ΓΡΑΜΜΙΚΑ ΦΑΣΜΑΤΑ

ΕΚΠΟΜΠΗΣ
ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΦΑΣΜΑ ΕΚΠΟΜΠΗΣ
• Το σύνολο των μηκών κύματος που εκπέμπουν τα
άτομα ενός αερίου ονομάζεται φάσμα
εκπομπής.

ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΟ ΦΑΣΜΑ
• Μπορούμε να αναγκάσουμε τα άτομα ενός αερίου
να εκπέμψουν τα χαρακτηριστικά τους χρώματα
με τη μέθοδο που δείχνει το σχήμα. Το αέριο
βρίσκεται σε γυάλινο σωλήνα που φέρει στα άκρα
του δυο μεταλλικά ηλεκτρόδια (λυχνία) σε μικρή
πίεση. Όταν στα άκρα της λυχνίας εφαρμόσουμε
υψηλή τάση, ηλεκτρόνια περνούν μέσα από το
αέριο. Τα ηλεκτρόνια συγκρούονται με τα άτομα
του αερίου, μεταφέροντας σε αυτά ενέργεια. Τα
άτομα στη συνέχεια επιστρέφουν την ενέργεια με
τη μορφή φωτός (καλύτερα Η/Μ κυμάτων). Το
νέον εκπέμπει κόκκινο φως. Το άζωτο και το αργό
εκπέμπουν γαλαζοπό φως αλλά, ο υδράργυρος
πρασινωπό-γαλάζιο φως.

ΠΩΣ ΜΠΟΡΟΥΜΕ ΝΑ ΔΟΥΜΕ ΤΟ ΦΑΣΜΑ
Το φάσμα εκπομπής μπορούμε να το δούμε,
παρατηρώντας το φως μέσα από ένα φράγμα
περίθλασης ή πρίσμα. Το φάσμα μπορεί να μελετηθεί
με λεπτομέρεια χρησιμοποιώντας το φασματοσκόπιο.

Στο φασματοσκόπιο το φως περνάει από μια σχισμή
και στη συνέχεια διαθλάται περνώντας από το πρίσμα,
ή συμβάλλει περνώντας από το φράγμα. Ένα σύστημα
φακών συγκεντρώνει το διαθλασθέν φως ή για
παρατήρηση μέσα από ένα τηλεσκόπιο, ή για
αποτύπωση σε μια φωτογραφική πλάκα. Κάθε μήκος
κύματος του φωτός σχηματίζει την εικόνα της
σχισμής.
Το φάσμα ενός διάπυρου λευκοπυρωμένου στερεού
(νήμα λάμπας πυράκτωσης) είναι μια συνεχής
έγχρωμη ζώνη από το κόκκινο μέχρι το ιώδες. Το
φάσμα ενός αερίου είναι μια σειρά από γραμμές
διαφορετικών χρωμάτων. Κάθε γραμμή αντιστοιχεί σε
ορισμένο μήκος κύματος του φωτός που εκπέμπουν τα
άτομα του αερίου.

Φάσματα εκπομπής – φάσμα εκπομπής ατομικού
υδρογόνου
Τον 19ο αιώνα αρκετοί φυσικοί προσπάθησαν να
προσδιορίσουν την δομή του ατόμου χρησιμοποιώντας
τα ατομικά φάσματα. Το υδρογόνο μελετήθηκε
εκτενώς, γιατί είναι το ελαφρότερο στοιχείο, ενώ δίνει
το πιο απλό φάσμα. Το ορατό μέρος του φάσματος του
υδρογόνου αποτελείται από τέσσερις γραμμές:
κόκκινη, πράσινη, γαλάζια και ιώδη. Ο Σουηδός
Angstrom (1814-1874) μέτρησε με ακρίβεια τα μήκη
κύματος αυτών των γραμμών. Κάθε θεωρία – μοντέλο
για τη δομή του ατόμου πρέπει να ερμηνεύει τα

συγκεκριμένα μήκη κύματος του φάσματος εκπομπής.
Γενικά με τον όρο φάσμα χαρακτηρίζεται κάθε τι που
φαίνεται. Επίσης πολλές φορές αποδίδεται και με την
έννοια ενός συνόλου γεγονότων, θεωριών, αιτημάτων
κ.λπ.

Ειδικότερα

στην οπτική χαρακτηρίζεται το οπτικό φαινόμενο που
προκύπτει κατά την αποσύνθεση ή ανάλυση μιας
φωτεινής δέσμης στα επιμέρους συστατικά μήκη
κύματος (ή χρώματα) αυτής, δηλαδή του φωτός.
Η ανάλυση αυτή που λέγεται επίσης και χρωματική
διασπορά του φωτός, επιτυγχάνεται με πρίσματα και
γενικά με συστήματα διάθλασης του φωτός, οφείλεται
δε στο γεγονός ότι, το διαθλαστικό σώμα (μέσον)
παρουσιάζει διαφορετικό δείκτη διάθλασης στα
διάφορα μήκη κύματος του φωτός. Έτσι οι φωτεινές
ακτίνες που έχουν μεγάλο μήκος κύματος είναι και οι
λιγότερο εκτρεπόμενες.
• Τα φάσματα που προκύπτουν από την ανάλυση

του φωτός που εκπέμπουν τα αέρια και οι ατμοί
αποτελούνται από μερικές μόνο συχνότητες που
απεικονίζονται στο φακό σαν λεπτές φωτεινές
γραμμές οι οποίες ονομάζονται φασματικές
γραμμές. Γι' αυτό ονομάζονται γραμμικά φάσματα
εκπομπής.
1.

Φάσμα απορρόφησης ονομάζουμε το
φάσμα του φωτός που εκπέμπει
πυρακτωμένο στερεό σώμα το οποίο όμως
έχει προηγουμένως διέλθει από το εσωτερικό
ενός υλικού.

2.

Συνεχές φάσμα απορρόφησης
λαμβάνεται, αν ανάμεσα στην πηγή του
λευκού φωτός και τον κατευθυντήρα
φασματοσκοπίου παρευβληθεί στερεό
διαφανές σώμα.

3.

Γραμμικό φάσμα απορρόφησης
λαμβάνεται αν ανάμεσα στην πηγή του
λευκού φωτός και τον κατευθυντήρα του
φασματοσκοπίου παρεμβληθεί αέριο σώμα.
Για να παρατηρήσουμε το φάσμα μιας ουσίας,
χρησιμοποιούμε ειδικά όργανα που τα λέμε
φασματοσκόπια. Ένα φασματοσκόπιο
αποτελείται από τρία κύρια μέρη: α) τον
κατευθυντήρα, β) το πρίσμα και γ) την
διόπτρα. Περισσότερο εξειδικευμένα ακόμη
όργανα είναι: ο φασματογράφος, ο

φασματοηλιογράφος, το φασματοβολόμετρο,
και το φασματοηλιοσκόπιο.

Ο κατευθυντήρας αποτελείται από ένα σωλήνα
εφοδιασμένο με δυο φακούς και μια σχισμή της
οποίας το πλάτος μπορούμε να ρυθμίζουμε.

Το πρίσμα βρίσκεται τοποθετημένο πάνω σε
γωνιομετρική τράπεζα ακλόνητα συνδεδεμένη με τον
κατευθυντήρα.
• Γύρω από την τράπεζα στρέφεται η διόπτρα που
αποτελείται από ένα σωλήνα με προσοφθάλμιο
σύστημα εφοδιασμένο με σταυρόνημα.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful