KUANTITI ELEKTRIK DAN UNIT

Cas elektrik (Q)
• Setiap unsur terbentuk dari atom-atom yang mengandungi elektron, proton dan neutron. • Proton dan neutron berada dalam nukleas dan elektron beredar mengelillinginya.

Setiap elektron membawa cas negatif 1.6 x 10-19 C, setiap proton membawa cas positif yang sama nilai dan neutron tidak membawa sebarang cas.

• Atom yang bilangan elektron dan protonnya tidak sama dikatakan ion. • Ion positif ialah atom yang mempunyai bilangan elektron kurang dari bilangan proton. • Ion negatif ialah atom yang mempunyai bilangan elektron melebihi bilangan proton. • Badan yang mempunyai ion positif melebihi ion negatif dikatakan bercas positif.

EEU104 – A : Kuantiti dan Unit

1/18

Nov 2004

i= dq dt • Unit untuk arus elektrik ialah ampere (A) iaitu kadar 1 C per saat. • Unit pecahan: EEU104 – A : Kuantiti dan Unit 2/18 Nov 2004 .25 x 1018 elektron • Unit yang lebih kecil yang biasa digunakan ialah microcoulomb ( μC = 10 −6 C ) dan picocoulomb ( pC = 10 −12 C ) Arus elektrik (I) • Arus elektrik ialah kadar pergerakan bersih (net flow) cas elektrik melewati satu titik. • Coulomb ialah unit untuk cas elektrik. 1 coulomb = nilai cas yang dibawa oleh 6.• Badan yang mempunyai ion negatif melebihi ion positif dikatakan bercas negatif.

Pergerakan bersih (net flow) cas ialah • EEU104 – A : Kuantiti dan Unit 3/18 Nov 2004 . Dalam masa 2 ms didapati nilai cas positif q1 dan cas negatif q2 yang mengalir dari X ke Y melewati keratan rentas pada titik A ialah masing-masing 10 µC dan 4 µC.kiloampere (kA) = 103 ampere (A) ampere (A) milliampere (mA) = 10-3 ampere (A) microampere (µA) = 10-6 ampere (A) nanoampere (nA) = 10-9 ampere (A) picoampere (pA) = 10-12 ampere (A) A q1 Y q2 X • Rajah menunjukkan satu pengalir elektrik.

Q = q1 + q2 = 10 + ( − 4 ) = 6 μC Masa t = 2 ms Q 6 ×10 −6 I= = = 3 mA −3 t 2 ×10 • Sekiranya cas negatif q2 bergerak ke arah yang berlawanan: Pergerakan bersih (net flow) cas ialah: Q = q1 – q2 = 10 µC . Q = q1 − q2 = 10 − ( − 4 ) = 14 μC Q 14 × 10 −6 I= = = 7 mA −3 t 2 ×10 • Contoh: 230 mA = 230 × 10 −3 A = 0.125 mA EEU104 – A : Kuantiti dan Unit 4/18 Nov 2004 .015 ×10 3 mA = 15 mA 125 μA = 125 × 10 −3 mA = 0.23 A 0.(-4) µC = 14 µC.015 A = 0.

cas yang berlainan menarik • Tenaga diperlukan untuk membawa cas positif menghampiri cas positif yang lain. Beza upaya diukur dalam volt (V): v= dw dq A B q2 = 1 C EEU104 – A : Kuantiti dan Unit 5/18 q1 Nov 2004 . • Tenaga juga diperlukan untuk membawa cas positif menjauhi cas negatif • Beza upaya adalah ukuran tenaga yang diperlukan untuk membawa satu coulomb cas menghampiri cas yang sama atau menjauhi cas yang berlainan.125 μA = 125 × 10 −6 A = 0.000125 A Beza upaya (voltan) • Cas yang sama menolak.

• Sekiranya tenaga W = 1 J diperlukan untuk membawa cas q2 = 1 C dari titik A ke titik B.01 V = 0.000 μV • Bateri adalah salah satu punca bekalan yang boleh mewujudkan beza upaya di antara terminalterminalnya.01 ×10 3 A = 10 mV = 0. • Penjana dc adalah punca bekalan yang lain.005 V = 5 ×10 3 A = 5. • Unit pecahan: microvolt (µV) = 10-6 V millivolt (mV) = 10-3 V volt (V) = 100 V kilovolt (kV) = 103 V megavolt (MV) = 106 V • Contoh: 0. EEU104 – A : Kuantiti dan Unit 6/18 Nov 2004 . beza upaya di antara A dan B ialah 1 V.01 ×10 6 A = 10.000 μV 5 mV = 5 ×10 −3 = 0.

Rintangan di antara dua hujung satu bahan pengalir ialah 1 Ω jika arus elektrik 1 A yang mengalir melaluinya menghasilkan beza upaya 1 V di antara hujung-hujung tersebut EEU104 – A : Kuantiti dan Unit 7/18 Nov 2004 . • Nilai rintangan bergantung kepada jenis bahan. • Unit bagi rintangan ialah ohm (Ω). • Oleh itu pergerakan cas-cas dikatakan menghadapi rintangan.Rintangan dan perintang (R) • Pergerakan cas elektrik dalam sesuatu bahan pengalir (conductor) menyebabkan perlanggaran dan pergeseran di antara satu sama lain menyebabkan cas tersebut kehilangan tenaga.

5 × 10 6 = 2.5 × 10 3 = 2.000 Ω • Hukum Ohm.000 Ω = 15 ×10 −3 = 0.0003 Ω 2.3 mΩ = 300 ×10 −6 = 0.5 MΩ = 2.500.500 kΩ = 2. Beza upaya (V) yang merentasi sesuatu perintang adalah berkadar dengan arus (I) yang melaluinya: V ∝ I (graf V-I adalah linear dan V/I adalah malar) EEU104 – A : Kuantiti dan Unit 8/18 Nov 2004 .015 MΩ 300 μΩ = 300 × 10 −3 = 0.• Unit pecahan: microohm (µΩ) = 10-6 Ω milliohm (mΩ) = 10-3 Ω ohm (Ω) = 100 Ω kiloohm (kΩ) = 103 Ω megaohm (MΩ) = 106 Ω • Contoh: 15 kΩ = 5 × 10 3 = 15.

mudah yang lengkap membolehkan arus mengalir: I V 10 V R Berapakah nilai R supaya arus I yang dibekalkan oleh punca voltan V = 10 V menjadi 4 mA? Dengan hukum Ohm: R= EEU104 – A : Kuantiti dan Unit V 10 = = 2.5 kΩ −3 I 4 ×10 9/18 Nov 2004 .t.Pemalarnya ialah rintangan (R): V = RI • Contoh: Litar a.

• Nilai rintangan dawai pengalir bergantung kepada: panjang (l) EEU104 – A : Kuantiti dan Unit 10/18 Nov 2004 . dawai pengalir mempunyai rintangan walaupun ini sebenarnya tidak dikehendaki. • Simbol bagi perintang: Perintang tetap (fixed resistor ) Perintang bolehubah (rheostat ) Perintang bolehubah (potentiometer ) Rintangan bahan pengalir arus elektrik • Di samping kepentingan unsur perintang untuk mengawal arus.• Perintang ialah unsur yang digunakan untuk mengawal aliran arus dalam sesuatu litar.

luas keratan rentas (A) kerintangan (ρ) R= ρl atau A R= l σA σ= • 1 = conductivi ty ρ Kerintangan adalah ciri sesuatu bahan pengalir yang diukur dalam Ω-m ρ = 0. EEU104 – A : Kuantiti dan Unit 11/18 Nov 2004 .5 mm2 mempunyai rintangan: ρl 0. • Rintangan kebanyakan bahan penebat seperti getah berkurangan dengan kenaikan suhu.0173 × 10 −6 ×10 R= = = 0.m • Contoh: Bagi kuprum: • Dawai kuprum yang panjangnya 10 m dan luas keratan rentasnya 0.0173 µΩ .346 Ω = 346 mΩ -6 A 0.5 ×10  Nilai rintangan bahan berubah dengan suhu.

• Rintangan bahan pengalir (logam) bertambah dengan kenaikan suhu: R1 = rintangan pada suhu T1 R2 = rintangan pada suhu T2 α0 = pekali suhu rintangan pada suhu 0 °C R1 1 + α 0T1 = R2 1 + α 0T2 Kuasa (P) Kadar penggunaan tenaga. [W] t = masa [s] W = Fd = tenaga [J] F = daya [N] d = jarak [m] EEU104 – A : Kuantiti dan Unit 12/18 Nov 2004 . W P= t Di mana.

P=F Dimana d = Fu [W] t u= d [m/s] = kelajuan (linear) t Bagi kelajuan putaran (seperti mesin elektrik) u= 2πrN t [m/s] = kelajuan (linear) N = bilangan putaran per saat r = jejari putaran (m) Oleh itu. P = Fu = Fr Atau Di mana 2πN t P = Tω EEU104 – A : Kuantiti dan Unit 13/18 Nov 2004 .Oleh itu.

T = Fr = torque [Nm] [rps] ω= Contoh 2πN = angular velocity t Sebuah motor elektrik berputar pada kelajuan 600 pusingan seminit apabila memandu satu beban yang memermulan dayakilas (torque) sebanyak 200 Nm. Kuasa masukan kepada motor ialah 15 kW. Kira kecekapan motor dan kehilangan haba per minit. Penyelesaian  2πN  Po = Tω = T   t    2π × 600  = 200    60  = 12.566 kW Pi = 15 kW EEU104 – A : Kuantiti dan Unit 14/18 Nov 2004 .

566 = × 100% Pi 15 = 83.: P = VI Dari Hukum Ohm. η= Po 12.8% Kuasa hilang.Kecekapan.k.m.566 kW = 2.434 kW = 2.434 kJ/s Kuasa (elektrik) • Bagi arus terus (dc) atau nilai p. Pl = Pi − Po = 15 − 12. V = IR ∴ 15/18 P = I 2R Nov 2004 EEU104 – A : Kuantiti dan Unit .

Atau dari Hukum Ohm. V I= R • ∴ V2 P= R Unit untuk ukuran kuasa ialah watt (W) • Kuasa 1 W ialah kadar penggunaan tenaga sebanyak 1 J sesaat: 1 W = 1 J/s • Unit pecahan: µ W = 10− 6 W mW = 10− 3 W W = 100 W kW = 103 W MW = 106 W • Contoh: I = 10 μA R = 2 MΩ P = I R = 10 × 10 2 EEU104 – A : Kuantiti dan Unit ( −6 2 16/18 ) × 2 × 106 = 200 µ W Nov 2004 .

p4 = i42 R. p6 = i62 R. p3 = i32 R.• Contoh: I = 300 mA + V = 10 V _ BEBAN P = VI = 10 × 300× 10− 3 = 3 W  Bagi arus atau voltan yang tidak malar (constant). EEU104 – A : Kuantiti dan Unit 17/18 Nov 2004 . p5 = i52 R. p2 = i22 R. kuasa perlu dicari seperti berikut: i i1 i2 i3 i5 i6 i4 t p1 = i12 R.

.) i12 + i22 + ......+ in2 I= n dinamakan nilai punca min kuasa dua (p..k..+ in2 I = I pmk = n EEU104 – A : Kuantiti dan Unit 18/18 Nov 2004 .m.P = Pav = p1 + p2 + p3 + p4 + p5 + p6 6 + i22 + i32 + i42 + i52 + i62 R 6 (i = 2 1 ) = I 2R i12 + i22 + i32 + i42 + i52 + i62 I= 6 Secara umum i12 + i22 + .....

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful