Danica Joy G.

Collarga 2nd year – Ipil-Ipil Balagtasan
Si Francisco Balagtas, inspirasyon sa paglikha ng balagtasan. Ang balagtasan ay uri ng pagtatalo ng dalawang magkaibang panig ukol sa isang paksa. Hinango mula sa pangalan ni Francisco Balagtas, inilalahad ang sining na ito ang isang uri ng panitikan na kung saan ipinapahayag ang mga saloobin o pangangatwiran sa pamamagitan ng pananalitang may mga tugma sa huli. Unang nagsimula ang balagtasan sa Pilipinas noong Abril 6, 1924 na nilikha ng mga pangkat na manunulat para alalahanin ang kapanganakan ni Francisco Balagtas.[1] Ginawa nila ang unang balagtasan na may tatlong hanay ng mga makata na ipinapahayag ng isang naka-iskrip na pagtatanggol. Binatay nila ang anyo sa mas naunang mga uri ng pagtatalo na gumagamit din ng elemento ng tula katulad ng karagatan, huwego de prenda at duplo. Kadalasan itong binubuo ng tatlong magtatanghal na may dalawang magtatalo na magkasalungat ang pananaw at isang tagapamagitan na tinatawag na lakandiwa (lalaki) o lakambini (babae). Mayroon din mga hurado na siyang maghuhusga kung sino ang mananalo. Inaasahan ang panitikang ito na patalinuhan ng pagpapahayag ng mga patulang argumento ngunit maaari din itong magbigay libangan sa pamamagitan ng katatawanan, anghang ng pang-aasar, pambihirang talas ng isip, at malateatrikong at dramatikong pagpapahayag.[2] ELENA (DI DAPAT): Akong abang lingkod ninyo sa Hagunoy ang nag-atas, Ay pamuling palalaot sa larangan ng pagbigkas; Ang tinig kong mataginting na hindi nga kumukupas, Sasainyong pakikinig sa himpila’y nagbubuhat; Sa indayog ng tulaing hinabi ko sa pangarap, Kayong mga tagahanga’y aaliwing walang liwag. Ang panig kong titindigan sa napili ngayong paksa, Karampatang mag-asawa, kung gumulang o tumanda; Kung agad na mag-asawa, habang mura’t batambata, Halaghag pa ang isipa’t hindi alam umunawa; Bungangkahoy ang katulad nang pitasi’y murang-mura, Kaya tuloy nang mahinog, maasim ding mawiwika.

Dapat ba o Hindi Dapat Magasawa Agad ang Isang Tao? ni Pablo Reyna Libiran
LAKANDIWA: Bilang isang lakandiwa, nagpupugay muna ako, Tuloy itong balagtasan, ngayo’y muling bubuksan ko; Sa naritong si Elena at batikang si Pablito Na kapwa na hinangaan ng maraming mga tao; Ang nais ko ngayong gabi ay muling mapagsino, Ang tunay na mambibigkas at may diwang matalino. Mauuna sa tindiga’y ang panig na maghahayag, Bago muna mag-asawa’y magpagulang ang marapat; Kaya naman ang samo ko, kay Elenang isang dilag, Sa kislap at katwira’y palitawin ang liwanag; Narito na si Elenang sa pingkia’y magbubukas, Salubungin sana ninyo ng matunog na palakpak!

kabalagtas. Malakas pa ang magulang. sa magulang kumandili. Kung tayo ay magpatanda na binata at dalaga. Pagkat baka ang mangyari. Baka kahit sa pindangga. PABLO: Ito palang katalo ko’y sadyang kapos ang isipan. Kung nais mong magpakasal sa babaing itinangi. Kung gamiting kasangkapan ay madaling nasisira. palakpakan sana ninyo! PABLO (DAPAT): Kahit ako ay binatang wala pa ngang hustong gulang.Ang gawaing mag-asawa’y hindi isang pagbibiro At di gaya niyang kaning iluluwa kung mapaso. Ang sa gayong magagawa. Ikaw muna ay magsilbi. magpalaki’y maginhawa. Ngunit ngayon sa panig n’ya’y nangangamba ang puso ko. Dulo tuloy ang masapit ay tumanda nang hukluban At kung ako at humina. Kung ikaw ma’y maliligo. may apo nang makikita. Tulong ninyo’t pagkalinga’y lubos nilang madarama. Eh. Nang hindi ka nahuhuli at abutin niyang kunat! . habang ikaw ay bata pa. Pagkat singaw ng panahong sadyang hindi maaawat. Pati ulam na ginisa. Kaya tuloy yaong sabaw na mainit nang ihain. Sa taglay na kasabiha’y nagahaman ang pagkain. Habang siya’y papalapit. Kaya ikaw katalo ko’y huwag sanang magmadali. Kung ako ba’y magpalamig sa pag-ibig ay kupasan. baka di mo nawawari. Sasabihing apo mo na ang kilik mo’t iyong hawak. Ang kawayang pinuputol nang bata pa’t murang-mura. Pakasal ma’y walang sarap ang gagawing pagsasama. Karaniwang kahinatnan ay magdusa’t mamighati. habang ito’y naluluma. ako’y hindi na tibukan. Kagaya rin nating tao sa ibabaw nitong lupa. Pagtataling-puso ninyo’y hindi dapat na magluwat. Kung sinagot ng dalagang inibig nang buong tapat. Pinipilit akong ito’y tumanda pa at gumulang. ang lunggati’t hinahangad. Kung malaki na ang anak. Sa paano’y uso ngayon ang bata pa’y may kabiyak. di na dapat ipaliban. magtanim ka nang maaga. Kaya bago mag-asawa’y pagulangin iyang puso Nang sa hirap at tiisi’y di karakang magugupo. Nakahanda sa pasaning ligaya ma’t pagkabigo. Asahan mo at matibay. Kaya’t hanggang maaga pa’y mag-asawa. Ngayon pa bang natagpuan ang babaing minamahal. Sa edad kong ito ngayo’y ibig ko nang magpakasal. Upang aking masubok nga’y narito na si Pablito. Mabuti ring masasabi ang maagang mag-asawa. Ang matagal mag-asawa’y malayong mapariwara. Di tulad nang kung bata pang magtatalik sa ligaya. Kung ikaw ay nasasabik makapitas niyang bunga Ng gusto mong punungkahoy. Marami mang maging anak. Ang supling na hinahangad ay madaling makikita. walang anak na aakay. ELENA: Ang naritong katunggali. Ang sino mang magpakasal ay dapat na mapagkuro. Ubos na nga nang sabihing matabang at walang asin. Higpit iyang daraanan kung ito ay ipanalo. Ang maagang mag-asawa. Ngunit kapag gumulang na at sa puno ay tumanda. LAKANDIWA: Kung sa bagay ay batid kong sa bigkasan ng talino. kung ikaw’y magpatanda’t saka pa magkaanak. di nakuha na lasahin. Ay may angking karunungan ang makatang si Pablito. Maging isang panaginip kung panaho’y makalipas. sa tubig daw ay aagap At nang hindi ka abutin noong tabsing nasa dagat. Kung agad na magpakasal sa hilig na mag-asawa. Bakit ako magtitiis ng mahabang paghihintay? Sa buhay ng isang tao’y hindi talos ang hangganan. matay ko mang pagwariin. Upang hindi ka magsisi kung ikaw ay mapalungi. Ay napaso yaong bibig nang ito nga ay higupin.

Kailanga’y pahintulot ng magulang ay igawad. Sa gulang kong ito ngayo’y katamtaman na kasalin. Kaya pati ama’t ina’y nagsisisi na ring kusa Kung bakit ang anak nila’y nag-asawang batang-bata. hindi naman sa pagpuri. Hindi niya napag-isip na sa bunga ng halaman. Hindi pwedeng magpakasal. nararapat na alamin. Ay bata pa at malakas. kung anak ay magkasupling. Sa tumandang ama’t ina ay magsilbing tagaakay. Pagkat agad na tumupad sa utos nga ni Bathala. PABLO: Katalo kong binibini’y dapat sanang maunawa Na maraming nagagawa ang maagang magsimula. Pagkat tayo kung malihis sa landas ng kabutihan. Lalong hirap sa magulang. Sasabihing mga bata’t para lamang kapatid ko. Magkaanak man ng sampu. Tayo pa ri’y nasasaklaw nang tangkilik ng magulang. Iyang taong nag-asawa kung kalian pa tumanda. Magulang ang sisihi’t bagsakan ng kasalanan. Kaya naman ang magulang. Nagagawang maituga kung hangad na pagtuluyin. sa anak ay may tungkulin. ulyanin ka nang magulang. Asahan mo’t yaong apo ay sa nunong aturgahin. kahit ikaw ay magbayad. Mang Pablitong katalo ko sa bigkasin. Palibhasa’y murang isip sa ligaya’y hindi sawa. Magpasiyang mag-asawa. Hinahanap ng sarili’y dating layaw at paggala. kung wala sa hustong gulang.ELENA: Sa halama’t punungkahoy ang ginamit na batayan Ng katalong si Pablitong tila waring nalabuan. malimit na ang kasira. Wala pa ngang isang buwan. Maliit pa iyang anak. ang magula’y bata pa rin. Hanggang kami’y mapag-aral at tuluyang mapalaki. Kaya’t iyang kabataan. Bakit yaong magulang ko. Kaya’t iyang mag-asawa nang maaga ay mainam. Kung iyo ngang makikita ang tatay ko’t ang nanay ko. Kung gulang mo ay tatlumpu. Ligaya ng mga anak. mga hinog at magulang. Kung di agad mag-asawa ay tiyak na napabuti. Sa maraming kabataang humarap na sa dambana. Hanggang tayo ay tumanggap ng magandang mga aral. Pagkat tayong mga anak. kung magulang tumitingin. Ang maagang mag-asawa’y nagtatamo niyang pala. Umayon ka sa panig ko nang matumpak ng landasin. panganay na naging supling. PABLO: Tila ibig palitawin ng katalong binibini. kung sumama’t makapiling Ay hindi nga mapintasan ng sino mang kasamahin. Nang kasali’y batang-bata sa edad lang na tigkinse. Na di alam mag-alaga at sa sanggol ay tumingin. Mag-aral man nang matagal. bago puso’y pagtaliin. Sa halip na iyang supling ay matuto kung mag-aral. Hindi tulad ni Elenang ang gusto pa ay gumulang. Kung nais na mag-asawa’y may tuntunin tayong batas. Ay magulang at matanda ang matigas at matibay. Pinipili sa pagpitas. saka lamang pakakasal. ELENA: Hindi pala nababatid nitong aking kabalagtas. kumakalog na ang baba. Hindi sila nagkaroon ng alitang sinasabi. Mabuti nang magpagulang. Bantay na nga araw-gabi’y tagalaba pa ng lampin. Upang anak sa asawa. Bago muna mag-asawa ay turuan sa gawain. . Kaya’t ikaw. Isa pa lang iyang anak. Kung ibig na ang kasalanan ay matuloy at matupad. Ang kahoy mang pinuputol na gagawing kasangkapan. hanggang sila’y pagtapusin. ay wala pang karapatan. Kung wala kang hustong gulang at menor pang tinatawag.

Kaya’t ikaw’y liligaya sa piling ko’t pagmamahal. Kung busog nga sa ligaya’t humpak naman iyang tiyan. agad mo nang iiwanan. walang muwak. Sa utang mo sa magulang ay madaling nakabayad. Kaya tuloy kung makasal sa lambinga’y malagana. Kung sakaling magkasupling. Magulang ko ay payag ding maging ikaw ang Kung tayo ba. Bulaklak na walang bango ang kapara at kawangis. Ang magulang na naghirap.Kung sila ba nang kasali’y sa edad na trenta’y singko. Ano’t ikaw mahihiya kung wala mang nalalaman? Kahit na isang musmos at reyna ng katamaran. Pagkat kita ay inibig. kabalagtas sa panig mo’y di papayag Na agad na mag-asawa’t magkaresponsibilidad! PABLO: Kung tayo ba. Kapag wala ang tampuhan. Ang isa pang kabutihan ng maagang mag-asawa Ay mistulang pulot-gata sa tamis ng pagsasama. Kapag wala ang tampuhan. Mahirap na masansala sa bisyo at mga hilig. Gusto’y laging namamasyal. pag babae ang anak na naliliyag. Mang Pablito ng utang mo sa magulang. Sa paano’ sa gawain. Bakit mo nga sasabihin na madalas ang kagalit? Sa dalawang mag-asawa na kapwa nga murang isip? Kung mayro’n ma’y tampuhan lang sa pagsuyo at pagibig Na lalo pang tumitimyas ang tamis ng pagtatalik. Ano’t ikaw mahihiya kung wala mang nalalaman? Kahit na isang musmos at reyna ng katamaran. aking Lena ay bata pang pakakasal. aking Lena ay bata pang pakakasal. Na ang puso’y sumusunod sa isipang nag-aatas. Sagana lang sa pagkain. Ang panahon natin ngayo’y di katulad ng lumipas ELENA: Payag akong walang sigla sa malamig sa suyuan. walang dapat pangambahan. Pagkat kita ay inibig. Marahil nga kung sa ngayon ay para nang lola’t lolo. manugang. Kundi upang magtulungan sa tumpak na pamumuhay. Kaya’t ako. Ngunit ngayo’y naghahari mga pusong lumiliyag Na di kayang mahadlangan sa dakilang paghahangad. Bulaklak na walang bango ang kapara at kawangis. . Pagkat kapwa mga laos sa larangan ng pagsinta. Magulang ko ay payag ding maging ikaw ang manugang. iba’t iba iyang damit. Kung agad na mag-asawa’y maaga ring magkaanak. walang dapat pangambahan. Bakit mo nga sasabihin na madalas ang kagalit? Sa dalawang mag-asawa na kapwa nga murang isip? Kung mayro’n ma’y tampuhan lang sa pagsuyo at pag-ibig Na lalo pang tumitimyas ang tamis ng pagtatalik. Kailan ma’t ang nagsama’y kapwa bata’t murang isip. Kaya’t ikaw’y liligaya sa piling ko’t pagmamahal. Kaya’t walang natitipon kahit na nga isang beles. Kaysa iyong mainit nga’y lagi naman ang bakbakan. Hangga’t hindi magkaanak ang tahana’y walang sigla. Hindi kaya nagpakasal ang hangad ay kasiyahan. Kung hindi mo lilingunin iyang iyong pinagmulan. Palibhasa’y murang puso sa ligaya nang magsalo. Baka di rin makasapit sa anumang pupuntahan PABLO: Ang magulang. walang alam. mawala na ang lambingan. Kabit-kabit na ang apo’y hindi pa rin nagbabago. Parang hindi alintana ang panahon ay sasapit. Nahihiyang ipisan nga sa biyena’t mga hipag. ELENA: Magbayad ka. Tutol silang mag-asawa kung bata pa siyang hamak. ang pagsinta’y walang init. ang pagsinta’y walang init. n Ngayong ikaw’y mapalaki’t mapalakas ang katawan. sila rin ang nagigipit. Di tulad ng matatandang sa suyuan ay bantad na.

kaysa ako ay mahuli. Mag-asawa’y hindi biro at laruang matatawag Na kaya pang mailuwa kung mapaso ka mang ganap. PABLO: Mabibigo ako. Kung hindi mo lilingunin iyang iyong pinagmulan. Kung kayo ay padadala sa init ng pagmamahal. Kapag wala sa panahon. Sa utang mo sa magulang ay madaling nakabayad. bago sana magpakasal. Kaya naman ang hatol ko. n Ngayong ikaw’y mapalaki’t mapalakas ang katawan. Ang maagang mag-asawa ang mabuti at magaling Na panig kong itinampok ngayong gabi sa tulain. Kaya’t itong sasabihi’y itanim sa diwa’t kuro. itong paksa’y itutulad. Mang Pablito ng utang mo sa magulang. PABLO: Sarili ko’y nakahandang sa tungkulin ay tumupad. Ay matulad sa sinaing na sunog na nang hanguin. kung amin pang pagtagalin. Lena kapag iyong pipilitin Na ako ay magpagulang bago puso’y pagtaliin. H’wag ka agad mag-asawa’t nang hindi ka nabibigo. At lubugan pa ng araw ang pag-asa ng sarili. Kaya hanggang maaga pa’y mag-asawa ang mabuti. Magpagulang muna kayo. Ang kawayang kailanga’t sa bahay mo isasangkap. Kung hindi ko masusunod ang layuning hinahangad. Ang matapat na ibigan. Baka di rin makasapit sa anumang pupuntahan. At kung ikaw’y makatagpo hanapbuhay na mabuti. Saka mo na pakasalan ang dalagang kinakasi. Kung agad na mag-asawa’y maaga ring magkaanak.Ang panahon natin ngayo’y di katulad ng lumipas Na ang puso’y sumusunod sa isipang nag-aatas. Nang hindi ko mapagsapit na ako pa ay magsisi. Ang magulang na naghirap. agad mo nang iiwanan. Kung ako man ay maagang nagkaroon ng kabiyak. Mabuti na ang maaga. putulin mo’y hindi dapat. Kung ito ay magawa mo. Karamihan sa maagang pinagtatali yaong puso . Kung ikaw nga katalo ko sa magulang magsisilbi. hindi ka nga magsisisi. LAKANDIWA: Kung sa bunga ng halaman. ELENA: Magbayad ka. Kung ako pa’y magpabaya’t di pakasal aking Leni Ay magdamdam at magtampo ang irog ko’t aking kasi. Sa magandang si Elenang sa Hagunoy isinilang ELENA: Magsisisi ka nga. Sa tungkuling gagampana’y matututo nang malaki. Huwag agad pipitasin sa laki ng paghahangad. Ngunit ngayo’y naghahari mga pusong lumiliyag Na di kayang mahadlangan sa dakilang paghahangad. Ligaya ng aking pusong makamit ko ang pangarap. Kumuha man ng asawa’y handa ka nang magsarili. Ang nais kong palitawin sa may pusong nagsumpaan. Ay bulagsak ang babai’t ang lalaki nama’y dungo. Bahala na si Bathalang tumanglaw sa aming landas. Sa wagas na pag-ibig ko’y ako na rin ang humamak. Pablo kung ikaw ay makatagpo Ng babaing di maalam na maglaba at magluto. ang panalo’y ibibigay. Ang mabigat na tungkuli’y hindi ninyo mapapasan.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful