You are on page 1of 7

Bi 20: CHIN S LAN RNG RA TON QUC .CUC KHNG CHIN CA NHN DN TA T NM 1873 N NM 1884. NH NGUYN U HNG.

Thng 11/1873, Gc-ni- em qun ti H Ni. Ngy 19/11/1873, Gc-ni- gi ti hu th cho Nguyn Tri Phng Tng c thnh H Ni, yu cu gii tn qun i, np v kh v cho Php ng qun trong ni thnh. Khng i tr li, ngy 20/11/1873, Php chim thnh; sau m rng nh chim Hng Yn, Ph L, Hi Dng, Ninh Bnh, Nam nh. I. THC DN PHP NH CHIM BC K LN TH NHT (1873). KHANG CHIN LAN RNG RA BC K 1. Tnh hnh Vit Nam trc khi Php nh Bc K ln th nht Sau khi Php nh chim 6 tnh Nam K, t tng ch ha trong triu nh thng th . - Chnh tr: triu Nguyn tip tc chnh sch b quan ta cng. - Kinh t: ngy cng kit qu. - X hi: nhn dn bt bnh, ni dy chng triu nh . - Nhiu s phu mun canh tn t nc nhng a phn cc ngh ci cch khng c thc hin. 2. Thc dn Php nh chim Bc k ln th nht (1873). - Sau khi chim Nam K, Php thit lp b my cai tr, bin ni y thnh bn p xm chim Bc K. - Vin c gip triu nh nh Nguyn gii quyt v li bun uy-puy ang gy ri H Ni, Php em qun xm chim Bc K. - Thng 11/1873, Gc-ni- em qun ti H Ni. Ngy 19/11/1873, Gc-ni- gi ti hu th cho Nguyn Tri Phng Tng c thnh H Ni, yu cu gii tn qun i, np v kh v cho Php ng qun trong ni thnh. Khng i tr li, ngy 20/11/1873, Php chim thnh; sau m rng nh chim Hng Yn, Ph L, Hi Dng, Ninh Bnh, Nam nh.

Php nh Bc K nm 1873-1882 3. Phong tro khng chin Bc K trong nhng nm 1873 1874.

Chin trng H Ni - Khi Php nh thnh H Ni, 100 binh lnh chin u v anh dng hi sinh ti Quan Chng. - Tng c Nguyn Tri Phng (73 tui )ch huy qun s chin u dng cm. Nguyn Tri Phng hi sinh, thnh H Ni tht th, qun triu nh nhanh chng tan r. Con trai ng Nguyn Lm cng hi sinh - Nhn dn tip tc chin u quyt lit, buc Php phi rt v cc tnh l c th. - Trn nh gy ting vang ln l trn Cu Giy (21/12/1873). Gc-ni- t trn. - Php hong ht, tm cch thng lng vi triu Hu k Hip c 1874. Theo , triu Hu nhng hn 6 tnh Nam K cho Php, Vit Nam chiu theo ng li ngoi giao ca Php, Php c t do bun bn v c ng qun ti nhng v tr then cht Bc K. - Hip c gy nn ln sng bt bnh trong nhn dn. Cuc khng chin ca nhn dn chuyn sang giai on mi: va chng Php va chng triu nh phong kin u hng.

Nhn dn ni dy khng chin v phi hp vi qun c en git c Gc-ni- trn Cu Giy ngy 16-12-1874 Qun Php rt khi thnh H Ni (Tranh do ngi Php ha li cnh qun Php rt khi thnh H Ni).

Quan Chng: y l mt trong nhng ca cn st li ca to thnh Thng Long c, c xy dng vo nm Cnh Hng th 10 (1749) , n nm Gia Long th 3 c xy dng li v gi nguyn kiu cch n ngy nay (cho HS xem nh ca Quan Chng hoc trnh chiu Powerpoint ). Hin ca cn nguyn ca chnh v hai ca ph hai bn. Bn trn ca ln c ghi ba ch Hn ng H Mn tc l ca ng H. S d ca cn c tn gi l Quan Chng v ngy 20.11.1873 Php nh thnh H Ni, khi n ca ng H chng vp phi sc khng c quyt lit ca 100 binh s triu nh do mt vin quan Chng c ch huy anh dng chn gic, kt cc vin Chng c cng ton th 100 binh s u anh dng hy sinh. t lng ngng m ngi chng c anh dng , nhn dn i tn ca l Quan Chng. T by n nay ngi ta vn cha xc minh c tn gi ca v chng c anh hng. V vy tn Quan Chng vn cn nh mt tn nghi ca lch s.

Quan Chng - mt trong nm ca ca thnh Thng Long xa (H Ni nay).

Gc-ni- t trn ti Cu Giy(21/12/1873 . II. THC DN PHP TIN NH BC K LN TH HAI (1882). CUC KHNG CHIN BC K V TRUNG K TRONG NHNG NM 1882 1884. 1. Qun Php nh chim H Ni v cc tnh Bc k v Trung k trong nhng nm 1882 v 1884. - Nm 1882, Php vu co triu nh vi phm Hip c 1874 ly c ko qun ra Bc K. - Ngy 03/04/1882, i t Ri-vi-e b ln H Ni gi ti hu th cho Hong Diu, yu cu giao thnh trong ba ting ng h. Cha ht hn, qun Php n sng chim thnh, sau chim m than Hng Gai, Qung Yn, Nam nh.

Qun Php tn cng thnh H Ni 2. Nhn dn H Ni v cc tnh Bc K khng chin. - Quan qun triu nh v Tng c Hong Diu anh dng chin u bo v thnh H Ni. Khi thnh mt, Hong Diu t vn. Triu Nguyn hoang mang, cu cu nh Thanh. - Nhn dn ta dng cm chin u chng Php: + Cc s phu khng tun lnh triu nh, tip tc t chc khng chin. + Qun dn ta tch cc chin u, gy cho Php nhiu kh khn, tiu biu l trn Cu Giy ln hai (19/05/1883), git cht Ri-vi-e.

Trn Cu Giy 19-5-1883 Ri-vi-e t trn. III. THC DN PHP TN CNG CA BIN THUN AN. HIP C 1883 V 1884..

Php tn cng ca bin Thun An (Hu)

Chin trng Hu 1883-1885 1. Qun Php tn cng ca bin Thun An. - Li dng T c mt, triu nh lc c vua T c mt, Php nh thng vo Hu, buc triu Nguyn phi u hng. - Ngy 18/08/1883, c Cuc-b ch huy chim cc pho i ca Thun An. n chiu ti 20.8.1883 , ton b ca bin Thun An lt vo tay gic. 2. Hai bn hip c 1883 v 1884. Nh nc phong kin Nguyn u hng. - Nghe tin Php tn cng Thun An, triu Hu xin nh chin, k Hip c Hc-mng (1883). Ni dung : - Vit Nam t di s bo h ca Php. + Nam K l thuc a, Bc K l t bo h, Trung K do triu nh qun l. + i din ca Php Hu trc tip iu khin Trung K. + Ngoi giao ca Vit Nam do Php nm gi. - V qun s: triu nh phi nhn cc hun luyn vin v s quan ch huy ca Php, phi trit hi binh lnh t Bc K v kinh , Php c t do ng qun Bc K, c ton quyn x tr qun C en. - V kinh t: Php kim sot ton b cc ngun li trong nc. - Vit Nam tr thnh nc thuc a na phong kin - Sau hip c Hc-mng, triu nh ra lnh gii tn cc phong tro khng chin nhng nhng hot ng chng Php Bc K vn khng chm d. - Ngy 06/06/1884, Php k vi triu Nguyn hip c Pa-t-nt, cn bn da trn Hip c Hc-mng nhng sa cha mt s iu nhm xoa du d lun v mua chuc thm nhng phn t phong kin bn nc u hng.

Thi ca triu nh Hu v nhn dn trong cuc khng chin chng thc dn Php xm lc (1858-1885) Tham kho: 1. Trn Cu Giy ln th nht (21/12/1873) v nh hng ca n n cc din chin tranh? a. Trn Cu Giy ln th nht. - Sau khi nh chim thnh H Ni, Gc-ni- lin m rng phm vi chim ng ra cc tnh Hng Yn, Ph L, Hi Dng, Ninh Bnh, Nam nh. - Qun ca Hong T Vim v qun C en ca Lu Vnh Phc ng Sn Ty phi hp vi qun ca Trng Quang n Bc Ninh ko v bao vy thnh H Ni. Gc-ni- phi ko qun t Nam nh v gi H Ni. - Sng ngy 21/12/1873, Lu Vnh Phc ko qun vo st thnh H Ni khiu chin. Gc-ni- ang hi m vi phi on triu nh Hu b d cuc hp, ch huy qun ui theo, b lt vo trn phc kch ca ta ti Cu Giy, Gc-ni- v nhiu binh s b git ti trn. b. Cc din chin tranh sau trn Cu Giy. * V pha Php: - Trn Cu Giy ln th nht l tn tht nng n nht ca Php k t khi tn cng Bc K ln th nht, khin qun Php hoang mang, lo s. - Lc n y, nc Php ang gp nhiu kh khn nn cha th tng vin, qun Php lng tng hong ht , d tnh rt khi Bc K. * V pha ta: - Chin thng Cu Giy lm nc lng nhn dn c nc, nhn dn hng hi chng gic, , ro lng khng chin, nhiu i ngha binh thnh lp - Cc i qun ca Hong T Vim, Lu Vnh Phc, Trng Quang n bt chp lnh bi binh ca triu nh, tip tc m qun, cng c lc lng sn sng nh Php. Sau trn Cu Giy, cc din chin tranh thay i c li cho ta, qun Php ng trc tnh th kh khn, c th b tiu dit Bc K, nhng triu Nguyn b l c hi tiu dit gic, ra lnh bi binh v gii tn cc i dn binh thng lng vi Php k Hip c 1874, nh , Php thot khi th b tiu dit. 2. Nu v nhn xt v ni dung Hip c Gip Tut 1874. - Theo Hip c 1874, triu Hu nhng hn 6 tnh Nam K cho Php, Vit Nam chiu theo ng li ngoi giao ca Php, Php c t do bun bn v c ng qun ti nhng v tr then cht Bc K. - Qua Hip c, Php t c c s chnh tr, qun s, kinh t Bc K, qua , t c s cho vic xm chim Bc K ln hai. - Vi Hip c 1874, ch quyn ngoi giao ca Vit Nam b xm phm nguyn trng, l nguyn c cho Php li dng nh

chim Bc K ln hai. - V lnh th, ch quyn triu Nguyn b thu hp, quyn chim ng ca Php Nam K lc tnh c tha nhn - Hip c gy nn ln sng bt bnh trong nhn dn. Cuc khng chin ca nhn dn chuyn sang giai on mi: va chng Php va chng triu nh phong kin u hng 3. Cuc khng chin Bc K ln th nht c im g ng ch ? - V lnh o: triu nh phong kin, i din l Nguyn Tri Phng ch huy qun dn chng Php nhng nhanh chng tht bi. Sau , triu nh chuyn sang thng thuyt vi gic, khng quyt tm khng Php (mc d vn cn mt s quan qun triu nh kin quyt ch huy nhn dn chng Php nh Nguyn Tri Phng, Hong T Vim, Trng Quang n) - V lc lng: ngoi qun i triu nh cn c ng o cc tng lp nhn dn. - V quy m: phong tro din ra mnh m, rng khp, t mt s thnh tu (trn Cu Giy), nhng cn phn tn, thiu thng nht. - V tnh cht: Cuc khng chin mang tnh dn tc, thuc phm tr phong kin. Lc u l triu nh lnh o nhn dn chng Php, sau chuyn sang giai on mi: nhn dn va chng Php va chng triu nh phong kin u hng. 4. Nguyn nhn no lm cho cuc khng chin chng Php xm lc ca qun dn ta t 1858 1884 b tht bi? Trong thi k u tn cng xm lc nc ta, gic Php vp phi sc khng c ngoan cng ca qun dn ta chin u di ngn c triu nh. C lc, gic lm vo tnh th nguy ngp, phi tnh n chuyn rt qun v nc trnh b tiu dit. Thay v tip tc pht huy u th, da vo sc mnh ton dn, ch trng tp kch v tiu dit ch, khng cho chng c iu kin thun li thay i tnh th, th ngc li, nh Nguyn la chn con ng cu ha vi Php i ph vi phong tro nng dn trong nc, thm ch c lc cn hp tc vi k th n p phong tro khi ngha ca qun chng, to iu kin cho Php tng bc thn tnh nc ta. - Mt b phn qun triu nh kin quyt nh Php nh Nguyn Tri Phng, Hong Diu th b chi phi bi t tng chin thut qun s kiu phong kin (phng ng, da vo thnh ly c th) nn cui cng cng tht bi. - Phong tro khng chin ca nhn dn din ra lin tc, rng khp , gy nhiu kh khn, tn tht cho gic nhng li thiu t chc, thiu s lnh o thng nht nn cui cng u tht bi. B phn lnh o phong tro khng chin ca nhn dn ch yu l cc vn thn s phu yu nc do hn ch v giai cp, v lch s nn cha c ng li sch lc ng n, cn mang nng t tng phong kin. - L th lc cm quyn tr nc, nh Nguyn khng th khng nhn lnh trch nhim mt nc vo tay Php. Triu Nguyn ban u c nhiu c gng chng chi vi cuc xm lc ca thc dn Php. Tuy nhin, trc k th va hn hn v qun s li ht sc khn kho trong bc ng xm lc, triu Nguyn khng tm c nhng ch trng v bin php hu hiu vt qua th thch qu kh khn ca lch s. Cc chnh sch ca h khin h tch ri dn cuc khng chin ca nhn dn, lm cho kh nng khng ca qun dn ta ngy cng hao mn, to iu kin cho k ch ln lt t bc ny n bc khc. ng li ca triu Nguyn trong cuc khng chin chng ngoi xm cho thy t v th lnh o nhn dn chng gic, h i nhng bc li nghim trng sang ch trng th ha ri i n ch ha v u hng. H khng c kh nng on kt ton dn nhm pht ng mt cuc chin tranh nhn dn chng gic m thm ch cn ph hoi cuc khng chin ca nhn dn, i ngc li quyn li dn tc. H dn dn t b v tr lnh o, mc ngi dn Vit phi t vy vng tm li thot ring cho mnh bng cc cuc khi ngha, ni dy chng c Php ln triu Hu, buc Php phi mt gn 30 nm mi chinh phc v h c Vit Nam.