You are on page 1of 20

MT S PHNG PHP GII NHANH CC BI TON HO HC

H Th Ngc
Thu
GV Ho hc - T Ho Sinh
Nhm gip hc sinh c th gii c nhng bi ton phc tp mt cch nhanh
chng, t to nim say m khi hc tp mn ho hc. Ti xin a ra mt s phng
php gii nhanh bi ton ho hc v mt s bi ton minh ho. Hi vng s gip cc em hc
tt v thm yu mn ho hn.
Phng php 1
S DNG CC GI TR TRUNG BNH
y l mt trong mt s phng php hin i nht cho php gii nhanh chng v n
gin nhiu bi ton ha hc v hn hp cc cht rn, lng cng nh kh.
Nguyn tc ca phng php nh sau: Khi lng phn t trung bnh (KLPTTB) (k
hiu M ) cng nh khi lng nguyn t trung bnh (KLNTTB) chnh l khi lng ca
mt mol hn hp, nn n c tnh theo cng thc:
M=

tng khi l ng hn h p (tnh theo gam)


.
tng s mol cc cht trong hn h p

M=

M1n1 + M 2 n 2 + M3 n3 + ...
=
n1 + n 2 + n 3 + ...

M n
n
i

(1)

trong M1, M2,... l KLPT (hoc KLNT) ca cc cht trong hn hp; n1, n2,... l s mol
tng ng ca cc cht.
Cng thc (1) c th vit thnh:
M = M1 .

n1
n
n
+ M2 . 2 + M3 . 3 + ...
ni
ni
ni

M = M1x1 + M 2 x 2 + M3 x3 + ...

(2)

trong x1, x2,... l % s mol tng ng (cng chnh l % khi lng) ca cc cht. c
bit i vi cht kh th x1, x2, ... cng chnh l % th tch nn cng thc (2) c th vit
thnh:
M=

M1V1 + M 2 V2 + M3 V3 + ...
=
V1 + V2 + V3 + ...

M V
V
i

(3)

trong V1, V2,... l th tch ca cc cht kh. Nu hn hp ch c 2 cht th cc cng thc


(1), (2), (3) tng ng tr thnh (1), (2), (3) nh sau:
M=

M1n1 + M 2 (n n1 )
n

(1)

trong n l tng s s mol ca cc cht trong hn hp,

M = M1x1 + M 2 (1 x1 )

(2)

trong con s 1 ng vi 100% v


M=

M1V1 + M 2 (V V1 )
V

(3)

trong V1 l th tch kh th nht v V l tng th tch hn hp.


T cng thc tnh KLPTTB ta suy ra cc cng thc tnh KLNTTB.
Vi cc cng thc:
C x H yOz ; n1 mol
C x H yOz ; n 2 mol

ta c:
- Nguyn t cacbon trung bnh:
x=

x1n1 + x 2 n 2 + ...
n1 + n 2 + ...

- Nguyn t hiro trung bnh:


y=

y1n1 + y2 n 2 + ...
n1 + n 2 + ...

v i khi tnh c c s lin kt , s nhm chc trung bnh theo cng thc trn.
V d 1: Ha tan hon ton 2,84 gam hn hp hai mui cacbonat ca hai kim loi phn
nhm IIA v thuc hai chu k lin tip trong bng tun hon bng dung dch HCl
ta thu c dung dch X v 672 ml CO2 ( ktc).
1. Hy xc nh tn cc kim loi.
A. Be, Mg.

B. Mg, Ca. C. Ca, Ba.

D. Ca, Sr.

2. C cn dung dch X th thu c bao nhiu gam mui khan?


A. 2 gam.

B. 2,54 gam. C. 3,17 gam.

D. 2,95 gam.

Hng dn gii
1. Gi A, B l cc kim loi cn tm. Cc phng trnh phn ng l

ACO3 + 2HCl ACl2 + H2O + CO2 (1)

BCO3 + 2HCl BCl2 + H2O + CO2

(2)

(C th gi M l kim loi i din cho 2 kim loi A, B lc ch


cn vit mt phng trnh phn ng).
Theo cc phn ng (1), (2) tng s mol cc mui cacbonat bng:
n CO2 =

0,672
= 0,03 mol.
22,4

Vy KLPTTB ca cc mui cacbonat l


M=

2,84
= 94,67
0,03

M A,B = 94,67 60 = 34,67

V thuc 2 chu k lin tip nn hai kim loi l Mg (M = 24) v Ca (M = 40). (p n


B)
2. KLPTTB ca cc mui clorua:
M mui clorua = 34,67 + 71 = 105,67 .

Khi lng mui clorua khan l 105,67 0,03 = 3,17 gam. (p n C)


63
65
Cu v 29
Cu . KLNT
V d 2: Trong t nhin, ng (Cu) tn ti di hai dng ng v 29
(xp x khi lng trung bnh) ca Cu l 63,55. Tnh % v khi lng ca mi loi
ng v.

A. 65Cu: 27,5% ;
B. 65Cu: 70% ;

63

63

Cu: 72,5%.

Cu: 30%.

65

C. Cu: 72,5% ;

63

D. 65Cu: 30% ;

Cu: 70%.

63

Cu: 27,5%.

Hng dn gii
65
Cu ta c phng trnh:
Gi x l % ca ng v 29

M = 63,55 = 65.x + 63(1 x)

x = 0,275

Vy: ng v 65Cu chim 27,5% v ng v 63Cu chim 72,5%. (p n C)


V d 3: Hn hp kh SO2 v O2 c t khi so vi CH4 bng 3. Cn thm bao nhiu lt O2
vo 20 lt hn hp kh cho t khi so vi CH4 gim i 1/6, tc bng 2,5. Cc
hn hp kh cng iu kin nhit v p sut.
A. 10 lt.

B. 20 lt.

C. 30 lt.

D. 40 lt.

Hng dn gii
Cch 1: Gi x l % th tch ca SO2 trong hn hp ban u, ta c:
M = 16 3 = 48 = 64.x + 32(1 x)

x = 0,5

Vy: mi kh chim 50%. Nh vy trong 20 lt, mi kh chim 10 lt.


Gi V l s lt O2 cn thm vo, ta c:
M = 2,5 16 = 40 =

64 10 + 32(10 + V)
.
20 + V

Gii ra c V = 20 lt. (p n B)
Cch 2:
Ghi ch: C th coi hn hp kh nh mt kh c KLPT chnh bng KLPT trung bnh
ca hn hp, v d, c th xem khng kh nh mt kh vi KLPT l 29.
Hn hp kh ban u coi nh kh th nht (20 lt c M = 16 3 = 48), cn O2 thm vo
coi nh kh th hai, ta c phng trnh:

M = 2,5 16 = 40 =

48 20 + 32V
,
20 + V

Rt ra V = 20 lt. (p n B)
V d 4: C 100 gam dung dch 23% ca mt axit n chc (dung dch A). Thm 30 gam
mt axit ng ng lin tip vo dung dch ta c dung dch B. Trung ha 1/10
dung dch B bng 500 ml dung dch NaOH 0,2M (va ) ta c dung dch C.
1. Hy xc nh CTPT ca cc axit.
A. HCOOH v CH3COOH.
B. CH3COOH v C2H5COOH.
C. C2H5COOH v C3H7COOH.
D. C3H7COOH v C4H9COOH.
2. C cn dung dch C th thu c bao nhiu gam mui khan?
A. 5,7 gam. B. 7,5 gam.

C. 5,75 gam.

D. 7,55 gam.

Hng dn gii
1. Theo phng php KLPTTB:
1
23
m RCOOH =
= 2,3 gam,
10
10
1
30
m RCH 2COOH =
= 3 gam.
10
10
M=

2,3 + 3
= 53 .
0,1

Axit duy nht c KLPT < 53 l HCOOH (M = 46) v axit ng ng lin tip phi l
CH3COOH (M = 60). (p n A)
2. Theo phng php KLPTTB:
V Maxit = 53 nn M mui = 53+ 23 1 = 75 . V s mol mui bng s mol axit bng 0,1 nn
tng khi lng mui bng 75 0,1 = 7,5 gam. (p n B)
V d 5: C V lt kh A gm H2 v hai olefin l ng ng lin tip, trong H2 chim
60% v th tch. Dn hn hp A qua bt Ni nung nng c hn hp kh B. t
chy hon ton kh B c 19,8 gam CO2 v 13,5 gam H2O. Cng thc ca hai
olefin l
A. C2H4 v C3H6.

B. C3H6 v C4H8.

C. C4H8 v C5H10.

D. C5H10 v C6H12.

Hng dn gii
t CTTB ca hai olefin l C n H 2n .
cng iu kin nhit v p sut th th tch t l vi s mol kh.
Hn hp kh A c:

n Cn H2 n
n H2

0,4 2
= .
0,6 3

p dng nh lut bo ton khi lng v nh lut bo ton nguyn t t chy


hn hp kh B cng chnh l t chy hn hp kh A. Ta c:
C n H 2n +

3n
O2 n CO2 + n H2O
2

(1)

2H2 + O2 2H2O

(2)

Theo phng trnh (1) ta c:


n CO2 = n H 2O = 0,45 mol.
0,45
mol.
n

n Cn H 2 n =

Tng:

n H 2O =

n H 2O ( pt 2) = 0,75 0,45 = 0,3 mol

n H 2 = 0,3 mol.

Ta c:

n Cn H2 n
n H2

13,5
= 0,75 mol
18

0,45
2
=
0,3 n 3

n = 2,25

Hai olefin ng ng lin tip l C2H4 v C3H6. (p n B)


V d 6: t chy hon ton a gam hn hp hai ru no, n chc lin tip trong dy
ng ng thu c 3,584 lt CO2 ktc v 3,96 gam H2O. Tnh a v xc nh
CTPT ca cc ru.
A. 3,32 gam ; CH3OH v C2H5OH.
B. 4,32 gam ; C2H5OH v C3H7OH.
C. 2,32 gam ; C3H7OH v C4H9OH.
D. 3,32 gam ; C2H5OH v C3H7OH.
Hng dn gii
Gi n l s nguyn t C trung bnh v x l tng s mol ca hai ru.
CnH2n+1OH +

3n
O2
2

n CO2 + (n + 1) H 2O

x mol n x mol (n + 1) x mol


n CO2 = n.x =

3,584
= 0,16 mol
22,4

n H 2O = (n + 1)x =

3,96
= 0,22 mol
18

T (1) v (2) gii ra x = 0,06 v n = 2,67.

(1)
(2)

Ta c: a = (14 n + 18).x = (14 2,67) + 18 0,06 = 3,32 gam.


C2 H 5OH

n = 2,67

(p n D)

C3 H 7OH

V d 7: Hn hp 3 ru n chc A, B, C c tng s mol l 0,08 v khi lng l 3,38


gam. Xc nh CTPT ca ru B, bit rng B v C c cng s nguyn t cacbon
v s mol ru A bng 5 3 tng s mol ca ru B v C, MB > MC.
A. CH3OH. B. C2H5OH. C. C3H7OH. D. C4H9OH.
Hng dn gii
Gi M l nguyn t khi trung bnh ca ba ru A, B, C. Ta c:
M=

3,38
= 42,2
0,08

Nh vy phi c t nht mt ru c M < 42,25. Ch c CH3OH c (M = 32)


Ta c:

nA =

0,08 5
= 0,05 ;
5+3

mA = 32 0,05 = 1,6 gam.


mB + C = 3,38 1,6 = 1,78 gam;
n B+C =

0,08 3
= 0,03 mol ;
5+3

M B+C =

1,78
= 59,33 .
0.03

Gi y l s nguyn t H trung bnh trong phn t hai ru B v C. Ta c:


C x H y OH = 59,33

hay

12x + y + 17 = 59,33

12x + y = 42,33

Bin lun:
x

30,33

18,33

6,33

<0

Ch c nghim khi x = 3. B, C phi c mt ru c s nguyn t H < 6,33 v mt ru


c s nguyn t H > 6,33.
Vy ru B l C3H7OH.
C 2 cp nghim: C3H5OH (CH2=CHCH2OH) v C3H7OH
C3H3OH (CH CCH2OH)

v C3H7OH

(p n C)

V d 8: Cho 2,84 gam hn hp 2 ru n chc l ng ng lin tip nhau tc dng vi


mt lng Na va to ra 4,6 gam cht rn v V lt kh H2 ktc. Tnh V.
A. 0,896 lt.
Hng dn gii

B. 0,672 lt. C. 0,448 lt.

D. 0,336 lt.

t R l gc hirocacbon trung bnh v x l tng s mol ca 2 ru.


ROH + Na RONa +

1
H2
2

x mol x

x
.
2

Ta c:

( R + 17 ) x = 2,84

( R + 39 ) x = 4,6

Vy :

VH2 =

Gii ra c x = 0,08.

0,08
22,4 = 0,896 lt. (p n A)
2

V d 9: (Cu 1 - M 182 - Khi A - TSH nm 2007)


Cho 4,48 lt hn hp X ( ktc) gm 2 hirocacbon mch h li t t qua bnh
cha 1,4 lt dung dch Br2 0,5M. Sau khi phn ng hon ton, s mol Br2 gim i
mt na v khi lng bnh tng thm 6,7 gam. Cng thc phn t ca 2
hirocacbon l
A. C2H2 v C4H6.

B. C2H2 v C4H8.

C. C3H4 v C4H8.

D. C2H2 v C3H8.

Hng dn gii
n hh X =

4,48
= 0,2 mol
22,4

n Br2 ban u = 1,4 0,5 = 0,7 mol


n Br2 p.ng =

0,7
= 0,35 mol.
2

Khi lng bnh Br2 tng 6,7 gam l s gam ca hirocabon khng no. t CTTB ca
hai hirocacbon mch h l C n H 2n +2 2a ( a l s lin kt trung bnh).
Phng trnh phn ng:
CnH2n+22a

+ aBr2 CnH2n+ 2 2aBr2a

0,2 mol 0,35 mol


0,35
= 1,75
0,2

a=

14n + 2 2a =

6,7
0,2

n = 2,5.

Do hai hirocacbon mch h phn ng hon ton vi dung dch Br 2 nn chng u l


hirocacbon khng no. Vy hai hirocacbon l C2H2 v C4H8. (p n B)
V d 10: Tch nc hon ton t hn hp X gm 2 ancol A v B ta c hn hp Y gm
cc olefin. Nu t chy hon ton X th thu c 1,76 gam CO 2. Khi t chy
hon ton Y th tng khi lng H2O v CO2 to ra l
A. 2,94 gam. B. 2,48 gam.

C. 1,76 gam.

D. 2,76 gam.

Hng dn gii
Hn hp X gm hai ancol A v B tch nc c olefin (Y) hai ancol l ru no,
n chc.
t CTTB ca hai ancol A, B l CnH2n+1OH ta c cc phng trnh phn ng sau:
C n H 2n +1OH +

3n
O2 nCO2 + (n + 1)H 2O
2
H SO

2
4
C n H 2n +1OH

C n H 2n + H2O
170o C

(Y)
C n H 2n +

3n
O2 nCO2 + n H 2O
2

Nhn xt:
- Khi t chy X v t chy Y cng cho s mol CO2 nh nhau.
- t chy Y cho n CO = n H O .
2

Vy t chy Y cho tng

(m

CO2

+ m H2O = 0,04 (44 + 18) = 2,48 gam. (p n B)

MT S BI TP VN DNG GII THEP PHNG PHP


TRUNG BNH
01. t chy hon ton 0,1 mol hn hp hai axit cacboxylic l ng ng k tip thu c
3,36 lt CO2 (ktc) v 2,7 gam H2O. S mol ca mi axit ln lt l
A. 0,05 mol v 0,05 mol. B. 0,045 mol v 0,055 mol.
C. 0,04 mol v 0,06 mol.

D. 0,06 mol v 0,04 mol.

02. C 3 ancol bn khng phi l ng phn ca nhau. t chy mi cht u c s mol


CO2 bng 0,75 ln s mol H2O. 3 ancol l
A. C2H6O; C3H8O; C4H10O. B. C3H8O; C3H6O2; C4H10O.
C. C3H8O; C3H8O2; C3H8O3.

D. C3H8O; C3H6O; C3H8O2.

03. Cho axit oxalic HOOCCOOH tc dng vi hn hp hai ancol no, n chc, ng
ng lin tip thu c 5,28 gam hn hp 3 este trung tnh. Thy phn lng este trn
bng dung dch NaOH thu c 5,36 gam mui. Hai ru c cng thc
A. CH3OH v C2H5OH.

B. C2H5OH v C3H7OH.

C. C3H7OH v C4H9OH.

D. C4H9OH v C5H11OH.

04. Nitro ha benzen c 14,1 gam hn hp hai cht nitro c khi lng phn t hn
km nhau 45 vC. t chy hon ton hn hp hai cht nitro ny c 0,07 mol N2.
Hai cht nitro l
A. C6 H5NO2 v C6H4(NO2)2.
B. C6 H4(NO2)2 v C6H3(NO2)3.
C. C6 H3(NO2)3 v C6H2(NO2)4.

D. C6 H2(NO2)4 v C6H(NO2)5.
05. Mt hn hp X gm 2 ancol thuc cng dy ng ng c khi lng 30,4 gam. Chia
X thnh hai phn bng nhau.
- Phn 1: cho tc dng vi Na d, kt thc phn ng thu c 3,36 lt H2 (ktc).
- Phn 2: tch nc hon ton 180oC, xc tc H2SO4 c thu c mt anken cho hp
th vo bnh ng dung dch Brom d thy c 32 gam Br 2 b mt mu. CTPT hai ancol
trn l
A. CH3OH v C2H5OH.

B. C2H5OH v C3H7OH.

C. CH3OH v C3H7OH.

D. C2H5OH v C4H9OH.

06. Chia hn hp gm 2 anehit no n chc lm hai phn bng nhau:


- Phn 1: em t chy hon ton thu c 1,08 gam nc.
- Phn 2: tc dng vi H2 d (Ni, to) th thu c hn hp A. em A t chy hon
ton th th tch kh CO2 (ktc) thu c l
A. 1,434 lt. B. 1,443 lt. C. 1,344 lt. D. 1,444 lt.
07. Tch nc hon ton t hn hp Y gm hai ru A, B ta c hn hp X gm cc
olefin. Nu t chy hon ton Y th thu c 0,66 gam CO2. Vy khi t chy hon
ton X th tng khi lng H2O v CO2 to ra l
A. 0,903 gam.

B. 0,39 gam. C. 0,94 gam.

D. 0,93 gam.

08. Cho 9,85 gam hn hp 2 amin n chc no bc 1 tc dng va vi dung dch HCl
th thu c 18,975 gam mui. Vy khi lng HCl phi dng l
A. 9,521 gam.

B. 9,125 gam.C. 9,215 gam. D. 0,704 gam.

09. Cho 4,2 gam hn hp gm ru etylic, phenol, axit fomic tc dng va vi Na thy
thot ra 0,672 lt kh (ktc) v mt dung dch. C cn dung dch thu c hn hp X.
Khi lng ca X l
A. 2,55 gam. B. 5,52 gam. C. 5,25 gam. D. 5,05 gam.
10. Hn hp X gm 2 este A, B ng phn vi nhau v u c to thnh t axit n
chc v ru n chc. Cho 2,2 gam hn hp X bay hi 136,5oC v 1 atm th thu
c 840 ml hi este. Mt khc em thu phn hon ton 26,4 gam hn hp X bng
100 ml dung dch NaOH 20% (d = 1,2 g/ml) ri em c cn th thu c 33,8 gam cht
rn khan. Vy cng thc phn t ca este l
A. C2H4O2.

B. C3H6O2.

C. C4H8O2.

D. C5H10O2.

p n cc bi tp trc nghim vn dng:


1. A
6. C

Phng php 2

2. C
7. D

3. A
8. B

4. A
9. B

5. C
10. C

QUI I HN HP NHIU CHT V S LNG CHT T HN


Mt s bi ton ha hc c th gii nhanh bng cc phng php bo ton electron,
bo ton nguyn t, bo ton khi lng song phng php quy i cng tm ra p s rt
nhanh v l phng php tng i u vit, c th vn dng vo cc bi tp trc
nghim phn loi hc sinh.
Cc ch khi p dng phng php quy i:
1. Khi quy i hn hp nhiu cht (hn hp X) (t ba cht tr ln) thnh hn hp hai
cht hay ch cn mt cht ta phi bo ton s mol nguyn t v bo ton khi lng hn
hp.
2. C th quy i hn hp X v bt k cp cht no, thm ch quy i v mt cht. Tuy
nhin ta nn chn cp cht no n gin c t phn ng oxi ha kh nht n gin vic tnh
ton.
3. Trong qu trnh tnh ton theo phng php quy i i khi ta gp s m l do s
b tr khi lng ca cc cht trong hn hp. Trong trng hp ny ta vn tnh ton bnh
thng v kt qu cui cng vn tha mn.
4. Khi quy i hn hp X v mt cht l FexOy th oxit FexOy tm c ch l oxit gi
nh khng c thc.
V d 1: Nung 8,4 gam Fe trong khng kh, sau phn ng thu c m gam cht rn X
gm Fe, Fe2O3, Fe3O4, FeO. Ha tan m gam hn hp X vo dung dch HNO 3 d
thu c 2,24 lt kh NO2 (ktc) l sn phm kh duy nht. Gi tr ca m l
A. 11,2 gam.

B. 10,2 gam. C. 7,2 gam.

Hng dn gii
Quy hn hp X v hai cht Fe v Fe2O3:
Ha tan hn hp X vo dung dch HNO3 d ta c
Fe + 6HNO3 Fe(NO3)3 + 3NO2 + 3H2O
0,1
0,1 mol
3

S mol ca nguyn t Fe to oxit Fe2O3 l


n Fe =

Vy:

8,4 0,1 0,35

=
56
3
3

n Fe O =
2

0,35
32

m X = m Fe + m Fe 2O 3
mX =

0,1
0,35
56 +
160 = 11,2 gam.
3
3

Quy hn hp X v hai cht FeO v Fe2O3:


FeO + 4HNO3 Fe(NO3)3 + NO2 + 2H2O
0,1 0,1 mol

D. 6,9 gam.

ta c:

2Fe + O2
2FeO

0,1 mol
0,1
0,15 mol
2Fe2 O3
4Fe + 3O2
0,05

0,025 mol

m h 2 X = 0,1 72 + 0,025 160 = 11,2 gam. (p n A)

Ch : Vn c th quy hn hp X v hai cht (FeO v Fe 3O4) hoc (Fe v FeO), hoc


(Fe v Fe3O4) nhng vic gii tr nn phc tp hn (c th l ta phi t n s mol mi
cht, lp h phng trnh, gii h phng trnh hai n s).
Quy hn hp X v mt cht l FexOy:
FexOy + (6x2y)HNO3 Fe(NO3)3 + (3x2y) NO2 + (3xy)H2O
0,1
mol 0,1 mol.
3x 2y

n Fe =

8,4
0,1.x
x 6
=
= mol.

56 3x 2y
y 7

Vy cng thc quy i l Fe6O7 (M = 448) v


n Fe6O7 =

0,1
= 0,025 mol.
36 2 7

mX = 0,025 448 = 11,2 gam.

Nhn xt: Quy i hn hp gm Fe, FeO, Fe2O3, Fe3O4 v hn hp hai cht l FeO,
Fe2O3 l n gin nht.
V d 2: Ha tan ht m gam hn hp X gm FeO, Fe 2O3, Fe3O4 bng HNO3 c nng thu
c 4,48 lt kh NO2 (ktc). C cn dung dch sau phn ng thu c 145,2 gam
mui khan gi tr ca m l
A. 35,7 gam. B. 46,4 gam.

C. 15,8 gam.

Hng dn gii
Quy hn hp X v hn hp hai cht FeO v Fe2O3 ta c
FeO + 4HNO3 Fe(NO3)3 + NO2 + 2H2O
0,2 mol 0,2 mol 0,2 mol
Fe2O3 + 6HNO3 2Fe(NO3)3 + 3H2O
0,2 mol 0,4 mol
n Fe( NO3 )3 =

145,2
= 0,6 mol.
242

mX = 0,2 (72 + 160) = 46,4 gam. (p n B)

D. 77,7 gam.

V d 3: Ha tan hon ton 49,6 gam hn hp X gm Fe, FeO, Fe2O3, Fe3O4 bng H2SO4
c nng thu c dung dch Y v 8,96 lt kh SO2 (ktc).
a) Tnh phn trm khi lng oxi trong hn hp X.
A. 40,24%. B. 30,7%.

C. 20,97%. D. 37,5%.

b) Tnh khi lng mui trong dung dch Y.


A. 160 gam. B.140 gam.C. 120 gam. D. 100 gam.
Hng dn gii
Quy hn hp X v hai cht FeO, Fe2O3, ta c:
2FeO + 4H 2SO4
Fe2 (SO4 )3 + SO2 + 4H2 O

0,4 0,4 mol


0,8
49,6 gam
Fe2 (SO4 )3 + 3H2 O
Fe2O3 + 3H 2SO4
0,05

0,05 mol

m Fe2O3 = 49,6 0,8 72 = 8 gam (0,05 mol)

nO (X) = 0,8 + 3 (0,05) = 0,65 mol.

Vy:

a) %m O =
b)

0,65 16 100
= 20,97%. (p n C)
49,9

m Fe2 (SO4 )3 = [0,4 + (-0,05)] 400 = 140 gam. (p n B)

V d 4: kh hon ton 3,04 gam hn hp X gm FeO, Fe 2O3, Fe3O4 th cn 0,05 mol


H2. Mt khc ha tan hon ton 3,04 gam hn hp X trong dung dch H2SO4 c
nng th thu c th tch kh SO2 (sn phm kh duy nht ktc) l.
A. 224 ml. B. 448 ml.

C. 336 ml.

D. 112 ml.

Hng dn gii
Quy hn hp X v hn hp hai cht FeO v Fe2O3 vi s mol l x, y, ta c:
t
FeO + H2
Fe + H2O
o

t
Fe2O3 + 3H2
2Fe + 3H2O
o

3y

x + 3y = 0,05

72x + 160y = 3,04

x = 0,02 mol

y = 0,01 mol

2FeO + 4H2SO4 Fe2(SO4)3 + SO2 + 4H2O


0,02 0,01 mol
Vy:

VSO2 = 0,01 22,4 = 0,224 lt (hay 224 ml). (p n A)

V d 5: Nung m gam bt st trong oxi, thu c 3 gam hn hp cht rn X. Ha tan ht


hn hp X trong dung dch HNO3 (d) thot ra 0,56 lt NO ( ktc) (l sn phm
kh duy nht). Gi tr ca m l
A. 2,52 gam.

B. 2,22 gam. C. 2,62 gam.

D. 2,32 gam.

Hng dn gii
Quy hn hp cht rn X v hai cht Fe, Fe2O3:
Fe + 4HNO3 Fe(NO3)3 + NO + 2H2O

0,025

0,025 mol

0,025

m Fe2O3 = 3 56 0,025 = 1,6 gam

m Fe (trong Fe2O3 ) =

mFe = 56 (0,025 + 0,02) = 2,52 gam. (p n A)

1,6
2 = 0,02 mol
160

V d 6: Hn hp X gm (Fe, Fe2O3, Fe3O4, FeO) vi s mol mi cht l 0,1 mol, ha tan


ht vo dung dch Y gm (HCl v H2SO4 long) d thu c dung dch Z. Nh t
t dung dch Cu(NO3)2 1M vo dung dch Z cho ti khi ngng thot kh NO. Th
tch dung dch Cu(NO3)2 cn dng v th tch kh thot ra ktc thuc phng n
no?
A. 25 ml; 1,12 lt.

B. 0,5 lt; 22,4 lt.

C. 50 ml; 2,24 lt.

D. 50 ml; 1,12 lt.

Hng dn gii
Quy hn hp 0,1 mol Fe2O3 v 0,1 mol FeO thnh 0,1 mol Fe3O4.
Hn hp X gm: Fe3O4 0,2 mol; Fe 0,1 mol + dung dch Y
Fe3O4 + 8H+ Fe2+ + 2Fe3+ + 4H2O

0,2

0,2

0,4 mol

Fe + 2H+ Fe2+ + H2

0,1

0,1 mol

Dung dch Z: (Fe2+: 0,3 mol; Fe3+: 0,4 mol) + Cu(NO3)2:

3Fe2+ + NO3 + 4H+ 3Fe3+ + NO + 2H2O


0,3

0,1

0,1 mol

VNO = 0,1 22,4 = 2,24 lt.


n Cu( NO3 )2 =

1
n = 0,05 mol.
2 NO3

Vd2 Cu( NO

3 )2

0,05
= 0,05 lt (hay 50 ml). (p n C)
1

V d 7: Nung 8,96 gam Fe trong khng kh c hn hp A gm FeO, Fe 3O4, Fe2O3. A


ha tan va vn trong dung dch cha 0,5 mol HNO3, bay ra kh NO l sn phm
kh duy nht. S mol NO bay ra l.
A. 0,01.

B. 0,04.

C. 0,03.

D. 0,02.

Hng dn gii
nFe =

8,96
= 0,16mol
56

Quy hn hp A gm (FeO, Fe3O4, Fe2O3) thnh hn hp (FeO, Fe2O3) ta c phng


trnh:
2Fe + O2 2FeO

4Fe + 3O2 2Fe2O3

y/2

3FeO + 10HNO3 3Fe(NO3)3 + NO + 2H2O


x

10x/3

x/3

Fe2O3 + 6HNO3 2Fe(NO3)3 + 3H2O


3y

y/2
H phng trnh:

x + y = 0,16
x = 0,06 mol


10x
y = 0,1 mol
3 + 3y = 0,5
n NO =

0,06
= 0,02 mol. (p n D)
3

Phng php 3
S NG CHO
Bi ton trn ln cc cht vi nhau l mt dng bi tp hay gp trong chng trnh ha
hc ph thng cng nh trong cc thi kim tra v thi tuyn sinh i hc, cao ng.
Ta c th gii bi tp dng ny theo nhiu cch khc nhau, song vic gii loi dng bi tp
ny theo phng php s ng cho theo tc gi l tt nht.
Nguyn tc: Trn ln hai dung dch:
Dung dch 1: c khi lng m1, th tch V1, nng C1 (nng phn trm hoc nng
mol), khi lng ring d1.
Dung dch 2: c khi lng m2, th tch V2, nng C2 (C2 > C1 ), khi lng ring d2.
Dung dch thu c: c khi lng m = m1 + m2, th tch V = V1 + V2, nng C (C1
< C < C2) v khi lng ring d.

S ng cho v cng thc tng ng vi mi trng hp l:


a. i vi nng % v khi lng:
C1
C2

| C2 - C |

| C1 - C |

m1 C 2 C
=
m 2 C1 C

(1)

V1 C2 C
=
V2 C1 C

(2)

V1 C2 C
=
V2 C1 C

(3)

b. i vi nng mol/lt:
CM1

` | C2 - C |

CM2

| C1 - C |

c. i vi khi lng ring:


d1
d2

| d2 - d |
| d1 - d |

Khi s dng s ng cho cn ch :


- Cht rn coi nh dung dch c C = 100%
- Dung mi coi nh dung dch c C = 0%
- Khi lng ring ca H2O l d = 1g/ml.
Sau y l mt s v d s dng phng php s ng cho trong tnh ton cc bi
tp.
V d 1: thu c dung dch HCl 25% cn ly m1 gam dung dch HCl 45% pha vi m2
gam dung dch HCl 15%. T l m1/m2 l
A. 1:2.

B. 1:3.

C. 2:1.

D. 3:1.

Hng dn gii
p dng cng thc (1):
m1 45 25 20 2
=
=
= . (p n C)
m 2 15 25 10 1

V d 2: pha c 500 ml dung dch nc mui sinh l (C = 0,9%) cn ly V ml dung


dch NaCl 3% pha vi nc ct. Gi tr ca V l
A. 150 ml. B. 214,3 ml. C. 285,7 ml. D. 350 ml.
Hng dn gii
Ta c s :

V1 (NaCl) 3
V2 (H2O) 0

| 0,9 - 0 |
0,9

| 3 - 0,9 |

0,9

V1 = 2,1 + 0,9 500 = 150 ml. (p n A)

V d 3: Ha tan 200 gam SO3 vo m2 gam dung dch H2SO4 49% ta c dung dch
H2SO4 78,4%. Gi tr ca m2 l

A. 133,3 gam.

B. 146,9 gam.C. 272,2 gam. D. 300 gam.

Hng dn gii
Phng trnh phn ng:
SO3 + H2O H2SO4
100 gam SO3

98 100
= 122,5 gam H2SO4.
80

Nng dung dch H2SO4 tng ng 122,5%.


Gi m1, m2 ln lt l khi lng ca SO3 v dung dch H2SO4 49% cn ly. Theo (1)
ta c:
49 78,4
m1
29,4
=
=
m 2 122,5 78,4 44,1

m2 =

44,1
200 = 300 gam. (p n D)
29,4

V d 4: Nguyn t khi trung bnh ca brom l 79,319. Brom c hai ng v bn:


81
81
35 Br . Thnh phn % s nguyn t ca 35 Br l
A. 84,05.

B. 81,02.

C. 18,98.

79
35

Br v

D. 15,95.

Hng dn gii
Ta c s ng cho:
81
35

Br (M =81)

79,319
79
= 0,319
A = 79,319

79
35

Br (M =79)

81
% 35
Br 0,319
=
79
% 35 Br 1,681

81
% 35
Br =

81
79,319
= 1,681

0,319
100% = 15,95%. (p n D)
1,681 + 0,319

V d 5: Mt hn hp gm O2, O3 iu kin tiu chun c t khi hi vi hiro l 18.


Thnh phn % v th tch ca O3 trong hn hp l
A. 15%.

B. 25%.

C. 35%.

D. 45%.

Hng dn gii
p dng s ng cho:
VO3

M = 48

32 36
M = 18 2 = 36

VO2

VO3
VO2

M = 32

4 1
=
12 3

48 36

%VO3 =

1
100% = 25%. (p n B)
3 +1

V d 6: Cn trn hai th tch metan vi mt th tch ng ng X ca metan thu c


hn hp kh c t khi hi so vi hiro bng 15. X l
A. C3H8.

B. C4H10.

C. C5H12.

D. C6H14.

Hng dn gii
p dng s ng cho:
VCH4 M = 16

M 2 30
M = 15 2 = 30

VM2 M = M 2

VCH4
VM2

16 30

M 2 30 2
=
14
1

M2 = 58

M2 30 = 28

14n + 2 = 58

n = 4.

Vy: X l C4H10. (p n B)
V d 7: Thm 250 ml dung dch NaOH 2M vo 200 ml dung dch H 3PO4 1,5M. Mui to
thnh v khi lng tng ng l
A. 14,2 gam Na2HPO4 ; 32,8 gam Na3PO4.
B. 28,4 gam Na2HPO4 ; 16,4 gam Na3PO4.
C. 12 gam NaH2PO4 ; 28,4 gam Na2HPO4.
D. 24 gam NaH2PO4 ; 14,2 gam Na2HPO4.
Hng dn gii
C:

1<

n NaOH 0,25 2 5
=
= <2
n H3PO4 0,2 1,5 3

to ra hn hp 2 mui: NaH2PO4, Na2HPO4.


S ng cho:
Na 2HPO 4

n 1 2=
n=

NaH 2PO 4

M:

n Na 2HPO4
n NaH 2 PO4

2
1

5
3

2
3

2 =

5
3

1
3

5
3

n 2 1=

1 =

n Na 2 HPO4 = 2n NaH2 PO4

n Na 2 HPO4 + n NaH2 PO4 = n H3PO4 = 0,3 mol

n Na 2 HPO4 = 0,2 mol

n NaH2 PO4 = 0,1 mol

m Na 2 HPO4 = 0,2 142 = 28,4 gam

n NaH 2PO4 = 0,1120 = 12 gam

(p n C)

V d 8: Ha tan 3,164 gam hn hp 2 mui CaCO 3 v BaCO3 bng dung dch HCl d,
thu c 448 ml kh CO2 (ktc). Thnh phn % s mol ca BaCO 3 trong hn hp
l
A. 50%.

B. 55%.

C. 60%.

D. 65%.

Hng dn gii
n CO2 =

0,488
3,164
M=
=
0,02
mol

= 158,2.
22,4
0,02

p dng s ng cho:
BaCO3 (M1 = 197)

100 158,2

=58,2

197 158,2

=38,8

M = 158,2
CaCO3 (M2 = 100)
%n BaCO3 =

58,2
100% = 60%. (p n C)
58,2 + 38,8

V d 9: Cn ly bao nhiu gam tinh th CuSO4.5H2O v bao nhiu gam dung dch CuSO4
8% pha thnh 280 gam dung dch CuSO4 16%?
A. 180 gam v 100 gam.

B. 330 gam v 250 gam.

C. 60 gam v 220 gam.

D. 40 gam v 240 gam.

Hng dn gii
CuSO4 .5H 2O
123
1 160
44 2 4 43

Ta coi CuSO4.5H2O nh l dung dch CuSO4 c:

250

C% =

160 100
= 64%.
250

Gi m1 l khi lng ca CuSO4.5H2O v m2 l khi lng ca dung dch CuSO4 8%.


Theo s ng cho:

8 16

(m1 ) 64

= 8

16
(m 2 ) 8

Mt khc

m1 8 1
=
=
m 2 48 6 .

m1 + m2 = 280 gam.

Vy khi lng CuSO4.5H2O l:

64 16 = 48

m1 =

280
1 = 40 gam
1+ 6

v khi lng dung dch CuSO4 8% l:


m2 = 280 40 = 240 gam. (p n D)
V d 10: Cn bao nhiu lt axit H2SO4 (D = 1,84) v bao nhiu lt nc ct pha thnh 9
lt dung dch H2SO4 c D = 1,28 gam/ml?
A. 2 lt v 7 lt.

B. 3 lt v 6 lt.

C. 4 lt v 5 lt.

D. 6 lt v 3 lt.

Hng dn gii
Ta c s ng cho:
H2 O :

| 1,84

1, 28
= |

0,56

1, 28
H 2 SO4 :

VH2O
VH2SO4

Cn phi ly

| 1,
28 =1 |

1,84

0, 28

0,56 2
= .
0,28 1

1
9 = 3 lt H2SO4 (d = 1,84 g/ml) v 6 lt H2O. (p n B)
1+ 2

MT S BI TP VN DNG GII THEO PHNG PHP S


NG CHO
01. Ha tan hon ton m gam Na2O nguyn cht vo 40 gam dung dch NaOH 12% thu
c dung dch NaOH 51%. Gi tr ca m (gam) l
A. 11,3.

B. 20,0.

C. 31,8.

D. 40,0.

02. Th tch nc nguyn cht cn thm vo 1 lt dung dch H2SO4 98% (d = 1,84 g/ml)
c dung dch mi c nng 10% l
A. 14,192 ml.

B. 15,192 ml. C. 16,192 ml.

D. 17,192 ml.

03. Nguyn t khi trung bnh ca ng 63,54. ng c hai ng v bn:


Thnh phn % s nguyn t ca 6529 Cu l
A. 73,0%.

B. 34,2%.

C.32,3%.

63
29

Cu v

65
29

Cu

D. 27,0%.

04. Cn ly V1 lt CO2 v V2 lt CO c c 24 lt hn hp CO2 v CO c t khi hi i


vi metan bng 2. Gi tr ca V1 (lt) l
A. 2.

B. 4.

C. 6.

D. 8.

05. Thm 150 ml dung dch KOH 2M vo 120 ml dung dch H3PO4 1M. Khi lng cc
mui thu c trong dung dch l
A. 10,44 gam KH2PO4 ; 8,5 gam K3PO4.
B. 10,44 gam K2HPO4 ; 12,72 gam K3PO4.

C. 10,44 gam K2HPO4 ; 13,5 gam KH2PO4.


D. 13,5 gam KH2PO4 ; 14,2 gam K3PO4.
06. Ha tan 2,84 gam hn hp 2 mui CaCO3 v MgCO3 bng dung dch HCl (d) thu
c 0,672 lt kh iu kin tiu chun. Thnh phn % s mol ca MgCO 3 trong hn
hp l
A. 33,33%. B. 45,55%.

C. 54,45%.

D. 66,67%.

07. Lng SO3 cn thm vo dung dch H2SO4 10% c 100 gam dung dch H2SO4
20% l
A. 2,5 gam. B. 8,88 gam. C. 6,66 gam. D. 24,5 gam.
08. Dung dch ru etylic 13,8o c d (g/ml) =?. Bit dC H OH(ng.cht) =0,8 g/ml ; d H O = 1 g ml .
2

A. 0,805.

B. 0,8 55.

C. 0,972.

D. 0,915.

09. Ha tan m gam Al bng dung dch HNO3 long thu c hn hp kh NO v N2O c t
khi so vi H2 bng 16,75. T l th tch kh trong hn hp l
A. 2 : 3.

B. 1 : 2.

C. 1 : 3.

D. 3 : 1.

10. T 1 tn qung hematit A iu ch c 420 kg Fe. T 1 tn qung manhetit B iu


ch c 504 kg Fe. Hi phi trn hai qung trn vi t l khi lng (mA : mB) l bao
nhiu c 1 tn qung hn hp m t 1 tn qung hn hp ny iu ch c 480
kg Fe.
A. 1 : 3.

B. 2 : 5.

C. 2 : 3.

D. 1 : 1.

p n cc s bi tp vn dng:
1. B
6. A

2. C
7. B

3. D
8. C

4. C
9. D

5. B
10. B