You are on page 1of 5

Bi 21: PHONG TRO YU NC CHNG PHP CA NHN DN VIT NAM, TRONG NHNG NM CUI TH K XIX (phn 1)

Lc cuc phn cng kinh thnh Hu v phong tro Cn Vng 1885-1895. I. PHONG TRO CN VNG BNG N 1. Cuc phn cng qun Php ca phi ch chin ti kinh thnh Hu v s bng pht phong tro Cn vng a. Nguyn nhn: - Sau hai Hip c Hc-mng v Pa-t-nt, Php hon thnh v c bn cuc xm lc Vit Nam, thit lp ch bo h Bc K v Trung K. - Da vo phong tro khng chin ca nhn dn, phi ch chin trong triu nh Hu m i din l Tn Tht Thuyt mnh tay hnh ng, ph b nhng ng vua thn Php, a Hm Nghi cn nh tui ln ngi, b mt xy dng sn phng, tch tr lng tho v v kh chun b chin u. - Php tm mi cch loi tr phi ch chin v th Tn Tht Thuyt v lc lng ch chin ra tay trc. b. Din bin : - m ngy 04 rng ngy 05/07/1885, Tn Tht Thuyt h lnh tn cng Php ti n Mang C, to Khm s. Cuc chin u din ra v cng c lit, song do chun b thiu chu o cuc chin u ca ta nhanh chng gim st. - Sng ngy 06/07, Php phn cng. Tn Tht Thuyt a vua Hm Nghi v tam cung chy ra sn phng Tn S (Qung Tr) . - Ngy 13/07/1885, Tn Tht Thuyt mn danh Hm Nghi xung chiu Cn Vng ku gi vn thn, s phu, nhn dn c nc ng ln, v vua m khng chin. Chiu Cn vng thi bng phong tro u tranh chng Php si ni, lin tc ko di 12 nm, n cui th k XIX mi chm dt.

Hm Nghi: tn tht l ng Lch, em rut vua Kin Phc. Sau khi vua Kin Phc b git, ng Lch mi 13 tui c a ln ngi thng 8/1884. Khi Hu tht th, Tn Tht Thuyt a Hm Nghi cng tam cung chy khi hong thnh ln Tn S (Qung Tr). o ng c ti hn 1000 ngi, sau 2 ngy ln ng on ng n Qung Tr v chia lm 2 on, mt on gm Hong thn, quan li gi yu, ph n, tr nh, quay li Hu. Cn li theo vua i xy dng cn c chng php. Nh vua dn dn thc c trch nhim ca mt ng vua ang mt nc v quyt tm khng chin. Hm Nghi ph chun chiu Cn Vng vi trch nhim r rng ca mt ng vua khi c ngoi xm.

Lc kinh thnh Hu 1885

Cuc rt khi kinh thnh Hu ca phe ch chin

2. Cc giai on pht trin ca phong tro Cn Vng a. Giai on t nm 1885 n nm 1888 - Lnh o: Hm Nghi v Tn Tht Thuyt, vn thn, s phu yu nc. - Lc lng: ng o nhn dn, c c dn tc thiu s. - a bn: rng ln, khp Bc v Trung K. Tiu biu l cuc khi ngha ca Mai Xun Thng Bnh nh, c T Hin

(Thi Bnh), Nguyn Thin Thut (Hng Yn), ... Cui nm 1888, do s phn bi ca Trng Quang Ngc, vua Hm Nghi ri vo tay gic. Nh vua hin ngang c tuyt mi s d d ca Php, chu n lu y sang An-gi-ri (Bc Phi). b. Giai on t nm 1888 n 1896 - Lnh o: vn thn, s phu yu nc. - a bn: Thu hp, quy t dn thnh cc trung tm ln, chuyn trng tm hot ng ln vng trung du v min ni. Tiu biu l cuc khi ngha Hng Lnh do Cao in v Tng Duy Tn lnh o, khi ngha Hng Kh do Phan nh Phng v Cao Thng lnh o. - Nm 1896, phong tro Cn Vng chm dt. *Tnh cht ca phong tro:l phong tro yu nc chng thc dn Php mang thc h phong kin, th hin tnh dn tc su sc. II. MT S CUC KHI NGHA TIU BIU TRONG PHONG TRO CN VNG V PHONG TRO U TRANH T V CUI TH K XIX

Lc khi ngha Bi Sy 1.Bi Sy(1885 -1892). -Do Nguyn Thin Thut ,c Tt lnh o -Cn c chnh l Bi Sy (Hng Yn) -Lan rng: Hng Yn, Hi Dng, Bc Ninh, Thi Bnh -Ngoi ra cn cn c Hai Sng. * Din bin: - T nm 1885 n 1887, xy dng cn c Bi Sy, ta ra hot ng ng bng, khng ch cc tuyn giao thng ng b, ng sng Thi Bnh, sng Hng, sng ung. -Ngha qun t chc thnh nhng phn i nh t 10 15 ngi, tr trn vo dn hot ng . -T nm 1888, bc vo chin u quyt lit. Php xy dng h thng n bt dy c, dng ngi Vit tr ngi Vit c lp ngha qun. Qun ta di chuyn linh hot, nh thng mt s trn ln, c bit l trn Liu Trung, tiu dit c ch huy ca Php. * Kt qu ngha: - Sau nhiu ngy chin u, lc lng ngha qun gim st nhiu, Nguyn Thin Thut n cn c Hai Sng, sau sang Trung Quc, ri mt ti nm 1926.

- Gia nm 1889, cn c Hai Sng b Php bao vy, c Tt phi ra hng gic v b y sang An-gi-ri. - Nm 1892, nhng lc lng cui cng v vi ngha qun Yn Th. - li nhng kinh nghim tc chin ng bng. 2. Ba nh(1886 -1887:

Cng s Ba nh -Lnh o l Phm Bnh, inh Cng Trng -Da vo a hnh ba lng Thng Th, Mu Thnh, M Kh (Nga Sn, Thanh Ha) * Din bin: - Xy dng cn c c o: chin lu bng nhng st tre nhi rm trn bn, dy 8 -10 mt, trn mt c cc l chu mai, ro kn bng lu tre, cui cng l vng cc tre vt nhn cm quanh chn thnh. - Ngoi cn c chnh cn c cn c M Cao. - Ngha qun c khong 300 ngi, hot ng ch yu l chn nh cc on xe vn ti ca ch, cc ton lnh hnh qun qua cn c. - Thng 12/1886, Php tp trung qun tn cng vo Ba nh nhng tht bi. -Ngy 06/01/1887, ch huy ng 2500 qun bao vy cn c. * Kt qu ngha: - Cuc chin u din ra c lit, ngha qun m ng mu rt ra ngoi. Sng 21/01/ 1887, ch chim c cn c. Ngha qun rt ln M Cao, sp nhp vi ngha qun Cm B Thc. - Nhiu th lnh hy sinh hoc b bt. inh Cng Trng c gy dng li phong tro. Nm 1887, ng b Php git hi, khi ngha tan r.

* im mnh : -Xy dng kin c c o, kh tip cn, -Thun li cho vic kim sot cc tuyn giao thng. *im yu: th him mt ch d b c lp, d b bao vy ,ch c th p dng li nh chin tuyn, tp kch, phc kch. Khng c ng linh hot. *Tht bi li bi hc kinh nghim: cn bit li dng a hnh, a vt trnh th him mt ni.