ˜ ı· Ù·›ÚÈ·˙ Û οı ¤ÚÁÔ;
(2, 3, 4, 5 ÂÈÎ.)

1.

3. ..............................................

2. .....................................................

4. ...........................................................................

5. ...................................................

18

BÚ›Ù ¯·ÚÙÈ¿ ÁÏ·Û¤ ‹ ÛÂÏ›‰Â˜ ÂÚÈÔ‰ÈÎÒÓ Ì ÌÂÁ¿Ï˜
¯ÚˆÌ·ÙÈÛÙ¤˜ ÂÈÊ¿ÓÂȘ. ¶·Ú·ÙËÚ‹ÛÙ ٷ ¯ÚˆÌ·ÙÈÛÙ¿ ¯·ÚÙÈ¿
Î·È Ê·ÓÙ·ÛÙ›Ù ÙÔ Â›‰Ô˜ ÙÔ˘ ı¤Ì·ÙÔ˜ Ô˘ ÌÔÚ›Ù ӷ
Û˘Óı¤ÛÂÙ ۯ›˙ÔÓÙ¿˜ Ù· Ì ÙÔ ¯¤ÚÈ Î·È ÎÔÏÏÒÓÙ·˜
Ù· Â¿Óˆ Û’ ¤Ó· ¯·ÚÙfiÓÈ.

‰. ∫·Ù·Û΢¤˜ Ì ¯ÔÓÙÚ¿ ¯·ÚÙfiÓÈ·
∆· ¯·ÚÙfiÓÈ· ¤¯Ô˘Ó ÌÂÁ·Ï‡ÙÂÚÔ
¿¯Ô˜ ·fi Ù· ¯·ÚÙÈ¿. 
EÈϤÍÙ ¤Ó· ¤ÚÁÔ Î·È
ÂÚÈÁÚ¿„Ù ٷ ˘ÏÈο
Î·È ÙÔÓ ÙÚfiÔ Ô˘ ÌÔÚ›
Ó· ¤¯ÂÈ ·Ó·Ù˘¯ı›.
N· ‰ÒÛÂÙ ٛÙÏÔ˘˜ ÛÙ· ¤ÚÁ·.
1.

3. ............................................................................
2. .........................................................

5. .................................. 6. .................................
4. ......................................................
¢Â ‚Ú›ÛÎÂÙ ˆ˜ Ù· ¯·ÚÙfiÓÈ· Â›Ó·È Â͢ËÚÂÙÈο ÁÈ· ÙȘ ÙÚÈۉȿÛٷ٘ ηٷÛ΢¤˜ Û·˜;
¶ÔÈÔ˘˜ ÙÚfiÔ˘˜ ¤ÓˆÛ˘ ÙˆÓ ¯·ÚÙÔÓÈÒÓ ı· ¯ÚËÛÈÌÔÔÈ‹ÛÂÙ ÛÙ· ¤ÚÁ· Û·˜;

19

2. ÷ÚÙÈ¿ – X·ÚÙfiÓÈ· – •‡Ï·

Â. ¶·È¯Ó›‰È· Ì ¯·ÚÙfiÎÔ˘Ù· 
¢È·Ï¤ÍÙ ¤Ó· ¤ÚÁÔ Î·È ÂÚÈÁÚ¿„Ù ÙËÓ ÔÚ›· ‰ËÌÈÔ˘ÚÁ›·˜ ÙÔ˘.
ªÂ ÙÈ ˘ÏÈο ηٷÛ΢¿ÛÙËÎÂ Î·È ÁÈ·Ù›; ∞fi ÔÈÔ˘˜ ηÏÏÈÙ¤¯Ó˜ ÂÌÓ‡ÛÙËηÓ
Ù· ·È‰È¿ Î·È ÙÈ ‰È·ÊÔÚÂÙÈÎfi ¤Î·Ó·Ó ÛÙ· ¤ÚÁ· ÙÔ˘˜;

1

2

3

5
4

20

™ÙÔ TÂÙÚ¿‰ÈÔ EÚÁ·ÛÈÒÓ ˘¿Ú¯Ô˘Ó οÔȘ
ÏËÚÔÊÔڛ˜. º·ÓÙ·ÛÙ›Ù ÙÈ Â›‰Ô˘˜ ·È¯Ó›‰È·
ı· ÌÔÚÔ‡Û·Ù ӷ ‰ËÌÈÔ˘ÚÁ‹ÛÂÙ Ì ¯·ÚÙfiÎÔ˘Ù·
Î·È ÊÙÈ¿ÍÙ ¤Ó· ‰ÈÎfi Û·˜.

ÛÙ. ∫·Ù·Û΢¤˜ Ì ͇Ϸ
∫¿ÔÈ· ͇Ϸ ·fi Ù· ÂÚÈÛÛ‡̷ٷ ͢ÏÔ˘ÚÁ›Ԣ
ÎÔÏÏË̤ӷ Ì ͢ÏfiÎÔÏÏ·, Î·È ¯ÚˆÌ·ÙÈṲ̂ӷ
Ì ٤ÌÂÚ˜ ‹ Ï·ÛÙÈο ¯ÚÒÌ·Ù· ÌÔÚÔ‡Ó
Ó· ÌÂÙ·ÌÔÚʈıÔ‡Ó Û ·È¯Ó›‰È·.

1

2
3 

¢È·Ï¤ÍÙ ÙÔ ¤ÚÁÔ Ô˘ Û·˜ ·Ú¤ÛÂÈ
ÂÚÈÛÛfiÙÂÚÔ Î·È ÂÚÈÁÚ¿„ÙÂ
ÙËÓ ÔÚ›· ‰ËÌÈÔ˘ÚÁ›·˜ ÙÔ˘.
¶Ò˜ ÂÎÌÂÙ·ÏχıËÎ·Ó Ù· ·È‰È¿
Ù· ÎÔÌ̤ӷ ͇Ϸ (ÙÔ Ì¤ÁÂıÔ˜, ÙÔÓ fiÁÎÔ
‹ ÙÔ Û¯‹Ì· ÙÔ˘˜), ÁÈ· Ó·
ηٷÛ΢¿ÛÔ˘Ó Ù· ¤ÚÁ· ÙÔ˘˜;
¶ÔȘ ÓÔÌ›˙ÂÙ ˆ˜ Â›Ó·È ÔÈ ÔÌÔÈfiÙËÙ˜
Î·È ÔȘ ÔÈ ‰È·ÊÔÚ¤˜ ÌÂٷ͇
ÙˆÓ Î·Ù·Û΢ÒÓ ·fi ¯·ÚÙfiÎÔ˘Ù·
Î·È ÙˆÓ Í˘ÏÔηٷÛ΢ÒÓ;

4

5

ª·˙¤„Ù ͇Ϸ Î·È ÛÎÂÊı›Ù ÙÈ ·È¯Ó›‰È·
ı· ηٷÛ΢¿ÛÂÙ ÛÙÔ Û¯ÔÏ›Ô
‹ ÛÙÔ Û›ÙÈ, ÌfiÓÔÈ Û·˜ ‹ Ì ÙÔ˘˜ Ê›ÏÔ˘˜ Û·˜.

21

3. æËÊ›‰Â˜ - æËÊȉˆÙ¿

·. ªÈ· Ù¤¯ÓË Ì¤Û· ÛÙÔ ¯ÚfiÓÔ Î·È ÙÔ˘˜ ÔÏÈÙÈÛÌÔ‡˜ 
ªÂ ÙÈ Â›‰Ô˘˜ ˘ÏÈο ‰ËÌÈÔ˘ÚÁ‹ıËÎ·Ó Ù· „ËÊȉˆÙ¿; 
¶ÔÈÔ Û¯‹Ì· ¤¯Ô˘Ó ÔÈ „ËÊ›‰Â˜; 
¶ÔÈ· ¤ÚÁ· Â›Ó·È Â›‰· Î·È ÔÈ· ›ӷÈ
ÙÚÈۉȿÛٷٷ; 
¶ÔÈÔ Â›Ó·È ÙÔ ı¤Ì· ÙÔ˘ οı „ËÊȉˆÙÔ‡; 
Aӷηχ„Ù Û ÔÈÔ˘˜ ÔÏÈÙÈÛÌÔ‡˜ ·ÓÙÈÛÙÔȯԇÓ
Ù· „ËÊȉˆÙ¿ Ù˘ ÛÂÏ›‰·˜.

1. ∏ ·ÎÔÏÔ˘ı›· ÙÔ˘ πÔ˘ÛÙÈÓÈ·ÓÔ‡, (ÏÂÙÔ̤ÚÂÈ·) 6Ô˜ ·È. Ì.Ã.
ƒ·‚¤ÓÓ· πÙ·Ï›·˜

2. ∫˘Ó‹ÁÈ ÏÈÔÓÙ·ÚÈÔ‡, (ÏÂÙÔ̤ÚÂÈ·)
350 .Ã., ¶¤ÏÏ·

3. ∆¤ÌÂÓÔ ÙÔ˘ √Ì¿Ú, (ÏÂÙÔ̤ÚÂÈ·)
πÂÚÔ˘Û·Ï‹Ì, (690-692 Ì.X., πÛÚ·‹Ï)

4. ¡ÂÎ ∆Û¿ÓÙ, ∑Ò·, (1970), πÓ‰›·

5. ¡›ÎÈ ÓÙ ™·Ó º·Ï, «∏ ÌÂÁ¿ÏË È¤ÚÂÈ·»,
(ÏÂÙÔ̤ÚÂÈ·) (1980) πÙ·Ï›·

22

™ÙÔ ∆ÂÙÚ¿‰ÈÔ ∂ÚÁ·ÛÈÒÓ ı·
ÌÂÏÂÙ‹ÛÂÙ ٷ ¤ÚÁ· ·fi Ôχ
ÎÔÓÙ¿… Î·È ı· ۯ‰ȿÛÂÙÂ
„ËÊȉˆÙ¿.

6. °Î·Ô˘ÓÙ›, H Û·Ï·Ì¿Ó‰Ú· πÛ·Ó›·

‚. ÕÌÂÛË Ì¤ıÔ‰Ô˜ ηٷÛ΢‹˜ „ËÊȉˆÙÒÓ

1

√È „ËÊ›‰Â˜ ÛÙ· „ËÊȉˆÙ¿ ¤ÚÁ· ÛÙÂÚÂÒÓÔÓÙ·È ¿Óˆ
Û ÌÈ· ÛÙ·ıÂÚ‹ ‚¿ÛË-˘fi‚·ıÚÔ Ô˘ ÌÔÚ› Ó· Â›Ó·È ¤Ó·˜
ÙÔ›¯Ô˜, ¤Ó· ͇ÏÔ, ¤Ó· ‰Ô¯Â›Ô Î.Ï.. ¶¿Óˆ ÛÙË ‚¿ÛË,
ÁÈ· Ó· ÎÔÏÏ‹ÛÔ˘Ì ÙȘ „ËÊ›‰Â˜, ·ÏÒÓÔ˘Ì ÙÔ ˘fiÛÙڈ̷
Ô˘ Â›Ó·È ÙÛÈÌÂÓÙÔÎÔÓ›·Ì· (ÙÛÈ̤ÓÙÔ + ¿ÌÌÔ˜ + ÓÂÚfi).

¶ÚÒÙÔ˜ ÙÚfiÔ˜ 
¶·Ú·ÙËÚ‹ÛÙ ÙȘ ÂÈÎfiÓ˜ 2-4 Î·È ·Ó·Î·Ï‡„Ù ÙË ‰È·‰Èηۛ· Ô˘ ·ÎÔÏÔ˘ı‹ıËΠÁÈ· ÙËÓ Î·Ù·Û΢‹
ÙÔ˘ „ËÊȉˆÙÔ‡ ¤ÚÁÔ˘. 
¶ÔÈ· ˘ÏÈο ¯ÚËÛÈÌÔÔÈ‹ıËÎ·Ó ˆ˜ „ËÊ›‰Â˜, ˘fi‚·ıÚÔ Î·È ˘fiÛÙڈ̷ ÛÙ· ¤ÚÁ· ÙˆÓ ÂÈÎfiÓˆÓ 3, 4;

2

4

3

¢Â‡ÙÂÚÔ˜ ÙÚfiÔ˜ 
ªÔÚԇ̠ӷ ÊÙÈ¿ÍÔ˘Ì „ËÊȉˆÙ¿
ÎÔÏÏÒÓÙ·˜ ÙȘ „ËÊ›‰Â˜ (·fi ÌÈÎÚ¿
ϷοÎÈ·) Ì ·ÎÚ˘ÏÈ΋ ÎfiÏÏ· ¿Óˆ ÛÂ
ÎfiÓÙÚ· ϷΤ. 
¶ÔÈ· ‰È·‰Èηۛ· Ú¤ÂÈ Ó·
·ÎÔÏÔ˘ı‹ÛÔ˘ÌÂ; (ÂÈÎfiÓ˜ 5-7) 
ªÂ ÔÈÔ ÙÚfiÔ „ËÊÔıÂÙ‹ıËηÓ
(ÛÙÚÒıËÎ·Ó ÔÈ „ËÊ›‰Â˜) ÛÙÔ ÊfiÓÙÔ;

5

6

7

¢ËÌÈÔ˘ÚÁ‹ÛÙ ٷ ‰Èο Û·˜ „ËÊȉˆÙ¿, ·ÊÔ‡ ÚÒÙ· Û˘ÁÎÂÓÙÚÒÛÂÙÂ Î·È Ù·ÍÈÓÔÌ‹ÛÂÙÂ
Û ÔÌ¿‰Â˜ ÌÂÁ¿ÏÔ ·ÚÈıÌfi Î·È ÔÈÎÈÏ›· „ËÊ›‰ˆÓ.

23

3. æËÊ›‰Â˜ - æËÊȉˆÙ¿

Á. ŒÌÌÂÛË Ì¤ıÔ‰Ô˜ ηٷÛ΢‹˜ „ËÊȉˆÙÒÓ
°È· Ó· ηٷÛ΢¿ÛÔ˘Ì „ËÊȉˆÙ¿ Ì ÙËÓ ¤ÌÌÂÛË Ì¤ıÔ‰Ô,
ÎÔÏÏ¿Ì ÙȘ „ËÊ›‰Â˜ Ì ÙËÓ Î·Ï‹ ÙÔ˘˜ ÂÈÊ¿ÓÂÈ· (·˘Ù‹
Ô˘ ı· Ê·›ÓÂÙ·È ÛÙÔ ÙÂÏÈÎfi ¤ÚÁÔ) ¿Óˆ ÛÂ ÌÈ· ÚÔÛˆÚÈÓ‹
‚¿ÛË, Û ¯·ÚÙ› ÙÔ˘ ̤ÙÚÔ˘. ™ÙÔ ¯·ÚÙ›, ¿Óˆ ÛÙË Ì·Ù
ÂÈÊ¿ÓÂÈ·, ¤¯Ô˘Ì ۯ‰ȿÛÂÈ Ì ̷Úη‰fiÚÔ ÙËÓ
·ÓÙ›ÛÙÚÔÊË ÂÈÎfiÓ· ÙÔ˘ ۯ‰›Ô˘ Ì·˜.
1

¶ÚÒÙÔ˜ ÙÚfiÔ˜ 
¶·Ú·ÙËÚ‹ÛÙ ÙȘ ÂÈÎfiÓ˜ 1-5 Î·È ÂÚÈÁÚ¿„ÙÂ
ÙË ‰È·‰Èηۛ· Ô˘ ·ÎÔÏÔ˘ı‹ıËÎÂ.

2

5

4

3

¢Â‡ÙÂÚÔ˜ ÙÚfiÔ˜ 
ª›· ·Ú·ÏÏ·Á‹ Ù˘ ¤ÌÌÂÛ˘ ÌÂıfi‰Ô˘ Â›Ó·È Ë ¯ÚËÛÈÌÔÔ›ËÛË ËÏÔ‡ ˆ˜ ‚¿ÛË ÁÈ· ÙËÓ ÚÔÛˆÚÈÓ‹
ÙÔÔı¤ÙËÛË ÙˆÓ „ËÊ›‰ˆÓ. 
¶·Ú·ÙËÚ‹ÛÙ ÙȘ ÂÈÎfiÓ˜ (6-10) Î·È ÂÚÈÁÚ¿„Ù ÙË ‰È·‰Èηۛ·.

6

7

8

∂Û›˜ ÙÈ „ËÊ›‰Â˜
ı· ¯ÚËÛÈÌÔÔÈ‹ÛÂÙÂ
ÁÈ· Ó· ηٷÛ΢¿ÛÂÙÂ
Ù· ‰Èο Û·˜ „ËÊȉˆÙ¿
Ì ÙËÓ ¤ÌÌÂÛË
̤ıÔ‰Ô;

9

24

10

‰. √Ì·‰Èο „ËÊȉˆÙ¿ ¤ÚÁ·
æËÊ›‰Â˜ ·fi ËÏfi
∆Ô „ËÊȉˆÙfi Ù˘ ÂÈÎfiÓ·˜ 4 ηٷÛ΢¿ÛÙËÎÂ, ·fi ÔÌ¿‰·
·È‰ÈÒÓ, Ì ‹ÏÈÓ˜ „ËÊ›‰Â˜ Ô˘ ¤ÊÙÈ·Í·Ó ÌfiÓ· ÙÔ˘˜.
(ÂÈÎ. 1).

1 

¶ÔÈ· ‰È·‰Èηۛ· ·ÎÔÏÔ‡ıËÛ·Ó ÁÈ· ÙËÓ Î·Ù·Û΢‹ ÙÔ˘; 
¶ÔȘ ·ÔÊ¿ÛÂȘ ¤ÚÂ ӷ ¿ÚÔ˘Ó ÚÈÓ ÎÔÏÏ‹ÛÔ˘Ó
ÙȘ „ËÊ›‰Â˜ Ì ·ÙÏ·ÎfiÏ ¿Óˆ ÛÙÔ ÛÎÏËÚfi ¯·ÚÙfiÓÈ;

3
2
4

¶ÂÚ›Ù¯ӷ ÂÌ‚Ï‹Ì·Ù· ̤۷ Û ·Ïfi ÊfiÓÙÔ. 

£· ÌÔÚÔ‡Û·Ì ӷ ÂÈϤÍÔ˘ÌÂ
οÔÈÔ ·fi Ù· ÚÔËÁÔ‡ÌÂÓ·
ÌÈÎÚfiÙÂÚ· ¤ÚÁ· Ì·˜ ˆ˜ ¤Ì‚ÏËÌ·
ÁÈ· ÙË Û‡ÓıÂÛË ÌÂÁ·Ï‡ÙÂÚˆÓ
ÔÌ·‰ÈÎÒÓ ¤ÚÁˆÓ; 
¶Ò˜ ¤ÊÙÈ·Í·Ó Ù· ·È‰È¿ ÙÔ ¤ÚÁÔ
Ù˘ ÂÈÎfiÓ·˜ 10;

5

6
7

9
8

EÙÔÈÌ¿ÛÙ ¤Ó· Û¯¤‰ÈÔ ÂÚÁ·Û›·˜ ÛÙÔ ÔÔ›Ô ı· ÚÔÙ›ÓÂÙÂ
ÙË ‰È·ÎfiÛÌËÛË ÂÓfi˜ ÙÌ‹Ì·ÙÔ˜ ÙÔ›¯Ô˘ ‹ ·ÙÒÌ·ÙÔ˜ Ù˘ ·˘Ï‹˜
ÙÔ˘ Û¯ÔÏ›Ԣ ηÈ, ·Ó Û·˜ ÂÈÙÚ·›, Ó· ÙÔ Ú·ÁÌ·ÙÔÔÈ‹ÛÂÙÂ.

10

25

4. ™‡ÚÌ·

·. ¶ÔÏϤ˜ Î·È ‰È·ÊÔÚÂÙÈΤ˜ ÁÚ·Ì̤˜
°‡Úˆ Ì·˜ ˘¿Ú¯Ô˘Ó ÔÏϤ˜ Î·È ‰È·ÊÔÚÂÙÈΤ˜ ÁÚ·Ì̤˜. ∫¿ÔȘ ÙȘ ‚ϤÔ˘ÌÂ, ¿ÏϘ ÙȘ ÂÈÓÔÔ‡ÌÂ.

2

1

2
3 

¶·Ú·ÙËÚ‹ÛÙ ÙȘ ÂÈÎfiÓ˜ 1, 2, 3, 4 Î·È ÂÚÈÁÚ¿„ÙÂ:
¶ÔȘ ÁÚ·Ì̤˜ ΢ÚÈ·Ú¯Ô‡Ó Î·È ÙÈ ÂÓÙ‡ˆÛË Û·˜
ÚÔηÏÔ‡Ó; 

¶ÔȘ ÔÌÔÈfiÙËÙ˜ Î·È ‰È·ÊÔÚ¤˜
·Ú·ÙËÚ›Ù ÛÙȘ ÂÈÎfiÓ˜ 1 Î·È 2;
OÈ ‰È·ÊÔÚ¤˜ Ô˘ ·Ú·ÙËÚ›ÙÂ
Ò˜ ÂËÚ¿˙Ô˘Ó ÙË Û˘ÓÔÏÈ΋
ÂÓÙ‡ˆÛË; 
¶ÔȘ ÁÚ·Ì̤˜ ΢ÚÈ·Ú¯Ô‡Ó
ÛÙÔ ÊfiÚÂÌ· Ù˘ ¯ÔÚ‡ÙÚÈ·˜
Ô˘ ·ÚÈÛÙ¿ÓÂÙ·È ÛÙËÓ ÂÈÎ. 5;
¶ÈÛÙ‡ÂÙ ˆ˜ ˘¿Ú¯ÂÈ Î¿ÔÈ·
Û¯¤ÛË Ô˘ Û˘Ó‰¤ÂÈ ÙÔ ÛÙ˘Ï
ÙÔ˘ ÊÔڤ̷ÙÔ˜ Ì ÙÔ Ú˘ıÌfi
Ù˘ ÌÔ˘ÛÈ΋˜ Î·È ÙÔ Â›‰Ô˜
ÙÔ˘ ¯ÔÚÔ‡;
5

4

ªÔÚ›Ù ӷ ·Ó·ÙÚ¤ÍÂÙ ÛÙÔ ∆ÂÙÚ¿‰ÈÔ ∂ÚÁ·ÛÈÒÓ
ÁÈ· ÈÛÙÔڛ˜ Î·È ‰ËÌÈÔ˘ÚÁ›Â˜.

26

‚. √È Î·ÏÏÈÙ¤¯Ó˜ ‰ËÌÈÔ˘ÚÁÔ‡Ó Ì ۇÚÌ· 
¶·Ú·ÙËÚ‹ÛÙ ٷ ¤ÚÁ· ÙÔ˘ ∫¿ÏÓÙÂÚ Î·È
ÂÚÈÁÚ¿„Ù ٷ. °È·Ù› ‰È¿ÏÂÍ ӷ ‰ËÌÈÔ˘ÚÁ›
¤ÚÁ· ·fi Û‡ÚÌ·; ¶ÔÈ· ̤ÚË ÙˆÓ ÌÔÚÊÒÓ
¤Î·Ó Ì ۇÚÌ·; 
¶·Ú·ÙËÚ‹ÛÙ ٷ ¤ÚÁ· ÙÔ˘ °˘·Ú¿ÎË Î·È
ÂÚÈÁÚ¿„ÙÂ: ¶ÔÈÔ Ì¤ÚÔ˜ ÙˆÓ ÌÔÚÊÒÓ
·Ó··ÚÈÛÙÔ‡Ó ÔÈ ˘ÎÓ¤˜ ‰¤Û̘ Û˘ÚÌ¿ÙˆÓ Î·È
ÔÈÔ Ì¤ÚÔ˜, fiÙ·Ó Ù· Û‡ÚÌ·Ù· ÍÂÙ˘Ï›ÁÔÓÙ·È; 
™˘ÁÎÚ›ÓÂÙ ÙȘ ÂÈÎfiÓ˜ 3 Î·È 4 Ì ÙȘ ÂÈÎfiÓ˜ Ù˘
‰ÈÏ·Ó‹˜ ÛÂÏ›‰·˜ Î·È ‚Ú›Ù Ì ÔȘ
ÌÔÈ¿˙Ô˘Ó.

1. ∞. ∫¿ÏÓÙÂÚ. ¶ÚÔÙÔÌ‹ ÙÔ˘ º¤ÚÓ·Ó §Â˙¤Ú. 1943

2. ∞. ∫¿ÏÓÙÂÚ. ƒˆÌÈfi˜ Î·È ƒÒÌ·˜. 1928

√ ∞ÌÂÚÈηÓfi˜ ηÏÏÈÙ¤¯Ó˘ ∞ÏÂÍ¿ÓÙÂÚ ∫¿ÏÓÙÂÚ
(1898 – 1976) Î·È ÔÈ Û˘ÌÊÔÈÙËÙ¤˜ ÙÔ˘ ‰È·ÛΤ‰·˙·Ó
ÛÎÈÙÛ¿ÚÔÓÙ·˜ ·ÓıÚÒÔ˘˜. ∞˘Ùfi ÙÔ ·È¯Ó›‰È Ô‰‹ÁËÛÂ
ÛÙË ‰ËÌÈÔ˘ÚÁ›· ¤ÚÁˆÓ ·fi Û‡ÚÌ·.

√ °ÂÒÚÁÈÔ˜ °˘·Ú¿Î˘
(1962) ϤÎÂÈ ‰¤Û̘
Û˘ÚÌ¿ÙˆÓ Î·È ÌÂÙ¿ ÙȘ
ÍÂϤÎÂÈ Î·È ÙȘ ·ÏÒÓÂÈ
ÊÙÈ¿¯ÓÔÓÙ·˜ ¤ÚÁ·.

3. °. °˘·Ú¿Î˘. ºÔ˘ÛÙ¿ÓÈ Ù˘ Á˘

4. °. °˘·Ú¿Î˘. ∆Ô ‰¤ÓÙÚÔ

™ÙÔ ∆ÂÙÚ¿‰ÈÔ ∂ÚÁ·ÛÈÒÓ ˘¿Ú¯Ô˘Ó
Î·È ¿ÏϘ ‰ËÌÈÔ˘ÚÁ›Â˜.

27

4. ™‡ÚÌ·

Á. ¶ÂÚÈÁÚ¿ÌÌ·Ù· Ì ۇÚÌ·
1

MÔÚ›Ù ӷ ¯ÚËÛÈÌÔÔÈ‹ÛÂÙ ۇÚÌ·Ù·
·fi ‰È¿ÊÔÚ· ̤ٷÏÏ· ÏÂÙ¿ ‹ ¯ÔÓÙÚ¿ ηÈ
‰È·ÊÔÚÂÙÈÎÔ‡ ¿¯Ô˘˜ ¯ÚˆÌ·ÙÈÛÙ¿
ηÏ҉ȷ. ∫fi‚ÔÓÙ·È Ì „·Ï›‰È Î·È Ù· Ôχ
¯ÔÓÙÚ¿ Ì ÎfiÙË. ∆· Û‡ÚÌ·Ù· Ï˘Á›˙Ô˘Ó
‡ÎÔÏ·, ·ÏÏ¿ ÌÔÚ›Ù ӷ ¯ÚËÛÈÌÔÔÈ‹ÛÂÙÂ
Î·È Ì˘ÙÔÙÛ›ÌȉÔ, fiÙ·Ó Ù· Ï˘Á›˙ÂÙÂ, ÁÈ· Ó·
‰Â›ÍÂÙ ÙȘ ÏÂÙÔ̤ÚÂȘ (ÂÈÎ. 1).
2

3 

¶·Ú·ÙËÚ‹ÛÙ ٷ ¤ÚÁ· ÙˆÓ ÂÈÎfiÓˆÓ 2-5 ηÈ
ÂÚÈÁÚ¿„ÙÂ: ¶ÔÈ· ›‰Ë ÁÚ·ÌÌÒÓ ·Ó·ÁÓˆÚ›˙ÂÙÂ;
¶Ò˜ ÛÙËÚ›˙ÔÓÙ·È Ù· ¤ÚÁ·; N· ÂÓÙÔ›ÛÂÙ ÙȘ
ÔÌÔÈfiÙËÙ˜ Î·È ÙȘ ‰È·ÊÔÚ¤˜ ÙÔ˘˜ Ì ٷ ¤ÚÁ·
ÙˆÓ ÚÔËÁÔ‡ÌÂÓˆÓ ÛÂÏ›‰ˆÓ (26 Î·È 27).

4

5

28

∂ÈϤÍÙ ¤Ó· ‹ ÂÚÈÛÛfiÙÂÚ· Û‡ÚÌ·Ù· Î·È ÛÎÂÊÙ›ÙÂ
ÙÈ Â›‰Ô˘˜ ¤ÚÁ· ı· ‰ËÌÈÔ˘ÚÁ‹ÛÂÙÂ.

‰. ™˘ÚÌ¿ÙÈÓÔÈ fiÁÎÔÈ 
¶·Ú·ÙËÚ‹ÛÙ fiÏ· Ù· ¤ÚÁ· Î·È ÂÚÈÁÚ¿„ÙÂ: ¶ÔÈ· ¤¯Ô˘Ó Û˘Ì·Á‹ fiÁÎÔ,
ÔÈ· ÎÔ‡ÊÈÔ Î·È ÔÈ· Â›Ó·È Ë ÔÚ›· ‰ËÌÈÔ˘ÚÁ›·˜ ÙÔ˘˜.

1

2

3

4

5

9

8

6

10

7

™˘˙ËÙ‹ÛÂÙ ÛÙËÓ ÔÌ¿‰· Û·˜ Ò˜
·ÍÈÔÔÈ‹Û·ÙÂ ÙÔ Û‡ÚÌ·, ÁÈ· Ó·
·Ô‰ÒÛÂÙ ÙÔ ÂÚ›ÁÚ·ÌÌ· ‹ ÙÔÓ fiÁÎÔ
ÛÙ· ¤ÚÁ· Ô˘ ‰ËÌÈÔ˘ÚÁ‹Û·ÙÂ.

¢È·Ï¤ÍÙ ۇÚÌ·Ù· ‹ ηÏ҉ȷ ηÈ
‰ËÌÈÔ˘ÚÁ‹ÛÙ ٷ ‰Èο Û·˜ ¤ÚÁ·.
ªËÓ ·ÓÙÈÁÚ¿ÊÂÙ ·˘Ù¿ Ô˘ ‚ϤÂÙÂ!
¶ÂÈÚ·Ì·ÙÈÛÙ›ÙÂ! ∞ӷηχ„ÙÂ!

29

5. ¶ËÏfi˜

·. ªÈ· ̤ڷ ÛÙÔ ÂÚÁ·ÛÙ‹ÚÈ ÙÔ˘ ·ÁÁÂÈÔÏ¿ÛÙË 
¶·Ú·ÙËÚ‹ÛÙ ÙȘ ÂÈÎfiÓ˜ 1-9 Î·È ÂÚÈÁÚ¿„ÙÂ
ÙËÓ ÔÚ›· ‰ËÌÈÔ˘ÚÁ›·˜ ÙÔ˘ ·ÁÁ›Ԣ ¿Óˆ
ÛÙÔÓ ÙÚÔ¯fi. ¶·Ú·ÎÔÏÔ˘ı‹ÛÙ ÙȘ ÎÈÓ‹ÛÂȘ
ÙˆÓ ¯ÂÚÈÒÓ ÙÔ˘.
– ™Â ÔÈ· ÛËÌ›· ÙÔ˘ ·ÁÁ›Ԣ ÙÔÔıÂÙ›
Ù· ¯¤ÚÈ· Î·È Ì ÔÈÔÓ ÙÚfiÔ;
– ∞fi ÔȘ ‰È·‰Ô¯ÈΤ˜ ÊfiÚ̘ ¤Ú·ÛÂ
ÙÔ ·ÁÁÂ›Ô ÒÛÔ˘ Ó· ηٷϋÍÂÈ ÛÙËÓ ÙÂÏÈ΋;

4
1
3

2

7
5

8

6

9

10

M ÙËÓ ·Ó·Ï˘ÙÈ΋ ̤ıÔ‰Ô, xˆÚ›˜
ÙÚÔ¯fi, ÌÔÚԇ̠ӷ Ï¿ÛÔ˘ÌÂ
·ÁÁ›·, ‰Ô˘Ï‡ÔÓÙ·˜ ÌÈ· Ì¿Ï·
ËÏÔ‡, Á˘Ú›˙ÔÓÙ¿˜ ÙË Ì¤Û·
ÛÙËÓ ·Ï¿ÌË ÙÔ˘ ÂÓfi˜ ¯ÂÚÈÔ‡
Î·È ÌÈÌÔ‡ÌÂÓÔÈ Î¿ÔȘ
·fi ÙȘ ÎÈÓ‹ÛÂȘ ÙˆÓ ‰·ÎهψÓ
ÙÔ˘ ÎÂÚ·Ì›ÛÙ·.

¶¿ÚÙ ¤Ó· ÌÈÎÚfi ÎÔÌÌ¿ÙÈ ËÏÔ‡ Î·È ‰Ô˘Ï¤„Ù ÙÔ Ì ÙËÓ ·Ó·Ï˘ÙÈ΋ ̤ıÔ‰Ô, Ȥ˙ÔÓÙ·˜
Î·È ÙÚ·‚ÒÓÙ·˜. °È· ÂÚÈÛÛfiÙÂÚ˜ ÏÂÙÔ̤ÚÂȘ ·ÓÔ›ÍÙ ÙÔ ∆ÂÙÚ¿‰ÈÔ ∂ÚÁ·ÛÈÒÓ.

30

‚. ∏ Û˘ÓıÂÙÈ΋ ̤ıÔ‰Ô˜- ∏ Ù¯ÓÈ΋ Ù˘ ÚÔÛıÂÙÈ΋˜ 
¶ÂÚÈÁÚ¿„Ù ÙËÓ ÔÚ›·
‰ËÌÈÔ˘ÚÁ›·˜ ÙˆÓ ¤ÚÁˆÓ.
2

1

3

ŒÓ· ‹ÏÈÓÔ ¤ÚÁÔ ÌÔÚ› Ó· Á›ÓÂÈ Ì ÙËÓ ¤ÓˆÛË
ÙˆÓ ÂÈ̤ÚÔ˘˜ ÎÔÌÌ·ÙÈÒÓ ÙÔ˘ Ô˘ Ï¿ıÔÓÙ·È
¯ˆÚÈÛÙ¿ Î·È ÎÔÏÏÈÔ‡ÓÙ·È, ·ÊÔ‡ ÚÒÙ· ¯·Ú¿ÍÔ˘ÌÂ
Ù· ÛËÌ›· Â·Ê‹˜ Ì ԉÔÓÙÔÁÏ˘Ê›‰· ‹ ÈÚÔ‡ÓÈ
Î·È Ù· ‚Ú¤ÍÔ˘Ì Ì ÈÓ¤ÏÔ ‹ Ì ٷ ‰¿¯Ù˘Ï·.

4

6

5

8

9

10

7

11
12

OÈ Û˘ÚÌ¿ÙÈÓ˜ ‹ ͇ÏÈÓ˜ ÁÏ˘Ê›‰Â˜ Â›Ó·È ÂÚÁ·Ï›·
Ì ٷ ÔÔ›· ۯ‰ȿ˙Ô˘Ì ‹ ÏÂÈ·›ÓÔ˘Ì ÙȘ ÂÈÊ¿ÓÂȘ
‹ ·Ê·ÈÚԇ̠ÙÔÓ ËÏfi ·fi Ù· ¤ÚÁ·. ŸÙ·Ó ÙÂÏÂÈÒÓÔ˘ÌÂ
¤Ó· Û˘Ì·Á¤˜ ‹ÏÈÓÔ ¤ÚÁÔ, ÙÔ ·Ó·Ô‰ÔÁ˘Ú›˙Ô˘ÌÂ
Î·È Ì ÙȘ ÁÏ˘Ê›‰Â˜ ·Ê·ÈÚԇ̠ÙÔÓ ËÏfi ·fi
ÙÔ ÂÛˆÙÂÚÈÎfi ÙÔ˘, ÁÈ· Ó· Á›ÓÂÈ ÎÔ‡ÊÈÔ Î·È
Ó· ÌË ÛοÛÂÈ Î·Ù¿ ÙÔ „‹ÛÈÌÔ.
MÔÚ›Ù ӷ ‰ÔÎÈÌ¿ÛÂÙ ӷ Ï¿ÛÂÙÂ
Ù· ‰Èο Û·˜ ‹ÏÈÓ· ¤ÚÁ·.

31

5. ¶ËÏfi˜

Á. ∏ Û˘ÓıÂÙÈ΋ ̤ıÔ‰Ô˜- ∏ Ù¯ÓÈ΋ ÙÔ˘ ÎÔÚ‰ÔÓÈÔ‡ 
¶·Ú·ÙËÚ‹ÛÙ ÙȘ ÂÈÎfiÓ˜ Î·È ÂÚÈÁÚ¿„ÙÂ
ÙËÓ ÔÚ›· ‰ËÌÈÔ˘ÚÁ›·˜ ÙˆÓ ¤ÚÁˆÓ.

1
4

3 

™Â ÔÈ· ÛËÌ›· Ù˘
ÂÚÈʤÚÂÈ·˜ Á›ÓÔÓÙ·È ÔÈ
ÂÓÒÛÂȘ ÙˆÓ ÎÔÚ‰ÔÓÈÒÓ;

5
6

2

8
7

∞Ó ı¤ÏÔ˘Ì ӷ Á›ÓÂÈ ÂÚÈÛÛfiÙÂÚÔ ÛÙ·ıÂÚfi Î·È Û˘Ì·Á¤˜
ÙÔ ¤ÚÁÔ Ì·˜, ÂÓÔÔÈԇ̠ٷ ‰·¯Ù˘Ï›‰È· ÙˆÓ ÎÔÚ‰ÔÓÈÒÓ
Ì ‚ÚÂÁ̤ӷ ‰¿¯Ù˘Ï· ‹ Ì ÌÈ· Ï·ÙÈ¿ ͇ÏÈÓË ÁÏ˘Ê›‰·.

9 

¶Ò˜ ÛÙ¿ıËÎ·Ó fiÚıÈ· Ù·
̷Ϸο ‹ÏÈÓ· ÎÔÚ‰fiÓÈ·
ÛÙ· ‰ÈÏ·Ó¿ ¤ÚÁ·; 
¶Ô‡ ·ÎÔ˘ÌÔ‡Û·Ó Ì¤¯ÚÈ
Ó· ÛÎÏËÚ‡ÓÔ˘Ó;

32

10
11

¶Ï¿ÛÙ ‹ÏÈÓ· ÎÔÚ‰fiÓÈ· Î·È ÊÙÈ¿ÍÙ ·ÁÁ›· ‹ Ê·ÓÙ·ÛÙÈΤ˜ ÌÔÚʤ˜. £˘ÌËı›Ù ÙÈ Ú¤ÂÈ
Ó· οÓÂÙÂ, ÁÈ· Ó· ÂÙ‡¯ÂÙ ÛÙ·ıÂÚ¤˜ ÂÓÒÛÂȘ. √È ÛÙ·ıÂÚ¤˜ ÂÓÒÛÂȘ Â›Ó·È ÙÔ ‰Â‡ÙÂÚÔ
ÎÚÈÙ‹ÚÈÔ ·ÍÈÔÏfiÁËÛ˘ ÂÓfi˜ ‹ÏÈÓÔ˘ ¤ÚÁÔ˘!

‰. ∏ ̤ıÔ‰Ô˜ ÙÔ˘ ηÏÔ˘ÈÔ‡- ∏ Ù¯ÓÈ΋ ÙÔ˘ Ï¿ÛÙË
∫˘ÏÒÓÙ·˜ ÙÔÓ Ï¿ÛÙË ¿Óˆ Û ˯¿ÎÈ·
ÌÔÚ›Ù ӷ ·ÓÔ›ÍÂÙ ÙÔÓ ËÏfi Û ʇÏÏ·.

2 

∆È ÌÔÚ›Ù ӷ οÓÂÙ Ì ٷ ʇÏÏ·; 
AÊÔ‡ ·Ú·ÙËÚ‹ÛÂÙ ÙȘ ÂÈÎfiÓ˜ Ó·
ÂÚÈÁÚ¿„ÂÙ ÙËÓ ÔÚ›·
‰ËÌÈÔ˘ÚÁ›·˜ ÙˆÓ ¤ÚÁˆÓ.

1

5

3
4

6
7

ŸÙ·Ó ¯ÚÂÈ·˙fiÌ·ÛÙ ÂÚÈÛÛfiÙÂÚ· ·fi ¤Ó· ·ÓÔÌÔÈfiÙ˘· ¤ÚÁ·, ¯ÚËÛÈÌÔÔÈԇ̠ηÏÔ‡È·.

8

10

11

9 

¶·Ú·ÙËÚ‹ÛÙ Ò˜ ·ÏÒıËΠÙÔ ‹ÏÈÓÔ Ê‡ÏÏÔ Ì¤Û· ÛÙÔ Î·ÏÔ‡È
Î·È Ò˜ ÎfiËÎ·Ó ÔÈ ¿ÎÚ˜ ÙÔ˘ ʇÏÏÔ˘ Ô˘ Âͤ¯Ô˘Ó ÙÔ˘ ηÏÔ˘ÈÔ‡. 
¶Ò˜ ÓÔÌ›˙ÂÙ ˆ˜ ı· ηÙÔÚıÒÛÔ˘Ì ӷ ÍÂÊÔÚÌ¿ÚÔ˘Ì ÙÔ ‹ÏÈÓÔ
ÌÔÏ ·fi ÙÔ Ï·ÛÙÈÎfi ηÏÔ‡È; 
ªÂ ÔÈÔ˘˜ ÙÚfiÔ˘˜
‰È·ÎÔÛÌ‹ıËηÓ
Ù· ‹ÏÈÓ· ʇÏÏ·
ÙˆÓ ‰ÈÏ·ÓÒÓ ÂÈÎfiÓˆÓ;
14
13
12

∂Û›˜ ÙÈ ı· ÊÙÈ¿ÍÂÙ ̒ ¤Ó· ʇÏÏÔ ËÏÔ‡;

33

6. ™‡ÓıÂÛË

·. ∏ ÔÚÁ¿ÓˆÛË ÙˆÓ ÛÙÔȯ›ˆÓ ̤۷ ÛÙÔ Î¿‰ÚÔ
∏ ı¤ÛË Ô˘ ÙÔÔıÂÙÔ‡ÓÙ·È ÔÈ ÌÔÚʤ˜ ÛÙÔ ¯ÒÚÔ
ÙÔ˘ ›Ó·Î· Î·È Ë ·fiÛÙ·ÛË ·fi ÙËÓ ÔÔ›· ÎÔÈÙ¿˙ÂÈ
ÙÔ ı¤Ì· ÙÔ˘ Ô ˙ˆÁÚ¿ÊÔ˜ ·›˙Ô˘Ó ÛËÌ·ÓÙÈÎfi ÚfiÏÔ
ÛÙÔ ÙÂÏÈÎfi ·ÔÙ¤ÏÂÛÌ·. 

ŒÓ·˜ ˙ˆÁÚ¿ÊÔ˜ ı¤ÏËÛ ӷ ˙ˆÁÚ·Ê›ÛÂÈ
ÙÔ ÔÚÙÚ¤ÙÔ ÙÔ˘ ÌÂÛ·›Ô˘ ÎÏfiÔ˘Ó.
XÚËÛÈÌÔÔÈÒÓÙ·˜ ÙÔ ¯¿ÚÙÈÓÔ ·Ú¿ı˘ÚÔ*
ÂÈÚ·Ì·Ù›ÛÙËÎÂ ·Ó·˙ËÙÒÓÙ·˜ ÙË ÛˆÛÙ‹ ı¤ÛË
ÙÔ˘ ÚÔÛÒÔ˘ ̤۷ ÛÙÔ Ï·›ÛÈÔ.
ZËÙ¿ ÙË ‚Ô‹ıÂÈ¿ Û·˜, ÁÈ· Ó· οÓÂÈ
ÙËÓ Î·Ù¿ÏÏËÏË ÂÈÏÔÁ‹.
1

3
4 

¶¿ÚÙ ¤Ó· ÌÔχ‚È Î·È ÛÙË Ì¤ÛË Î¿ı ÔÚÙÚ¤ÙÔ˘ (ÂÈÎfiÓ˜ 2-7)
ۯ‰ȿÛÙ ¤Ó· ÌÈÎÚfi ÛÙ·˘Úfi, ÁÈ· Ó· Ê·Ó› ÙÔ Î¤ÓÙÚÔ Î¿ıÂ
ο‰ÚÔ˘. ŒÂÈÙ· ·Ú·ÙËÚ‹ÛÙ Û ÔÈÔ ÛËÌÂ›Ô Ù˘ ÊÈÁÔ‡Ú·˜
(ÙÔ˘ ÎÏfiÔ˘Ó) ¤ÊÙÂÈ Ô ÛÙ·˘Úfi˜. ¶ÂÚÈÁÚ¿„Ù ÔÈÔ ÔÚÙÚ¤ÙÔ
Ù˘ Û‡ÓıÂÛ˘ Â›Ó·È ÙÔÔıÂÙË̤ÓÔ «ÛˆÛÙ¿»,
Û ۯ¤ÛË Ì ÙÔ Ì¤ÁÂıÔ˜ Î·È ÙÔ ¯ÒÚÔ
Ô˘ ηٷϷ̂¿ÓÂÈ Ô ›Ó·Î·˜.

2

5

6

34

7

‚. OÈ Î·ÏÏÈÙ¤¯Ó˜ Û˘Óı¤ÙÔ˘Ó ¤ÚÁ·
∏ Û‡ÓıÂÛË ÂÓfi˜ ¤ÚÁÔ˘ ÌÔÚ› Ó· ¯·Ú·ÎÙËÚ›˙ÂÙ·È ·fi
ÙË Û˘ÌÌÂÙÚ›·, ÙËÓ ÈÛÔÚÚÔ›·, ÙËÓ ÂÓfiÙËÙ·
(ÔÌÔÈÔÌÔÚÊ›· ¯ÚˆÌ¿ÙˆÓ, Û¯ËÌ¿ÙˆÓ Î.Ï.) ηıÒ˜
Î·È ·fi ÙËÓ ÔÈÎÈÏ›· (‰È·ÊÔÚÂÙÈÎfi ̤ÁÂıÔ˜, ¯ÚÒÌ·,
Û¯‹Ì· Î.¿.) 

¶·Ú·ÙËÚ‹ÛÙ ÙȘ ÂÈÎfiÓ˜ 1 Î·È 2. ¶ÔÈÔ Â›Ó·È
ÙÔ ÎÂÓÙÚÈÎfi ÛÙÔÈ¯Â›Ô ÙÔ˘˜ (ÊÈÁÔ‡Ú·, ·ÓÙÈΛÌÂÓÔ);
∞Ó ÔÈ Î·ÏÏÈÙ¤¯Ó˜ ¯ÚËÛÈÌÔÔÈÔ‡Û·Ó ·ÓÙ›ıÂÙ·
Û¯‹Ì·Ù· ο‰ÚˆÓ ·fi ·˘Ù¿, ˆ˜ ı· ‹Ù·Ó Ù· ¤ÚÁ·; 
¶Ò˜ ÙÔÔı¤ÙËÛÂ Ô £ÂÔÙÔÎfiÔ˘ÏÔ˜ Ù· ÚfiÛˆ· ‹ Ù·
Ú¿ÁÌ·Ù· Î·È Ë Û‡ÓıÂÛË Â›Ó·È Û˘ÌÌÂÙÚÈ΋;
∞ӷηχ„Ù ÙÔÓ ·fiÚ·ÙÔ ¿ÍÔÓ·* Ù˘ Û˘ÌÌÂÙÚ›·˜ ÙÔ˘. 
M ÔÈÔÓ ÙÚfiÔ Ô §‡ÙÚ·˜ ÙÔÔı¤ÙËÛ ٷ ÚfiÛˆ·
Î·È Ù· Ú¿ÁÌ·Ù· Á‡Úˆ ·fi ÙÔ Ù‡Ì·ÓÔ, ¤ÙÛÈ ÒÛÙÂ
Ó· ÂÈÙ‡¯ÂÈ ÛÙË Û‡ÓıÂÛ‹ ÙÔ˘ ÙËÓ ÈÛÔÚÚÔ›·; ∫Ú‡„ÙÂ
Ì ÙÔ ‰¿¯Ù˘Ïfi Û·˜ Î·È ·ÔÌ·ÎÚ‡ÓÂÙ (Ì ÙË Ê·ÓÙ·Û›·
Û·˜) ·fi ÙË ı¤ÛË ÙÔ˘ fiÔÈÔ ÚfiÛˆÔ ı¤ÏÂÙÂ.
∆È ÂÓÙ‡ˆÛË Û·˜ ÚÔηÏ› Ë Û‡ÓıÂÛË ÙÒÚ·;

1. ¢. £ÂÔÙÔÎfiÔ˘ÏÔ˜.
∏ ™Ù¤„Ë Ù˘ ¶·Ó·Á›·˜ 1591. 

ªÔÚ›Ù ӷ
ÂÓÙÔ›ÛÂÙÂ Ù·
ÛÙÔȯ›· Ù˘
ÂÓfiÙËÙ·˜ ηÈ
Ù˘ ÔÈÎÈÏ›·˜
ÛÙȘ ÂÈÎfiÓ˜
1 Î·È 2;

2. ¡. §‡ÙÚ·˜. ∆· οϷÓÙ·.

AÊÔ‡ ÂÈϤÍÂÙ ÙÔ ı¤Ì· ÙÔ˘ ¤ÚÁÔ˘ Û·˜, Ó· ·ÔÊ·Û›ÛÂÙ ·Ó ı· ·Ó·Ù‡ÍÂÙ ÙË Û‡ÓıÂÛ‹ Û·˜ ÛÂ
ÔÚÈ˙fiÓÙÈÔ ‹ οıÂÙÔ ¯·ÚÙ›. N· ¯ÚËÛÈÌÔÔÈ‹ÛÂÙ ÛÙÔ ¤ÚÁÔ Û·˜ ‰‡Ô ÙÔ˘Ï¿¯ÈÛÙÔÓ ·fi ÙȘ ·Ú·¿Óˆ
·Ú¯¤˜ Ô˘ Ú¤ÂÈ Ó· ¤¯ÂÈ ÌÈ· ηϋ Û‡ÓıÂÛË.

35

°ÂÓÈο

B

√È ¿ÓıÚˆÔÈ Î¿ı ÂÔ¯‹˜ ·Ú·ÙËÚÔ‡Ó ÙÔÓ ÎfiÛÌÔ Î·È ÚÔÛ·ıÔ‡Ó Ó· ÙÔÓ ·Ó··Ú·ÛÙ‹ÛÔ˘Ó ÛÙ·
¤ÚÁ· ÙÔ˘˜, Ô Î·ı¤Ó·˜ Ì ÙÔ ‰ÈÎfi ÙÔ˘ ÙÚfiÔ.
√ ¶. ∫Ϥ ÂÓÙ˘ˆÛÈ¿ÛÙËΠ·fi Ù· „¿ÚÈ· Î·È Ù· ·¤‰ˆÛ Ì ÔÈÎÈÏ›· ÁÚ·ÌÌÒÓ Î·È Û¯ËÌ¿ÙˆÓ, ÂÓÒ
Ô ¡. ƒfiÙ˙ÂÚ˜ ηٷÛ··Û ¤ÓÙÔÌ· Û ÙÂÚ¿ÛÙȘ ‰È·ÛÙ¿ÛÂȘ ÌÂ Ê˘ÛÈο ˘ÏÈο. ∫·È ÔÈ ‰‡Ô ÈÛÙ‡ԢÓ
ÛÙË Û˘Ó‡·ÚÍË fiÏˆÓ ÙˆÓ Ï·ÛÌ¿ÙˆÓ ÛÙË Ê‡ÛË.
™ÙËÓ ÂÔ¯‹ Ì·˜ ÙÔ ÂÚÈ‚¿ÏÏÔÓ Î·È ÔÈ ‰È·ÙÚÔÊÈΤ˜ Ì·˜ Û˘Ó‹ıÂȘ ‰¤¯ÔÓÙ·È ‰È¿ÊÔÚ˜ ıÂÙÈΤ˜ ηÈ
·ÚÓËÙÈΤ˜ ·ÏÏ·Á¤˜. øÛÙfiÛÔ, Ë Î·Ï‹ ‰È·¯Â›ÚÈÛË ÙÔ˘ ÂÚÈ‚¿ÏÏÔÓÙÔ˜ Î·È Ù˘ ‰È·ÙÚÔÊ‹˜ ›ӷÈ
˘fiıÂÛË Ô˘ ·ÊÔÚ¿ fiÏÔ˘˜ Ì·˜. °È’ ·˘Ùfi Ô ¿ÓıÚˆÔ˜ ˆ˜ ¿ÙÔÌÔ, ÔÌ¿‰·, ÎÔÈÓˆÓ›· ÂÓËÌÂÚÒÓÂÙ·È,
·ÓÙȉڿ Î·È ÚÔÛ·ı› Ó· ÂÚÈÊÚÔ˘Ú› ÙÔÓ ÎfiÛÌÔ ÙÔ˘.

O KO™MO™ MA™
™’ ·˘Ùfi ÙÔ ÎÂÊ¿Ï·ÈÔ 
£· ¤ÚıÂÙ Û Â·Ê‹ Ì ٷ „¿ÚÈ· - ¤ÚÁ· ÙÔ˘ ¶. ∫Ï¤Â Î·È Ì ٷ ¤ÓÙÔÌ· - ¤ÚÁ· ÙÔ˘ ¡. ƒfiÙ˙ÂÚ˜,
ÁÈ· Ó· ÁÓˆÚ›ÛÂÙ ÙÔÓ ÎfiÛÌÔ ÙÔ˘ ÓÂÚÔ‡ Î·È ÙˆÓ ¿ÚÎˆÓ Û ̛· ¿ÏÏË ‰È¿ÛÙ·ÛË. 
£· ¤ÚıÂÙ Û Â·Ê‹ Ì ÏÔÁÔÙ¯ÓÈο, ÂÈηÛÙÈο ¤ÚÁ· Î·È ı· ÏËÚÔÊÔÚËı›Ù ·fi ÙÔÓ
ÂÚÈÔ‰ÈÎfi Ù‡Ô, ÁÈ· ÙÔÓ ÎfiÛÌÔ ÙÔ˘ ÂÚÈ‚¿ÏÏÔÓÙÔ˜ Î·È ÙȘ ‰È·ÙÚÔÊÈΤ˜ Ì·˜ Û˘Ó‹ıÂȤ˜. 
£· ÂÍÔÈÎÂȈı›Ù Ì ˘ÏÈο Î·È ı· ÁÓˆÚ›ÛÂÙ ‰È¿ÊÔÚ˜ Ù¯ÓÈΤ˜ Î·È ¤ÚÁ· ·È‰ÈÒÓ. 
£· ‰ËÌÈÔ˘ÚÁ‹ÛÂÙ ٷ ‰Èο Û·˜ ¤ÚÁ·, ·ÙÔÌÈο ‹ ÔÌ·‰Èο Î·È ı· Ù· ·ÍÈÔÏÔÁ‹ÛÂÙÂ.

1. æ¿ÚÈ·

·. ∆·Íȉ‡ÔÓÙ·˜ οو ·fi Ù· ·̷ٷ...

1
2

√ ∂Ï‚ÂÙfi˜ ˙ˆÁÚ¿ÊÔ˜ ¶¿Ô˘Ï ∫Ϥ (1879-1940)
Ù·Í›‰Â˘Â ·ÚÎÂÙ¿, Î·È ·fi ÙȘ ÂÌÂÈڛ˜ ÙÔ˘
‰ËÌÈÔ˘ÚÁ‹ıËÎ·Ó ÔÏÏ¿ ¤ÚÁ·. Œ·ÈÚÓ ٷ
¯·Ú·ÎÙËÚÈÛÙÈο οı ·ÓÙÈÎÂÈ̤ÓÔ˘ Ô˘ ÙÔ˘ ¿ÚÂÛÂ,
Ù· ¤Ï·ı Ì ÙÔÓ ÎfiÛÌÔ Ù˘ Ê·ÓÙ·Û›·˜ ÙÔ˘ Î·È Ù·
˙ˆÁÚ¿ÊÈ˙ Ì ÁÚ·Ì̤˜ Î·È ¯ÚÒÌ·Ù·.

3

4

6. ¶. ∫ϤÂ. ∆· „¿ÚÈ· Ô˘ ·Ô‰ËÌÔ‡Ó. 1926

5 

¶·Ú·ÙËÚ‹ÛÙ ÙËÓ ÂÈÎfiÓ· 6: ∆È Û·˜
ı˘Ì›˙ÂÈ; ∆È Â›‰Ô˘˜ ÁÚ·Ì̤˜
ۯ‰ȿ˙ÂÈ Ô ∫Ï¤Â Î·È ÁÈ· ÔÈÔ ÏfiÁÔ; 
¶·Ú·ÙËÚ‹ÛÙ ÙËÓ ÂÈÎfiÓ· 7 ηÈ
ÂÓÙÔ›ÛÙ ÙȘ ÔÌÔÈfiÙËÙ˜ Î·È ÙȘ
‰È·ÊÔÚ¤˜ ÛÙ· „¿ÚÈ·. ªÂ ÔȘ
ÁÚ·Ì̤˜ ۯ‰ȿÛÙËηÓ
ÙÔ Î‡Ì·Ù· Ù˘ ı¿Ï·ÛÛ·˜; 
¶·Ú·ÙËÚ‹ÛÙ ÙËÓ ÂÈÎfiÓ· 8 ηÈ
ÂÚÈÁÚ¿„Ù ·fi Ô‡ ÌÔÚ› Ó·
ÂÌÓ‡ÛÙËÎÂ Ô ∫ϤÂ, ηıÒ˜ ηÈ
ÙËÓ ÔÚ›· ‰ËÌÈÔ˘ÚÁ›·˜ ÙÔ˘.

7. ¶. ∫ϤÂ. ™ÎËÓ‹ ª¿¯Ë˜ ·fi ÙËÓ ∫ˆÌÈÎÔÊ·ÓÙ·ÛÈ΋ ŸÂÚ·
«√ ¡·‡Ù˘». 1923 

™˘ÁÎÚ›ÓÂÙ ٷ „¿ÚÈ· ÙÔ˘ ∫ϤÂ
Ì ٷ Ú·ÁÌ·ÙÈο Î·È ÂÓÙÔ›ÛÙ ÙȘ
ÔÌÔÈfiÙËÙ˜ Î·È ÙȘ ‰È·ÊÔÚ¤˜. 1-8 ÂÈÎ.

38

™ÙÔ ∆ÂÙÚ¿‰ÈÔ ÂÚÁ·ÛÈÒÓ ı· ‚Ú›ÙÂ Î·È ¿ÏÏ·
ÂӉȷʤÚÔÓÙ· ·ÚfiÌÔÈ· ı¤Ì·Ù·.

8. ¶. ∫ϤÂ. æ¿ÚÈ· 1921

‚. ™ÙȘ Î˘Ì·ÙÈÛÙ¤˜ ÁÚ·Ì̤˜ 
¶·Ú·ÙËÚ‹ÛÙ fiϘ ÙȘ ÂÈÎfiÓ˜ Î·È ÂÚÈÁÚ¿„ÙÂ
ÔÈ· ÛËÌ›· ÙÔ˘˜ Â›Ó·È ÂÌÓ¢Ṳ̂ӷ ·fi Ù·
¤ÚÁ· ÙÔ˘ ∫ϤÂ.

1

3

2

4

∏ ∆¯ÓÈ΋ ÙˆÓ
‰È·ÛÙ·˘ÚˆÌ¤ÓˆÓ Î˘Ì·ÙÈÛÙÒÓ
ÁÚ·ÌÌÒÓ
ªÂ Ì·Úη‰fiÚÔ˘˜ ‹ ͢ÏÔÌÔÁȤ˜
ۯ‰ȿÛÙ ÔÏϤ˜ Î˘Ì·ÙÈÛÙ¤˜
ÁÚ·Ì̤˜, ÔÈ Ôԛ˜ ı· ·Ú¯›˙Ô˘Ó
·fi ÙÔ ·ÚÈÛÙÂÚfi ̤ÚÔ˜ ÙÔ˘
¯·ÚÙÈÔ‡ Î·È ı· ηٷϋÁÔ˘Ó ÛÙÔ
‰ÂÍÈfi ̤ÚÔ˜ (ÂÈÎfiÓ· 1). ∂›Û˘,
ۯ‰ȿÛÙÂ Î˘Ì·ÙÈÛÙ¤˜ ÁÚ·Ì̤˜,
Ô˘ ı· ·Ú¯›˙Ô˘Ó ·fi ÙÔ Â¿Óˆ
̤ÚÔ˜ ÙÔ˘ ¯·ÚÙÈÔ‡ Î·È ı·
ηٷϋÁÔ˘Ó ÛÙÔ Î¿Ùˆ ̤ÚÔ˜
(ÂÈÎfiÓ· 2). ªÂ ÙË ‰È·ÛÙ·‡ÚˆÛË
ÙˆÓ ÁÚ·ÌÌÒÓ ı· ‰ËÌÈÔ˘ÚÁËı›
ÌÈ· ÔÈÎÈÏ›· Î˘Ì¿ÙˆÓ. ∆ÒÚ·,
Ú›ÍÙ ٷ ‰›¯Ù˘· Û·˜, ÁÈ· Ó· ‰Â›ÙÂ
ÙÈ „¿ÚÈ· ı· È¿ÛÂÙÂ. ∞Ó fi¯È,
·Ú·ÙËÚ‹ÛÙ ̤۷ ÛÙ· ·̷ٷ,
ÁÈ· Ó· ÂÓÙÔ›ÛÂÙ ÌÔÚʤ˜
„·ÚÈÒÓ Î·È Ó· ÙȘ ¯ˆÌ·Ù›ÛÂÙÂ
(ÂÈÎfiÓ· 3-8).

5

6

7

8

∆ÒÚ· Ô˘ Ì¿ı·Ù Ò˜ „·Ú‡ԢÓ.... ¢È·Ï¤ÍÙ ÁÚ·Ì̤˜ ‹ Û¯¤‰È· ÁÈ· Ù· „¿ÚÈ·
Ô˘ ı· ˙ˆÁÚ·Ê›ÛÂÙÂ. H Ê·ÓÙ·Û›· Û·˜ ÌÔÚ› Ó· Û·˜ Ù·Íȉ¤„ÂÈ Û ¿ÏÏÔ˘˜ ÎfiÛÌÔ˘˜
Î·È ·ÓÙ› ÁÈ· „¿ÚÈ· ÌÔÚ›Ù ӷ ·Ó·Î·Ï‡„ÂÙ ¿ÏÏ· fiÓÙ·!!.

39

2. ŒÓÙÔÌ·

·. ¶ÂÙÒÓÙ·˜ Û’ ¤Ó· ¿ÚÎÔ
«¶È¿Óˆ ÙËÓ ¿ÓÔÈÍË Ì ÚÔÛÔ¯‹ Î·È ÙËÓ ·ÓÔ›Áˆ:
ªÂ ¯Ù˘¿ÂÈ ÌÈ· ˙¤ÛÙË ·Ú·¯ÓÔ˛Ê·ÓÙË ¤Ó· ÌÏ Ô˘
Ì˘Ú›˙ÂÈ ·Ó¿Û· ÂÙ·ÏÔ‡‰·˜ ÔÈ ·ÛÙÂÚÈÛÌÔ› Ù˘
Ì·ÚÁ·Ú›Ù·˜ fiÏÔÈ, ·ÏÏ¿ Î·È Ì·˙› ÔÏÏ¿ ÛÂÚÓ¿ÌÂÓ· ‹
ÂÙÔ‡ÌÂÓ· ˙Ô˘˙Ô‡ÓÈ·, Ê›‰È·, Û·‡Ú˜, οÌȘ ηÈ
¿ÏÏ· Ù¤Ú·Ù· ·Ú‰·Ï¿ Ì ÎÂÚ·›Â˜ Û˘ÚÌ¿ÙÈÓ˜ (ϤÈ·
¯Ú˘Û¿ Ϸ̤ Î·È Ô‡ÏȘ ÎfiÎÎÈÓ˜)»...
(∂χÙ˘)

∫¿ÔÈÔÈ Î·ÏÏÈÙ¤¯Ó˜, fiˆ˜ Ô ∞ÌÂÚÈηÓfi˜
ÁχÙ˘ ¡Ù¤È‚ÈÓÙ ƒfiÙ˙ÂÚ˜, ÂÌÓ¤ÔÓÙ·È
·fi ÙÔ ÌÈÎÚfiÛ¯ËÌÔ ÎfiÛÌÔ ÙˆÓ ÂÓÙfiÌˆÓ Î·È
ÙÔÓ ÌÂÙ·ÌÔÚÊÒÓÔ˘Ó ÛÂ ÁÈÁ¿ÓÙÈ· ¤ÚÁ·,
Ù· ÔÔ›· ÙÔÔıÂÙÔ‡ÓÙ·È Û ¿Úη. 

¶·Ú·ÙËÚ‹ÛÙ ÙËÓ ÂÈÎfiÓ· 1 ηÈ
ÚÔÛ·ı‹ÛÙ ӷ ηٷϿ‚ÂÙ ÙÈ
ÌÔÚ› Ó· Ê·ÓÙ¿˙ÂÙ·È ÙÔ ·È‰›
Ô˘ ·Ú·ÙËÚ› ÙÔ ¤ÚÁÔ.
1

2. O ‰ËÌÈÔ˘ÚÁfi˜ ÎÔÈÙ¿˙ÂÈ ÙÔ ¤ÚÁÔ Î·È ÁÂÏ¿. 

¶·Ú·ÙËÚ‹ÛÙ ÙȘ ÂÈÎ. 1-3 Î·È ÂÚÈÁÚ¿„ÙÂ: ∆· ˘ÏÈο
·fi Ù· ÔÔ›· ÌÔÚ› Ó· ηٷÛ΢¿ÛÙËÎ·Ó ·˘Ù¿
Ù· ¤ÚÁ·. °È·Ù› ÓÔÌ›˙ÂÙ fiÙÈ ‰È¿ÏÂÍ ˆ˜ ı¤Ì·Ù·
Ù· ¤ÓÙÔÌ· Î·È Ù· ¤Î·Ó ÙfiÛÔ ÌÂÁ¿Ï·; 
™˘ÁÎÚ›ÓÂÙ ÙÔ Ì¤ÁÂıÔ˜ ÙˆÓ ı·ÙÒÓ Ì ÙÔ Ì¤ÁÂıÔ˜
ÙˆÓ ¤ÚÁˆÓ Î·È ˘ÔÏÔÁ›ÛÙ fiÛÔ ÌÂÁ¿Ï· ÌÔÚ›
Ó· Â›Ó·È Ù· ¤ÓÙÔÌ·.

40

3

‚. ŒÁÈÓ·Ó Á›Á·ÓÙ˜;
O‰ËÁ›Â˜ ηٷÛ΢‹˜
1. ¶·›ÚÓÂÙ ÙÚ›· Û›‰ÂÚ· (Û ‚¤ÚÁ˜),
Ù· Ï˘Á›˙ÂÙ ÛÙË Ì¤ÛË Î·È Ù· Ù˘Ï›ÁÂÙÂ
Ì ÏÂÙfi Û‡ÚÌ·.
2. ¢¤ÓÂÙ ¯·ÚÙfiÓÈ· Û ÏÔ˘Ú›‰Â˜ ¿Óˆ
ÛÙ· fi‰È·, ÁÈ· Ó· Á›ÓÔ˘Ó ÈÔ ·¯È¿.
™ÙÂÚÂÒÓÂÙ ٷ fi‰È· ¿Óˆ Û’ ¤Ó·
ÛȉÂÚ¤ÓÈÔ ϤÁÌ· (ˆ˜ ‚¿ÛË ÙÔ˘ ¤ÚÁÔ˘).

2

1

3

4

3. §˘Á›˙ÂÙ ¤Ó· ¿ÏÏÔ Û›‰ÂÚÔ, ÁÈ· Ó· Á›ÓÔ˘Ó
Ù· ÙÚ›· ̤ÚË ÙÔ˘ ÛÒÌ·ÙÔ˜ ÙÔ˘ Ì˘ÚÌËÁÎÈÔ‡,
Î·È ÙÔ ÛÙÂÚÂÒÓÂÙ·È ¿Óˆ ÛÙ· fi‰È·.
4. ™Â Ú¢ÛÙfi Á‡„Ô ‚Ô˘Ù¿Ù ÎÔÌÌ¿ÙÈ·
ÏÈÓ¿ÙÛ·˜ Î·È Ù˘Ï›ÁÂÙ ٷ fi‰È·, ηıÒ˜
Î·È ÙË ‚¿ÛË ÙÔ˘ ¤ÚÁÔ˘.

5

5. µÔ˘Ù¿Ù ÎÔÌÌ¿ÙÈ· ÏÈÓ¿ÙÛ·˜ Û Ú¢ÛÙfi
Á‡„Ô Î·È Ù˘Ï›ÁÂÙ ٷ ÙÚ›· ÌÂÁ¿Ï· ¿ÓÈÛ·
Ì·ÏfiÓÈ· (ÙÔ Î·ı¤Ó· ¯ˆÚÈÛÙ¿). ∞ÊÔ‡
‹ÍÂÈ Ô Á‡„Ô˜, ÛÙÂÚÂÒÓÂÙ ٷ ÙÚ›·
Ì·ÏfiÓÈ· ¿Óˆ ÛÙÔ ÛÎÂÏÂÙfi
ÙÔ˘ Ì˘ÚÌËÁÎÈÔ‡.

6

6. µ¿ÊÂÙ ÙÔ ¤ÚÁÔ Ì ¯ÚÒÌ·Ù· Ù˘ Ê·ÓÙ·Û›·˜ Û·˜ .
7. ∫¿ÓÂÙ ‰‡Ô ÙÚ‡˜ ¿Óˆ ÛÙÔ ıÒڷη ηÈ
ÛÙÂÚÂÒÓÂÙÂ ÙÔ Û˘ÚÌ¿ÙÈÓÔ ÛÎÂÏÂÙfi ÊÙÂÚÒÓ,
fiÔ˘ ÎÔÏÏ¿Ù ¯ÚˆÌ·ÙÈṲ̂Ó˜ ˙ÂÏ·Ù›Ó˜.
ªÔÚ›Ù ӷ ‰ÈËÁËı›Ù ¤Ó· ̇ıÔ ÙÔ˘ ∞ÈÛÒÔ˘ Ô˘ Ó·
·Ó·Ê¤ÚÂÙ·È Û’ ¤ÓÙÔÌ·. ™˘ÓÂÚÁ·ÛÙ›ÙÂ, ÁÈ· Ó· ÂÈϤÍÂÙ ٷ
ηٿÏÏËÏ· ˘ÏÈο Î·È Î·Ù·Û΢¿ÛÙ ¤Ó· ‰ÈÎfi Û·˜ ¤ÓÙÔÌÔ.
7

41

3. ¶ÂÚÈ‚¿ÏÏÔÓ

·. ∆Ô ÂÚÈ‚¿ÏÏÔÓ ÎÈ ÂÌ›˜
1

1. E̤ӷ Ì ÓÔÈ¿˙ÂÈ
«E̤ӷ Ì ÓÔÈ¿˙ÂÈ, ·Ó ¤Ó· ‡ÎÔ Îfi‚ÂÙ·È ‹ η›ÁÂÙ·È, Â̤ӷ ÌÂ
ÓÔÈ¿˙ÂÈ, ·Ó ¤Ó· ‚ÔÙÛ·Ï¿ÎÈ ÏÂÚˆı› ·fi Ù· ·fi‚ÏËÙ·. °È·Ù› ‰ÈÎfi
ÌÔ˘ ÙÔ ‡ÎÔ, ‰ÈÎfi ÌÔ˘ ÙÔ ‚ÔÙÛ·Ï¿ÎÈ. MÔÚÒ Ó’ ·ÏϿ͈ ÙÔÓ ÎfiÛÌÔ
ÂÁÒ, ÁÈ·Ù› Â̤ӷ Ì ÓÔÈ¿˙ÂÈ».
(Afi ÙÔ ‚È‚Ï›Ô Ù˘ °.°ÚËÁÔÚÈ¿‰Ô˘-™Ô˘Ú¤ÏË) 

¢ÒÛÙ Ì ϛÁ· ÏfiÁÈ· ¤Ó· ‰ÈÎfi Û·˜ Ù¤ÏÔ˜ ÛÙËÓ ÈÛÙÔÚ›·.
2

2. ™ÙÈÁ̤˜ Ô˘ ÛËÌ¿‰Â„·Ó
ÙÔÓ ÎfiÛÌÔ 
¶·Ú·ÙËÚ‹ÛÙ ÙË ‰ÈÏ·Ó‹
ÂÈÎfiÓ· Î·È Ó· ÂÚÈÁÚ¿„ÂÙÂ
ÙÔ ı¤Ì· Ù˘. ¶Ò˜ ÓÔÌ›˙ÂÙÂ
fiÙÈ ÓÈÒıÔ˘Ó ·˘ÙÔ› ÔÈ ¿ÓıÚˆÔÈ;
∆È Û˘Ó¤ÂȘ ÌÔÚ›
Ó· ÚÔηϤÛÂÈ ÛÙË ˙ˆ‹ ÙÔ˘˜
·˘Ùfi ÙÔ ÁÂÁÔÓfi˜;
3. ∏ Ú¿ÛÈÓË fiÏË
™ÙË µÚ·˙ÈÏ›· ˘¿Ú¯ÂÈ Ì›· ηٷÚ¿ÛÈÓË fiÏË Ô˘ ÙË Ï¤ÓÂ
∫Ô˘Ú›ÙÈÌ·. ∏ fiÏË ·˘Ù‹ ·ÎÔÏÔ‡ıËÛ ¤Ó· ÚfiÁÚ·ÌÌ·
ÚÔÛÙ·Û›·˜ ÂÚÈ‚¿ÏÏÔÓÙÔ˜ Î·È Û‹ÌÂÚ· ÔÈ Î¿ÙÔÈÎÔ› Ù˘
·ÔÏ·Ì‚¿ÓÔ˘Ó ÙÔ˘˜ ‰ÈÎÔ‡˜ ÙÔ˘˜ ΋Ô˘˜, ·ÏÏ¿ Î·È Ï‹ıÔ˜
¿ÚÎˆÓ Î·È Ù¯ÓËÙÒÓ ÏÈÌÓÒÓ. √È ‰ÚfiÌÔÈ Â›Ó·È
ÂÓٷοı·ÚÔÈ Î·È Ù· ÛÎÔ˘›‰È· ·Ó·Î˘ÎÏÒÓÔÓÙ·È.
(¢. µÔ˘‚¿ÏË) 
∆È fiÓÔÌ· ı· ‰›Ó·Ù ÛÙÔ ÚfiÁÚ·ÌÌ· Ô˘ ÂÊ·ÚÌfiÛÙËÎÂ
ÛÙËÓ ∫Ô˘Ú›ÙÈÌ· Î·È ÁÈ·Ù›; ∫·Ù¿ ÙË ÁÓÒÌË Û·˜
ÔÈ Î¿ÙÔÈÎÔÈ ·˘Ù‹˜ Ù˘ fiÏ˘ Â›Ó·È Â˘Ù˘¯ÈṲ̂ÓÔÈ;
¢ÈηÈÔÏÔÁ‹ÛÙ ÙËÓ ·¿ÓÙËÛ‹ Û·˜. ∆È Û˘Ì‚ÔÏ›˙Ô˘Ó
ÔÈ Ì·ÛÎfiÙ (ÂÈÎ. 3) Î·È ÙÈ ÚfiÏÔ ·›˙Ô˘Ó;

42

AÓ·Ù‡ÍÙ ¤Ó· Û¯¤‰ÈÔ ÂÚÁ·Û›·˜ Ì ı¤Ì·
ÙÔ ÂÚÈ‚¿ÏÏÔÓ.
3

‚. ∆Ô ÂÚÈ‚¿ÏÏÔÓ ÛÙ· fiÓÂÈÚ¿ Ì·˜
√È ¿ÓıÚˆÔÈ ÔÓÂÈÚ‡ÔÓÙ·È, ÂÏ›˙Ô˘Ó Î·È ‰Ú·ÛÙËÚÈÔÔÈÔ‡ÓÙ·È,
ÁÈ· Ó· ÚÔÛٷهÛÔ˘Ó Î·È Ó· ‚ÂÏÙÈÒÛÔ˘Ó ÙÔ ÂÚÈ‚¿ÏÏÔÓ.

1. ............................... 
¶·Ú·ÙËÚ‹ÛÙ fiϘ ÙȘ ÂÈÎfiÓ˜ Î·È ÁÚ¿„ÙÂ
ÙÔ˘˜ Ù›ÙÏÔ˘˜ Ô˘ ÙÔ˘˜ Ù·ÈÚÈ¿˙Ô˘Ó.
2. ............................................................ 
¶ÔȘ ÛΤ„ÂȘ ‰ËÌÈÔ˘ÚÁÔ‡ÓÙ·È
ÛÙÔ Ì˘·Ïfi Û·˜ ηٿ ÙËÓ ·Ú·Ù‹ÚËÛË
ÙˆÓ ¤ÚÁˆÓ ÙˆÓ ÂÈÎ. 1, 2, 3 Î·È 4;
¶Ò˜ ı· ¯ÚËÛÈÌÔÔÈÔ‡Û·Ù ٷ ¤ÚÁ· 3 Î·È 4
ÁÈ· Ó· ÚÔ‚ÏËÌ·Ù›ÛÂÙ ÙÔ˘˜ ·ÓıÚÒÔ˘˜
Û¯ÂÙÈο Ì ÙȘ Û˘Ó¤ÂȘ Ô˘ ¤¯Ô˘Ó
ÔÈ ÂÓ¤ÚÁÂȤ˜ Ì·˜ ÛÙÔ ÂÚÈ‚¿ÏÏÔÓ;

3. .........................................................................

¢ËÌÈÔ˘ÚÁ‹ÛÙ ¤Ó· ¤ÚÁÔ Ì fiÔÈ· Ù¯ÓÈ΋
‹ ˘ÏÈÎfi ÚÔÙÈÌ¿ÙÂ, ÁÈ· Ó· ·Ô‰ÒÛÂÙ ¤Ó· ¯ÒÚÔ
ÔÓÂÈÚÂ̤ÓÔ ‰›Ï· Û’ ¤Ó· ¯ÒÚÔ ÂÊÈ·ÏÙÈÎfi.
M ÔÈ· ¯ÚÒÌ·Ù· ‹ Û¯‹Ì·Ù·
ı· ‰Â›ÍÂÙ ÙËÓ ·ÓÙ›ıÂÛË; 

¶·Ú·ÙËÚ‹ÛÙ ÙËÓ ÂÈÎfiÓ· 4 Î·È Î¿ÓÙ ˘Ôı¤ÛÂȘ
ÁÈ· ÙÔ ÏfiÁÔ ÁÈ· ÙÔÓ ÔÔ›Ô ¤ÁÈÓÂ Ë Î·Ù·Û΢‹
·˘Ù‹.

4. ...............................................................................

¶ÔÈÔ Ì‹Ó˘Ì· ı· ÁÚ¿Ê·Ù ÛÙÔ˘˜ ÙÔ›¯Ô˘˜ Ù˘
¯¿ÚÙÈÓ˘ fiÏ˘ Ù˘ ÂÈÎfiÓ·˜ 4;
........................................................................
........................................................................
........................................................................
.......................................................................

43

4. ¢È·ÙÚÔÊÈΤ˜ Û˘Ó‹ıÂȘ

·. ∏ ‰È·ÙÚÔÊ‹ Û·˜

1. ∫·ıËÌÂÚÈÓ‹ ˘ÁÈÂÈÓ‹ ‰È·ÙÚÔÊ‹
ŒÓ· Ì‹ÏÔ ÙËÓ Ë̤ڷ, ÙÔ ÁÈ·ÙÚfi
ÙÔÓ Î¿ÓÂÈ ¤Ú·.
(§·˚΋ ·ÚÔÈÌ›·) 
°È·Ù› Û˘ÓËı›˙ÂÙ·È Ó· ϤÁÂÙ·È
·˘Ù‹ Ë ·ÚÔÈÌ›·;
¡· ·Ó·Ê¤ÚÂÙÂ Î·È ¿ÏϘ
·ÚÔÈ̛˜ Û¯ÂÙÈΤ˜
Ì ÙË ‰È·ÙÚÔÊ‹.
1

2. ¡¤Â˜ ·Ú·ÁˆÁ¤˜ ÚÔ˚fiÓÙˆÓ!

2 

AÓ·ÁÓˆÚ›˙ÂÙÂ ÙÔ ÊÚÔ‡ÙÔ
Ù˘ ÂÈÎfiÓ·˜ 1; ™Â ÙÈ ‰È·Ê¤ÚÂÈ
·fi ÙÔ ÁÓˆÛÙfi ηÚfi; °È·Ù›,
ηٿ ÙË ÁÓÒÌË Û·˜, ÔÈ ÂÈÛÙ‹ÌÔÓ˜
Â‰›ˆÍ·Ó Î·È ¤Ù˘¯·Ó ·˘Ù‹
ÙËÓ ·ÏÏ·Á‹;
3. ∂ΉËÏÒÛÂȘ ‰È·Ì·ÚÙ˘Ú›·˜ 
°È· ÔÈÔ ÏfiÁÔ Û˘ÁÎÂÓÙÚÒıËηÓ
ÔÈ ¿ÓıÚˆÔÈ Ù˘ ÂÈÎfiÓ·˜ 2; 
M ÔÈÔÓ ÙÚfiÔ Î·Ù·Û··Û·Ó
Ù· ÎÔÛÙÔ‡ÌÈ· ÙÔ˘˜, ÁÈ· Ó·
ÂÎÊÚ¿ÛÔ˘Ó ÙË ÁÓÒÌË ÙÔ˘˜;

4. ¶ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÔÏÔÁÈΤ˜ ÔÌ¿‰Â˜ 
N· ·Ó·Ê¤ÚÂÙ ÔÌ¿‰Â˜ Ô˘ ÂÓÂÚÁÔÔÈÔ‡ÓÙ·È ÛÙËÓ ÚÔÛÙ·Û›· ÙÔ˘ ÂÚÈ‚¿ÏÏÔÓÙÔ˜.
................................................................................................................................. 
N· Û˘˙ËÙ‹ÛÂÙ ÔÈÔ Â›Ó·È ÙÔ ¤ÚÁÔ ÙÔ˘˜ Î·È Ì ÔÈÔ˘˜ ÙÚfiÔ˘˜ ÙÔ ÚÔÛʤÚÔ˘Ó.

∂Û›˜ Ì ÔÈÔÓ ÙÚfiÔ ı· ‰›Ó·Ù ÙÔ ‰ÈÎfi Û·˜ Ì‹Ó˘Ì· ÁÈ· ÙȘ ‰È·ÙÚÔÊÈΤ˜ Û˘Ó‹ıÂȘ;

44

‚. ∂ÓËÌÂÚÒÛÙ ‹ ‰È·Ì·ÚÙ˘ÚËı›ÙÂ
T· ·È‰È¿ ÂÓfi˜ ÙÌ‹Ì·ÙÔ˜ Ù˘ Eã ‹ ™Ùã Ù¿Í˘
Û˘ÓÂÚÁ¿ÛÙËÎ·Ó Û ¤Ó· Û¯¤‰ÈÔ ÂÚÁ·Û›·˜ Ì ı¤Ì·
ÙË ‰È·ÙÚÔÊ‹.
∆· ·ÔÙÂϤÛÌ·Ù· Ù˘ ÔÌ·‰È΋˜ ÙÔ˘˜ ÂÚÁ·Û›·˜
·ÚÔ˘ÛÈ¿ÛÙËÎ·Ó ÛÙÔ ¯ÒÚÔ ÙÔ˘ Û¯ÔÏ›Ԣ Î·È ¤ÁÈÓÂ
¤ÎıÂÛË ÊˆÙÔÁÚ·ÊÈÎÔ‡, ÂÈηÛÙÈÎÔ‡ Î·È ÁÚ·ÙÔ‡
ÏËÚÔÊÔÚÈ·ÎÔ‡ ˘ÏÈÎÔ‡.

1. ∫·Ù·Û΢¤˜ Ì ı¤Ì·: ªÂÛÔÁÂȷ΋ ‰È·ÙÚÔÊ‹. 

¶ÔȘ ‰Ú·ÛÙËÚÈfiÙËÙ˜ ÔÚÁ¿ÓˆÛ·Ó Ù· ·È‰È¿,
ÁÈ· Ó· ·ÚÔ˘ÛÈ¿ÛÔ˘Ó ÙÔ ı¤Ì· ÙÔ˘˜; 
°È·Ù› Â¤ÏÂÍ·Ó ÙȘ Û˘ÁÎÂÎÚÈ̤Ó˜ ‰Ú·ÛÙËÚÈfiÙËÙ˜; 
TÈ Â›‰Ô˘˜ ˘ÏÈο ¯ÚËÛÈÌÔÔ›ËÛ·Ó; 
M ÔÈÔÓ ÙÚfiÔ ¤Ù˘¯·Ó Ó· ÚÔÛÂÏ·ÛÔ˘Ó
ÙËÓ ÚÔÛÔ¯‹ ÙˆÓ ı·ÙÒÓ;

2. ∫·Ù·Û΢‹ ¯ÂÈÚÔΛÓËÙ˘ ÙËÏÂfiÚ·Û˘ (Ì ˙ˆÁÚ·ÊȤ˜
Û ٷÈÓ›·) Ì ı¤Ì·: √È ‰È·ÙÚÔÊÈΤ˜ Û˘Ó‹ıÂȘ,
̤۷ ·fi ÙËÓ ÈÛÙÔÚ›· ÙÔ˘ ·ÓıÚÒÔ˘.

·.
ÏÏ·Á̤ӷ ÙÚfiÊÈÌ
3. Aʛ۷: T· ÌÂÙ·

4. ∞ʛ۷ Ì ı¤Ì·
: ∂Ή‹ÏˆÛË ‰È·Ì·Ú
Ù˘Ú›·˜.

∆È ÁÓˆÚ›˙ÂÙ Á‡Úˆ ·fi ÙËÓ ˘ÁÈÂÈÓ‹ ‰È·ÙÚÔÊ‹; ∂˘Î·ÈÚ›· Ó· ηٷÛÙÚÒÛÂÙ ¤Ó· Û¯¤‰ÈÔ ÂÚÁ·Û›·˜
Ì ı¤Ì· Û¯ÂÙÈÎfi Ì ÙȘ ‰È·ÙÚÔÊÈΤ˜ Û˘Ó‹ıÂȘ Î·È ÙË ÛˆÛÙ‹ ‰È·ÙÚÔÊ‹.

45

°ÂÓÈο

Γ

∫¿ÔÈÔÈ ·fi ÙÔ˘˜ Â·ÁÁÂÏ̷ٛ˜ ηÏÏÈÙ¤¯Ó˜, ÔÈ ÔÔ›ÔÈ ‰ËÌÈÔ˘ÚÁÔ‡Ó ÂÈηÛÙÈο ¤ÚÁ· ›ӷÈ: 
√ ÁÂÏÔÈÔÁÚ¿ÊÔ˜ ‰ËÌÈÔ˘ÚÁ› ÁÂÏÔÈÔÁڷʛ˜. ¶·Ú·ÌÔÚÊÒÓÂÈ ÙȘ ·Ó·ÏÔÁ›Â˜ ÙˆÓ ÌÔÚÊÒÓ ÙÔ˘
ÁÈ· Ó· Û·ÙÈÚ›˙ÂÈ ÙËÓ ÂÈηÈÚfiÙËÙ·. 
√ ۯ‰ȷÛÙ‹˜-ÁÂÏÔÈÔÁÚ¿ÊÔ˜ ÛÎÈÙÛ¿ÚÂÈ ÔÏfiÎÏËÚ˜ ÈÛÙÔڛ˜, ¯·Ú›˙ÔÓÙ¿˜ Ì·˜ ÙȘ ÂÈÎÔÓÔÁÚ·ÊË̤Ó˜ ÛÂÈÚ¤˜ ÙˆÓ ÎfiÌÈΘ. 
√ ۯ‰ȷÛÙ‹˜-ÁÚ·Ê›ÛÙ·˜ ¯ÚËÛÈÌÔÔÈ› ÁÚ¿ÌÌ·Ù· Î·È ‰ËÌÈÔ˘ÚÁ› ÂÈÎfiÓ˜. ∂ÈϤÁÂÈ ÁÚ·ÌÌ·ÙÔÛÂÈÚ¤˜ Î·È ¯ÚÒÌ·Ù·, ÁÈ· Ó· ۯ‰ȿÛÂÈ Ù›ÙÏÔ˘˜, ·Ê›Û˜, ‰È·ÊËÌ›ÛÂȘ, Û˘Û΢·Û›Â˜ Î.¿. 
√ ·Ú¯ÈÙ¤ÎÙÔÓ·˜ ÌÂÏÂÙ¿ ÙÔ ¯ÒÚÔ fiÔ˘ ı· ¯ÙÈÛÙ› ¤Ó· ÎÙ›ÚÈÔ. ™¯Â‰È¿˙ÂÈ fi„ÂȘ, ηÙfi„ÂȘ Î·È Î·Ù·Û΢¿˙ÂÈ ÙÚÈۉȿÛٷ٘ ̷ΤÙ˜-ÌÈÎÚÔÁڷʛ˜ ÙˆÓ ÎÙÈÚ›ˆÓ. O ÛÎËÓÔÁÚ¿ÊÔ˜ ÔÚ·Ì·Ù›˙ÂÙ·È
¯ÒÚÔ˘˜ ı·ÙÚÈÎÒÓ ¤ÚÁˆÓ Î·È Î·Ù·Û΢¿˙ÂÈ Ì·Î¤Ù˜ ÁÈ· ÛÎËÓÈο ı·ÙÚÈÎÒÓ ·Ú·ÛÙ¿ÛˆÓ.
Y¿Ú¯Ô˘Ó ÔÈ Ì·ÎÂÙ›ÛÙ˜ Ô˘ ۯ‰ȿ˙Ô˘Ó ·ÔÎÏÂÈÛÙÈο Î·È ÌfiÓÔ Ì·Î¤Ù˜. 
√ ʈÙÔÁÚ¿ÊÔ˜ ÂÈϤÁÂÈ ı¤Ì·Ù·, Ù· ÔÔ›· ··ı·Ó·Ù›˙ÂÈ Ì ÙË ÊˆÙÔÁÚ·Ê›·. ¶·›˙ÂÈ Ì ÙË ÁˆÓ›·
Ï‹„˘ Ù˘ ʈÙÔÁÚ·Ê›·˜ ‹ ÙËÓ ÂÂÍÂÚÁ¿˙ÂÙ·È ÛÙÔÓ ∏/À ‹ Ù˘ οÓÂÈ ÌÔÓÙ¿˙, ÁÈ· Ó· ÂÎÊÚ¿˙ÂÈ ÙȘ
ȉ¤Â˜ ÙÔ˘ ÁÈ· ÙÔÓ ÎfiÛÌÔ.

EIKA™TIKA E¶A°°E§MATA

™’ ·˘Ùfi ÙÔ ÎÂÊ¿Ï·ÈÔ 
£· ¤ÚıÂÙ Û Â·Ê‹ Ì ÙËÓ Ù¤¯ÓË ÙÔ˘ ÁÂÏÔÈÔÁÚ¿ÊÔ˘, ÙÔ˘ ۯ‰ȷÛÙ‹, ÙÔ˘
·Ú¯ÈÙ¤ÎÙÔÓ· Î·È ÙÔ˘ ʈÙÔÁÚ¿ÊÔ˘. 
£· ÁÓˆÚ›ÛÂÙ ¤ÚÁ· ÙÔ˘˜, Ù· ˘ÏÈο Î·È ÙȘ Ù¯ÓÈΤ˜ Ô˘ ¯ÚËÛÈÌÔÔÈÔ‡Ó. 
£· ‰Â›Ù ¤ÚÁ· ·È‰ÈÒÓ. 
£· ‰ËÌÈÔ˘ÚÁ‹ÛÂÙ ‰Èο Û·˜ ¤ÚÁ·, fiˆ˜ ÁÂÏÔÈÔÁڷʛ˜, ÎfiÌÈΘ, ÛΛÙÛ·,
ÚˆÙÔÁÚ¿ÌÌ·Ù·, ·Ê›Û˜, ‰È·ÊËÌ›ÛÂȘ, ̷ΤÙ˜, ʈÙÔÁڷʛ˜, ʈÙÔÌÔÓÙ¿˙.

1. °ÂÏÔÈÔÁÚ·Ê›· – °ÂÏÔÈÔÁÚ¿ÊÔ˜

·. ∆Ô Á¤ÏÈÔ Â›Ó·È ˘Á›·...
√ÚÈṲ̂ÓÔÈ ¿ÓıÚˆÔÈ ÁÂÏÔ‡Ó Â‡ÎÔÏ·.
∫¿ÔÈÔÈ Î¿ÓÔ˘Ó ÙÔ˘˜ ¿ÏÏÔ˘˜ Ó· ÁÂÏÔ‡Ó.
¶Ò˜ Ù· ηٷʤÚÓÔ˘Ó; 
¶·Ú·ÙËÚ‹ÛÙ ÙȘ ÂÈÎfiÓ˜ 1,2 ηÈ
ÂÚÈÁÚ¿„ÂÙ ·˘Ù‹, Ô˘ Û·˜ ¤Î·ÓÂ
Ó· ÁÂÏ¿ÛÂÙÂ. ¶ÔÈ· ÛÙÔȯ›· Ù˘
ÂÈÎfiÓ·˜ ÚÔηÏÔ‡Ó Á¤ÏÈÔ;
2. ...............................

1. ................................

√È ÁÂÏÔÈÔÁÚ¿ÊÔÈ ‰ËÌÈÔ˘ÚÁÔ‡Ó ¤ÚÁ·, ÛÙ· ÔÔ›· ·ÚÈÛÙ¿ÓÔ˘Ó ÚfiÛˆ· ‹ Ú¿ÁÌ·Ù· Ì ÙÚfiÔ
˘ÂÚ‚ÔÏÈÎfi, ¤ÙÛÈ ÒÛÙ ӷ ÚÔηÏÔ‡Ó ÙÔ Á¤ÏÈÔ Û·ÙÈÚ›˙ÔÓÙ·˜ Û˘Ó‹ıˆ˜ ÙËÓ ÂÈηÈÚfiÙËÙ·. 

¶ÔÈ· ÛÙÔȯ›· Ù˘ ÊÈÁÔ‡Ú·˜
·Ú·ÌÔÚÊÒÓÂÈ Ô ∫˘Ú ÛÙÔ ¤ÚÁÔ ÙÔ˘;
TÈ ı¤ÏÂÈ Ó· ÂÎÊÚ¿ÛÂÈ
ÌÂ ÙË ÁÂÏÔÈÔÁÚ·Ê›· ·˘Ù‹;

3. ∫˘Ú. ¶ÔÈ· ∂ÏÏ¿‰· ı¤ÏÔ˘ÌÂ; 

M ÔÈÔÓ ÙÚfiÔ Ë Iˆ¿ÓÓÔ˘
·Ô‰›‰ÂÈ ÙȘ ÊÈÁÔ‡Ú˜ Ù˘;
MÔÚ›Ù ӷ ‰ÈËÁËı›Ù ÌÈ·
ÈÛÙÔÚ›· ÎÔÈÙÒÓÙ·˜ ÙË ÁÂÏÔÈÔÁÚ·Ê›·; 

µÚ›Ù ÔÌÔÈfiÙËÙ˜ Î·È ‰È·ÊÔÚ¤˜
ÛÙȘ ÁÂÏÔÈÔÁڷʛ˜ ÙÔ˘ ∞Úο Î·È ÙÔ˘ ∫˘Ú.

5. πˆ¿ÓÓÔ˘, ¶ÏÔ‡ÛÈÔÈ... ÌÈÛıˆÙÔ› Î·È Û˘ÓÙ·ÍÈÔ‡¯ÔÈ

48

4. ∞Úο˜. °È· ÚÔ¯ˆÚË̤ÓÔ˘˜
·Ó·ÁÓÒÛÙ˜

∞Ó ı¤ÏÂÙ ӷ οÓÂÙÂ Î·È ÂÛ›˜ ÙÔ˘˜ ¿ÏÏÔ˘˜ Ó· ÁÂÏ¿ÛÔ˘Ó,
ÊÙÈ¿ÍÙ ÙȘ ‰ÈΤ˜ Û·˜ ÁÂÏÔÈÔÁڷʛ˜.

‚. √È ÁÂÏÔÈÔÁڷʛ˜ Û·˜
™¯Â‰È¿ÛÙ ÌÔÚʤ˜ Ì ·Ú·ÌÔÚÊÒÛÂȘ,
ÁÈ· Ó· Û·ÙÈÚ›ÛÂÙ ٷ ‰Èο Û·˜ ÁÂÁÔÓfiÙ· ‹ Ó·
·Ô‰ÒÛÂÙ ¤Ó· ·Ó¤Î‰ÔÙÔ ‹ ÌÈ· ·ÚÔÈÌ›·. E¿Ó ı¤ÏÂÙÂ
ÌÔÚ›Ù ӷ Îfi„ÂÙ ÌÔÚʤ˜ ·fi Ù· ÂÚÈÔ‰Èο ηÈ
Ó· Û˘Óı¤ÛÂÙ Ӥ˜ ÌÔÚʤ˜ Ì ‰˘Û·Ó·ÏÔÁ›Â˜. 

EÈϤÍÙ ̛· ÂÈÎfiÓ· Î·È ÂÚÈÁÚ¿„Ù ÙËÓ.
¶ÔÈ· ÛÙÔȯ›· ÙËÓ Î¿ÓÔ˘Ó ·ÛÙ›·;
¢ÈËÁËı›Ù ÙËÓ ÔÚ›· ‰ËÌÈÔ˘ÚÁ›·˜
Î·È Ù· ˘ÏÈο Ô˘ ¯ÚËÛÈÌÔÔÈ‹ıËηÓ.

MÔÚ›Ù ӷ ÂÎı¤ÛÂÙ ÙȘ ÁÂÏÔÈÔÁڷʛ˜ Û·˜ ÛÙÔ˘˜ ‰È·‰ÚfiÌÔ˘˜
ÙÔ˘ Û¯ÔÏ›Ԣ Û·˜. ¶Ò˜ ı· ÔÚÁ·ÓÒÛÂÙ ÙËÓ ¤ÎıÂÛË;
¶Ò˜ ı· ηÙËÁÔÚÈÔÔÈ‹ÛÂÙ ÙȘ ÁÂÏÔÈÔÁڷʛ˜;
(·Ó¿ ı¤Ì·, ·Ó¿ Ù¯ÓÈ΋ Î.Ï.)

49

2. ∫fiÌÈΘ – ™¯Â‰È·ÛÙ‹˜

·. ∫·È ÙÒÚ· ∞ÛÙÂÚ›Í
∆Ô ÎfiÌÈΘ Â›Ó·È ÛÂÈÚ¤˜ ·fi Û¯¤‰È·, Ô˘ ·ÊËÁÔ‡ÓÙ·È
ÈÛÙÔڛ˜. ŒÓ· ·fi ·˘Ù¿ Â›Ó·È Ô °·Ï¿Ù˘ ‹Úˆ·˜ ∞ÛÙÂÚ›Í,
Ô ÔÔ›Ô˜ ÂÌÊ·Ó›ÛÙËÎÂ ÙÔ 1959 ÛÙË °·ÏÏ›·.
∆Ô ‰ËÌÈÔ‡ÚÁËÛÂ Ô Û¯Â‰È·ÛÙ‹˜ ∞ÏÌ¤Ú √˘ÓÙÂÚ˙fi,
̠ΛÌÂÓ· ÙÔ˘ °¿ÏÏÔ˘ ƒÂÓ¤ °ÎÔÛÈÓ‡. ∆· ¯ÈÔ˘ÌÔÚÈÛÙÈο
ÂÂÈÛfi‰È· ·ÊËÁÔ‡ÓÙ·È ÈÛÙÔڛ˜ Ù˘ °·Ï·Ù›·˜ (·Ú¯·›·˜
°·ÏÏ›·˜ ÙÔ˘ 50 .X.). 
√ ∞ÛÙÂÚ›Í, ÌÈÎÚfiÛˆÌÔ˜ ÔÏÂÌÈÛÙ‹˜, ·ÏÏ¿ ·ÌfiÓËÚÔ˜ Ì ÎÔÊÙÂÚfi Ì˘·Ïfi...
¶Ò˜ ·ÚÔ˘ÛÈ¿˙ÂÙ·È Ë ÊÈÁÔ‡Ú· ÙÔ˘ ÛÙÔ ÎfiÌÈΘ; ¶ÔȘ ‰˘Û·Ó·ÏÔÁ›Â˜ ·Ú·ÙËÚ›ÙÂ;
..................................................................................................................................................
..................................................................................................................................................
.................................................................................................................................................. 

¶·Ú·ÙËÚ‹ÛÙ ÙËÓ ·Ú·¿Óˆ ÂÈÎfiÓ· Î·È Û˘ÌÏËÚÒÛÙ ٷ ÔÓfiÌ·Ù· fiÔÈˆÓ ËÚÒˆÓ
·Ó·ÁÓˆÚ›˙ÂÙÂ Î·È Ù· ¯·Ú·ÎÙËÚÈÛÙÈο ÙÔ˘˜.

50

1. ŸÓÔÌ·

÷ڷÎÙËÚÈÛÙÈο...................................................................................

2. ŸÓÔÌ·

÷ڷÎÙËÚÈÛÙÈο...................................................................................

3. ŸÓÔÌ·

÷ڷÎÙËÚÈÛÙÈο...................................................................................

‚. ∆· ‰Èο Û·˜ ÎfiÌÈΘ 

¶·Ú·ÙËÚ‹ÛÙ ÙÔ ÎfiÌÈÎ
Î·È ÂÚÈÁÚ¿„ÙÂ
ÙËÓ ÔÚ›· ‰ËÌÈÔ˘ÚÁ›·˜
ÙÔ˘. °È·Ù› ÔÈ ‹ÚˆÂ˜ ηÈ
Ù· ·ÓÙÈΛÌÂÓ· ‰ÂÓ
·ÚÈÛÙ¿ÓÔÓÙ·È Û fiϘ
ÙȘ ÂÈÎfiÓ˜ Ì ÙÔ ›‰ÈÔ
̤ÁÂıÔ˜; Afi ÔÈ·
·fiÛÙ·ÛË ‹ ÔÙÈ΋ ÁˆÓ›·
ÎÔÈÙ¿˙ÂÈ Ô Û¯Â‰È·ÛÙ‹˜
ÙËÓ Î¿ı ÛÎËÓ‹; 

™Â ÔÈ· ÛËÌ›·
Ù˘ ÂÈÎfiÓ·˜ ˘¿Ú¯Ô˘Ó
ΛÌÂÓ·;

EÈϤÍÙ ̛· ÈÛÙÔÚ›· Î·È ÂÈÎÔÓÔÁÚ·Ê›ÛÙ ÙÔ ‰ÈÎfi Û·˜ ÎfiÌÈÎ Û’ ¤Ó· ¯·ÚÙ› ∞4.
AÓ Û˘ÁÎÂÓÙÚÒÛÂÙ ÙȘ ÈÛÙÔڛ˜ fiÏˆÓ ÙˆÓ ·È‰ÈÒÓ, ˙ˆÁÚ·Ê›ÛÙ ÙÔ ÂÍÒÊ˘ÏÏÔ
(ÂÌÚÔÛıfiÊ˘ÏÏÔ Î·È ÔÈÛıfiÊ˘ÏÏÔ) Î·È ÌÔÚ› Ë Ù¿ÍË Û·˜ Ó· ·ÔÎÙ‹ÛÂÈ
ÙÔ ‰ÈÎfi Ù˘ ÂÚÈÔ‰ÈÎfi Ì ÎfiÌÈΘ.

51

3. °Ú¿ÌÌ·Ù· – ™¯Â‰È·ÛÙ‹˜

·. ∆· ÎÚ˘Ì̤ӷ ÁÚ¿ÌÌ·Ù· Î·È Û¯‹Ì·Ù· 
¶·Ú·ÙËÚ‹ÛÙ fiϘ ÙȘ ÂÈÎfiÓ˜ Î·È ÚÔÛ·ı‹ÛÙÂ
Ó· ÂÓÙÔ›ÛÂÙ ٷ Û¯‹Ì·Ù· ‹ Ù· ÁÚ¿ÌÌ·Ù· Ô˘ ÎÚ‡‚ÔÓÙ·È Ì¤Û·
ÙÔ˘˜. ™ÙË Û˘Ó¤¯ÂÈ· ¿ÚÙ ¤Ó· ÌÔχ‚È Î·È Û¯Â‰È¿ÛÙ ¿Óˆ
ÛÙȘ ÌÔÚʤ˜ Ù· Û¯‹Ì·Ù· ‹ Ù· ÁÚ¿ÌÌ·Ù· Ô˘ ·Ó·Î·Ï‡„·ÙÂ. 

TÒÚ· Ô˘ ·Ó·Î·Ï‡„·Ù ÙÔ Ì˘ÛÙÈÎfi „¿ÍÙ ÁÈ· ÎÚ˘Ì̤ӷ
ÁÚ¿ÌÌ·Ù· Á‡Úˆ Û·˜.

TÔ ÎÚ˘ÊÙfi ÙˆÓ ÁÚ·ÌÌ¿ÙˆÓ Û˘Ó¯›˙ÂÙ·È
ÛÙÔ TÂÙÚ¿‰ÈÔ EÚÁ·ÛÈÒÓ.

52

‚. ∆· ÁÚ¿ÌÌ·Ù· ‰ÈËÁÔ‡ÓÙ·È ÈÛÙÔڛ˜
™’ fiÏ· Ù· ÂÚÈıÒÚÈ· ÙÔ˘ ‚È‚Ï›Ô˘ ›¯·Ó ÂÈÛ‚¿ÏÂÈ ÌÈÎÚÔÛÎÔÈΤ˜ ÊÈÁÔ‡Ú˜ Ô˘ ÁÂÓÓÈÔ‡ÓÙ·Ó ˆ˜ Ê˘ÛÈ΋ ۯ‰fiÓ ÚÔ¤ÎÙ·ÛË
·fi ÙÔ˘˜ ¤ÏÈΘ ÙˆÓ ˘¤ÚÔ¯· ¯·Ú·ÁÌ¤ÓˆÓ ÁÚ·ÌÌ¿ÙˆÓ: ÛÂÈÚ‹Ó˜ Ù˘ ı¿Ï·ÛÛ·˜, ÂÏ¿ÊÈ· Ô˘ ¤ÙÚ¯·Ó, ¯›Ì·ÈÚ˜, ÎÔÚÌÔ›
·ÓıÚÒÈÓÔÈ ¯ˆÚ›˜ ‚Ú·¯›ÔÓ˜ Ô˘ ·Ó·‰‡ÔÓÙ·Ó Û·Ó Û·ÏÈÁοÚÈ· ̤۷ ·fi ÙÔ ›‰ÈÔ ÙÔ ÛÒÌ· ÙˆÓ ÛÙ›¯ˆÓ.
(√˘Ì¤ÚÙÔ ŒÎÔ) 

¶·Ú·ÙËÚ‹ÛÙ ÙËÓ ÂÈÎfiÓ· 1, ‰È·‚¿ÛÙÂ
ÌÂÙ¿ ÙÔ Î›ÌÂÓÔ Î·È ÚÔÛ·ı‹ÛÙÂ
Ó· ‰ÈηÈÔÏÔÁ‹ÛÂÙ ÙÔ ÚfiÏÔ Ô˘ ÌÔÚ›
Ó· ·›˙ÂÈ ÙÔ ÚˆÙfiÁÚ·ÌÌ·:

1. ∞fiÛ·ÛÌ· ·fi ÙËÓ ∫·ÈÓ‹ ¢È·ı‹ÎË (πÂÚ¿ ª¤ÁÈÛÙË
ªÔÓ‹ µ·ÙÔ·È‰›Ô˘, ÕÁÈÔÓ ŸÚÔ˜) 

¶·Ú·ÙËÚ‹ÛÙÂ Î·È Î¿ÔÈ· ¿ÏÏ·
ÚˆÙÔÁÚ¿ÌÌ·Ù· (ÂÈÎfiÓ· 2) ηÈ
ÂÚÈÁÚ¿„Ù ÙËÓ ÔÚ›·
ۯ‰ȷÛÌÔ‡ ÙÔ˘˜.

2. µ·ÌÔ‡Ï˘ ¶. ∞fiÛ·ÛÌ· ·fi ÙÔ ·ÏÊ¿‚ËÙÔ ‚˘˙·ÓÙÈÓÒÓ
ÚˆÙÔÁÚ·ÌÌ¿ÙˆÓ 

ŒÓ· ‚˘˙·ÓÙÈÓfi ÚˆÙfiÁÚ·ÌÌ· (ÂÈÎ. 3) ‰ÈËÁÂ›Ù·È ÌÈ· ÌÈÎÚ‹
ÈÛÙÔÚ›·. ¶·Ú·ÙËÚ‹ÛÙ ÙÔ, Ê·ÓÙ·ÛÙ›Ù ÙËÓ ÈÛÙÔÚ›·
Î·È Î·Ù·ÁÚ¿„Ù ÙËÓ.
...............................................................................................
3. B˘˙·ÓÙÈÓfi ÚˆÙfiÁÚ·ÌÌ·

...............................................................................................
...............................................................................................

¶¿ÚÙ ÙÔ ªÏÔÎ Î·È Û¯Â‰È¿ÛÙ ¤Ó·
ÌÂÁ¿ÏÔ ÁÚ¿ÌÌ· Î·È ¿Óˆ ÂΛ
˙ˆÁÚ·Ê›ÛÙ ÙË ‰È΋ Û·˜ ÈÛÙÔÚ›·.

...............................................................................................
...............................................................................................

53

3. °Ú¿ÌÌ·Ù· – ™¯Â‰È·ÛÙ‹˜

Á. ™ÙȘ ÁηÏÂÚ› ÙÔ˘ ‰ÚfiÌÔ˘

∞fiÁÂ˘Ì· ηÏÔηÈÚÈÔ‡ ÛÙ· ̤۷ Ù˘ ‰ÂηÂÙ›·˜
ÙÔ˘ 1950 Î·È ¤Ó· ÙÛÔ‡ÚÌÔ ·È‰È¿ ͯ‡ÓÔÓÙ·Ó ÛÙÔ ‰ÚfiÌÔ
ÁÈ· ·ÁˆÙ¿ Í˘Ï¿ÎÈ ‹ ΢ÂÏÏ¿ÎÈ ·fi ÙÔÓ ·ÁˆÙ·Ù˙‹
Ù˘ ÁÂÈÙÔÓÈ¿˜.
(ÂÊ. µ∏ª∞)

1 

¶·Ú·ÙËÚ‹ÛÙ ÙËÓ ÂÈÎfiÓ· 1 Î·È Û˘ÁÎÚ›ÓÂÙ Ì ÙÔ Û‹ÌÂÚ·:
∞fi Ô‡ ·›ÚÓÂÙ ÏËÚÔÊÔڛ˜ ÁÈ’ ·˘Ù¿ Ù· ÚÔ˚fiÓÙ·
Î·È Ò˜ Ù· ÂÈϤÁÂÙÂ;

2. µ·ÎÈÚÙ˙‹˜ °ÂÒÚÁÈÔ˜. 1967 

¶·Ú·ÙËÚ‹ÛÙ fiϘ
ÙȘ ÂÈÎfiÓ˜ Î·È ÂÚÈÁÚ¿„ÙÂ:
™Â ÔÈÔ˘˜ ¯ÒÚÔ˘˜ Û˘Ó‹ıˆ˜
ÙȘ ‚ϤÔ˘ÌÂ Î·È ÁÈ·Ù›;
™Â ÙÈ ‰È·Ê¤ÚÔ˘Ó, ηٿ
ÙË ÁÓÒÌË Û·˜, ·˘Ù¿ Ù· ¤ÚÁ·,
·fi ÙÔ˘˜ ›Ó·Î˜ ˙ˆÁÚ·ÊÈ΋˜;

3. ∫·Ó·‚¿Î˘ ∞. – ª·˘ÚÔÁ¤Ó˘
¡. 1982

54

ªÔÚ›Ù ӷ ÊÙÈ¿ÍÂÙ ÌÈ· ‰È΋ Û·˜ ·Ê›Û·
Ì ˙ˆÁÚ·ÊÈ΋, ÎÔÏÏ¿˙ ‹ ¿ÏÏË Ù¯ÓÈ΋, ÁÈ· ¤Ó·
ÚÔ˚fiÓ Ô˘ ı¤ÏÂÙ ӷ ‰È·ÊËÌ›ÛÂÙÂ.

4. µ·ÎÈÚÙ˙‹˜ °ÂÒÚÁÈÔ˜. 1974

‰. ∏ ‰È·Ê‹ÌÈÛË ÍÂÎÈÓ¿ ·fi ÙË Û˘Û΢·Û›·
T· Û¯¤‰È· ¿Óˆ ÛÙȘ Û˘Û΢·Û›Â˜ ÚÔ˚fiÓÙˆÓ Ù·
‰ËÌÈÔ˘ÚÁÔ‡Ó ÔÈ Û¯Â‰È·ÛÙ¤˜-ÁÚ·Ê›ÛÙ˜. AÔÊ·Û›˙Ô˘Ó ÁÈ·
Ù· ¯ÚÒÌ·Ù·, Ù· Û¯¤‰È· Î·È ÙË ÌÔÚÊ‹ ÙˆÓ ÁÚ·ÌÌ¿ÙˆÓ
Ô˘ ı· ¯ÚËÛÈÌÔÔÈ‹ÛÔ˘Ó, ÒÛÙ ӷ ÚÔÛÂÏ·ÛÔ˘Ó ÙËÓ
ÚÔÛÔ¯‹ ÙˆÓ Î·Ù·Ó·ÏˆÙÒÓ.

1 

¶·Ú·ÙËÚ‹ÛÙ ÙȘ ÂÈÎfiÓ˜ Ì ÙË ÛÂÈÚ¿ Ô˘ ‰›ÓÔÓÙ·È:
¶ÚÔÛ·ı‹ÛÙ ӷ ÁÚ¿„ÂÙ ÙËÓ ÔÚ›· ‰ËÌÈÔ˘ÚÁ›·˜
ÌÈ·˜ Û˘Û΢·Û›·˜ Á¿Ï·ÎÙÔ˜.
2

.................................................................................................................

3

.................................................................................................................
.................................................................................................................
................................................................................................................. 
¶ÔÈ· ¯ÚÒÌ·Ù· Â¤ÏÂÍ·Ó Ù· ·È‰È¿ Î·È Ô‡ Ù· ÙÔÔı¤ÙËÛ·Ó; NÔÌ›˙ÂÙÂ
ˆ˜ ¤Î·Ó·Ó ÙËÓ Î·Ù¿ÏÏËÏË ÂÈÏÔÁ‹; N· ·ÈÙÈÔÏÔÁ‹ÛÂÙ ÙËÓ ¿Ô„‹ Û·˜. 
¶ÔÈ· Â›Ó·È Ë Î˘Ú›·Ú¯Ë ÌÔÚÊ‹ Û οıÂ Û˘Û΢·Û›· Î·È Û ÙÈ ‰È·Ê¤ÚÂÈ Ë
Ì›· ·fi ÙËÓ ¿ÏÏË;

4

5 

¶ÔÈ· ÁÚ·ÌÌ·ÙÔÛÂÈÚ¿ (ÌÔÚÊ‹
ÁÚ·ÌÌ¿ÙˆÓ) ¯ÚËÛÈÌÔÔ›ËÛ·Ó;
6

7

ªÔÚ›Ù ӷ ۯ‰ȿÛÂÙÂ
ÙË Û˘Û΢·Û›·
ÂÓfi˜ ÚÔ˚fiÓÙÔ˜, fiˆ˜ ÁÈ·
·Ú¿‰ÂÈÁÌ·, ÊÚÔ˘ÙÔ¯˘ÌÔ‡
Î·È Ó· ÙËÓ ÂÎı¤ÛÂÙÂ
Û ‰È·ÁˆÓÈÛÌfi Ù˘ Ù¿Í˘;
7

55

4. ª·Î¤Ù· – ∞Ú¯ÈÙ¤ÎÙÔÓ·˜ – ª·ÎÂÙ›ÛÙ·˜

·. ∆· ÎÙ›ÚÈ· ÛÙȘ ÁÂÈÙÔÓȤ˜ ÙÔ˘ ÎfiÛÌÔ˘
£· Û·˜ ¿ÚÂÛ ӷ ηÙÔÈΛ٠¿Óˆ Û ٤ÙÔÈ· ‰¤ÓÙÚ·;
¡· ÌÈ· ¢ηÈÚ›· Ó· ÛÎÂÊÙ›Ù ‹ Ó· Á˘Ú›ÛÂÙ ÛÙȘ ÁÂÈÙÔÓȤ˜
ÙÔ˘ ÎfiÛÌÔ˘, ÁÈ· Ó· ‰Â›Ù ٷ ÎÙ›ÚÈ· Ô˘ ηٷÛ΢¿˙Ô˘Ó
ÔÈ ¿ÓıÚˆÔÈ.

1

2. ¶·ÚıÂÓÒÓ·˜, ∞ı‹Ó· 

EÈϤÍÙ ̛· ÂÈÎfiÓ· Î·È ÂÚÈÁÚ¿„Ù ÙËÓ Èı·Ó‹
¯Ú‹ÛË ÙÔ˘ ÎÙÈÚ›Ô˘ Î·È Ù· ˘ÏÈο Ì ٷ ÔÔ›·
ÌÔÚ› Ó· ¯Ù›ÛÙËÎÂ. ∞fi ÙÈ ÂËÚ¿ÛÙËÎÂ
Ô ‰ËÌÈÔ˘ÚÁfi˜ ÙÔ˘ οı ÎÙÈÚ›Ô˘, ÁÈ· Ó· ÂÈϤÍÂÈ
Ù· ˘ÏÈο Î·È ÙÔ Û¯¤‰ÈÔ ÙÔ˘ ÎÙÈÚ›Ô˘;

3. √˘Ú·ÓÔ͇ÛÙ˜, ∏¶∞

4. ∞Ú¯·›· Û›ÙÈ·, ™˘Ú›·

5. ¶·ÏÈ¿ ·
ÁÚÔηÙÔÈÎ
›·, ∂ÏÏ¿‰·

ªÂ Ï›Á· ÏfiÁÈ· Ó· ÂÚÈÁÚ¿„ÂÙ οÔÈÔ ÎÙ›ÚÈÔ
Ù˘ ÁÂÈÙÔÓÈ¿ Û·˜, ÙÔ˘ ¯ˆÚÈÔ‡ Û·˜
‹ Ù˘ fiÏ˘ Û·˜ Ô˘ Û·˜ ÂÓÙ˘ˆÛÈ¿˙ÂÈ.
ŸÏÔÈ Ì·˙›, ÌÔÚ›Ù ӷ οÓÂÙ ¤Ó· Û¯¤‰ÈÔ
ÂÚÁ·Û›·˜ Ì ı¤Ì·: «∫Ù›ÚÈ·», ÁÈ· Ó· ÂÚ¢ӋÛÂÙÂ
Î·È Ó· ηٷÛ΢¿ÛÂÙ ¤Ó· ‰ÈÎfi Û·˜ ÎfiÛÌÔ.

56

6. ∞›ıÔ˘Û· Û˘Ó·˘ÏÈÒÓ ∆ÂÓÂÚ›Ê˘, ∫·Ó¿ÚÈ· ¡ËÛÈ¿

‚. ¶ÚÈÓ ·fi ÙÔ ¯Ù›ÛÈÌÔ
√È ·Ú¯ÈÙ¤ÎÙÔÓ˜ ۯ‰ȿ˙Ô˘Ó ÌÈÎÚÔÁڷʛ˜
fi„ˆÓ* Î·È Î·Ùfi„ÂȘ ÙˆÓ ÎÙÈÚ›ˆÓ ηÈ
‰ËÌÈÔ˘ÚÁÔ‡Ó ÙÚÈۉȿÛٷ٘ ̷ΤÙ˜*,
ÁÈ· Ó· ‰Â›ÍÔ˘Ó ÙȘ ȉ¤Â˜ ÙÔ˘˜ ÁÈ· Ù· ÎÙ›ÚÈ·
Ô˘ ı· ηٷÛ΢¿ÛÔ˘Ó.

1. ∫¿ÙÔ„Ë, Û¯¤‰ÈÔ ÎÙÈÚ›Ô˘ 

¶·Ú·ÙËÚ‹ÛÙ ÙȘ ÂÈÎfiÓ˜ 1,2,3
Î·È ‚Ú›Ù ÙȘ ÔÌÔÈfiÙËÙ˜ ηÈ
ÙȘ ‰È·ÊÔÚ¤˜ ÙÔ˘˜. 
¶·Ú·ÙËÚ‹ÛÙ ÙË Ì·Î¤Ù· ÛÙËÓ ÂÈÎfiÓ· 4
Î·È ÂÚÈÁÚ¿„Ù ÙËÓ. ¶Ò˜ Ê·ÓÙ¿˙ÂÛÙÂ
ÙÔÓ ÙÚfiÔ ˙ˆ‹˜ ÛÙÔ ÂÛˆÙÂÚÈÎfi ·˘ÙÔ‡
ÙÔ˘ ÎÙÈÚ›Ô˘;
2. ∆ÚÈۉȿÛÙ·ÙË Ì·Î¤Ù· ÎÙÈÚ›Ô˘

3. ÕÔ„Ë ÙÔ˘ ∞Ú¯·ÈÔÏÔÁÈÎÔ‡ ªÔ˘Û›Ԣ ∫·Ú‰›ÙÛ·˜
4. ∆ÚÈۉȿÛÙ·ÙË Ì·Î¤Ù· Swiss Re Tower, §ÔÓ‰›ÓÔ

™ÙÔ ∆ÂÙÚ¿‰ÈÔ ∂ÚÁ·ÛÈÒÓ ı· ·Ó·Î·Ï‡„ÂÙÂ Î·È ¿ÏÏ· ÛÙÔȯ›· ÁÈ· ÙÔ ¤ÚÁÔ ÙÔ˘ ·Ú¯ÈÙ¤ÎÙÔÓ·.

57

4. ª·Î¤Ù· – ∞Ú¯ÈÙ¤ÎÙÔÓ·˜ – ª·ÎÂÙ›ÛÙ·˜

Á. ª·Î¤Ù˜ Ì ‰È¿ÊÔÚ· ˘ÏÈο
1 

¶·Ú·ÙËÚ‹ÛÙ fiϘ ÙȘ ÂÈÎfiÓ˜ Î·È ÂÚÈÁÚ¿„ÂÙ : ¶Ò˜
¯ÚËÛÈÌÔÔÈ‹ıËÎ·Ó Ù· ˘ÏÈο ÁÈ· Ó· ˘¿Ú¯ÂÈ ÈÛÔÚÚÔ›·
ÛÙË Ì·Î¤Ù·; ™Â ÔÈ· ¤ÚÁ· ‚ϤÂÙ ̷ΤÙ˜ Ô˘ ·ÂÈÎÔÓ›˙Ô˘Ó
ÙÔ ÂÛˆÙÂÚÈÎfi, ÙÔ Â͈ÙÂÚÈÎfi ̤ÚÔ˜ ÙÔ˘ ÎÙÈÚ›Ô˘ ‹ ηÈ
Ù· ‰‡Ô Ì·˙›;

√‰ËÁ›Â˜ ηٷÛ΢‹˜ ̷Τٷ˜
Ì ‰È¿ÊÔÚ· ˘ÏÈο Î·È ÙÚfiÔ˘˜
1. ÷ÚÙfiÓÈ· Ô˘ Îfi‚ÔÓÙ·È Û ۯ‹Ì·Ù·,
Ù۷Λ˙ÔÓÙ·È Î·È ÎÔÏÏÈÔ‡ÓÙ·È ¿Óˆ
ÛÂ ¿ÏÏ· (ÂÈÎ. 1, 7).
2. ÷ÚÙfiÓÈ· Ô˘ Îfi‚ÔÓÙ·È Û ۯ‹Ì·Ù·,
„·Ïȉ›˙ÔÓÙ·È Û οÔÈ· ÛËÌ›· ηÈ
ÛÊËÓÒÓÔÓÙ·È ÛÂ ¿ÏÏ· (ÂÈÎ. 2,3).
3. ÷ÚÙfiÎÔ˘Ù· Ù· ÔÔ›· Îfi‚ÔÓÙ·È
Û ‰È¿ÊÔÚ· ̤ÚË Î·È Û˘Óı¤ÙÔÓÙ·È
ÛÂ ÌÈ· Ó¤· ÌÔÚÊ‹ (ÂÈÎ. 4, 6).

2
3

4. •‡Ï· Û ‰È¿ÊÔÚ· ÌÂÁ¤ıË Î·È fiÁÎÔ˘˜
Ô˘ ÎÔÏÏÈÔ‡ÓÙ·È Ì ÈÛÔÚÚÔË̤Ó˜
Û˘Óı¤ÛÂȘ (ÂÈÎ. 5).

4
6
5
7

°È’ ·˘Ù¤˜ ÙȘ ηٷÛ΢¤˜ ı· ‚Ú›ÙÂ
ÂÚÈÛÛfiÙÂÚ˜ Ô‰ËÁ›Â˜ ÛÙÔ TÂÙÚ¿‰ÈÔ
∂ÚÁ·ÛÈÒÓ.

58

™˘ÁÎÂÓÙÚÒÛÙ ٷ ˘ÏÈο Ô˘ Û·˜ ·Ú¤ÛÔ˘Ó, ‰È·Ï¤ÍÙ ÙÔÓ ÙÚfiÔ Î·Ù·Û΢‹˜
Ù˘ ̷Τٷ˜ ÙÔ˘ ÎÙÈÚ›Ô˘ Ô˘ ı¤ÏÂÙÂ Î·È fiÏÔÈ Ì·˙› Û˘Óı¤ÛÙ ÙË Ì·Î¤Ù· ÌÈ·˜ fiÏ˘.

‰. ª·Î¤Ù˜ - ™ÎËÓÈο
ª·Î¤Ù˜ ηٷÛ΢¿˙ÔÓÙ·È Â›Û˘ ÁÈ· Ù· ÛÎËÓÈο
ÙˆÓ ı·ÙÚÈÎÒÓ ·Ú·ÛÙ¿ÛˆÓ. ∞˘ÙÔ› Ô˘
ÙȘ ۯ‰ȿ˙Ô˘Ó ·ÔηÏÔ‡ÓÙ·È ÛÎËÓÔÁÚ¿ÊÔÈ.
∞ÎfiÌË, ̷ΤÙ˜ ηٷÛ΢¿˙ÔÓÙ·È Î·È ÁÈ· ¿ÏÏÔ˘˜
¯ÒÚÔ˘˜ ‹ ·ÓÙÈΛÌÂÓ· Î·È ÔÈ Û¯Â‰È·ÛÙ¤˜ ÙÔ˘˜ ÁÂÓÈο
ÔÓÔÌ¿˙ÔÓÙ·È Ì·ÎÂÙ›ÛÙ˜. 

¶·Ú·ÙËÚ‹ÛÙ ÙȘ ÂÈÎfiÓ˜ 1 Î·È 2 ηÈ
ÂÚÈÁÚ¿„٠٘. ªÂ ÔÈÔÓ ÙÚfiÔ
ÓÔÌ›˙ÂÙ fiÙÈ Û¯Â‰›·Û ÙÔ ¿ÙˆÌ· ηÈ
ÙËÓ ÔÚÔÊ‹ Ô ÛÎËÓÔÁÚ¿ÊÔ˜, ÁÈ· Ó·
·Ô‰ÒÛÂÈ ÙÔ ‚¿ıÔ˜-ÚÔÔÙÈ΋
ÙÔ˘ ÛÎËÓÈÎÔ‡ ¯ÒÚÔ˘; µÚ›Ù ÙȘ
ÔÌÔÈfiÙËÙ˜ Î·È ÙȘ ‰È·ÊÔÚ¤˜ ÌÂٷ͇
Ù˘ ̷Τٷ˜ Î·È ÙÔ˘ ÛÎËÓÈÎÔ‡.

1. ¢. ºˆÙfiÔ˘ÏÔ˜, ̷Τٷ ÛÎËÓÈÎÔ‡, 1974

2. ¢. ºˆÙfiÔ˘ÏÔ˜, ™ÎËÓÈÎfi, 1974 

¶·Ú·ÙËÚ‹ÛÙ ÙȘ ÂÈÎfiÓ˜ 3-6 ηÈ
ÂÚÈÁÚ¿„٠٘. µÚ›Ù ÔÌÔÈfiÙËÙ˜ ηÈ
‰È·ÊÔÚ¤˜. ¶ÔÈ· ÛÙÔȯ›· ÙˆÓ
˙ˆÁÚ·ÊÈÎÒÓ ¤ÚÁˆÓ ¤Ï·‚·Ó ˘fi„Ë ÙÔ˘˜
Ù· ·È‰È¿ Î·È ¤ÛÙËÛ·Ó
ÙȘ ̷ΤÙ˜ ÙÔ˘˜; ∆È ˘ÏÈο ‹Ú·Ó
Î·È Ò˜ Ù· ¯ÚËÛÈÌÔÔ›ËÛ·Ó;

4. ¢. ∆ÛÈÔ‡¯·, ∏ Á¤ÓÓËÛË ÙÔ˘ ÃÚÈÛÙÔ‡

3. ºÚ· ∞ÓÙ˙¤ÏÈÎÔ, ∏ Á¤ÓÓËÛË
ÙÔ˘ ÃÚÈÛÙÔ‡, 1430-40

6

5

ªÂ ·ÊÔÚÌ‹ ›Ó·Î˜ ˙ˆÁÚ·ÊÈ΋˜ ‹ ÙÔ ·Ó¤‚·ÛÌ· οÔÈÔ˘ ı·ÙÚÈÎÔ‡ ¤ÚÁÔ˘ ‹
¿ÏÏ˘ ÂΉ‹ÏˆÛ˘ ÌÔÚ›Ù ӷ ηٷÛ΢¿ÛÂÙ ÌÈ· ̷Τٷ.

59

5. ºˆÙÔÁÚ·Ê›· – ºˆÙÔÁÚ¿ÊÔ˜

·. ÷ÌÔÁÂÏ¿ÛÙÂ, ·Ú·Î·ÏÒ!
∏ Â›ÛÎÂ„Ë ÂÓfi˜ ʈÙÔÁÚ¿ÊÔ˘ ÛÙÔ Û¯ÔÏ›Ô
ÌÔÚ› Ó· ÚÔηϤÛÂÈ ÂӉȷʤÚÔ˘Û˜
‰Ú·ÛÙËÚÈfiÙËÙ˜.

5
1

4
2

1. √ ʈÙÔÁÚ¿ÊÔ˜ ‰Â›¯ÓÂÈ ÙË ÏÂÈÙÔ˘ÚÁ›· Ù˘
ʈÙÔÁÚ·ÊÈ΋˜ Ì˯·Ó‹˜ Î·È ÙË Ï‹„Ë ÊˆÙÔÁÚ·ÊÈÒÓ.

3 

¶·Ú·ÙËÚ‹ÛÙ ÙË ÊˆÙÔÁÚ·ÊÈ΋ Ì˯·Ó‹
(ÂÈÎfiÓ· 2) Î·È ÚÔÛ·ı‹ÛÙ ӷ ÂÚÈÁÚ¿„ÂÙÂ
ÙÔ ÚfiÏÔ Ô˘ ÌÔÚ› Ó· ·›˙Ô˘Ó Ù· ÂÍ·ÚÙ‹Ì·Ù¿ Ù˘:
√ ÛÎÔÙÂÈÓfi˜ ı¿Ï·ÌÔ˜ (1), Ô Ê·Îfi˜ (2), ÙÔ ÊÈÏÌ (3),
ÙÔ ‰È¿ÊÚ·ÁÌ· (4), ÙÔ Û‡ÛÙËÌ· ÛÎfi¢Û˘ (5),
ÙÔ Û‡ÛÙËÌ· ÂÛÙ›·Û˘ (6) Î.¿.

6

2 

™ÎÂÊÙ›Ù ÙË Ï‹„Ë ÌÈ·˜ ʈÙÔÁÚ·Ê›·˜ ηÈ
ÂÚÈÁÚ¿„Ù fiÛÔ ·Ó·Áη›· Â›Ó·È Ù· ·Ú·Î¿Ùˆ
ÛÙÔȯ›·: ∆Ô ı¤Ì·, Ô ÊˆÙÈÛÌfi˜ Î·È ÙÔ ÎÂÓÙÚ¿ÚÈÛÌ·
(ÙÔ˘ ı¤Ì·ÙÔ˜), Ë ÊˆÙÔÁÚ·ÊÈ΋ Ì˯·Ó‹, ÙÔ Ê›ÏÌ, Ë
ı¤ÛË Î·È Ë ÛÙ¿ÛË ÙÔ˘ ʈÙÔÁÚ¿ÊÔ˘.

3. ∂ÚÁ·ÛÙ‹ÚÈÔ ÂÌÊ¿ÓÈÛ˘ ÊÈÏÌ 

∏ ÂÂÍÂÚÁ·Û›· ÙÔ˘ ÊÈÏÌ Î·È Ë ÂÎÙ‡ˆÛË
Ù˘ ʈÙÔÁÚ·Ê›·˜ Â›Ó·È ÌÈ· Ì·Á›·. ∞ÏÏ¿
¯ÚÂÈ¿˙ÔÓÙ·È ÂÍÂȉÈÎÂ˘Ì¤Ó˜ ÁÓÒÛÂȘ Î·È ÂȉÈÎfi
ÂÚÁ·ÛÙ‹ÚÈÔ. °È' ·˘Ùfi ¤Ó·˜ ʈÙÔÁÚ¿ÊÔ˜ ÌÔÚ›
Ó· ÛÙ‹ÛÂÈ ¤Ó· ˘ÔÙ˘҉˜ ÂÚÁ·ÛÙ‹ÚÈÔ
ÛÙÔ Û¯ÔÏÂ›Ô Û·˜ (ÂÈÎfiÓ· 3-4) ‹ Ó· ÂÈÛÎÂÊı›ÙÂ
ÙÔ ÂÚÁ·ÛÙ‹ÚÈÔ ÊˆÙÔÁÚ·Ê›·˜, ÁÈ· Ó· ‰Â›ÙÂ
·fi ÎÔÓÙ¿ ÛÙËÓ Ú¿ÍË fiÏË ÙË ‰È·‰Èηۛ·.
4. ∏ ÂÎÙ‡ˆÛË Ù˘ ʈÙÔÁÚ·Ê›·˜ ÛÙÔ Û¯ÔÏ›Ô.

60

‚. ºˆÙÔÁÚ·Ê›˙ÔÓÙ·˜ ÛÙÈÁ̤˜
√ ʈÙÔÁÚ¿ÊÔ˜ ÂÌÓ¤ÂÙ·È ·fi ÙÔ ÂÚÈ‚¿ÏÏÔÓ ÙÔ˘
Î·È ÙÔ ·È¯Ì·ÏˆÙ›˙ÂÈ Ì ÙË ÊˆÙÔÁÚ·ÊÈ΋ ÙÔ˘ Ì˯·Ó‹. 

¶·Ú·ÙËÚ‹ÛÙ fiϘ ÙȘ ÂÈÎfiÓ˜ Î·È ÂÓÙÔ›ÛÙÂ
ÛÙÔȯ›·, Ô˘ ηٿ ÙËÓ ¿Ô„‹ Û·˜ ÂÓ¤ÓÂ˘Û·Ó
ÛÙËÓ Î·ıÂÌÈ¿ ÂÚ›ÙˆÛË ÙÔ ÊˆÙÔÁÚ¿ÊÔ.

1

3

4
2

6

5

¢ÈÔÚÁ·ÓÒÛÙ ¤Ó· ‰È·ÁˆÓÈÛÌfi ʈÙÔÁÚ·Ê›·˜
Î·È ÔÚ›ÛÙ ÙÔ ı¤Ì·. ŒÂÈÙ·, ¿ÚÙ ÙȘ ʈÙÔÁÚ·ÊÈΤ˜
Ì˯·Ó¤˜ Î·È ··ı·Ó·Ù›ÛÙ ÛÙÈÁ̤˜ Ô˘ ı· Û·˜
Û˘ÁÎÈÓ‹ÛÔ˘Ó Î·È ı· Â›Ó·È Û¯ÂÙÈΤ˜ Ì ÙÔ ı¤Ì·!
™ÙË Û˘Ó¤¯ÂÈ·, Ù˘ÒÛÙ ÙȘ ʈÙÔÁڷʛ˜ Î·È ÂÎı¤ÛÙÂ
Ù˜, ÁÈ· Ó· ‚Ú·‚‡ÛÂÙ ÙȘ ηχÙÂÚ˜. ¢È·ÎÔÛÌ‹ÛÙÂ
Ì ·˘Ù¤˜ ÙÔ Û¯ÔÏÂ›Ô Û·˜.

7

61

5. ºˆÙÔÁÚ·Ê›· – ºˆÙÔÁÚ¿ÊÔ˜

Á. ¢È·ÛΉ¿˙ÔÓÙ·˜ Ì ÙȘ ‰˘Ó·ÙfiÙËÙ˜ ÙÔ˘ ∏/À
¶¿ÚÙ ÙȘ ʈÙÔÁÚ·ÊÈΤ˜ Ì˯·Ó¤˜ (·Ϥ˜ ‹ „ËÊȷΤ˜),
ʈÙÔÁÚ·Ê›ÛÙ οÔÈ· ÚfiÛˆ· Î·È ÌÂÙ¿ ·ÔıË·ÛÙÂ
ÙȘ ʈÙÔÁڷʛ˜ ÛÙÔÓ ËÏÂÎÙÚÔÓÈÎfi ˘ÔÏÔÁÈÛÙ‹.
™ÙË Û˘Ó¤¯ÂÈ·, ÂÂÍÂÚÁ·ÛÙ›Ù ·˘Ù¤˜ Ì ÂȉÈο
ÚÔÁÚ¿ÌÌ·Ù· ÙÔ˘ ËÏÂÎÙÚÔÓÈÎÔ‡ ˘ÔÏÔÁÈÛÙ‹ ηÈ
‰ËÌÈÔ˘ÚÁ‹ÛÙ ‰È·ÊÔÚÂÙÈΤ˜ ÂÎÙ˘ÒÛÂȘ.
1 

EÈϤÍÙ ̛· ·fi ÙȘ ÂÈÎfiÓ˜
Î·È ÂÚÈÁÚ¿„Ù Ì ÔÈÔÓ ÙÚfiÔ
‰ËÌÈÔ˘ÚÁ‹ıËÎÂ Î·È Û ÙÈ ÌÔÈ¿˙ÂÈ
Ì ÙËÓ ·Ú¯È΋.
3

2

5

4

6

7
8

62

ŸÏ· ·˘Ù¿ Â›Ó·È Ôχ ·Ï¿ Ó· Á›ÓÔ˘Ó! ¶ÚÔÛ·ı‹ÛÙ ӷ ÂÂÍÂÚÁ·ÛÙ›ÙÂ
Ì ·˘ÙÔ‡˜ Î·È Ì ¿ÏÏÔ˘˜ ÙÚfiÔ˘˜ Ì›· ʈÙÔÁÚ·Ê›· Ô˘ ‚Á¿Ï·Ù ÂÛ›˜ ÔÈ ›‰ÈÔÈ.

9

‰. ∞fi ÙË ÊˆÙÔÁÚ·Ê›· ÛÙÔ ÊˆÙÔÌÔÓÙ¿˙
ŸÙ·Ó Û·˜ ÁÂÏÔ‡Ó Ù· Ì¿ÙÈ· Û·˜... οÔÈÔ˜ ¤¯ÂÈ ‰ËÌÈÔ˘ÚÁ‹ÛÂÈ ¤Ó·
ÂÈÙ˘¯Ë̤ÓÔ ÊˆÙÔÌÔÓÙ¿˙.

1. .................................

2. .......................................................................

3. ................................. 

EÈϤÍÙ ̛· ·fi ÙȘ ÂÈÎfiÓ˜ Î·È ÂÓÙÔ›ÛÙ ٷ ÙÌ‹Ì·Ù· ÙˆÓ ‰È·ÊÔÚÂÙÈÎÒÓ
ʈÙÔÁÚ·ÊÈÒÓ ·fi Ù· ÔÔ›· ·ÔÙÂÏ›ٷÈ, ηıÒ˜ Î·È ÙËÓ ÔÚ›·
‰ËÌÈÔ˘ÚÁ›·˜: ∫¿Ùˆ ·fi οı ¤ÚÁÔ Ó· ÁÚ¿„ÂÙ ¤Ó· ‰ÈÎfi Û·˜ Ù›ÙÏÔ.

4. ..............................

6. .....................................................................
7.................................

5...................................

∞Ó ‰È·ÛΉ¿Û·Ù Ì ÙȘ ·Ú·¿Óˆ ÂÈÎfiÓ˜, ÌÔÚ›Ù ÎÈ ÂÛ›˜ Ó· οÓÂÙÂ
ʈÙÔÌÔÓÙ¿˙! °È’ ·˘Ùfi, ‚Ú›Ù ÂÚÈÔ‰Èο, „·Ï›‰È Î·È ÎfiÏÏ·,
ÁÈ· Ó· Û˘Óı¤ÛÂÙ ٷ ¤ÚÁ· Ô˘ ı· Û·˜ Ù·Íȉ¤„Ô˘Ó Û’ ¤Ó· Ì·ÁÈÎfi ÎfiÛÌÔ.

63


°ÂÓÈο
∆Ô ÎÔÈÓfi ‰ÂÓ Î·Ù·Ï·‚·›ÓÂÈ ¿ÓÙÔÙ ÙË ÌÔÓÙ¤ÚÓ·
Ù¤¯ÓË, ·ÏÏ¿ ·˘Ùfi Û˘Ì‚·›ÓÂÈ, ÁÈ·Ù› ÙÂÏÈο ηӤӷ˜
‰ÂÓ ÙÔ˘ ¤Ì·ı ÔÙ¤ Ù›ÔÙ· Û¯ÂÙÈο Ì ÙË ˙ˆÁÚ·ÊÈ΋. ∆Ô˘ Ì·ı·›ÓÔ˘Ó Ó· ÁÚ¿ÊÂÈ Î·È Ó· ‰È·‚¿˙ÂÈ, Ó·
˙ˆÁÚ·Ê›˙ÂÈ Î·È Ó· ÙÚ·ÁÔ˘‰¿ÂÈ, Ì· ÔÙ¤ ηÓ›˜ ‰ÂÓ
ÛΤÊÙËΠӷ ÙÔ˘ Ì¿ıÂÈ Ó· ÎÔÈÙ¿˙ÂÈ ¤Ó·Ó ›Ó·Î·.
(¶ÈοÛÔ)
TÔ Î›ÓËÌ· ÙÔ˘ Ú·ÏÈÛÌÔ‡ ·¤‰ˆÛ ÂÈηÛÙÈο ÙËÓ Î·ıËÌÂÚÈÓ‹ ˙ˆ‹ ÙˆÓ ·ÏÒÓ ·ÓıÚÒˆÓ.
OÈ ÈÌÚÂÛÈÔÓÈÛÙ¤˜ ÂӉȷʤÚıËÎ·Ó ÁÈ· Ù·
·È¯Ó›‰È· ÙÔ˘ ʈÙfi˜ Î·È ÚÔÛ¿ıËÛ·Ó Ó·
Û˘ÏÏ¿‚Ô˘Ó ÙËÓ ÔÙÈ΋ ÂÓÙ‡ˆÛË ÙÔ˘ ı¤Ì·ÙÔ˜ Ô˘ Â¤ÏÂÁ·Ó.
TÔ Î›ÓËÌ· ÙÔ˘ ÂÍÚÂÛÈÔÓÈÛÌÔ‡ Ì ÙȘ ·Ú·ÌÔÚÊÒÛÂȘ Î·È Ù· ¤ÓÙÔÓ· ¯ÚÒÌ·Ù· ÂÎÊÚ¿˙ÂÈ Û˘Ó·ÈÛı‹Ì·Ù·.
H ·Ê·›ÚÂÛË ‰ÂÓ ·ÔÙÂÏ› ¤Ó· Û˘ÁÎÂÎÚÈ̤ÓÔ Î›ÓËÌ· ÛÙËÓ πÛÙÔÚ›· Ù˘ ∆¤¯Ó˘, ·ÏÏ¿ ÌÂ
ÙÔÓ fiÚÔ ·˘Ùfi ‰ËÏÒÓÂÈ ÙËÓ Ù¤¯ÓË Ô˘ ‰ÂÓ
·Ó··ÚÈÛÙ¿ ¿ÌÂÛ· ·Ó·ÁÓˆÚ›ÛÈÌ· ·ÓÙÈΛÌÂÓ· Î·È ı¤Ì·Ù·.
H ¶Ô-∞ÚÙ ¯ÚËÛÈÌÔÔ›ËÛ ÂÈÎfiÓ˜ Ù˘
‰È·Ê‹ÌÈÛ˘, ÙÔ˘ ÎÈÓËÌ·ÙÔÁÚ¿ÊÔ˘ Î·È ‰È·ÊfiÚˆÓ ÚÔ˚fiÓÙˆÓ ‹ ηıËÌÂÚÈÓÒÓ ·ÓÙÈÎÂÈ̤ӈÓ, ÁÈ· Ó· ÂÎÊÚ¿ÛÂÈ ÙËÓ Î·Ù·Ó·ÏˆÙÈ΋
ÂÔ¯‹ Ù˘.

π™∆√ƒπ∞ ∆∏™ ∆∂á∏™
™’ ·˘Ùfi ÙÔ ÎÂÊ¿Ï·ÈÔ 
£· ÌÂÏÂÙ‹ÛÂÙ ηÏÏÈÙ¯ÓÈο ÎÈÓ‹Ì·Ù· Ù¤¯Ó˘ Ô˘ ÂÌÊ·Ó›ÛÙËÎ·Ó ÙÔÓ 19Ô Î·È 20fi ·ÈÒÓ·. 
£· ÁÓˆÚ›ÛÂÙ ·ÓÙÈÚÔÛˆ¢ÙÈο ¤ÚÁ· ƒÂ·ÏÈÛÌÔ‡, πÌÚÂÛÈÔÓÈÛÌÔ‡, ∂ÍÚÂÛÈÔÓÈÛÌÔ‡,
∞Ê·›ÚÂÛ˘ Î·È ¶Ô-·ÚÙ. 
£· ·Ú·ÙËÚ‹ÛÂÙÂ Î·È ı· ·Ó·Î·Ï‡„ÂÙ ÔÌÔÈfiÙËÙ˜ Î·È ‰È·ÊÔÚ¤˜. 
£· Û¯ÔÏÈ¿ÛÂÙ ٷ ÌÔÚÊÈο ÛÙÔȯ›·-˘ÏÈο, Ù· ı¤Ì·Ù· Î·È ÙÔ ÂÚȯfiÌÂÓÔ. 
£· Û˘˙ËÙ‹ÛÂÙÂ Î·È ı· ÂÎÊÚ¿ÛÂÙ ٷ Û˘Ó·ÈÛı‹Ì·Ù¿ Û·˜. 
£· ÁÓˆÚ›ÛÂÙ ÙÔ ªÔ˘Û›Ô. 
£· ÁÓˆÚ›ÛÂÙ ˘ÏÈο Î·È Ù¯ÓÈΤ˜ Î·È ı· ‰ËÌÈÔ˘ÚÁ‹ÛÂÙ ٷ ‰Èο Û·˜ ¤ÚÁ·.

1. P·ÏÈÛÌfi˜

·. ™ÎËÓ¤˜ Ù˘ ηıËÌÂÚÈÓ‹˜ ˙ˆ‹˜ Û·˜
∫¿ÔȘ ÛÎËÓ¤˜ Ù˘ ηıËÌÂÚÈÓ‹˜ ˙ˆ‹˜ Û·˜
ÚÔηÏÔ‡Ó ÙÔ ÂӉȷʤÚÔÓ Ó· ÙȘ ÚÔÛ¤ÍÂÙÂ
ÂÚÈÛÛfiÙÂÚÔ.

1 

EÈϤÍÙ ̛· ÂÈÎfiÓ· Î·È ÂÚÈÁÚ¿„ÙÂ
ÙÔ ı¤Ì· Ù˘. ∆È ÎÔÈÓfi ¯·Ú·ÎÙËÚÈÛÙÈÎfi
¤¯Ô˘Ó ÔÈ ÚˆÙ·ÁˆÓÈÛÙ¤˜ Ù˘ οıÂ
ÂÈÎfiÓ·˜;

2

3

4

5

66

¢ÈËÁËı›Ù Ì ϛÁ· ÏfiÁÈ· ÌÈ· ÚÔÛˆÈ΋
ηıËÌÂÚÈÓ‹ ÛÎËÓ‹ Ô˘ Û·˜ ÂÓÙ˘ˆÛ›·ÛÂ
Ôχ. ∫·ÙfiÈÓ, ¿ÚÙ ÙÔ ÌÏÔΠηÈ
˙ˆÁÚ·Ê›ÛÙ ·˘Ù‹ ÙË ÛÎËÓ‹.

‚. √È Î·ÏÏÈÙ¤¯Ó˜ ˙ˆÁÚ·Ê›˙Ô˘Ó ÛÎËÓ¤˜ Ù˘ ηıËÌÂÚÈÓ‹˜ ˙ˆ‹˜
∫·Ù¿ ÙÔ 19Ô ·ÈÒÓ· ÛÙË °·ÏÏ›·
ÂÌÊ·Ó›˙ÂÙ·È ¤Ó· ΛÓËÌ· Ù¤¯Ó˘,
ÛÙÔ ÔÔ›Ô Î¿ÔÈÔÈ Î·ÏÏÈÙ¤¯Ó˜ ·ÓÙ›
ÁÈ· Ù· ·Ú·‰ÔÛȷο, ÈÛÙÔÚÈο,
ıÚËÛ΢ÙÈο ‹ Ì˘ıÔÏÔÁÈο ı¤Ì·Ù·,
ÚÔÙÈÌÔ‡Ó ϤÔÓ Ó· ·ÂÈÎÔÓ›˙Ô˘Ó ı¤Ì·Ù·
Ù˘ ηıËÌÂÚÈÓ‹˜ ˙ˆ‹˜ Ô˘ ¤‚ÏÂ·Ó Á‡Úˆ
ÙÔ˘˜. TÔ Î›ÓËÌ· ÔÓÔÌ¿ÛÙËΠڷÏÈÛÌfi˜. 
¶·Ú·ÙËÚ‹ÛÙ ÙȘ ÂÈÎfiÓ˜ Î·È ÂÚÈÁÚ¿„ÙÂ
Ù· ı¤Ì·Ù· Ô˘ Â¤ÏÂÍ·Ó ÔÈ Î·ÏÏÈÙ¤¯Ó˜.
ªÂ Ù· ¤ÚÁ· ÙÔ˘˜ ·˘Ù¿ ÙÈ ‹ıÂÏ·Ó
Ó· ‰Â›ÍÔ˘Ó;

√ °¿ÏÏÔ˜ ˙ˆÁÚ¿ÊÔ˜ ∑·Ó – ºÚ·ÓÛÔ˘¿
ªÈÏϤ (1814 -1875) ˙ˆÁÚ¿ÊÈ˙ ı¤Ì·Ù·
Ì ÛÎËÓ¤˜ Ù˘ ·ÁÚÔÙÈ΋˜ ˙ˆ‹˜.

1. ∑. º. ªÈÏϤ. √È ÛÙ·¯ÔÌ·˙Ò¯ÙÚ˜. 1857

O ˙ˆÁÚ¿ÊÔ˜ °ÂÒÚÁÈÔ˜ I·Îˆ‚›‰Ë˜
(1853-1932) ‰ËÌÈÔ‡ÚÁËÛ ¤ÚÁ·
Ì ı¤Ì·Ù· ÂÌÓ¢Ṳ̂ӷ ·fi
ÙËÓ Î·ıËÌÂÚÈÓ‹ ˙ˆ‹ Ù˘ ÂÔ¯‹˜ ÙÔ˘.
O °¿ÏÏÔ˜ ˙ˆÁÚ¿ÊÔ˜ °Î˘ÛÙ¿‚ KÔ˘ÚÌ¤
(1819-1877) ıˆÚÔ‡Û ۈÛÙfi
Ù· ı¤Ì·Ù· Ù˘ ˙ˆÁÚ·ÊÈ΋˜ Ó· ›ӷÈ
Ú·ÁÌ·ÙÈο.

3. °. ∫Ô˘ÚÌ¤. ∫·ÏË̤ڷ ·ÚÈ ∫Ô˘ÚÌ¤. 1854

2. °. π·Îˆ‚›‰Ë˜, ∆· ÚÒÙ· ‚‹Ì·Ù·.

™ÙÔ ∆ÂÙÚ¿‰ÈÔ ∂ÚÁ·ÛÈÒÓ Û·˜ ÂÚÈ̤ÓÔ˘Ó Î·È
¿ÏÏ· ÂӉȷʤÚÔÓÙ· ı¤Ì·Ù·.

67

1. P·ÏÈÛÌfi˜

Á. ∑ˆÁÚ·Ê›˙ÔÓÙ·˜ ·Ϥ˜ ηıËÌÂÚÈÓ¤˜ ÛÎËÓ¤˜
∫¿ÔÈ· ·È‰È¿ ÂÈÛΤÊÙËÎ·Ó ‰È·ÊfiÚÔ˘˜ ¯ÒÚÔ˘˜
Î·È ·Ú·Ù‹ÚËÛ·Ó ·ÓıÚÒÔ˘˜ Ó· ·Û¯ÔÏÔ‡ÓÙ·È
Ì ·Ϥ˜ ηıËÌÂÚÈÓ¤˜ ÂÚÁ·Û›Â˜. ªÂÙ¿ ˙ˆÁÚ¿ÊÈÛ·Ó
ÛÎËÓ¤˜ Ô˘ ÙÔ˘˜ ÂÓÙ˘ˆÛ›·Û·Ó.

1................................................................ 

¶ÂÚÈÁÚ¿„Ù ¤Ó· ¤ÚÁÔ Ô˘ Û·˜ ·Ú¤ÛÂÈ.
EÍËÁ‹ÛÙ ÁÈ·Ù› Û·˜ ·Ú¤ÛÂÈ; ªÂ ÙÈ ˘ÏÈο
¤ÁÈÓÂ; ∫¿Ùˆ ·fi οı ¤ÚÁÔ Ó· ÁÚ¿„ÂÙÂ
ÙÔÓ Ù›ÙÏÔ Ô˘ ÙÔ˘ Ù·ÈÚÈ¿˙ÂÈ.

3. ..............................................................

2................................................................

∑ˆÁÚ·Ê›ÛÙ ÌÈ· Ú·ÁÌ·ÙÈ΋ ÛÎËÓ‹
Ô˘ ·Ú·ÙËÚ‹Û·ÙÂ (ÛÙË ÁÂÈÙÔÓÈ¿ Û·˜,
ÛÙË ‚fiÏÙ· Û·˜, ÛÙË Ï·˚΋ ·ÁÔÚ¿,
ÛÙÔ Ô‰fiÛÊ·ÈÚÔ Î·È ·ÏÏÔ‡)
Î·È Û·˜ ΤÓÙÚÈÛ ÙÔ ÂӉȷʤÚÔÓ.

68

4...................................................................

‰. ™ÎËÓ¤˜ ·fi ¤Ó· ‰È·ÊÔÚÂÙÈÎfi ÎfiÛÌÔ
∫¿ı ¯ÒÚ· ‹ Ê˘Ï‹ ¤¯ÂÈ ÙȘ ‰ÈΤ˜ Ù˘ Û˘Ó‹ıÂȘ.
√È ÙÛÈÁÁ¿ÓÔÈ ÁÈ· ·Ú¿‰ÂÈÁÌ· ˙Ô˘Ó Û ¯ÒÚÔ˘˜ Ô˘
‰È·ÌÔÚÊÒÓÔ˘Ó ÔÈ ›‰ÈÔÈ. ∫¿ÔÈ· ·È‰È¿ ÂÈÛΤÊÙËηÓ
¤Ó· Û˘ÓÔÈÎÈÛÌfi ÙÛÈÁÁ¿ÓˆÓ Î·È ·ÔÙ‡ˆÛ·Ó ÛÎËÓ¤˜
Ô˘ ÙÔ˘˜ ÂÓÙ˘ˆÛ›·Û·Ó ȉȷ›ÙÂÚ·.

1................................................................... 
¶·Ú·ÙËÚ‹ÛÙ fiϘ ÙȘ ÂÈÎfiÓ˜ ηÈ
ÂÚÈÁÚ¿„ÙÂ ·˘Ù‹ Ô˘ Û·˜ ·Ú¤ÛÂÈ
ÂÚÈÛÛfiÙÂÚÔ. ªÂÙ¿, οو ·fi οı ¤ÚÁÔ
ÁÚ¿„ÙÂ ÙÔÓ Ù›ÙÏÔ Ô˘ ÙÔ˘ Ù·ÈÚÈ¿˙ÂÈ.

2..................................................................... 

¶ÔÈ· ¯ÚÒÌ·Ù· ΢ÚÈ·Ú¯Ô‡Ó ÛÙ· ¤ÚÁ· Î·È ÁÈ·Ù›; 
¶ÔÈ· ÛÙÔȯ›· Ù˘ ηıËÌÂÚÈÓ‹˜ ˙ˆ‹˜
ÙˆÓ ÙÛÈÁÁ¿ÓˆÓ ·Ô‰fiıËÎ·Ó ÛÙ· ¤ÚÁ·;

4.....................................................................
3...............................................................

ªÔÚ›Ù ӷ ˙ˆÁÚ·Ê›ÛÂÙ ·ÚfiÌÔȘ ÛÎËÓ¤˜ ·fi ·ÓıÚÒÔ˘˜ ¿ÏÏˆÓ Ê˘ÏÒÓ Ô˘ ÁÓˆÚ›Û·ÙÂ
ÚÔÛˆÈο ‹ ÌÂÏÂÙ‹Û·Ù ÛÙÔ Ì¿ıËÌ· Ù˘ °ÂˆÁÚ·Ê›·˜

69

2. IÌÚÂÛÈÔÓÈÛÌfi˜

·. ¶·È¯Ó›‰È· ʈÙfi˜ 
ªÈÛÔÎÏ›ÛÙ ٷ Ì¿ÙÈ· Û·˜, ÎÔÈÙ¿ÍÙÂ
ÙÔ ‰ÈÏ·Ófi Û·˜ Î·È ÂÚÈÁÚ¿„Ù ٷ ÛÙÔȯ›·
Ô˘ ͯˆÚ›˙Ô˘ÌÂ.

1

2

3 

∆Ô ÓÂÚfi Â›Ó·È ¤Ó·˜ Ì·ÁÈÎfi˜
ηıÚ¤ÊÙ˘! ¶Ò˜ ÂËÚ¿˙ÂÈ
Ô Î˘Ì·ÙÈÛÌfi˜ ÙÔ Â›‰ˆÏÔ ÙˆÓ ÎÙÈÚ›ˆÓ
(ÂÈÎfiÓ· 3) Ô˘ ·ÓÙ·Ó·ÎÏ¿Ù·È
ÛÙËÓ ÂÈÊ¿ÓÂÈ· ÙÔ˘ ÓÂÚÔ‡; 

¶·Ú·ÙËÚ‹ÛÙÂ Ù· ÂÚÈÁÚ¿ÌÌ·Ù·
ÙˆÓ ÊÚÔ‡ÙˆÓ ÛÙȘ ÂÈÎfiÓ˜ 1,2 Î·È ÂÚÈÁÚ¿„ÙÂ
ˆ˜ Ù· ‚ϤÂÙÂ;

4 

¶·Ú·ÙËÚ‹ÛÙÂ ÙËÓ ÂÈÎfiÓ· 4.
¶ÂÚÈÁÚ¿„Ù ٷ ¯ÚÒÌ·Ù·
Î·È Ô‡ ıˆÚ›Ù fiÙÈ ÔÊ›ÏÔÓÙ·È;
5 

¶fiÛÔ Â˘‰È¿ÎÚÈÙ· Â›Ó·È ·˘Ù¿ Ô˘ ‚ϤÂÙÂ
ÛÙËÓ ÂÈÎfiÓ· 5 Î·È ÁÈ·Ù›;

70

°È· ¿ÏϘ ‰Ú·ÛÙËÚÈfiÙËÙ˜, ÌÔÚ›Ù ӷ ·Ó·ÙÚ¤ÍÂÙ ÛÙÔ ∆ÂÙÚ¿‰ÈÔ ∂ÚÁ·ÛÈÒÓ.

‚. OÈ Î·ÏÏÈÙ¤¯Ó˜ ˙ˆÁÚ·Ê›˙Ô˘Ó Ù· ·È¯Ó›‰È· ÙÔ˘ ʈÙfi˜
√ πÌÚÂÛÈÔÓÈÛÌfi˜ ÍÂΛÓËÛ ÙÔ 1874 Î·È ÙÔ fiÓÔÌ· ÙÔ˘ ÎÈÓ‹Ì·ÙÔ˜ ÚÔ‹Ïı ·fi ÙÔ ¤ÚÁÔ (ÂÈÎ. 1)
ÙÔ˘ °¿ÏÏÔ˘ ˙ˆÁÚ¿ÊÔ˘ ∫ψÓÙ ªÔÓ¤ Ì ٛÙÏÔ: Impression: Soleit levant. √È ÈÌÚÂÛÈÔÓÈÛÙ¤˜
ηÏÏÈÙ¤¯Ó˜ ‰Â ˙ˆÁÚ¿ÊÈ˙·Ó ı¤Ì·Ù· ÈÛÙÔÚÈο ‹ ·fi ÙË Ê·ÓÙ·Û›· ÙÔ˘˜, ·ÏÏ¿ ·ÂÈÎfiÓÈ˙·Ó
·ÓÙÈΛÌÂÓ· Ô˘ ¤‚ÏÂ·Ó Ó· ÂÚÈÏÔ‡˙ÔÓÙ·È ·fi Ù· ÛÙÈÁÌÈ·›· ·È¯Óȉ›ÛÌ·Ù· ÙÔ˘ ʈÙfi˜. 
¶·Ú·ÙËÚ‹ÛÙÂ Ù· ¤ÚÁ· ÙÔ˘ ªÔÓ¤
(1,3) Î·È ÂÚÈÁÚ¿„Ù ÙÔÓ ÙÚfiÔ,
Ô˘ ÌÔÚ› Ó· Ù· ˙ˆÁÚ¿ÊÈÛÂ.
µÚ›Ù ÌÈ· ÂÈÎfiÓ· Ù˘ ·¤Ó·ÓÙÈ
ÛÂÏ›‰·˜ Ô˘ ÌÔÈ¿˙ÂÈ Ì’ ¤Ó· ¤ÚÁÔ
ÙÔ˘ ªÔÓ¤. 
¶·Ú·ÙËÚ‹ÛÙ ÙÔ ¤ÚÁÔ ÙÔ˘ NÙÂÁο
Î·È ÂÚÈÁÚ¿„Ù ÙÔ: T· ¯ÚÒÌ·Ù·
Â›Ó·È ÌÔ˘ÓÙ¿ ‹ ¤ÓÙÔÓ·;
¢È·ÎÚ›ÓÂÙ ÏÂÙÔ̤ÚÂȘ ‹ fi¯È;

1. ªÔÓ¤. ∂ÓÙ‡ˆÛË: ‹ÏÈÔ˜ Ô˘ ·Ó·Ù¤ÏÏÂÈ. 1872

O ªÔÓ¤ (1840 – 1926) ˙ˆÁÚ¿ÊÈ˙ ¿ÓÙ· ÛÙË Ê‡ÛË fiÔ˘
·Ú·ÙËÚÔ‡ÛÂ Î·È ·ÔÙ‡ˆÓ ٷ ÛÙÈÁÌÈ·›· ·È¯Óȉ›ÛÌ·Ù· ÙÔ˘
ʈÙfi˜. ÿÛˆ˜ ÁÈ’ ·˘Ùfi ¤ÊÙÈ·Í ¤Ó· ‰ÈÎfi ÙÔ˘ ΋Ô Ì ÔÏÏ¿ ηÈ
ˆÚ·›· ÏÔ˘ÏÔ‡‰È·, Ù· ÔÔ›· ˙ˆÁÚ¿ÊÈ˙Â Û˘Ó¯Ҙ.

2. ¡ÙÂÁο, ª·Ï·Ú›Ó˜ ÛÙ· ÎfiÎÎÈÓ·. 1887-1901

√ °¿ÏÏÔ˜ ηÏÏÈÙ¤¯Ó˘ ŒÓÙÁηÚ
¡ÙÂÁο (1834 – 1917)
‰ËÌÈÔ‡ÚÁËÛ ÔÏÏ¿ ¤ÚÁ· ηÈ
Ù· ÛËÌ·ÓÙÈÎfiÙÂÚ· ·ÂÈÎÔÓ›˙Ô˘Ó
Ì·Ï·Ú›Ó˜ Î·È ¿ÏÔÁ· ÛÙÔÓ
Èfi‰ÚÔÌÔ.

3. ªÔÓ¤. √ ΋Ô˜ ÙÔ˘ ηÏÏÈÙ¤¯ÓË ÛÙÔ ∑È‚¤ÚÓÈ. 1907

∞Ó ı¤ÏÂÙ ӷ ‰Â›ÙÂ Î·È ¿ÏÏ· ¤ÚÁ· ÈÌÚÂÛÈÔÓÈÛÌÔ‡,
ÌÔÚ›Ù ӷ ·Ó·ÙÚ¤ÍÂÙ Û ‚È‚Ï›· Ù¤¯Ó˘
Î·È ÛÙȘ ÛÂÏ›‰Â˜ ÙÔ˘ ∆ÂÙÚ·‰›Ô˘ ∂ÚÁ·ÛÈÒÓ.

71

2. πÌÚÂÛÈÔÓÈÛÌfi˜

Á. ¢ËÌÈÔ˘ÚÁÒÓÙ·˜ Ì ٷ ·ÛÙ¤Ï

¶ÔÏÏÔ› ÈÌÚÂÛÈÔÓÈÛÙ¤˜ ¤ÁÈÓ·Ó
‰ÂÍÈÔÙ¤¯Ó˜ Ì ·ÛÙ¤Ï (Ì›ÁÌ· Ï¢΋˜
ÎÈ̈ϛ·˜ Î·È ¯ÚÒÌ·ÙÔ˜ Û ÛÎfiÓË). 
™˘ÁÎÚ›ÓÂÙ ÙȘ ÂÈÎfiÓ˜ 1-3 Î·È ÂÓÙÔ›ÛÙ ÙȘ
ÔÌÔÈfiÙËÙ˜ Î·È ÙȘ ‰È·ÊÔÚ¤˜ ÙÔ˘˜.

1

2
4 

¶·Ú·ÙËÚ‹ÛÙ ÙȘ ÂÈÎfiÓ˜ 4-5 ηÈ
ÚÔÛ·ı‹ÛÙ ӷ ·Ó·Î·Ï‡„ÂÙ ·fi ÔÈÔ˘˜
ηÏÏÈÙ¤¯Ó˜ ÌÔÚ› Ó· ¤¯Ô˘Ó ÂËÚ·ÛÙ›
Ù· ·È‰È¿. ¶ÂÚÈÁÚ¿„Ù ÙË ‰È·‰Èηۛ·
Ô˘ ¤ÁÈÓ·Ó ·˘Ù¿ Ù· ¤ÚÁ·.
5
3

∆· ·ÛÙ¤Ï ·Ô‰›‰Ô˘Ó ηχÙÂÚ· ¿Óˆ
Û ¿ÁÚȘ ÂÈÊ¿ÓÂȘ (.¯. Ù· ¯·ÚÙfiÓÈ·
ηÓÛfiÓ ‹ ‚ÂÏÔ˘Ù¤ ). ªÂ Ù· ·ÛÙ¤Ï ÌÔÚ›ÙÂ
Ó· ¯ÚˆÌ·Ù›˙ÂÙ·È Î·È ÌÂÙ¿
Ì ÙÔ ‰¿ÎÙ˘ÏÔ ‹ Ì ϛÁÔ ‚·Ì‚¿ÎÈ Ó·
·ÏÒÓÂÙÂ ÙÔ ¯ÚÒÌ· ÙÔ˘, ÁÈ· Ó·
‰ËÌÈÔ˘ÚÁ‹ÛÂÙ ··ÏÔ‡˜ ¯ÚˆÌ·ÙÈÛÌÔ‡˜. °È·
¤ÓÙÔÓÔ˘˜ ¯ÚˆÌ·ÙÈÛÌÔ‡˜ ÌÔÚ›ÙÂ
Ó· ‚¿˙ÂÙ ÂÈϤÔÓ ·ÛÙ¤Ï.

72

¢ÔÎÈÌ¿ÛÙ ӷ οÓÂÙ ÙÔ ›‰ÈÔ ÛÙÔ ÌÏÔÎ ‹ ÛÙ· ¯ÚˆÌ·ÙÈÛÙ¿ ¯·ÚÙfiÓÈ·.

‰. ¢ËÌÈÔ˘ÚÁÒÓÙ·˜ Ì ÓÂÚÔÌÔÁȤ˜ Î.¿.
√È ·ÎÔ˘·Ú¤Ï˜ Â›Ó·È ¤Ó· ˘ÏÈÎfi Ì ÙÔ ÔÔ›Ô
ÔÈ ÈÌÚÂÛÈÔÓÈÛÙ¤˜ ·ÔÙ‡ˆÛ·Ó ÛÙ· ¤ÚÁ·
ÙÔ˘˜ ÁÚ‹ÁÔÚ· ÙÔ˘˜ ¯ÚˆÌ·ÙÈÛÌÔ‡˜.

1

2 

¢È·Ï¤ÍÙ ¤Ó· ¤ÚÁÔ Î·È ÂÚÈÁÚ¿„Ù ÙËÓ
ÔÚ›· ‰ËÌÈÔ˘ÚÁ›·˜ ÙÔ˘. ¶ÔÈ· ¿ÏÏ·
˘ÏÈο ÌÔÚ› Ó· ¯ÚËÛÈÌÔÔÈ‹ıËηÓ;

™ÙȘ ÓÂÚÔÌÔÁȤ˜ fiÛÔ ÂÚÈÛÛfiÙÂÚÔ ÓÂÚfi ÚÔÛı¤ÛÂÙ ÙfiÛÔ
ÂÚÈÛÛfiÙÂÚÔ ·ÙÔÓÔ‡Ó Ù· ¯ÚÒÌ·Ù·. √È ÓÂÚÔÌÔÁȤ˜ ·ÏÒÓÔÓÙ·È
ÛÙ·‰È·Î¿ Û ·ÔÚÚÔÊËÙÈΤ˜ ÂÈÊ¿ÓÂȘ, fiˆ˜ ¯·ÚÙfiÓÈ· Î·È Í‡Ï·.
∞Ú¯›˙ÂÙ ÙÔ ¯ÚˆÌ¿ÙÈÛÌ· ÙÔÔıÂÙÒÓÙ·˜ ÚÒÙ· Ù· ıÂÚÌ¿ ‹ Ù·
·ÓÔȯÙfiÙÂÚ· ¯ÚÒÌ·Ù· Î·È ÛÙË Û˘Ó¤¯ÂÈ· Ù· „˘¯Ú¿ ‹ Ù· ÛÎÔ˘ÚfiÙÂÚ·
·fi Ù· ÂÓÙÔÓfiÙÂÚ· ÛËÌ›·. ª›· ¿ÏÏË ‰˘Ó·ÙfiÙËÙ· ÁÈ· Ó·
·Ô‰ÒÛÂÙ ¤ÓÙÔÓ· Ù· ¯ÚÒÌ·Ù· Â›Ó·È Ó· ÚÔÛı¤ÛÂÙ ·ÛÙ¤Ï,
·ÊÔ‡ ÛÙÂÁÓÒÛÔ˘Ó Î·Ï¿ ÔÈ ÓÂÚÔÌÔÁȤ˜.
3

4

5

∞ÎÔÏÔ˘ıÒÓÙ·˜ Ù· ‚‹Ì·Ù· ÙˆÓ ÈÌÚÂÛÈÔÓÈÛÙÒÓ,
¿ÚÙ ÌÏÔÎ, ÈӤϷ, ÌÔÁȤ˜ Î·È ‚Á›ÙÂ
ÛÙËÓ ‡·ÈıÚÔ ÁÈ· Ó· ˙ˆÁÚ·Ê›ÛÂÙÂ
Ù· ‰Èο Û·˜ ¤ÚÁ·.

73

3. ∂ÍÚÂÛÈÔÓÈÛÌfi˜

·. ∂ÎÊÚ¿˙ÔÓÙ·˜ Û˘Ó·ÈÛı‹Ì·Ù·
ŸÙ·Ó ÔÈ ¿ÓıÚˆÔÈ ‚ÈÒÓÔ˘Ó ¤ÓÙÔÓ·
Û˘Ó·ÈÛı‹Ì·Ù·, ·˘Ù¿ ‰È·ÎÚ›ÓÔÓÙ·È ÛÙÔ ÛÒÌ·
ÙÔ˘˜ Î·È ÂȉÈο ÛÙÔ ÚfiÛˆÔ.

1 

¢È·Ï¤ÍÙ ÌÈ· ÂÈÎfiÓ·, ÂÚÈÁÚ¿„ÙÂ
ÙÈ ÂÎÊÚ¿˙Ô˘Ó ÔÈ ¿ÓıÚˆÔÈ Î·È Ì ÔÈfiÓ
ÙÚfiÔ ·˘Ùfi ‰È·ÎÚ›ÓÂÙ·È.

2

3

¢ÈËÁËı›Ù Ì ϛÁ· ÏfiÁÈ· ¤Ó· Û˘Ó·›ÛıËÌ· Ô˘
‚ÈÒÛ·ÙÂ Î·È ÌÂÙ¿ ˙ˆÁÚ·Ê›ÛÙ ÙÔ. ªÔÚ›Ù ӷ
‰È·‚¿ÛÂÙ ·ÔÛ¿ÛÌ·Ù· ·fi Ù· ı·ÙÚÈο
¤ÚÁ· ºÈÏÔÎÙ‹Ù˘ ‹ ¶ÚÔÌËı¤·˜ Î·È ÌÂÙ¿
Ó· ÚÔÛ·ı‹ÛÂÙÂ Ó· ÂÎÊÚ¿ÛÂÙÂ ·˘Ù¿ Ô˘
ÓÈÒÛ·Ù ÂÛ›˜ ‹ Ô˘ ÓÈÒıÔ˘Ó ÔÈ ‹ÚˆÂ˜
›Ù Ì ÏfiÁÈ· ›Ù ˙ˆÁÚ·Ê›˙ÔÓÙ·˜.

74

4

‚. √È Î·ÏÏÈÙ¤¯Ó˜ ÂÎÊÚ¿˙Ô˘Ó Û˘Ó·ÈÛı‹Ì·Ù·
™ÙȘ ·Ú¯¤˜ ÙÔ˘ 20Ô‡ ·ÈÒÓ· οÔÈÔÈ Î·ÏÏÈÙ¤¯Ó˜
ηıÈ¤ÚˆÛ·Ó ¤Ó·Ó ÙÚfiÔ ¤ÎÊÚ·Û˘, ηٿ ÙÔÓ
ÔÔ›Ô Ë Ú·ÁÌ·ÙÈÎfiÙËÙ· ÙÔÓ›˙ÂÙ·È ¤ÓÙÔÓ· ÌÂ
ÛÎÔfi ÙËÓ ¤ÎÊÚ·ÛË Û˘Ó·ÈÛıËÌ¿ÙˆÓ. 
¢È·Ï¤ÍÙ ¤Ó· ¤ÚÁÔ, ‰È·‚¿ÛÙ ÙÔÓ Ù›ÙÏÔ ÙÔ˘ ηÈ
ÂÚÈÁÚ¿„Ù Ì ϛÁ· ÏfiÁÈ· Ù· ¯·Ú·ÎÙËÚÈÛÙÈο ÙÔ˘. 
¢È·‚¿ÛÙ ٷ ΛÌÂÓ· Ô˘ ·Ó·Ê¤ÚÔÓÙ·È ÛÂ
οÔÈÔ˘˜ ηÏÏÈÙ¤¯Ó˜ Î·È ÂÓÙÔ›ÛÙ ٷ ¤ÚÁ· ÙÔ˘˜.
∫¿Ùˆ ·fi οı ¤ÚÁÔ ÁÚ¿„Ù ÙÔ ‰ËÌÈÔ˘ÚÁfi ÙÔ˘.
1..........................ÕÁÚÈÔ˜ ¯ÔÚfi˜ ·È‰ÈÒÓ, 1909

√ ¡ÔÚ‚ËÁfi˜ ˙ˆÁÚ¿ÊÔ˜ ŒÓÙ‚·ÚÓÙ ªÔ˘ÓÎ
(1863 – 1944) Û˘Óı¤ÙÂÈ ÙÔ ¤ÚÁÔ ÙÔ˘ Ì’ ¤Ó·
Ú˘ıÌfi ¯ÚˆÌ¿ÙˆÓ Î·È ÁÚ·ÌÌÒÓ Ô˘
ÛÙÚÔ‚ÈÏ›˙ÔÓÙ·È ÌÂ ÌÂÁ¿ÏË ¤ÓÙ·ÛË.
√ °ÂÚÌ·Ófi˜ ηÏÏÈÙ¤¯Ó˘ ª·Í ª¤ÎÌ·Ó
(1884 – 1950) ¤ÊÙÈ·Í ¤Ó· ¤ÚÁÔ Ô˘ ÂÎÊÚ¿˙ÂÈ
fiÓÔ.
√ °ÂÚÌ·Ófi˜ ∂Ì›Ï ¡fiÏÓÙ (1867 – 1956) ¤‚·ÏÂ
¯ÚÒÌ·Ù· ηı·Ú¿ Î·È Ì ÙÚfiÔ Û¯Â‰fiÓ
¿ÁÚÈÔ ˙ˆÁÚ¿ÊÈÛ ÙȘ ÌÔÚʤ˜ ÙÔ˘ ¤ÚÁÔ˘ ÙÔ˘.

2......................................................∫Ú·˘Á‹,1893

°Ú¿„Ù Ì ϛÁ· ÏfiÁÈ· ÙÈ ÛËÌ·›ÓÂÈ
ÁÈ· Û·˜ Ô ÂÍÚÂÛÈÔÓÈÛÌfi˜.

.........................................................................
.........................................................................
.........................................................................
.........................................................................
.........................................................................
.........................................................................
.........................................................................
3..........................¶ÚÔÌËı¤·˜,1942 (§ÂÙÔ̤ÚÂÈ·)

75

3. ∂ÍÚÂÛÈÔÓÈÛÌfi˜

Á. ¢ËÌÈÔ˘ÚÁÒÓÙ·˜ ÂÎÊÚ·ÛÙÈΤ˜ Ì¿ÛΘ
ªÈ· Ì¿Ûη ÌÔÚ› Ó· Û·˜ ‚ÔËı‹ÛÂÈ
Ó· ÂÎÊÚ¿ÛÂÙÂ Û˘Ó·ÈÛı‹Ì·Ù·.
1. ªÂ ¯·ÚÙfiÓÈ, „·Ï›‰È Î·È ÌÔÁȤ˜ ÌÔÚ›ÙÂ
Ó· ηٷÛ΢¿ÛÂÙ ÁÚ‹ÁÔÚ· Î·È ·Ï¿ ÌÈ·
Ì¿Ûη ÙËÓ ÔÔ›· ÌÔÚ›Ù ӷ ÊÔÚ¤ÛÂÙÂ.

2. ŒÓ· Ì·ÏfiÓÈ ÊÔ˘ÛΈ̤ÓÔ ÌÔÚ› Ó· ÌÂÙ·ÌÔÚʈı› Û ̿Ûη,
·ÚΛ Ó· ÙÔ Î·Ï‡„ÂÙ Ì ÎÔÌÌ¿ÙÈ· ÂÊËÌÂÚ›‰·˜. ™ÙÔ Ì›ÁÌ· ·ÎÚ˘ÏÈ΋˜
ÎfiÏÏ·˜ Ì ÓÂÚfi, ‚Ô˘Ù¿Ù ÎÔÌÌ¿ÙÈ· ·fi ÂÊËÌÂÚ›‰Â˜ Î·È ÌÂÙ¿
Ù· ÎÔÏÏ¿Ù ¿Óˆ ÛÙÔ Ì·ÏfiÓÈ. ∏ ÛˆÛÙ‹ ηٷÛ΢‹ Á›ÓÂÙ·È Ì ÙÚÂȘ
ÛÙÚÒÛÂȘ ÂÊËÌÂÚ›‰ˆÓ Î·È ÌÂÙ¿ ÙȘ ·Ê‹ÓÂÙ ӷ ÛÙÂÁÓÒÛÔ˘Ó. ŸÙ·Ó
‰È·ÈÛÙÒÛÂÙ ˆ˜ ÔÈ ÂÊËÌÂÚ›‰Â˜ ÛÙ¤ÁÓˆÛ·Ó Î·È ¤ÁÈÓ·Ó ÛÎÏËÚ¤˜ ¿Óˆ
ÛÙÔ Ì·ÏfiÓÈ, ·›ÚÓÂÙ ¤Ó· „·Ï›‰È, ÙÔ Îfi‚ÂÙ ÛÙ· ‰‡Ô Î·È ÌÔÚ›ÙÂ
Ó· οÓÂÙ ‰‡Ô Ì¿ÛΘ. ∞Ó¿ÏÔÁ· Ì ÙÔ ÙÈ ı¤ÏÂÙ ӷ ÂÎÊÚ¿ÛÂÙÂ
ۯ‰ȿ˙ÂÙ ̿ÙÈ·, ̇ÙË, ÛÙfiÌ· Î·È ÙÔ ·ÓÔ›ÁÂÙ Ì ÙÔ „·Ï›‰È. ∆¤ÏÔ˜,
Ì ٤ÌÂÚ˜ ‹ Ï·ÛÙÈΤ˜ ÌÔÁȤ˜ ‚¿ÊÂÙ ÙȘ Ì¿ÛΘ Û·˜.

3. Kfi„Ù ÌÈ· ÁˆÓ›· ÂÓfi˜ ÌÂÁ¿ÏÔ˘
¯·ÚÙfiÎÔ˘ÙÔ˘, ·ÓÔ›ÍÙ ̿ÙÈ·, ÛÙfiÌ·
Î·È ÎÔÏÏ‹ÛÙ ̇ÙË Î·È ·ÊÙÈ¿. T¤ÏÔ˜,
¯ÚˆÌ·Ù›ÛÙ ÙËÓ ÁÈ· Ó· οÓÂÙ ÌÈ·
·ÎfiÌË ÂÎÊÚ·ÛÙÈ΋ Ì¿Ûη.

76

4. ∂ÎÊÚ·ÛÙÈΤ˜ Ì¿ÛΘ ÌÔÚ›Ù ӷ οÓÂÙÂ
Î·È ¿Óˆ Û ¯·ÚÙ·ÂÙÔ‡˜ ‹ ˙ˆÁÚ·ÊȤ˜.

ª¿ÛΘ ÌÔÚ›Ù ӷ οÓÂÙ ÁÈ· Ó· ·›ÍÂÙ ‹ Ó· ÌÂÙ·ÌÊÈÂÛÙ›Ù ÙȘ ·fiÎÚȘ
‹ ÁÈ· ÙÔ ı·ÙÚÈÎfi ¤ÚÁÔ Ô˘ ı· ·Ó‚¿ÛÂÙ ÛÙÔ Û¯ÔÏ›Ô.

‰. ∑ˆÁÚ·Ê›˙ÔÓÙ·˜ ¤ÓÙÔÓ· Û˘Ó·ÈÛı‹Ì·Ù· 
¶·Ú·ÙËÚ‹ÛÙ fiϘ ÙȘ ÂÈÎfiÓ˜ Î·È ÂÓÙÔ›ÛÙÂ
ÔȘ ÂÎÊÚ¿˙Ô˘Ó Â˘¯¿ÚÈÛÙ· Û˘Ó·ÈÛı‹Ì·Ù·
Î·È ÔȘ ‰˘Û¿ÚÂÛÙ·.

1

4
2
3 

¶·Ú·ÙËÚ‹ÛÙ ÙȘ ÂÈÎfiÓ˜ Î·È ÂÚÈÁÚ¿„٠٘: ∞fi Ô‡ ÓÔÌ›˙ÂÙÂ
fiÙÈ ÂËÚ¿ÛÙËÎ·Ó ÔÈ ‰ËÌÈÔ˘ÚÁÔ› Î·È ˙ˆÁÚ¿ÊÈÛ·Ó ·˘Ù¿ Ù·
ı¤Ì·Ù·; ªÂ ÔÈ· ÛÙÔȯ›· ÂͤÊÚ·Û·Ó Ù· Û˘Ó·ÈÛı‹Ì·Ù¿ ÙÔ˘˜ ηÈ
Ì ÙÈ ˘ÏÈο; ¢È·Ï¤ÍÙ ¤Ó· ¤ÚÁÔ Ô˘ Û·˜ Û˘ÁÎÈÓ› Î·È ÂÚÈÁÚ¿„ÙÂ
ÙÔ Ì ϛÁ· ÏfiÁÈ·.
......................................................................................................
......................................................................................................
...............................................................
...............................................................
...............................................................
5

6

7

ºÙÈ¿ÍÙ ÙÔ ‰ÈÎfi Û·˜ ¤ÚÁÔ ¯ÚËÛÈÌÔÔÈÒÓÙ·˜
¯·Ú·ÎÙËÚÈÛÙÈο ÙÔ˘ ÂÍÚÂÛÈÔÓÈÛÌÔ‡.

77

4. AÊ·›ÚÂÛË

·. ∫ÔÈÙ¿˙ÔÓÙ·˜ ÙÔÓ ÎfiÛÌÔ ÌÂ ¿ÏÏË Ì·ÙÈ¿
™ÙÔ Ì¿ıËÌ· Ù˘ ÁÏÒÛÛ·˜, fiÙ·Ó Î¿ÓÔ˘ÌÂ
ÂÚ›ÏË„Ë ÎÚ·Ù¿Ì ٷ Ô˘ÛÈ·ÛÙÈο ÛÙÔȯ›· ÎÈ
·Ê·ÈÚԇ̠οÔȘ ÏÂÙÔ̤ÚÂȘ. 

¶·Ú·ÙËÚ‹ÛÙ fiϘ ÙȘ ÂÈÎfiÓ˜ Î·È ÂÚÈÁÚ¿„ÙÂ:
● ∆È ·›ÛıËÛË ‰›ÓÔ˘Ó ÔÈ ÂÈÎÔÓÈ˙fiÌÂÓ˜ ÌÔÚʤ˜.
● ¶ÔÈ· ÛÙÔȯ›· ÙÔ˘˜ ¤¯Ô˘Ó ·Ê·ÈÚÂı› ηÈ
Ì ÔÈÔÓ ÙÚfiÔ ¤ÁÈÓ·Ó.

1

2
3

4
5

78

ªÔÚ›Ù ӷ ‰ÈËÁËı›Ù Ì Ôχ
Ï›Á· ÏfiÁÈ· ÌÈ· ÁÓˆÛÙ‹ Û·˜ ÂÈÎfiÓ·
¯ÚËÛÈÌÔÔÈÒÓÙ·˜ ÙȘ ϤÍÂȘ, fiˆ˜:
¯ÚÒÌ·Ù·, Û¯‹Ì·Ù·, ÁÚ·Ì̤˜.

‚. √ ªÔÓÙÚÈ¿Ó ˙ˆÁÚ·Ê›˙ÂÈ ·Ê·ÈÚÒÓÙ·˜
™ÙȘ ·Ú¯¤˜ ÙÔ˘ 20Ô‡ ·ÈÒÓ· οÔÈÔÈ Î·ÏÏÈÙ¤¯Ó˜ ¿Ú¯ÈÛ·Ó
Ó· ·‰È·ÊÔÚÔ‡Ó ÁÈ· ÙËÓ ÈÛÙ‹ ·Ó··Ú¿ÛÙ·ÛË Ù˘
Ú·ÁÌ·ÙÈÎfiÙËÙ·˜ ÛÙ· ¤ÚÁ· ÙÔ˘˜. ¶ÚÔÛ¿ıËÛ·Ó Ó’
·ÓÙÏ‹ÛÔ˘Ó ·fi ÙËÓ Ú·ÁÌ·ÙÈÎfiÙËÙ· οÔÈ· ÛÙÔȯ›·
Î·È Ó· ÙËÓ ·Ô‰ÒÛÔ˘Ó Û ÌÈ· Ó¤· ÌÔÚÊ‹.
ŒÓ·˜ ·fi ·˘ÙÔ‡˜ Â›Ó·È Î·È Ô √ÏÏ·Ó‰fi˜ ˙ˆÁÚ¿ÊÔ˜ ¶ÈÙ
ªÔÓÙÚÈ¿Ó (1872 – 1944), Ô˘ Ì ٷ ¤ÚÁ· ÙÔ˘ ¯¿Ú·ÍÂ
ÌÈ· Ó¤· ·ÓÙ›ÏË„Ë ÁÈ· ÙËÓ Ù¤¯ÓË.
1. ∆Ô ÎfiÎÎÈÓÔ ‰¤ÓÙÚÔ, 1909 

√È ÂÈÎfiÓ˜ 1,2,3,4, Â›Ó·È ¤ÚÁ· ÙÔ˘ ¶.
ªÔÓÙÚÈ¿Ó. ∂ÓÙÔ›ÛÙ ÙȘ ÔÌÔÈfiÙËÙ˜
Î·È ÙȘ ‰È·ÊÔÚ¤˜ ÙÔ˘˜.

2. ∆Ô ÔÚÈ˙fiÓÙÈÔ ‰¤ÓÙÚÔ, 1911

3. ∆Ô ·ÛË̤ÓÈÔ ‰¤ÓÙÚÔ, 1911

5. Broadway, Boogie – Woogie, (1942-3) 

∏ ÂÈÎfiÓ· 5 Â›Ó·È ¤ÚÁÔ ÙÔ˘ ªÔÓÙÚÈ¿Ó.
∂ÓÙÔ›ÛÙ ٷ Û¯‹Ì·Ù· ηÈ
Ù· ¯ÚÒÌ·Ù¿ ÙÔ˘. µÚ›Ù ÔÌÔÈfiÙËÙ˜
Î·È ‰È·ÊÔÚ¤˜ Ì ÌÈ· ÂÈÎfiÓ·
Ù˘ ·¤Ó·ÓÙÈ ÛÂÏ›‰·˜.
4. ∏ ·ÓıÈṲ̂ÓË Ì‹ÏÈ·, 1912

∞Ó ı¤ÏÂÙ ӷ οÓÂÙ ·È¯Ó›‰È· Ì ÙËÓ ∞Ê·›ÚÂÛË, ÌÔÚ›ÙÂ
Ó· ·Ó·ÙÚ¤ÍÂÙ ÛÙȘ ÛÂÏ›‰Â˜ ÙÔ˘ ∆ÂÙÚ·‰›Ô˘ ∂ÚÁ·ÛÈÒÓ.

79

4. ∞Ê·›ÚÂÛË

Á. ¢ËÌÈÔ˘ÚÁÒÓÙ·˜ ·Ê·ÈÚÂÙÈο 
¢È·Ï¤ÍÙ ¤Ó· ·fi Ù· ·Ú·Î¿Ùˆ
¤ÚÁ· Î·È ÂÚÈÁÚ¿„ÙÂ:
∆È ˘ÏÈο ¯ÚËÛÈÌÔÔÈ‹ıËηÓ
ÁÈ· ÙË ‰ËÌÈÔ˘ÚÁ›· ÙÔ˘˜ ηÈ
Ò˜ ·ÚÈÛÙ¿ÓÔÓÙ·È;
1

2

3

4

5

7
6

80

ªÔÚ›Ù ÎÈ ÂÛ›˜ Ó· ÂÈϤÍÂÙ ˘ÏÈο
Î·È ı¤Ì· ÁÈ· Ó· ‰ËÌÈÔ˘ÚÁ‹ÛÂÙÂ
οÓÔÓÙ·˜ ·Ê·›ÚÂÛË.

9
8

‰. µÏ¤ÔÓÙ·˜ ¯ÚÒÌ·Ù· Î·È Û¯‹Ì·Ù·
...£’ ·Ó¤‚ˆ Û’ ¤Ó· ·ÂÚÔÏ¿ÓÔ Ó· ‰ˆ ÙÔÓ ÎfiÛÌÔ ·fi
‘ÎÂÈ ¿Óˆ. ªÔÈ¿˙Ô˘Ó Ù· Û›ÙÈ· Ì ÎÔ˘ÎÏfiÛÈÙ·
ÌÔÈ¿˙Ô˘Ó Ì˘ÚÌ‹ÁÎÈ· ÔÈ ¿ÓıÚˆÔÈ, ÙÔ ÌÂÁ·Ï‡ÙÂÚÔ
·Ó¿ÎÙÔÚÔ ÌÔÈ¿˙ÂÈ Ì’ ¤Ó· ÌÈÎÚÔ‡ÏÈ ÙfiÈ...
(™. ∆ÛÈÒÙÔ˘)

1

2

ŸÙ·Ó η٤‚ËÎ·Ó ·fi ÙÔ ·ÂÚÔÏ¿ÓÔ, ÔÈ Ê›ÏÔÈ
Ì·˜ ‹Ú·Ó ˘ÏÈο Ô˘ ÙÔ˘˜ ¿ÚÂÛ·Ó Î·È ÛÙË
Û˘Ó¤¯ÂÈ· Ô Î·ı¤Ó·˜ ¤ÛÙËÛ ÙÔÓ ÎfiÛÌÔ fiˆ˜
ÙÔÓ Â›‰Â ·fi ÂΛ ¿Óˆ. 

¢È·Ï¤ÍÙ ÌÈ· ÂÈÎfiÓ·
Î·È ÂÚÈÁÚ¿„ÙÂ
ÙËÓ. ∆È ˘ÏÈο
¯ÚËÛÈÌÔÔÈ‹ıËηÓ
Î·È ÔÈÔ˜ Â›Ó·È Ô
Ù›ÙÏÔ˜ ÙÔ˘ ¤ÚÁÔ˘;

4

3

∏ Ù‹ÛË ∞ı‹Ó· – £ÂÛÛ·ÏÔÓ›ÎË ·Ó·¯ˆÚ› Û 10’. ¶·Ú·Î·ÏÔ‡ÓÙ·È ÔÈ Î.Î. ÂÈ‚¿Ù˜ Ó· ÂÈ‚È‚·ÛÙÔ‡Ó.
∫·ı›ÛÙ ·Ó··˘ÙÈο Î·È Ì ÙË Ê·ÓÙ·Û›· Û·˜ ‰È·Ï¤ÍÙ ÙÈ ˘ÏÈο ı· ¯ÚËÛÈÌÔÔÈ‹ÛÂÙ ÁÈ· Ó·
ÊÙÈ¿ÍÂÙ ÙÔÓ ÎfiÛÌÔ Ô˘ ‚ϤÂÙ ·fi ’ÎÂÈ ¿Óˆ.

81

5. ¶Ô – ∞ÚÙ

·. ∞Á·Ë̤Ó˜ ÂÈÎfiÓ˜
¶ÔÏϤ˜ ÊÔÚ¤˜ ÁÈ· ÙË ‰È·ÎfiÛÌËÛË ÙÔ˘ ‰ˆÌ·Ù›Ô˘ Û·˜ ‹ ÙÔ˘ ¯ÒÚÔ˘
Ô˘ ηÙÔÈΛ٠ÂÚÈÛÛfiÙÂÚÔ, ÎÔÏÏ¿Ù ʈÙÔÁڷʛ˜ ·fi
‰ËÌÔÊÈÏ›˜ ËıÔÔÈÔ‡˜, ÙÚ·ÁÔ˘‰ÈÛÙ¤˜, Ô‰ÔÛÊ·ÈÚÈÛÙ¤˜ Î.¿.
∂›Û˘ ÌÔÚ› Ó· ÎÔÏÏ¿Ù ·Ê›Û˜ ·fi ÎÈÓËÌ·ÙÔÁÚ·ÊÈΤ˜ Ù·Èӛ˜,
·fi ÌÔÙÔÛÈÎϤÙ˜, ·˘ÙÔΛÓËÙ· Î·È ¿ÏÏ·. 

¶·Ú·ÙËÚ‹ÛÙ fiϘ ÙȘ ÂÈÎfiÓ˜
Î·È ·Ó·Ê¤ÚÂÙÂ Â¿Ó ¤¯ÂÙÂ
·ÚfiÌÔȘ ÛÙÔ ‰ˆÌ¿ÙÈfi Û·˜.
¶ÔȘ ¿ÏϘ ı· ı¤Ï·Ù ӷ ¤¯ÂÙÂ
Î·È ÁÈ·Ù›;

82

ÈÚÈÛÙ›Ù Û ÔÌ¿‰Â˜ Î·È Î·Ù·ÁÚ¿„Ù ÙȘ ·Ê›Û˜ Ô˘ ¤¯ÂÙÂ
ÛÙÔ ‰ˆÌ¿ÙÈfi Û·˜. ∂›Û˘, ÂÚÈÁÚ¿„Ù ÙÈ ÂÈÎfiÓ˜
ı· ı¤Ï·Ù ·ÎfiÌË Ó· ¤¯ÂÙ ÛÙÔ ‰ˆÌ¿ÙÈfi Û·˜, ÛÙ· ÚÔ‡¯· Û·˜,
ÛÙËÓ ÙÛ¿ÓÙ· Û·˜ ‹ ·ÏÏÔ‡.

‚. √È Î·ÏÏÈÙ¤¯Ó˜ ‰ËÌÈÔ˘ÚÁÔ‡Ó
∫·Ù¿ ÙË ‰ÂηÂÙ›· ÙÔ˘ 1950 ÛÙË ∞ÁÁÏ›· Î·È ÛÙȘ ∏¶∞ ÂÌÊ·Ó›˙ÂÙ·È
Ë Ù¤¯ÓË Ù˘ ¶Ô – ·ÚÙ. ∆· ÂÎÊÚ·ÛÙÈο ̤۷ ÙˆÓ Î·ÏÏÈÙ¯ÓÒÓ
Ù˘ Ù¿Û˘ ·˘Ù‹˜ ‹Ù·Ó ÂÈÎfiÓ˜ ·fi ÙÔÓ ÎÈÓËÌ·ÙÔÁÚ¿ÊÔ,
·fi ÙȘ ‰È·ÊËÌ›ÛÂȘ, ·fi Ù· ÎfiÌÈΘ ÂÈÛÙËÌÔÓÈ΋˜ Ê·ÓÙ·Û›·˜,
·ÏÏ¿ Î·È ·fi ·Á·ı¿ ηıËÌÂÚÈÓ‹˜ ηٷӿψÛ˘.

1. ........................................................
¢ÂηÂÙ›·: ∞˘ÙÔÚÔÛˆÔÁÚ·Ê›· 1962

2. ..........................................
∫ÔÓÛ¤Ú‚· ™Ô‡·˜ 1961-2.

3. ...............................................
∆È Î¿ÓÂÈ Ù· ÛËÌÂÚÈÓ¿ Û›ÙÈ· ÙfiÛÔ
‰È·ÊÔÚÂÙÈο. ∆fiÛÔ ÂÏ΢ÛÙÈο:
1956 (§ÂÙÔ̤ÚÂÈ·) 

¢È·‚¿ÛÙ ٷ ·Ú·Î¿Ùˆ ΛÌÂÓ· Î·È ÁÚ¿„Ù οو
·fi ÙȘ ÂÈÎfiÓ˜ Û ÔÈÔÓ Î·ÏÏÈÙ¤¯ÓË ·Ó‹ÎÂÈ Ë Î·ıÂÌÈ¿. 
°È·Ù› ηٿ ÙË ÁÓÒÌË Û·˜ ÔÈ Î·ÏÏÈÙ¤¯Ó˜ Ù˘ ¶Ô – ·ÚÙ
¯ÚËÛÈÌÔÔ›ËÛ·Ó ·˘Ù¿ Ù· ı¤Ì·Ù· Î·È ÙÈ ‹ıÂÏ·Ó Ó· ÂÎÊÚ¿ÛÔ˘Ó;

4. .....................................
ª·›ÚÈÏ˘Ó. 1962

2. ...................................................................................
£‹ÎË ÁÏ˘ÎÒÓ 1. 1961-2

√È ÛÂÏ›‰Â˜ ÙÔ˘ ∆ÂÙÚ·‰›Ô˘
∂ÚÁ·ÛÈÒÓ ı· Û·˜ Ô‰ËÁ‹ÛÔ˘Ó
Î·È Û ¿ÏϘ ÂÎÏ‹ÍÂȘ!

√ ∞ÌÂÚÈοÓÔ˜ ÕÓÙ˘ °Ô˘ÒÚ¯ÔÏ (1928 – 1987)
‹Ù·Ó ηÏÏÈÙ¤¯Ó˘ ‰È·ÊË̛ۈÓ. ™ÙË Û˘Ó¤¯ÂÈ·,
·Û¯ÔÏ‹ıËΠ̠ÙËÓ ¶Ô – ·ÚÙ Î·È ¤Î·Ó ¤ÚÁ·
Ì ‰È¿ÛËÌ· ÚfiÛˆ· ÙÔ˘ ı¿̷ÙÔ˜, ÂÈÎfiÓ˜ ·fi
ηٷӷψÙÈο ·Á·ı¿ Î.¿.
√ ∞ÌÂÚÈοÓÔ˜ ƒfiÌÂÚÙ πÓÙÈ¿Ó· (1928) ‰È·ÎÚ›ıËÎÂ
ÁÈ· ¤ÚÁ· Ô˘ ·ÂÈÎÔÓ›˙Ô˘Ó ÁˆÌÂÙÚÈο Û¯‹Ì·Ù·
‰È·ÎÔÛÌË̤ӷ Ì ÁÚ¿ÌÌ·Ù· Î·È ÛÙÔȯ›·
ÙˆÓ ‰È·ÊË̛ۈÓ.
√ ∞ÌÂÚÈοÓÔ˜ ÁχÙ˘ ∫Ï·˜ ŸÏÓÙÂÓÌÔ˘ÚÁÎ (1928)
ÛÙÚ¿ÊËΠ΢ڛˆ˜
Û ·ÓÙÈΛÌÂÓ· ηıËÌÂÚÈÓ‹˜ ˙ˆ‹˜, fiˆ˜ ·ÁˆÙ¿,
¯¿ÌÔ˘ÚÁÎÂÚ Î.¿.
∆Ô 1956, Ô ÕÁÁÏÔ˜ ƒ›ÙÛ·ÚÓ٠ÿÌÈÏÙÔÓ (1922),
ÁÓˆÛÙfi˜ ÁÈ· Ù· ʈÙÔÌÔÓÙ¿˙, ¤Î·Ó ¤Ó· ¤ÚÁÔ
·fi ÙÔ ÔÔ›Ô ‹Ú ÙÔ fiÓÔÌ· Ë Ù¤¯ÓË Ù˘ ¶Ô–·ÚÙ.

83

5. ¶Ô – ∞ÚÙ

Á. ¶Ï¿ıÔÓÙ·˜ ·ÏÌ˘Ú¿ ‹ ÁÏ˘Î¿ ÁÏ˘Ù¿
∏ fiÚÂÍË ‰ÂÓ ¤Ú¯ÂÙ·È ÌfiÓÔ ÙÚÒÁÔÓÙ·˜,
·ÏÏ¿ Î·È ‰ËÌÈÔ˘ÚÁÒÓÙ·˜.

1 

¢È·Ï¤ÍÙ ¤Ó· ¤ÚÁÔ Î·È ÂÚÈÁÚ¿„Ù ÙÔ.
∆È ·ÂÈÎÔÓ›˙ÂÈ, Ì ÔÈ· ˘ÏÈο ¤ÁÈÓÂ Î·È ÔÈ· ÂÚÁ·Ï›·
¯ÚËÛÈÌÔÔÈ‹ıËηÓ; ¶Ò˜ ·¤‰ˆÛ·Ó Ù· ·È‰È¿
ÙËÓ ˘Ê‹; °È·Ù›, ηٿ ÙËÓ ¿Ô„Ë Û·˜ ¤ÁÈÓ ·˘Ùfi ÙÔ ¤ÚÁÔ;
2

3

84

¶Ï¿ÛÙ ¤Ó· ·ÏÌ˘Úfi Î·È ¤Ó· ÁÏ˘Îfi ÁÏ˘Ùfi.

‰. ∆˘ÒÓÔÓÙ·˜ Ì ÙËÓ Ù¯ÓÈ΋ Ù˘ ÌÂÙ·ÍÔÙ˘›·˜ 
∆È Â›Ó·È ·˘Ùfi Ô˘ ÎÚ·Ù¿ Ë Ì·ı‹ÙÚÈ· (ÂÈÎfiÓ· 7)
Î·È Ò˜ ÓÔÌ›˙ÂȘ fiÙÈ ÙÔ ¤ÊÙÈ·ÍÂ; ∆È ÊÔÚÔ‡Ó Î·È
ÙÈ ÎÚ·ÙÔ‡Ó ÛÙ· ¯¤ÚÈ· ÙÔ˘ Ù· ·È‰È¿ Ù˘ ÂÈÎfiÓ·˜ 1;
∞fi ÔÈÔÓ Î·ÏÏÈÙ¤¯ÓË ÂËÚ¿ÛÙËÎ·Ó Î·È
ÙÈ ‰È·ÊÔÚÂÙÈÎfi ¤Î·Ó·Ó;

2

1

3

√‰ËÁ›Â˜ ÁÈ· ÙËÓ Î·Ù·Û΢‹ ÌÂÙ·ÍÔÙ˘›·˜
1. ™ÙÔ Ì¿ıËÌ· Ù˘ º˘ÛÈ΋˜ ÛÙËÓ ÂÓfiÙËÙ· ºˆ˜ Î·È ™ÎÈ¿
ÌÂÏÂÙ‹Û·Ù ÙȘ ÛÎȤ˜. °È· ÙÔ Ì¿ıËÌ· ÙˆÓ ∂ÈηÛÙÈÎÒÓ
ۯ‰ȿÛÙ ÙË ÛÎÈ¿ Û·˜ ¿Óˆ Û ¯·ÚÙ›. ªÂÙ¿ ÛÌÈÎÚ‡ÓÂÙÂ
ÙÔ Û¯¤‰ÈÔ ÛÙÔ ÊˆÙÔÙ˘ÈÎfi Ì˯¿ÓËÌ· Î·È ·Ê·ÈÚ¤ÛÙÂ
ÙÔ ÂÛˆÙÂÚÈÎfi Ù˘ ÌÔÚÊ‹˜ (ÂÈÎfiÓ· 2). ∫ÔÏÏ‹ÛÙ ¿Óˆ ÙÔ˘
¤Ó· ÙÔ‡ÏÈ (ÂÈÎfiÓ˜ 2,3), Î·È ·˘Ùfi Ô˘ ÊÙÈ¿Í·Ù ϤÁÂÙ·È
ÛÙ¤ÓÛÈÏ. ¢ËÏ·‰‹, ‰ËÌÈÔ˘ÚÁ‹Û·Ù ÌÈ· ·Ï‹ ÌÔÚÊ‹
ÌÂÙ·ÍÔÙ˘›·˜, ÌÈ· Ù¯ÓÈ΋ Ô˘ ¯ÚËÛÈÌÔÔÈÔ‡Û·Ó ÔÈ
ηÏÏÈÙ¤¯Ó˜ Ù˘ ¶Ô – ·ÚÙ.
2. ¶¿ÚÙ ¤Ó· Ê·ÓÂÏ¿ÎÈ Î·È ‚¿ÏÙ ÂÛˆÙÂÚÈο ¤Ó· ¯·ÚÙfiÓÈ
ÁÈ· Ó· ÌËÓ ÔÙ›ÛÂÈ ÙÔ ¯ÚÒÌ·, ÛÙËÓ ›Ûˆ ÏÂ˘Ú¿. ™ÙÚÒÛÙÂ
ÙÔ Ê·ÓÂÏ¿ÎÈ ¿Óˆ ÛÙÔ ÙÚ·¤˙È Î·È ¿Óˆ ÙÔ˘ ÙÔÔıÂÙ‹ÛÙÂ
ÙÔ ÛÙ¤ÓÛÈÏ. ∫·ÙfiÈÓ, Ì ÙÔ ÈÓ¤ÏÔ ÁÂÌ¿ÙÔ ÌÔÁÈ¿ (Ï·ÛÙÈÎfi
‹ ÂȉÈ΋ ÁÈ· ˘Ê¿ÛÌ·Ù·) ¯ÚˆÌ·Ù›ÛÙ Ì ÚÔÛÔ¯‹ ÙÔ
ÂÛˆÙÂÚÈÎfi ̤ÚÔ˜ ÙÔ˘ ÛÙ¤ÓÛÈÏ (ÂÈÎfiÓ· 4-5). ∆ÂÏÂÈÒÓÔÓÙ·˜
ÙÔ ¯ÚˆÌ¿ÙÈÛÌ· ‚Á¿ÏÙ ÛÈÁ¿ ÛÈÁ¿ ÙÔ ÛÙ¤ÓÛÈÏ Î·È ·Ê‹ÛÙÂ
ÙÔ ¤ÚÁÔ Û·˜ Ó· ÛÙÂÁÓÒÛÂÈ (ÂÈÎfiÓ· 6). ∂›Ó·È ¤ÙÔÈÌÔ Ó· ÙÔ
ÊÔÚ¤ÛÂÙ (ÂÈÎfiÓ˜ 1,7).

4

5

6

ªÔÚ›Ù ӷ οÓÂÙÂ Ù˘ÒÌ·Ù· Ì ÛÙ¤ÓÛÈÏ ¿Óˆ
Û’ ¤Ó· ÌÏÔ˘˙¿ÎÈ. ŸÛÔ ÁÈ· Ù· ¯ÚÒÌ·Ù· Î·È ÙÔ ı¤Ì·
Ô˘ ı· Ù˘ÒÛÂÈ, ı· ÙÔ ·ÔÊ·Û›ÛÂȘ ÂÛ‡.
7

85

6. ªÔ˘Û›Ô

·. ∂›ÛÎÂ„Ë Û ªÔ˘ÛÂ›Ô 
™˘˙ËÙ›ÛÙ ÔÈÔ˜ ÓÔÌ›˙ÂÙ ˆ˜ Â›Ó·È Ô ÚfiÏÔ˜
ÙÔ˘ ªÔ˘Û›Ԣ. ∫·Ù·ÁÚ¿„Ù ٷ ÔÓfiÌ·Ù·
ÙˆÓ ÌÔ˘Û›ˆÓ Ô˘ ÁÓˆÚ›˙ÂÙÂ.
......................................................................
......................................................................
......................................................................
......................................................................

1. ªÔ˘ÛÂ›Ô 1997. Guggenheim ÛÙËÓ fiÏË ªÈÏÌ¿Ô
Ù˘ πÛ·Ó›·˜. 

¶·Ú·ÙËÚ‹ÛÙ fiϘ ÙȘ ÂÈÎfiÓ˜ Î·È ÂÚÈÁÚ¿„٠٘: ∆È ÌÔÚ›
Ó· ÂÚÈÁÚ¿ÊÂÈ ¤Ó· ÚfiÁÚ·ÌÌ· ÌÔ˘Û›Ԣ Î·È ÙÈ ÛÙfi¯Ô ¤¯ÂÈ;
∆È Â›Ó·È ÙÔ ·Ófi Î·È ÁÈ·Ù› ÙÔ ¯ÚËÛÈÌÔÔÈÔ‡ÌÂ; ∆È ¤ÚÁ·
ÂÎÙ›ıÂÓÙ·È ÛÙȘ ÌfiÓÈ̘ Û˘ÏÏÔÁ¤˜ ÙˆÓ ÌÔ˘Û›ˆÓ; °ÓˆÚ›˙ÂÙÂ
¿ÏϘ Û˘ÏÏÔÁ¤˜ Î·È Ò˜ ÌÔÚ› Ó· ÔÓÔÌ¿˙ÔÓÙ·È;
¶ÔÈÔ˜ ۯ‰ȿ˙ÂÈ Î·È ÔÚÁ·ÓÒÓÂÈ ÙȘ ÂÎı¤ÛÂȘ Û ¤Ó· ÌÔ˘Û›Ô;
¶ÔÈÔ˜ ÊÚÔÓÙ›˙ÂÈ Ù· ¤ÚÁ·, fiÙ·Ó ·ÚÔ˘ÛÈ¿˙Ô˘Ó ÊıÔÚ¤˜;

2. ¶ÚfiÁÚ·ÌÌ· 2004 Ù˘ EıÓÈ΋˜ ¶ÈÓ·ÎÔı‹Î˘ Î·È °Ï˘ÙÔı‹Î˘.

3. ¶·Ófi Ù˘ ∂ıÓÈ΋˜ ¶ÈÓ·ÎÔı‹Î˘,
·ÊÈÂڈ̤ÓÔ ÛÙÔ El Greco.

86

¶ÔÈÔ ªÔ˘Û›Ô, ¶ÈÓ·ÎÔı‹ÎË
‹ °Ï˘ÙÔı‹ÎË ı· ı¤Ï·ÙÂ
Ó· ÂÈÛÎÂÊı›ÙÂ Î·È ÁÈ·Ù›;

4. ∆Ì‹Ì· ÌfiÓÈÌ˘ Û˘ÏÏÔÁ‹˜ (Ì ¤ÚÁ· ÙÔ˘ ¢. °ÈÔω¿ÛË)
¢ËÌÔÙÈ΋˜ ¶ÈÓ·ÎÔı‹Î˘ ∫·Ú‰›ÙÛ·˜).

‚. ∆Ô ªÔ˘ÛÂ›Ô Û¿˜ ÂÌÓ¤ÂÈ
∏ Â›ÛÎÂ„Ë ÙˆÓ ·È‰ÈÒÓ Û ¤Ó· ÌÔ˘ÛÂ›Ô ÙÔ‡˜
ÂÈʇϷÍ ÔÏϤ˜ ÂÎÏ‹ÍÂȘ. ∞fi ÙËÓ Â·Ê‹
Ì ¤ÚÁ· Ù¤¯Ó˘ ÙÔ˘ ·ÚfiÓÙÔ˜ ‹ ÙÔ˘ ·ÚÂÏıfiÓÙÔ˜
̤¯ÚÈ ÙÔ˘˜ ÔÏÈÙÈÛÌÔ‡˜ ¿ÏÏˆÓ ÂÔ¯ÒÓ ‹ Ï·ÒÓ. ∞fi
ÙÔ ·˘ıfiÚÌËÙÔ ı·ÙÚÈÎfi ·È¯Ó›‰È ̤¯ÚÈ ÙËÓ ¤ÌÓ¢ÛË
ÂÈηÛÙÈÎÒÓ ‰ËÌÈÔ˘ÚÁÈÒÓ.

1 

¶·Ú·ÙËÚ‹ÛÙ fiϘ ÙȘ ÂÈÎfiÓ˜ ηÈ
ÂÚÈÁÚ¿„Ù ٷ ‚‹Ì·Ù· Ù˘ ÂÈηÛÙÈ΋˜
‰ËÌÈÔ˘ÚÁ›·˜. ¶ÔÈ· ˘ÏÈο ÓÔÌ›˙ÂÙ ˆ˜
¯ÚËÛÈÌÔÔ›ËÛ·Ó Ù· ·È‰È¿ Î·È ÁÈ·Ù›
ÂÈϤ¯ıËÎ·Ó ·˘Ù¿ Ù· ˘ÏÈο;
2 

¶·Ú·ÙËÚ‹ÛÙ ÙËÓ ÂÈÎfiÓ· 4, Û˘ÁÎÚ›ÓÂÙÂ
ÙÔ ¤ÚÁÔ ÙˆÓ ·È‰ÈÒÓ Ì ÙÔ ¤ÚÁÔ ÙÔ˘
∞. º·ÛÈ·ÓÔ‡ Î·È ‚Ú›Ù ÔÌÔÈfiÙËÙ˜
Î·È ‰È·ÊÔÚ¤˜.
4

3

ªÔÚ›Ù ӷ ÂÈÛÎÂÊÙ›ÙÂ
¤Ó· ÌÔ˘ÛÂ›Ô ‹ Ó· ÍÂÊ˘ÏÏ›ÛÂÙ ‚È‚Ï›·
ÂÈηÛÙÈÎÒÓ ÁÈ· Ó· ·ÔÏ·‡ÛÂÙ ¤ÚÁ· Ù¤¯Ó˘.
∫·ÙfiÈÓ, ¯ˆÚÈÛÙ›Ù Û ÔÌ¿‰Â˜
ÁÈ· Ó· ÌÂÏÂÙ‹ÛÂÙ οÔÈ· ¤ÚÁ·
Ô˘ ı· Û·˜ ÂÓÙ˘ˆÛÈ¿ÛÔ˘Ó ÂÚÈÛÛfiÙÂÚÔ.
∆¤ÏÔ˜, ˙ˆÁÚ·Ê›ÛÙ ÔÌ·‰Èο ‹ ·ÙÔÌÈο
Ù· ‰Èο Û·˜ ¤ÚÁ· ÂÌÓ¢Ṳ̂ӷ
·fi ¤ÚÁ· Ô˘ ı· ‰Â›ÙÂ.

87

¶·Ú¿ÚÙËÌ·
·. °§ø™™∞ƒπ√
∞ÏÊ·‰È¿˙ˆ: ʤÚÓˆ ÛÙËÓ ›‰È· ¢ı›· Ù· ̤ÚË Î¿ÔÈ·˜ ÂÈÊ¿ÓÂÈ·˜.
ÕÍÔÓ·˜: Ë ÓÔËÙ‹ ‹ Ú·ÁÌ·ÙÈ΋ ¢ı›· Á‡Úˆ ·fi ÙËÓ ÔÔ›· ÂÚÈÛÙÚ¤ÊÂÙ·È ¤Ó· ÛÒÌ·.
∞Ê·›ÚÂÛË: Ë ·fiÛ·ÛË Ì¤ÚÔ˘˜ ·fi ¤Ó· Û‡ÓÔÏÔ.
°ÂÏÔÈÔÁÚ·Ê›·: Û¯¤‰ÈÔ Ô˘ Û˘Óԉ‡ÂÙ·È Û˘Ó‹ıˆ˜ ·fi ÏfiÁÈ·, Ì ÛÙfi¯Ô ÙÔÓ ¯ÈÔ˘ÌÔÚÈÛÙÈÎfi Û¯ÔÏÈ·ÛÌfi ηٷÛÙ¿ÛÂˆÓ ‹
ÚÔÛÒˆÓ ÛÙȘ ÂÊËÌÂÚ›‰Â˜ ‹ ÛÙ· ÂÚÈÔ‰Èο. ™ÙË ÁÂÏÔÈÔÁÚ·Ê›· Á›ÓÂÙ·È ÌÈ· ΈÌÈ΋ ·Ú·ÌfiÚʈÛË È‰È·›ÙÂÚˆÓ ¯·Ú·ÎÙËÚÈÛÙÈÎÒÓ
°Ï˘ÙÔı‹ÎË: ÙÔ ›‰Ú˘Ì· Î·È Ô ÂȉÈÎfi˜ ¯ÒÚÔ˜, fiÔ˘ Û˘ÁÎÂÓÙÚÒÓÔÓÙ·È Î·È ÂÎÙ›ıÂÓÙ·È ¤ÚÁ· Û ÁÏ˘Ù¿.
ŒÌ‚ÏËÌ·: ÛÙ· „ËÊȉˆÙ¿ ÔÓÔÌ¿˙ÂÙ·È ¤Ó· ȉȷ›ÙÂÚ· ÏÂÙÔ‰Ô˘ÏÂ̤ÓÔ „ËÊȉˆÙfi Ô˘ ¯ÚËÛÈÌÔÔÈÂ›Ù·È ˆ˜ ÎÂÓÙÚÈÎfi ÎÔÌÌ¿ÙÈ
Û ¤Ó· ‰¿Â‰Ô Ì ·Ï‹ Û‡ÓıÂÛË ÛÙÔ ÊfiÓÙÔ.
∫·ÏÏÈÁÚ¿ÌÌ·Ù· (calligrammes): ÚˆÙfiÙ˘Ô˜ ÙÚfiÔ˜ ÂÈÎÔÈÓˆÓ›·˜ Ô˘ ÂÈÛ‹Á·ÁÂ Ô °¿ÏÏÔ˜ ÔÈËÙ‹˜ Guillaumme Apollinaire
(∞ÔÏÈÓ¤Ú). ŒÙÛÈ, Ë ÚfiÙ·ÛË «ÙÈ ÒÚ· Â›Ó·È Û ·Ú·Î·ÏÒ», ·Ó ÁÚ·Ê› ΢ÎÏÈο, ηٷϋÁÂÈ Ó· ÌÔÈ¿˙ÂÈ Ì Ͽη ÚÔÏÔÁÈÔ‡.
ª·Î¤Ù·: οÙÈ ÌÈÎÚfi, ·Ï¿ ۯ‰ȷṲ̂ÓÔ. ∂›Ó·È ÙÔ ÌÔÓÙ¤ÏÔ (·fi ¯·ÚÙfiÓÈ·, ͇ÏÔ, ËÏfi, ÎÂÚ› Î.¿.) ÌÈÎÚÒÓ ‰È·ÛÙ¿ÛÂˆÓ ÁÈ· ¤Ó·
ÌÂÁ¿ÏÔ ¤ÚÁÔ. ∂›Ó·È Ë È‰¤· ÂÓfi˜ ÌÂÁ¿ÏÔ˘ ¤ÚÁÔ˘ Î·È ·Ú¿ÁÂÙ·È ÁÈ· ÌÈ· ÁÚ‹ÁÔÚË ·ÚÔ˘Û›·ÛË ·fi ÙÔÓ Î·ÏÏÈÙ¤¯ÓË ˙ˆÁÚ¿ÊÔ,
ÁχÙË, ·Ú¯ÈÙ¤ÎÙÔÓ·, ÛÎËÓÔÁÚ¿ÊÔ, Ì·ÎÂÙ›ÛÙ·.
Ÿ„Ë: Ë Â͈ÙÂÚÈ΋ ÂÌÊ¿ÓÈÛË ÂÓfi˜ ·ÓÙÈÎÂÈ̤ÓÔ˘.
¶ÈÓ·ÎÔı‹ÎË: ÙÔ ›‰Ú˘Ì· Î·È Ô ÂȉÈÎfi˜ ¯ÒÚÔ˜, fiÔ˘ Û˘ÁÎÂÓÙÚÒÓÔÓÙ·È Î·È ÂÎÙ›ıÂÓÙ·È ¤ÚÁ· Û ›Ó·Î˜.
¶ÚˆÙÔÁÚ¿ÌÌ·Ù·: ∆· ‚˘˙·ÓÙÈÓ¿ ÚˆÙÔÁÚ¿ÌÌ·Ù·, ÌÈÎÚ¿ ¤ÚÁ· Ù¤¯Ó˘ ÊÈÏÔÙ¯ӋıËÎ·Ó ·fi ÙÔ˘˜ ÌÈÎÚÔÁÚ¿ÊÔ˘˜ ÙˆÓ ‚˘˙·ÓÙÈÓÒÓ
ÂÚÁ·ÛÙËÚ›ˆÓ ·ÓÙÈÁÚ·Ê‹˜ ¯ÂÈÚÔÁڿʈÓ. ŸÚÈ˙·Ó ÙËÓ ·Ú¯‹ ÙÔ˘ ÎÂÊ·Ï·›Ô˘ ‹ Ù˘ ·Ú·ÁÚ¿ÊÔ˘ Î·È ÎÔÛÌÔ‡Û·Ó ÙË ÛÂÏ›‰·,
ÂÓÒ Î¿ÔȘ ÊÔÚ¤˜ ·ÂÈÎfiÓÈ˙·Ó ÛÙÔȯ›· Ù˘ ÈÛÙÔÚ›·˜ Ô˘ ı· ·ÎÔÏÔ˘ıÔ‡ÛÂ. ∂ÌÓ¢Ṳ̂ӷ ˆ˜ Â› ÙÔ Ï›ÛÙÔÓ ·fi ÙÔ ˙ˆÈÎfi
Î·È Ê˘ÙÈÎfi ÎfiÛÌÔ, ¯ˆÚ›˜ Ó· Ï›Ô˘Ó Î·È Ù· ÈÔ ÁˆÌÂÙÚÈο ÌÔÙ›‚·.
ƒÂ·ÏÈÛÌfi˜: Ë ·ÂÈÎfiÓÈÛË ·ÓÙÈÎÂÈÌ¤ÓˆÓ ‹ ÛÎËÓÒÓ Ù˘ ˙ˆ‹˜, fiˆ˜ Ú·ÁÌ·ÙÈο ›ӷÈ.
™Î›ÙÛÔ: ÙÔ ·Ïfi Û¯¤‰ÈÔ ÌÈ·˜ ȉ¤·˜ ‹ ÂÓfi˜ Ú¿ÁÌ·ÙÔ˜ Ì ÙȘ Ôχ ‚·ÛÈΤ˜ ÙÔ˘ ÁÚ·Ì̤˜.
‚. µπµ§π√°ƒ∞ºπ∞
∞.
1. ¢¿ÓÔ˜ ª., ∏ Ù¯ÓÈ΋ Ù˘ ÎÂÚ·ÌÈ΋˜, ∂√ª∂Ã, ∞ı‹Ó·, 1989.
2. Jackson P., L’ Encyclopedie du papier, Editions Fleurus, Paris, 1993.
3. Biggs E., ∂Á΢ÎÏÔ·›‰ÂÈ· Ù˘ Ù¯ÓÈ΋˜ ÙˆÓ „ËÊȉˆÙÒÓ, ÌÙÊ. ¡. ∂ÏÈ·Û¿, ÂΉ. πˆÓ,¶ÂÚÈÛÙ¤ÚÈ, 2000.
4. Jensen – Markhoff Angela, ¢¤ÓÙÚ· - ÌÈÓÈ·ÙÔ‡Ú˜, ÂΉ. ∂ÚÁ¿ÓË, ∞ı‹Ó·, 1989.
5. Cole A., ÃÚÒÌ·, ÌÙÊ. µ. ∫ÔÛÎÈÓÈÒÙÔ˘, ÂΉ. ¢ÂÏËı·Ó¿Û˘ – ∂Ú¢ÓËÙ¤˜, ∞ı‹Ó·, 1994.
6. Kent S., ™‡ÓıÂÛË, ÌÙÊ. ª. ∆˙È·ÓÙ˙‹, ÂΉ. ¢ÂÏËı·Ó¿Û˘ – ∂Ú¢ÓËÙ¤˜, ∞ı‹Ó·, 1995.
µ.
1. ∫¿ÚÈ ¶., Paul Klee, ∆Ô ÓËÛ› Ì ٷ Ì·ÁÈο ÙÂÙÚ·ÁˆÓ¿ÎÈ·, ÌÙÊ.∆. ª·ÛÙÔÚ¿ÎË, ÂΉ. √‰˘ÛÛ¤·˜/ ∞›ÔÏÔ˜, ∞ı‹Ó·, 1985.
°.
1. ∂Ù¿ ∏̤Ú˜, ∂ÏÏËÓÈ΋ ÁÂÏÔÈÔÁÚ·Ê›·, ÂÊ. ∫·ıËÌÂÚÈÓ‹, ∞ı‹Ó·, 2001.
2. µ·ÌÔ‡Ï˘ ¶., µ˘˙·ÓÙÈÓ‹ ¢È·ÎÔÛÌËÙÈ΋, ÂΉ. ∞ÛÙ¤ÚÔ˜, ∞ı‹Ó·, 1977.
2. ∫·Ú·¯Ú‹ÛÙÔ˜ ™., ∂ÏÏËÓÈΤ˜ ∞ʛۘ, ÂΉ. ∫¤‰ÚÔ˜, ∞ı‹Ó·, 1984.
3. Owen P., °Ú·ÊÈÛÙÈ΋, ÌÙÊ. ¡. µ·ÊÂÈ¿‰Ë˜, ÂΉ. ª·ÏÏÈ¿Ú˘ ¶·È‰Â›·, ∞ı‹Ó·, 1998.
4. µ·Ó ¡ÙÂÚ ª¤ÂÚ ƒ. -™¿Ù˙ÈÙ˜ ¡., ∆Ô ·ÓfiÚ·Ì· Ù˘ ·Ú¯ÈÙÂÎÙÔÓÈ΋˜, ÌÙÊ. ∞. ¶ÂÚÈÛÙÂÚ¿ÎË, ÂΉ. ¶·Ù¿ÎË, ∞ı‹Ó·, 1998.
4. Wilkinson P., ∫Ù›ÚÈ·, ÌÙÊ. ∞ÚÂÙ‹ ∫·ÛÙÚÈÓ¿ÎË, ÂΉ. ∂Ú¢ÓËÙ¤˜, ∞ı‹Ó·, 1997.
5. µ·ÙÙ˜ ª.-ÛÏÙÔÓ ∆., ºˆÙÔÁÚ·Ê›·, ÌÙÊ. ª. µÂÓÂÙÛ¿ÓÔ˜, ÂΉ. ¶·Ù¿ÎË, ∞ı‹Ó·, 1995.
¢.
1. ªÂÓÙ˙·ÊÔ‡-¶Ôχ˙Ô˘ √., °ÈÒÚÁÔ˜ π·Îˆ‚›‰Ë˜, ÂΉ. ∞‰¿Ì, ∞ı‹Ó·, 1999.
2. Welton J., ∂ÌÚÂÛÈÔÓÈÛÌfi˜, ÌÙÊ. ∂. ª¿ÓÔ˘, ÂΉ. ¢ÂÏËı·Ó¿Û˘ – ∂Ú¢ÓËÙ¤˜, ∞ı‹Ó·, 1993.
5. §›·ÚÓÙ §., ¶Ô ·ÚÙ, ÌÙÊ. °. ∆·ÛÛfiÔ˘ÏÔ˜, ÂΉ. ÀÔ‰ÔÌ‹, ∞ı‹Ó·, 1984.
Hollingsworth M., ∏ Ù¤¯ÓË ÛÙËÓ ÈÛÙÔÚ›· ÙÔ˘ ·ÓıÚÒÔ˘, ÌÙÊ. ¢. ∫·„·Ì¤ÏË, ÂΉ. ∞¢∞ª, ∞ı‹Ó·, 1998.
∫¤ÓÂÙ º., ¶·È‰ÈÎfi˜ Ô‰ËÁfi˜ ÁÈ· ÁÓˆÚÈÌ›· Ì ÙË ˙ˆÁÚ·ÊÈ΋ (ÌÙÊ. ™. ∑·Ú·Ìԇη), ÂΉ. ¢È¿ÁÚ·ÌÌ·, ∞ı‹Ó·, 1982.
÷Ù˙‹ °., ŒÏÏËÓ˜ ∑ˆÁÚ¿ÊÔÈ 19Ô˜ ·ÈÒÓ·˜, ÂΉ. ∫¤‰ÚÔ˜, ∞ı‹Ó·, 1988.
÷Ù˙‹ °., ŒÏÏËÓ˜ ∑ˆÁÚ¿ÊÔÈ 20fi˜ ·ÈÒÓ·˜, ÂΉ. ∫¤‰ÚÔ˜, ∞ı‹Ó·, 1990.
ÃfiÓÔÚ Ã. ºÏ¤ÌÈÓÁÎ ∆., πÛÙÔÚ›· Ù˘ ∆¤¯Ó˘ Ù.4Ô˜, ÂΉ. ÀÔ‰ÔÌ‹, ∞ı‹Ó·, 1993.

88

Á. ∂Àƒ∂∆∏ƒπ√
∞Ê·›ÚÂÛË,70-73, 78-81
∞ʛ۷, 45, 54, 82
°ÂÏÔÈÔÁÚ·Ê›· –°ÂÏÔÈÔÁÚ¿ÊÔ˜, ÎfiÌÈΘ, 48-51, 56
°ÂˆÁÚ·Ê›· 19, 69
°ÈÔÚÙ¤˜, 17, 24, 76,
°Ï˘ÙÈ΋, ¶ËÏfi˜, Ï·ÛÙÂÏ›ÓË, 30-33, 84
°Ú¿ÌÌ·Ù·, 52, 55
°Ú·Ì̤˜, 15, 17, 26-29, 38-39, 57
¢È·ÁˆÓÈÛÌfi˜, 55, 61
¢È·Ê‹ÌÈÛË, 51, 55
∂ÈÎÔÓÔÁÚ¿ÊËÛË, 45, 51
∂χıÂÚ· ı¤Ì·Ù·, 13, 14, 17, 19, 21, 25
∂ÌÂÈڛ˜, 66, 74,
ŒÓÙÔÌ·, 12, 40, 41
∂ÍÚÂÛÈÔÓÈÛÌfi˜, 74-77
∑ˆÁÚ·ÊÈ΋, 18, 31, 32, 33, 39, 43, 45, 49, 52, 53, 67-68, 7173, 75-77, 79-81, 83, 87
∏ÏÂÎÙÚÔÓÈÎfi˜ ÀÔÏÔÁÈÛÙ‹˜, æËÊȷ΋ ÂÈÎfiÓ·, 62, 78
£¤·ÙÚÔ, 59, 74, 76
£ÚËÛ΢ÙÈο, 17, 22, 35, 53, 59
π‰¤Â˜, 24
πÛÙÔÚ›·, 15, 22, 23, 26, 56
πÌÚÂÛÈÔÓÈÛÌfi˜, 13, 70-71
∫·ÏÏÈÙ¤¯Ó˜,13, 16, 22, 27, 31, 35, 38, 40, 48, 50, 53, 54, 56,
57, 60, 61, 67, 71, 75, 79, 83
∫·Ù·Û΢¤˜, 16, 17, 19-21, 40, 43, 45, 55, 58-59, 76
∫ÔÏÏ¿˙, 14, 18, 24, 25, 63, 81
KfiÌÈΘ, 50-51
§·‰Ô·ÛÙ¤Ï, ¶·ÛÙ¤Ï, 15, 33, 72, 87
§ÔÁÔÙ¯ӛ·, 40, 42,
ª·Î¤Ù·, ∞Ú¯ÈÙ¤ÎÙÔÓ·˜, ™ÎËÓÔÁÚ¿ÊÔ˜, 56-59

ª·ıËÌ·ÙÈο,12, 13, 16, 19, 28-29,
M¿ÛΘ, 76
ªÔ˘Û›Ô, °Ï˘ÙÔı‹ÎË, ¶ÈÓ·ÎÔı‹ÎË, 86-87
ªÔ˘ÛÈ΋, 26
ªÔ˘Û›Ô, 86, 87
¡ÂÚÔÌÔÁȤ˜, 20-21, 25, 68-69, 73, 76-77, 80-81
•‡ÏÔ, 16, 21, 40, 73, 81
¶·È¯Ó›‰È·, 16, 17, 19, 20, 21, 28-29
¶·Ú¿‰ÔÛË, 12-14-15, 16, 26
¶ÂÚÈ‚¿ÏÏÔÓ, 12, 30, 42-43
¶ÂÚÈÔ‰Èο, 14, 17, 18, 25, 49, 50, 63, 82-83
¶ËÏfi˜, 30-33, 84
¶fiÏË, 42-43, 56-58, 68, 79
¶Ô –·ÚÙ, 82-85
¶ÚˆÙÔÁÚ¿ÌÌ·Ù·
ƒÂ·ÏÈÛÌfi˜, 66-69
™˘Ì‚ÔÏÈÛÌfi˜, 13
™˘Ó·ÈÛı‹Ì·Ù·, 12-15, 74-77
™‡ÓıÂÛË, 34, 35
™‡ÚÌ· 26-29, 41
™¯Â‰È·ÛÙ‹˜, 50-51
™¯¤‰ÈÔ ÂÚÁ·Û›·˜, 22, 42, 44, 56
T¤ÌÂÚ˜, 68, 69, 76, 77, 81
∆‡ˆÌ·, ªÂÙ·ÍÔÙ˘›·, 85
º‡ÛË, 12, 18, 30, 38-39, 42-43, 40, 41, 71-73, 79
º˘ÛÈ΋, 12, 13, 25, 30, 38, 70
ºˆÙÔÁÚ·Ê›·, ʈÙÔÁÚ¿ÊÔ˜, ʈÙÔÌÔÓÙ¿˙, 60-63, 82, 83
÷ÚÙÈ¿, 16-21, 24, 43, 72-73, 76, 85
XÔÚfi˜, 26, 74, 75, 77
ÃÚÒÌ·, 12-15, 18, 20-21, 22-25, 38-39, 41, 62, 68-69,
70-73, 75-77, 80-81
¯ˆÚÈfi, 19
æËÊ›‰Â˜, 22-25

89

∂˘¯·ÚÈÛÙԇ̠ÙÔ˘˜ ·Ú·Î¿Ùˆ ÂΉÔÙÈÎÔ‡˜ Ô›ÎÔ˘˜ ÙˆÓ ÔÔ›ˆÓ ÙÔ ÊˆÙÔÁÚ·ÊÈÎfi ˘ÏÈÎfi Î·È Î›ÌÂÓ· ¯ÚËÛÈÌÔÔÈ‹Û·Ì ÛÂ
·˘Ùfi ÙÔ ‚È‚Ï›Ô.
ª. ¶ÔÚÓ¿Ï˘, ¶‹ÏÈÔ ÙÔ˘ ʈÙfi˜ Î·È ÙˆÓ ¯ÚˆÌ¿ÙˆÓ, ∂Ή. Pornalis, µfiÏÔ˜, 2001./ ™ÙfiÔ˘Ó π., µ·Ó °ÎÔÁÎ ¿ıÔ˜ ÁÈ· ˙ˆ‹,
ÌÂÙÊ. ¢.¶. ∫ˆÛÙÂϤÓÔ˜, ÂΉ. °ÎÔ‚fiÛÙË, ∞ı‹Ó·, ¯.¯. /A. Cole, ÃÚÒÌ·, ∂Ή. ¢ÂÏËı·Ó¿Û˘ – ∂Ú¢ÓËÙ¤˜, ∞ı‹Ó·, 1994. / ¢.
∫·Ï·Ì¿Ú·˜, µ·Ú˘ÌfiÌË,1993. / ∞. º·ÛÈ·Ófi˜ ∆· ¿·ÓÙ·, ∂.∫.™.∆., §¿ÚÈÛ·˜, 1997./ E.Hammer, Minispan und
Finnnspan, Christophorus –Verlag, Freiburg 1976./ ™. §˘‰¿Î˘, ∞Ú¯·›· ÂÏÏËÓÈ΋ ˙ˆÁÚ·ÊÈ΋, ÂΉ. ª¤ÏÈÛÛ·, ∞ı‹Ó·,
2002./∞. ÷ڷϷÌ›‰Ë˜, ∏ Ù¤¯ÓË ÙÔ˘ 20Ô˘ ·ÈÒÓ·, Ù. ππ, ÂΉ. Yniversity Studio Press, £ÂÛÛ·ÏÔÓ›ÎË 1993. / J. Baal
–Teshuva, Alexander Calder, Taschen, London, 2002. / MAISON & DECORATION ., ∫·ıËÌÂÚÈÓ‹ ∫˘Úȷ΋˜, / ª.
™ÙÂÊ·Ó›‰Ë˜, ∂ÏÏËÓÔÌÔ˘Û›ÔÓ, Ù. 2Ô˜, ∂Ή. ª›ÏËÙÔ˜, ÕÏÈÌÔ˜, 2001./ ¢ÔÌ‹ÓÈÎÔ˜ £ÂÔÙÔÎfiÔ˘ÏÔ˜, DeAGOSTINI HELLAS,
∞ı‹Ó·, 2003. /√È ∂ÏÏËÓ˜ ˙ˆÁÚ¿ÊÔÈ, ·fi ÙÔÓ 19Ô ·ÈÒÓ· ÛÙÔÓ 20Ô, ∂Ή. ª¤ÏÈÛÛ·, ∞ı‹Ó·, 1975. / ¶ÂÚ. Œ„ÈÏÔÓ, .,
∂Ï¢ıÂÚÔÙ˘›·˜ ÂÊ.. / S. Parker, ∆· „¿ÚÈ·, ∂Ή. ¢ÂÏËı·Ó¿Û˘, ∞ı‹Ó·, 1990. / ¶. ∫¿ÚÈ, Payl Klee, ∆Ô ÓËÛ› Ì ٷ Ì·ÁÈο
ÙÂÙÚ¿ÁˆÓ·, ∂Ή. √‰˘ÛÛ¤·˜- ∞›ÔÏÔ˜, ∞ı‹Ó·, 1985. / ¶. ∫ϤÂ, ∏ ÂÈηÛÙÈ΋ ÛΤ„Ë, Ù· Ì·ı‹Ì·Ù· ÛÙË Û¯ÔÏ‹ ª¿Ô˘¯·Ô˘˜,
∂Ή. ª¤ÏÈÛÛ·, ∞ı‹Ó·, 1989. / ∆.¶¿ÚÎÂÚ, ŒÓÙÔÌ·, ∂Ή. ∂Î·È‰Â˘ÙÈ΋ À‰Ú›· °. ∞ÍȈ٤ÏÏ˘, ∞ı‹Ó·, 1996. / ™·˚Ó˘, √
°Ï‡Ù˘ ÙˆÓ ÌÂÁ¿ÏˆÓ ˙Ô˘˙Ô˘ÓÈÒÓ, ∆· ™·˝ÓÈ·, . / ¢. µÔ˘‚¿ÏË, ∫Ô˘Ú›ÙÈÌ·: ∏ Ú¿ÛÈÓË fiÏË, Œ„ÈÏÔÓ, ., ∂Ï¢ıÂÚÔÙ˘›·˜
ÂÊ. / Œ„ÈÏÔÓ, . 30-12-01, ∂Ï¢ıÂÚÔÙ˘›·˜ ÂÊ.. / ∞. ª·Ó‰Ú¿ÎÔ˘-∆. °ÂˆÚÁÈÔÔ‡ÏÔ˘, ∆Ô Û‡Á¯ÚÔÓÔ «∑ËÓ ÂÈÎÈÓ‰‡Óˆ˜», ∫.,
., ∫·ıËÌÂÚÈÓ‹˜ ÂÊËÌ. / 44.000 ÓÙÔÎÔ˘Ì¤ÓÙ· ηٿ Ù˘ ‚ÈÔÙ¯ÓÔÏÔÁ›·˜, ∫·ıËÌÂÚÈÓ‹ ÂÊ. 1-10-2000. / ∏ ʈÙÔÁÚ·Ê›·
ÙÔ˘ Ì‹Ó·, ™√À¶∂ƒ, ., 1992. / ¶ÔÈ· ∂ÏÏ¿‰· ı¤ÏÔ˘ÌÂ, ∂Ï¢ıÂÚÔÙ˘›·, ÂÊ., 5-7-1997. / 7 ¯ÚfiÓÈ· ∂æπ§√¡, Œ„ÈÏÔÓ, .,
∂Ï¢ıÂÚÔÙ˘›·˜, ÂÊ.. / ºÔÚÔ‰È·Ê˘Á‹, ÂıÓÈÎfi Ì·˜ ÛÔÚ, / ∞. √˘ÓÙ¤Ú˙Ô-ƒ. °ÎÔÛÈÓ‡, ∞ÛÙÂÚ›Í ÛÙËÓ πÛ·Ó›·,
ª∞ª√À£∫√ªπ•, ∞ı‹Ó·, ºÂ‚Ú. 1993. / ∫·ÈÓ‹ ¢È·ı‹ÎË, πÂÚ¿ ªÂÁ›ÛÙË ªÔÓ‹ µ·ÙÔ·È‰›Ô˘, ÕÁÈÔÓ ŸÚÔ˜, 2001/ ¶.
µ·ÌÔ‡Ï˘, µ˘˙·ÓÙÈÓ‹ ¢È·ÎÔÛÌËÙÈ΋, ∂Ή. ∞ÛÙ¤ÚÔ˜, ∞ı‹Ó·, 1977. / ™ÙȘ ÁηÏÂÚ› ÙÔ˘ ‰ÚfiÌÔ˘, µ‹Ì·, ÂÊ., 14-12-1997. /
™. ∫·Ú·¯Ú‹ÛÙÔ˜, ∂ÏÏËÓÈΤ˜ ∞ʛۘ, ∫¤‰ÚÔ˜, ∞ı‹Ó·, 1984. / °ÂÏÔÈÔÁÚ¿ÊÔ ∆√¡∞¢∏ / ƒ. Wilkinson, ∫Ù›ÚÈ·, ∂Ή.
∂Ú¢ÓËÙ¤˜, ∞ı‹Ó·, 1997. / ∞›ıÔ˘Û· ™˘Ó·˘ÏÈÒÓ, ∆ÂÓÂÚ›Ê˘, ∂Ù¿ Ë̤Ú˜, ∫·ıËÌÂÚÈÓ‹ 25-4-04. / ∞Ú¯Â›Ô ¢‹ÌÔ˘
∫·Ú‰›ÙÛ·˜. / ∏ ·Ú¯ÈÙÂÎÙÔÓÈ΋ ‰ÂÓ Â›Ó·È ıÚËÛΛ·, & 7, ∏ Ù¤¯ÓË Ù˘ ˙ˆ‹˜, . ∂Ï¢ıÂÚÔÙ˘›·˜, 11-8-02. / ¢. ºˆÙfiÔ˘ÏÔ˜,
ª¿ÛΘ ı¿ÙÚÔ˘, ∂Ή. ∫·ÛÙ·ÓÈÒÙ˘, ∞ı‹Ó·, 1980. / ªÂÁ¿ÏÔÈ ∑ˆÁÚ¿ÊÔÈ, ∂Ή. ª¤ÏÈÛÛ·, ∞ı‹Ó·. / ∑ˆÁÚ¿ÊÔ, ¢. ∆ÛÈÔ‡¯·./
√. ªÂÓÙ˙·ÊÔ‡-¶Ôχ˙Ô˘, °ÈÒÚÁÔ˜ π·Îˆ‚›‰Ë˜, ∂Ή. ∞‰¿Ì, ∞ı‹Ó·, 1999. / M. Hollingsworth, ∏ Ù¤¯ÓË ÛÙËÓ ÈÛÙÔÚ›· ÙÔ˘
·ÓıÚÒÔ˘, ∂Ή. ADAM, ∞ı‹Ó·, 1998./ E. H. Gombrich, ∆Ô ¯ÚÔÓÈÎfi Ù˘ Ù¤¯Ó˘, ÌÂÙÊ. §. ∫·Û‰·ÁÏ‹, ÂΉ. ªÔÚʈÙÈÎÔ
ÿ‰Ú˘Ì· ∂ıÓÈ΋˜ ∆Ú¿Â˙·˜, ∞ı‹Ó·, 1994. / ∏ÌÂÚÔÏfiÁÈÔ 2001, ∏ fiÏË ÌÔ˘ ¯ı˜, Û‹ÌÂÚ·, ·‡ÚÈÔ…, ¶ÔÏÈÙÈÛÙÈÎfi˜
√ÚÁ·ÓÈÛÌfi˜ ¢‹ÌÔ˘ ∆ÚÈÎη›ˆÓ, ∂ÚÁ·ÛÙ‹ÚÈ ∆¤¯Ó˘. / ∏ÌÂÚÔÏfiÁÈÔ 2001, ™ÎËÓ¤˜ ·fi ÙËÓ ˙ˆ‹ ÙˆÓ ∆ÛÈÁÁ¿ÓˆÓ Ù˘ fiÏ˘
Ì·˜, ∂Ή. ¶ÔÏÈÙÈÛÙÈÎfi˜ √ÚÁ·ÓÈÛÌfi˜ ¢‹ÌÔ˘ ∆ÚÈÎη›ˆÓ, ∂ÚÁ·ÛÙ‹ÚÈ ∆¤¯Ó˘. / ºˆÙÔÁÚ·ÊÈÎfi ·Ú¯Â›Ô µ.¢. ∞Ó·ÁÓˆÛÙfiÔ˘ÏÔ˘, ηıËÁËÙ‹˜ ¶·ÓÂÈÛÙËÌ›Ô˘ £ÂÛÛ·Ï›·˜. / Degas, DeAGOSTINI HELLAS, ∞ı‹Ó·, 2003. / Claude Mone,
DeAGOSTINI HELLAS, ∞ı‹Ó·, 2003. / C. Lesnes, √È ÂÊÈ¿ÏÙ˜ ÙˆÓ ·È‰ÈÒÓ Ù˘ ƒÔ˘¿ÓÙ·, º¿ÎÂÏÔ˜, µ‹Ì·, ÂÊ. 12-2-1995. /
& 7, ∏ Ù¤¯ÓË Ù˘ ˙ˆ‹˜ . ∫˘ÚȷοÙÈ΢ ∂Ï¢ıÂÚÔÙ˘›·˜ ÂÊ..3-12-2006/ ∆¤¯Ó˜ °Ú¿ÌÌ·Ù·, ∞ÓÙÈÁfiÓË µ·Ï¿ÎÔ˘,
∫·ıËÌÂÚÈÓ‹ ÂÊ., 21-9-03./ A. Cole, ÃÚÒÌ·, ∂Ή. ¢ÂÏËı·Ó¿Û˘ –∂Ú¢ÓËÙ¤˜, ∞ı‹Ó·, 1994. / Chatelet A.- Groslier B. P.,
πÛÙÔÚ›· Ù˘ ∆¤¯Ó˘, ÌÂÙÊ. °. ¶·Ú›Û˘, ∂Ή. µπµ§π√ƒ∞ª∞, ∞ı‹Ó·, 1994. / ∞. ∆·Ì¿ÎË, ¶¿Û¯ˆÓ ˘¤ÚÌ·¯Ô˜ Ù˘
·ÓıÚˆfiÙËÙ·˜, ∂Ù¿ ∏̤Ú˜, . , ∫·ıËÌÂÚÈÓ‹ ÂÊ., 11-8-2002. / Donna, ., µ‹Ì·, ÂÊ.. / Œ„ÈÏÔÓ, ., ∫˘ÚȷοÙÈ΢
∂Ï¢ıÂÚÔÙ˘›·˜ ÂÊ../ √È ÌÂÁ¿ÏÔÈ ˙ˆÁÚ¿ÊÔÈ, ÂÈÎÔÛÙfi˜ ·ÈÒÓ·˜, ∂Ή. Fabbri-ª¤ÏÈÛÛ·, ∞ı‹Ó· 1977. / ∂. . ∂Ï¢ıÂÚÔÙ˘›·˜.
/Ã. ƒËÓÙ, πÛÙÔÚ›· Ù˘ ªÔÓÙ¤ÚÓ·˜ ∑ˆÁÚ·ÊÈ΋˜, ∂Ή. ÀÔ‰ÔÌ‹, ∞ı‹Ó·, 1978. / ART BOOK- ∂ÈÎÔÛÙfi˜ ·ÈÒÓ·˜, ∂Ή. TERZO
BOOKS, ∞ı‹Ó·, 1997. /§. §›·ÚÓÙ, ¶Ô ∞ÚÙ, ÌÙÊ. °. ∆·ÛÛfiÔ˘ÏÔ˜, ÂΉ. ÀÔ‰ÔÌ‹, ∞ı‹Ó·, 1984. / Ã. ƒËÓÙ, πÛÙÔÚ›· Ù˘
ªÔÓÙ¤ÚÓ·˜ ∑ˆÁÚ·ÊÈ΋˜, ∂Ή. ÀÔ‰ÔÌ‹, ∞ı‹Ó·, 1978./ T. Osterwold, Pop Art, Tascen, London, 2003. / ªÔ˘Û›Ô
Guggenheim, Connoct . 8-1999. / / ∞گ›Ô, ∂ıÓÈ΋˜ ¶ÈÓ·ÎÔı‹Î˘ Î·È °Ï˘ÙÔı‹Î˘, ∞ı‹Ó·. / ∞Ú¯Â›Ô ¢ËÌÔÙÈ΋˜
¶ÈÓ·ÎÔı‹Î˘ ∫·Ú‰›ÙÛ·˜. / STUDIO IRIS ∫·Ú‰›ÙÛ·, ÁÈ· ÙË ÊˆÙÔÁÚ¿ÊËÛË Î·È ÙÔ ºˆÙÔÁÚ·ÊÈÎfi ·Ú¯Â›Ô.
http://www.paradoxplace.com/Insights/Topkapi/Byzantine/
http://www.frammentiart.com/Mosaic-history.as/
www.fotosearch.com/photos-images/mosque-omar.html
www.harford.edu/faculty/Swest/coursematerials.htm
http://www.nikidesaintphalle.com/walk2.html
http://en.wikipedia.org/wiki/Park-Guell
∫›ÌÂÓ· ÙÚ›ÙˆÓ
∫. ∫Ú˘ÛÙ¿ÏÏ˘, Õ·ÓÙ·, ∞˘Ïfi˜
√. ∂χÙ˘, ∆Ô ËÌÂÚÔÏfiÁÈÔ ÂÓfi˜ ·ı¤ÙÔ˘ ∞ÚÈÏ›Ô˘,
⁄„ÈÏÔÓ /µÈ‚Ï›·
°. °ÚËÁÔÚÈ¿‰Ë-™Ô˘Ú¤ÏË, E̤ӷ Ì ÓÔÈ¿˙ÂÈ, ¶·Ù¿Î˘ 1989,
Aı‹Ó·
√˘Ì¤ÚÙÔ ŒÎÔ, ∆Ô fiÓÔÌ· ÙÔ˘ ƒfi‰Ô˘, °ÓÒÛË, 1985
∫·ÈÓ‹ ¢È·ı‹ÎË, πÂÚ¿ ªÂÁ›ÛÙË ªÔÓ‹ µ·ÙÔ·È‰›Ô˘,
ÕÁÈÔÓ ŸÚÔ˜, 2001.
¢È·ÊËÌ›ÛÂȘ Î·È ÂÓı˘Ì‹ÛÂȘ, µ‹Ì·, 14-12-1997

90

E›Û˘ ¢¯·ÚÈÛÙԇ̠ÙÔ˘˜ Ì·ıËÙ¤˜ ÙˆÓ ¢ËÌÔÙÈÎÒÓ ™¯ÔÏ›ˆÓ
Ù˘ K·Ú‰›ÙÛ·˜ (1Ô, 3Ô, 12Ô Î·È 13Ô) Î·È ÙÔ˘˜ Ì·ıËÙ¤˜ ÙˆÓ
ÂÚÁ·ÛÙËÚ›ˆÓ Ù¤¯Ó˘ ÙˆÓ ¢‹ÌˆÓ K·Ú‰›ÙÛ·˜ Î·È N¤·˜ IˆÓ›·˜
M·ÁÓËÛ›·˜ ÁÈ· ÙȘ ÂÈηÛÙÈΤ˜ ‰Ú·ÛÙËÚÈfiÙËÙ˜ Î·È ‰ËÌÈÔ˘ÚÁ›Â˜
ÙÔ˘˜, Ô˘ ·ÚÔ˘ÛÈ¿˙ÔÓÙ·È ÛÙÔ ‚È‚Ï›Ô Î·È ÙÔ ÙÂÙÚ¿‰ÈÔ Ì·ıËÙ‹.

Με απόφαση της Ελληνικής Κυβέρνησης τα διδακτικά βιβλία του
∆ηµοτικού, του Γυµνασίου και του Λυκείου τυπώνονται από τον
Οργανισµό Εκδόσεως ∆ιδακτικών Βιβλίων και διανέµονται δωρεάν στα ∆ηµόσια Σχολεία. Τα βιβλία µπορεί να διατίθενται προς
πώληση, όταν φέρουν βιβλιόσηµο προς απόδειξη της γνησιότητάς τους. Κάθε αντίτυπο που διατίθεται προς πώληση και δε φέρει
βιβλιόσηµο, θεωρείται κλεψίτυπο και ο παραβάτης διώκεται σύµφωνα µε τις διατάξεις του άρθρου 7, του Νόµου 1129 της 15/21
Μαρτίου 1946 (ΦEK 1946, 108, A΄).

BIBΛIOΣHMO

Απαγορεύεται η αναπαραγωγή οποιουδήποτε τµήµατος αυτού του βιβλίου, που
καλύπτεται από δικαιώµατα (copyright), ή η χρήση του σε οποιαδήποτε µορφή, χωρίς
τη γραπτή άδεια του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful