You are on page 1of 5

YENİ UFUKLAR Zeynep SOLAK

SOĞUK KUZEYİN ÇALIŞKAN ÜLKESİ: FİNLANDİYA

Resmi Adı: Finlandiya Cumhuriyeti 5.2 milyon nüfuslu küçük bir Kuzey
Yönetim Şekli: Cumhuriyet (Parlamenter Demokrasi) Avrupa ülkesi olan Finlandiya, yüksek
Cumhurbaşkanı: Tarja Halonen (2000-2006) teknolojik altyapısı, gelişmiş Ar-Ge
Başbakan: Matti Vanhanen (Haziran 2003 –Mart 2007) sistemi, kalifiye işgücü, zengin pazar ağı
Yüzölçümü: 338,000 km2 ve Rusya ve Baltık ülkeleri gibi
(%69 ormanlık alan, %10 su, %6 gelişmekte olan pazarlara yakınlığı ile
ekilebilir arazi; 187,888 göl ve 179,584 ada mevcut) ticari öneme sahiptir. 1995’den beri
Sınır Komşuları: İsveç, Norveç ve Rusya AB üyesi olan ülke, AB Para Politikası’nı
Nüfus: 5.2 milyon kabul ederek Euro’ya geçiş yapan tek
Etnik Gruplar: Fin (%93.4), İsveçli (%5.7), Rus (%0.4), Kuzey Avrupa ülkesidir.
Estonyalı (%0.2), Sami (%0.1),
Diğer (% 0.2) Rusya, Kuzey Avrupa ve Baltık
Başkent: Helsinki ülkelerine (Letonya, Litvanya ve
Önemli Şehirler: Helsinki, Espoo, Tampere, Vantaa,
Estonya) bağlantı sağlayarak 80 milyon
Turku, Oulu
üzerindeki tüketici pazarına erişimi
Para Birimi: Euro
Resmi Dili : Fince ve İsveççe sağlayan ülke, bu bölgelerle iş yapma
tecrübesine sahip olup pazarlara
açılmak isteyen girişimciler için iyi bir
olanak sağlamaktadır.

Oldukça sanayileşmiş ve liberal bir ekonomiye


sahip olan Finlandiya, Ar-Ge çalışmalarına
önem vererek bilgi toplumuna dönüşmüştür.
Bilgi ve iletişim teknolojilerinde rekabetçi
piyasaya sahip olup bu alanlarda dünya
lideridir. Finlandiya, uluslararası rekabet
endeksi, şefafflık endeksi, okuma-yazma oranı,
eğitim seviyesi ve Ar-Ge alanlarındaki ülkeler
arası sıralamada en üst seviyelerde yer
almaktadır. Örneğin, 2004-2005 Küresel
Rekabet Endeksi’nde 104 ülke arasında birinci,
2004 Uluslararası Şeffaflık Endeksi’nde 146
ülke arasında birinci ve 2004 Dünya Rekabet
Endeksi’nde 60 ülke arasında sekizinci sırada
yer almıştır. Finlandiya’nın en büyük firması
Nokia, uluslararası alanda rekabet eden, mobil
telefon üretiminin öncü firmalarındandır.

İmalat, Finlandiya ekonomisinin lokomotifidir.


İmalat alanında ormancılık, kağıt sanayi, metal
sanayi, mühendislik, telekomünikasyon ve
elektronik sektörleri başı çekmektedir.
Sözkonusu ürünler başlıca ihracat mallarıdır.
Ülke ihracatı, GSYİH’nın beşte ikisini oluşturmaktadır. Diğer taraftan hammadde, enerji ve imalat
sanayi yan ürünleri başlıca ithalat kalemleridir. Finlandiya, soğuk hava şartları nedeniyle, temel
tarım ürünlerinde kendine yetebilen bir ülkedir. İklim ve geniş orman arazisi sayesinde ormancılık,
kırsal kesimin başlıca geçim kaynağıdır. Başlıca ticaret ortakları Almanya, İsveç, Rusya ve
İngiltere’dir. 2004 itibariyle ülkeye gelen toplam doğrudan
YENİ UFUKLAR Zeynep SOLAK

yabancı yatırım miktarı 59.4 milyar Euro’dur. En çok yatırım yapan ülkeler İsveç, İngiltere,
Danimarka ve ABD’dir.

EKONOMİK GÖSTERGELER (2004)


GSYİH (Milyar Euro) 149.7
Kişi Başına GSYİH (Euro) 28,646
GSYİH Büyüme Hızı (%) 3.6
Enflasyon (TÜFE , %) 0.2
İşsizlik Oranı (%) 8.8
İhracat (fob) (Milyon Euro) 48,917
İthalat (fob) (Milyon Euro) 40,730
Cari Hesap (GSYİH payı %) 4.1
Toplam Borç (Milyar Euro) 67.6
Euro/Dolar Kuru (ortalama) 0.81

Kaynak: Statistics Finland 22.04.2005, 14.07.2005, Bank


of Finland

Ülkede, kişi başına gelir 28,646 Euro, işsizlik ise %8,8’dir. Avrupa ekonomisindeki yavaşlama, kağıt
sanayindeki grevler nedeniyle azalan üretim ve ihracat sonucunda ekonomik büyüme 2005’te
yavaşlamıştır. 2004’de %3.6 olan büyüme oranının 2005’de %2.5’e inmesi beklenmektedir.
2005’de artışa geçen enflasyonun 2006’da %1.4’e çıkması öngörülmektedir.

Finlandiya’nın 2004 yılı dış ticaret hacmi 89.6 milyar Euro olup Türkiye ile toplam ticaret hacmi
948 milyon Dolar civarındadır. Otomotiv ve yan sanayi, metal cevheri, örme giyim eşyası ve
elektrikli makineler Türkiye’nin başlıca ihraç ürünleridir. Finlandiya’dan ithalatta ise elektrikli
makinalar, kağıt-karton, demir-çelik ve kazanlar-makinalar başlıca ürünlerdir. Franchising, bilgisayar,
çevre teknolojisi, telekomünikasyon ve ekipmanı, yazılım, ilaç sanayi, Bıyoteknoloji, güvenlik ve
turizm alanlarında işbirliği mümkündür.

Finlandiya, küçük bir ülke olduğundan ekonomisi dış ticarete bağımlıdır. İhracat, GSYİH’nın
%33’ünü oluşturmaktadır. Metaller, elektronik, mühendislik ve kağıt-karton Finlandiya’nın başlıca
sanayileridir. 2004’de üretilen mal ve hizmetlerin %37’si ihraç edilmiştir. Dış ticari dengesi artı
değerde ilerlemektedir.

DIŞ TİCARET GÖSTERGELERİ


(Milyar Euro) 2000 2001 2002 2003 2004
İhracat 49.5 47.8 47.2 46.4 48.9
İthalat 36.8 35.9 35.6 36.8 40.7
Ticaret Dengesi 12.7 11.9 11.6 9.6 8.2
Ticaret Hacmi 86.3 83.7 82.8 83.2 89.6
Kaynak: National Board of Customs, Statistics Finland

Finlandiya dış ticaretinin %60’a yakını AB ülkeleri ile yapılmaktadır. Asya ülkeleri ile yapılan
ticaretin toplam dış ticaretteki payı %15, Kuzey Amerika’nın ise %5 dolayındadır. Ülkenin başlıca
ticaret ortakları Almanya, İsveç, İngiltere, Rusya ve ABD’dir.
YENİ UFUKLAR Zeynep SOLAK

ÜLKE GRUPLARINA GÖRE DIŞ TİCARET (2004)


İhracat % İthalat %
Avrupa Birliği (25 AB üyesi) 57.9 Avrupa Birliği (25 AB üyesi) 59.5
OECD 69.9 OECD 71.5
Diğer Avrupa Ülkeleri (AB
Diğer Avrupa Ülkeleri (AB harici) 14.9 17.6
harici)
Euro Bölgesi 30.2 Euro Bölgesi 34.2
Kuzey Amerika 7.4 Kuzey Amerika 5.0
Gelişmekte Olan Ülkeler 16.0 Gelişmekte Olan Ülkeler 12.9
Kaynak: National Board of Customs, Statistics Finland

İhraç edilen mallara bakıldığında kağıt ve kağıt ürünleri, odun işleme, makina ve
metal ürünleri, elektronik ve elektrikli aletler, kimya sanayii ürünleri, sağlık bakım
ürünleri ve tıbbi teçhizat başta gelmektedir. Hammadde, ara mallar ve ham
petrol ve petrol ürünleri Finlandiya ithalatının yarısını oluşturmaktadır. Sermaye
mallarının ithalattaki payı %20.5, tüketim mallarının payı ise %28’dir.

1990’dan itibaren elektrik, elektronik ve metal sanayi ürünlerinde hızlı bir büyüme
gerçekleşmiştir. Nokia’nın başarılı yükselişi özellikle elektronik alanındaki büyümede etkili
olmuştur. Finlandiya, kağıt ve kağıt hamuru makinaları ile güç jeneratörleri alanında güçlü sanayiye
sahiptir. Yenilebilir enerji kaynaklarının teknolojileri ve geri dönüşüm teknolojisi ihracatında
öndedir.

Kağıt sektöründe düşük rekabet nedeniyle yaşanan krizi aşmak için masrafları kısarak üretimi
arttırmaya yönelinmiş, bu da işçi ile işvereni karşı karşıya getirmiştir. İşçilerin başlattığı grev ve
lakavt nedeniyle 2005 yılı ikinci çeyreğinde ihracatta düşüş beklenmektedir. Bu sektördeki üretim
azalması, inşaat, ulaşım ve kimya sanayiini de etkileyecektir. Dış talepteki azalma ve kağıt
sanayiindeki üretimin düşmesi sonucunda 2005’de ihracatın %1 gibi küçük bir artış göstermesi,
2006’da ise %6 büyümesi beklenmektedir. 2005’de önemli bir artış yapması beklenen bir sektör
de elektronik ve elektrikli aletlerdir.

1996 sonrasında ikili ticaret hacminde Türkiye’nin ithal ettiği telekomünikasyon ekipmanı
nedeniyle hızlı bir artış yaşanmış ve 2004 yılı itibariyle ikili ticaret hacmi 948 milyon dolar
seviyesine ulaşmıştır. Özellikle 2002’den itibaren Türkiye’nin ihracatında artış gözlenmesine
rağmen, ikili ticari ilişkiler Finlandiya leyhine gelişmektedir. Finlandiya, Türkiye’nin toplam
ithalatında binde 7, ihracatında ise binde 5’lik bir paya sahiptir. 2004 yılı itibariyle Finlandiya’nın
toplam ihracatında Türkiye’nin payı %0.9, ithalatındaki payı ise %0.6’dır.

TÜRKİYE-FİNLANDİYA DIŞ TİCARETİ (BIN DOLAR)


YILLAR İHRACAT (X) İTHALAT (M) X / M DENGE HACİM
2000 73,664 720,208 0.10 - 646,544 793,872
2001 71,142 301,903 0.24 - 230,761 373,045
2002 133,718 371,919 0.36 - 238,201 505,637
2003 214,014 478,442 0.45 - 264,428 692,456
2004 255,923 692,619 0.37 - 436,696 948,542
2005* 218,542 639,382 0.34 -420,840 857,924
*Ocak-Eylül
YENİ UFUKLAR Zeynep SOLAK

Kaynak: Dış Ticaret Müsteşarlığı, Türkiye İstatistik Kurumu

Ocak-Eylül 2004 ve 2005 Dönemleri Türkiye-Finlandiya Dış Ticaret Verileri Karşılaştırması


(BIN DOLAR)
Dönem İhracat (X) İthalat (M) X/M Denge Hacim
Ocak-Eylül 178,331 489,236 0.36 - 310,905 667,567
2004
Ocak-Eylül 218,542 639,382 0.34 -420,840 857,924
2005
Kaynak: Türkiye İstatistik Kurumu (DIE)

Ocak-Temmuz 2005 değerlerine bakıldığında Türkiye’nin Finlandiya’ya ihracatının %48.6’sını


otomotiv ve yan sanayi, %7.7’sini örme giyim eşyası, %7.2’sini metal cevheri, %4.8’ini örülmemiş
giyim eşyası ve %4.3’ünü de elektrikli makinalar oluşturmuştur. İthalatta ise %36,5’ini elektrikli
makinalar, %16.9’unu kağıt karton, %16.6’sını demir-çelik ve %9.6’sını kazanlar ve makinalar
oluşturmaktadır.
Bir çok Avrupa ülkesi ile Türkiye’nin dış ticaretinde görüldüğü gibi Türk-Fin ikili ticari ilişkilerinde
de Türkiye’nin Almanya, İsveç ve Danimarka gibi ülkelere gönderdiği ihraç ürünleri anılan
ülkelerden Finlandiya pazarına girmektedir. Bu nedenle Fin pazarındaki Türk menşeli ürünler, dış
ticaretteki değerlerden daha fazladır.

2004 YILI İTİBARİYLE BAŞLICA DIŞ TİCARET MADDELERİ (BİN DOLAR)


İHRACAT Değer % İTHALAT Değer %
Otomotiv ve yan sanayi 126,847 49.6 Elektrikli Makinalar 233,978 33.8
Örme giyim eşyası 17,246 6.7 Kağıt-karton 147,312 21.3
Metal cevherleri 14,379 5.6 Demir-çelik 100,947 14.6
Elektrikli makinalar 12,703 5.0 Kazanlar,makinalar 67,525 9.8
Seramik mamulleri 8,477 3.3 Plastikler 30,073 4.3
Otomotiv ve yan
Örülmemiş giyim eşyası 8,418 3.3 13,461 1.9
sanayi
Dokunmuş hazır eşya 6,784 2.7 Ağaç,ahşap eşya 12,254 1.8
Dokumaya elverişli
6,188 2.4 Eczacılık ürünleri 11,834 1.7
mensucat
Sentetik suni
Kazanlar, makinalar 6,032 2.4 10,456 1.5
devamsız lifler
Post kürk 4,376 1.7 Optik aletler 8,396 1.2
Diğer 44,473 17.3 Diğer 56,383 8.1
Toplam 255,923 100.0 Toplam 692,619 100.0

Kaynak: DTM

FİNLANDİYA’NIN TÜRKİYE’DEKİ YATIRIMLARI


Türkiye’de 2003 yılı itibariyle 19 Fin sermayeli şirket faaliyet göstermektedir. Söz konusu
şirketlerin Türkiye’ye getirdiği yabancı sermaye tutarı 6.2 trilyon TL olup, Türkiye’deki toplam
yabancı sermaye tutarının binde 8’ini oluşturmaktadır. Fin sermayeli şirketler ticaret,
telekomünikasyon, hava taşımacılığı, demir-çelik, hazır giyim, elektronik, elektriksiz makina imalatı
YENİ UFUKLAR Zeynep SOLAK

ve kimyasal ürün sanayinde faaliyet göstermektedir. Fin yatırımlarının en büyükleri Sonera’nın


(eski adı Telekom Finland) Turkcell ile ortaklığı ve Nokia Elektronik A.Ş’dir. Hazine Müsteşarlığı
verilerine göre Türkiye’deki Fin sermayeli şirket sayısı Haziran 2005 itibariyle 29’a çıkmıştır.
Firmalar, toptan ticaret, telekomünikasyon, tekstil, hizmetler, kimya sanayi, inşaat, demir-çelik,
hava taşımacılığı ve ormancılık alanlarında faaliyet göstermektedir.

İşbirliği Olanakları

İki ülke arasında işbirliğinin geliştirilmesinde öncelikli sektör ve ürünler telekomünikasyon


ekipmanları ve cihazları, enerji ve çevre, elektronik ve yüksek teknoloji gerektiren ürünler
(bilgisayar yazılımı), inşaat ve inşaat malzemeleri, orman ürünleri ve kağıt sanayidir. Yüksek
teknoloji ürünleri, bilişim teknolojileri ve tıbbi ve bilimsel araştırmalar alanında dünyanın önde
gelen ülkeleri arasında yer alan Finlandiya’nın sahip olduğu bu bilgi birikiminden Türkiye’nin daha
verimli yararlanmasına yönelik işbirliği imkanları geliştirilmesi gerekmektedir. Turizm, iki ülke
arasında işbirliği açısından önem taşıyan bir sektördür. Finlilerin yurtdışı seyahatleri gittikçe
artmaktadır. Genelikle güneş ve kumsala sahip yerleri seçen Finlilerin Akdeniz bölgesini tercih
ettiği görülmektedir. Finli turistler genelikle ortanın üzerinde gelir seviyesine sahip iyi eğitimli
kişilerdir. Seyahetlerinde golf, dalma, kayak ve kültürel etkinliklere de önem vermektedirler.
Türk ve Fin firmalarının Baltık ülkeleri, Rusya, Karadeniz’e kıyısı olan ülkelerde ortak iş ve yatırım
olanakları için elverişli koşullar bulunmaktadır. 1990 sonrası Rusya’da proje gerçekleştiren Türk
inşaat ve taahhüt firmaları birçok kalemde yapı malzemelerini Finlandiya’dan temin etmişlerdir.
Özellikle coğrafi yakınlık nedeniyle Finlandiya'nın Estonya ile ticari ve sınai ilişkileri oldukça
kuvvetlidir. Firma sayısına göre Finlandiya, Estonya’da en fazla yatırım gerçekleştiren ülkedir. 2004
yılında konut yapımındaki artış, Vuosaari Limanı inşaatı ve yeni nükleer santral yapımı inşaat
sektöründe canlanmayı sağlamıştır. Bu alanlarda tecrübeli Türk müteahhitleri de iş olanaklarına
sahiptir. Finlandiya’da eski otomobil sayısının fazlalığı bu sektörü Türk yatırımcılar için cazip
kılabilmektedir.