บทที่ 1

บทนํา
ความเปนมาและความสําคัญของปญหา
นับตัง้ แตประเทศไทยมีแผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแหงชาติ ฉบับที่ 1 เมือ่ ป พ.ศ. 2504
สําหรับใชเปนแนวทางในการพัฒนาประเทศใหมคี วามเจริญทัดเทียมกับนานาประเทศ ตลอดระยะเวลา
ของการใชแผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแหงชาติทั้ง 8 ฉบับที่ผา นมา ทําใหประเทศไทยมี
ความเจริญกาวหนาขึน้ อยางรวดเร็วอยางเห็นไดชดั แตเปนความเจริญทีอ่ ยูบ นฐานของความไมสมดุล
เพราะทําใหเกิดความแตกตางอยางเดนชัดระหวางความดอยพัฒนาของชุมชนในชนบท กับความเจริญ
เนื่องจากการพัฒนาของชุมชนในเมือง เปนความเจริญที่กอใหเกิดชองวางระหวางคนจนกับคนรวย
มากขึ้น เพราะแผนงาน โครงการ/กิจกรรมตาง ๆ ที่หนวยงานภาครัฐดําเนินการหรือสนับสนุน
งบประมาณใหองคกรปกครองสวนทองถิ่นดําเนินการเพื่อพัฒนาทองถิ่น ลวนเกิดจากการกําหนด
นโยบายและวางแผนงานโดยภาครัฐ ไมไดเกิดจากสภาพของปญหาและความตองการของประชาชน
อยางแทจริง เนื่องจากชาวบานหรือชุมชนไมมีสวนรวมในการหาแนวทางแกไขปญหาของชุมชน
ดวยตนเอง จึงทําใหไมรูสึกในการเปนสวนหนึ่งของกิจกรรมการพัฒนาตาง ๆ การเปดโอกาสให
ชาวบานหรือชุมชนเขามามีสวนรวมในกิจกรรมการพัฒนาตาง ๆ มีสวนรวมในการกําหนดอนาคต
ของตัวเองจึงเปนสิ่งที่ดีและถูกตองสมควรทําเปนอยางยิ่ง เพราะวาสมาชิกในชุมชนยอมรูถึงปญหา
และความตองการ ตลอดจนแนวทางในการแกไขปญหานั้น
ในแผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแหงชาติ ฉบับที่ 9 (พ.ศ.2545-2549) ไดกาํ หนดแนวทาง
ในการพัฒนาประเทศทัง้ ทางดานเศรษฐกิจ สังคมและการเมือง โดยเฉพาะแนวทางในการพัฒนาทีย่ ดึ
คนเปนศูนยกลาง ไดปรับบทบาทของราชการสวนภูมภิ าคเปนผูป ระสานงานในการจัดทําแผนพัฒนา
ขององคกรปกครองสวนทองถิน่ โดยยึดกรอบแนวทางนโยบายของรัฐบาลหรือยุทธศาสตรของประเทศ
ยุทธศาสตรของจังหวัดและยุทธศาสตรของอําเภอ แมองคกรปกครองสวนทองถิ่นจะมีอิสระใน
การดําเนินงานการพัฒนาดานตาง ๆ ทั้งการพัฒนาในดานเศรษฐกิจ สังคม การเมืองและวัฒนธรรม
แตก็จะตองกําหนดยุทธศาสตรในการพัฒนา ใหสอดคลองเปนไปในแนวทางเดียวกันกับนโยบาย

2
ของรัฐบาลหรือราชการสวนภูมิภาค เพราะตองกําหนดยุทธศาสตรใหสอดคลองกับแผนพัฒนาของ
จังหวัด แผนพัฒนาของอําเภอ ซึ่งกําหนดไวในระเบียบกระทรวงมหาดไทยวาดวยการจัดทําและ
ประสานแผนพัฒนาขององคกรปกครองสวนทองถิน่ พ.ศ. 2546 (อุดม เชยกีวงศ, 2547, หนา 155)
ทําใหองคกรปกครองสวนทองถิน่ ตองจัดทําแผนพัฒนาของตนเอง ไมวา จะเปนแผนยุทธศาสตรหรือ
แผนพัฒนา 3 ป และแผนพัฒนา 1 ป ใหสอดคลองกับยุทธศาสตรของจังหวัดหรือยุทธศาสตรของ
อําเภอ โดยคํานึงถึงบริบทของชุมชนสภาพปญหาและความตองการของทองถิ่นและการมีสวนรวม
ของชุมชนในการนําเสนอปญหา ความตองการและแนวทางแกไขที่ไดจากชุมชนเปนหลัก ทําให
แผนพัฒนาที่ไดสามารถแกไขปญหา และสนองตอบความตองการของประชาชนไดอยางแทจริง
องคการบริหารสวนตําบลเปนองคกรปกครองสวนทองถิ่นที่มีหนาที่ในการพัฒนาตําบล
ทั้งในดานเศรษฐกิจ การเมือง สังคมและวัฒนธรรม ระเบียบกระทรวงมหาดไทยวาดวยการจัดทํา
และประสานแผนพัฒ นาขององคก รปกครองสว นทอ งถิ่น พ.ศ. 2546 ไดกําหนดใหอ งคก าร
บริหารสวนตําบลจัดตั้งองคกรขึ้นมา 2 องคกร เพื่อมีหนาที่ในการจัดทําแผนพัฒนาองคการ
บริหารสวนตําบล คือ 1) คณะกรรมการพัฒนาองคการบริหารสวนตําบล 2) คณะกรรมการ
สนับสนุนการจัดทําแผนพัฒนาองคการบริหารสวนตําบล ในขอ 15 (7) ของระเบียบกระทรวง
มหาดไทย วาดวยการจัดทําและประสานแผนพัฒนาขององคกรปกครองสวนทองถิ่น พ.ศ. 2546
ไดบัญญัติไววา ใหคณะกรรมการพัฒนาองคการบริหารสวนตําบลมีหนาที่ประสานกับประชาคม
หมูบานในการรวบรวม วิเคราะหปญหา ความตองการของประชาชนในทองถิ่น และจัดทําเปน
โครงการหรือกิจกรรมเพื่อประกอบในการจัดทําแผนพัฒนาองคการบริหารสวนตําบลดวย นับวา
เปนการจัดทําแผนพัฒนาที่ยึด “คน” เปนศูนยกลางในการพัฒนา สนองตอบตอการแกไขปญหา
และความตองการของชุมชนไดอยางแทจริง แตอยางไรก็ดียังมีองคการบริหารสวนตําบลหลายแหง
ทีไ่ มไดปฏิบตั ติ ามแนวทางดังกลาวหรือปฏิบตั ติ ามแตกเ็ ปนไปในลักษณะทีข่ าดหลักวิชาการทีถ่ กู ตอง
เพื่อใหไดมาซึ่งปญหาและความตองการที่แทจริงของชุมชน การสํารวจถึงสภาพของปญหาและ
ความตองการของชุมชน บางครั้งก็ใชการแจกแบบสอบถามไปยังผูนําหรือตัวแทนเพียงไมกี่คน
โดยที่ชาวบานไมมีสวนรวมรับรู ทําใหไมไดขอมูลที่ถูกตองตามความเปนจริงสงผลใหการแกไข
ปญหาตาง ๆ ไมตรงกับความตองการของชุมชน
ผูว จิ ยั ไดตระหนักถึงความสําคัญและความจําเปนในเรือ่ งนี้ จึงไดทาํ การศึกษาวิจยั เพือ่ สราง
ยุทธศาสตรการจัดทําแผนชุมชน โดยใชการมีสวนรวมของชุมชนในการจัดทําแผนชุมชนของตําบล
แมทะ อําเภอแมทะ จังหวัดลําปาง ซึง่ อยูใ นเขตพืน้ ทีใ่ หบริการขององคการบริหารสวนตําบลแมทะ
โดยการเปดโอกาสใหชุมชนเขามามีสวนรวมในการจัดทําแผนชุมชน ผานการจัดเวทีเรียนรูชุมชน
ตามหมูบานตางๆในตําบลแมทะ เพื่อใหชุมชนไดแสดงความคิดเห็นรวมกันสามารถพัฒนาศักยภาพ

3
และทุนในการแกไขปญหาของชุมชนเอง ภายใตแนวความคิดที่ใหชุมชนมีสวนรวมในกิจกรรมทุก
ขั้นตอนตัง้ แตขนั้ ตอนของการวางแผน การดําเนินการ และการติดตามประเมินผล ชุมชนจะไดเกิด
ความรูสึกเปนสวนหนึ่งของกิจกรรม มีความรูสึกเปนเจาของรับผิดชอบในการเฝาดูแลและติดตาม
การดําเนินงานตามแผนงานและโครงการตาง ๆ ที่ตนเปนผูมีสวนรวมในการกําหนดขึ้น เพือ่ เปน
ประโยชนสาํ หรับการพัฒนาศักยภาพของชุมชนใหเกิดความเชือ่ มัน่ ในตนเอง สามารถจัดการชีวิตของ
ตนเองอยางเปนระบบ ตัดสินใจไดเองวาจะกิน จะอยู จะทําอะไร อยางไร ตลอดจนชุมชนหรือ
องคกรปกครองสวนทองถิ่นอื่น ๆ จะไดประโยชนจากการนําไปปรับใชหรือปรับปรุงใหเหมาะสม
กับบริบทขององคกรตนเองในการจัดทําแผนชุมชนเพือ่ พัฒนาชุมชน ทองถิน่ สังคมและประเทศชาติ
ใหมีความเจริญอยางยั่งยืนสืบไป

ตัวแบบในการสรางยุทธศาสตรการพัฒนา
ในการวิจัยนี้ไดนําโครงสรางทางความคิดของตัวแบบในการสรางยุทธศาสตรการพัฒนา
ของหลักสูตรศิลปศาสตรมหาบัณฑิต สาขายุทธศาสตรการพัฒนา มาเปนแนวทางในการสราง
ยุทธศาสตรการพัฒนาชุมชน โดยการจัดทําแผนชุมชนอยางมีสว นรวม กรณีตาํ บลแมทะ อําเภอแมทะ
จังหวัดลําปาง มีรายละเอียดดังนี้

4
1. โครงสรางทางความคิดยุทธศาสตรการพัฒนา

2. ยุทธศาสตรการพัฒนา

1. ปญหา

2.2 วิธีการ

2.3
ทรัพยากร
ในบริบท

1.2 ปญหาสืบเนื่อง

2.4.1 ระบบทํางานที่ 1

I

P

O

2.1
เปาหมาย
ของ
ยุทธศาสตร

1.3 ปญหาเปา
1 ปญหา
ทุกขรอน

2.4.n ระบบทํางานที่ n
1.4 ปญหาปจจัย

โดยอาศัยทฤษฎี,หลักวิชา,เทคนิควิธี,ขอมูลที่เกี่ยวของ

ภาพประกอบที่ 1.1 โครงสรางทางความคิดเรื่องยุทธศาสตรการพัฒนาที่ใชในการสรางยุทธศาสตร
การพัฒนาชุมชน โดยการจัดทําแผนชุมชนอยางมีสว นรว ม กรณีตําบลแมทะ อําเภอแมทะ
จังหวัดลําปาง
ที่มา : เฉลียว บุรีภักดี (2548, หนา 4/11)
2. องคประกอบของตัวแบบ
โครงสรางของตัวแบบในการสรางยุทธศาสตรการพัฒนา มีองคประกอบ 5 องคประกอบ
ไดแก ปญหาเชิงพัฒนา ปญหาเปา เปาหมายของยุทธศาสตร หนวยระบบทํางานและทรัพยากรทีม่ ี
ในบริบท

5

วัตถุประสงคของการวิจัย
1. เพือ่ สรางยุทธศาสตรการพัฒนาการจัดทําแผนชุมชนตําบลแมทะ อําเภอแมทะ จังหวัด
ลําปาง
2. เพื่อทดลองดําเนินการตามยุทธศาสตรการพัฒนาที่สรางขึ้น
3. เพื่อประเมินผลการดําเนินงานตามยุทธศาสตรการพัฒนา

คําถามเชิงวิจัย
1. ยุทธศาสตรการพัฒนาชุมชน โดยการจัดทําแผนชุมชนอยางมีสว นรวม กรณีตาํ บลแมทะ
อําเภอแมทะ จังหวัดลําปาง มีลักษณะเปนอยางไร
2. ยุทธศาสตรการพัฒนาชุมชน โดยการจัดทําแผนชุมชนอยางมีสว นรวม กรณีตาํ บลแมทะ
อําเภอแมทะ จังหวัดลําปาง มีวิธีการและขั้นตอนในการสรางยุทธศาสตรอยางไร
3. ทุกขัน้ ตอนในหนวยระบบทํางานของ กระบวนการจัดทําแผนชุมชนอยางมีสว นรวมใน
ตําบลแมทะ เมือ่ ทรัพยากรถูกนําเขามาเปนปจจัยนําเขา (input) จากนัน้ ทําใหเกิดกระบวนการ (process)
อะไรขึน้ บาง แตละกระบวนการยอย ๆ ในการเปลีย่ นแปลงปจจัยนําเขาไปสูก ารเกิดผลผลิต (output)
อะไร อยางไร
4. เมื่อนําแผนชุมชนที่ไดจากการทดลองยุทธศาสตรไปดําเนินการสูการปฏิบัติ จะทําให
เกิดกลุมอาชีพเสริม สรางรายไดแกชุมชนไดจริงหรือไม อยางไร

ขั้นตอนของการวิจัย
การวิจัย สรา งยุทธศาสตรการพัฒนาชุมชน โดยการจัดทําแผนชุมชนอยางมีสว นรว ม
กรณีตําบลแมทะ อําเภอแมทะ จังหวัดลําปาง เปนการวิจัยและพัฒนา จึงแบงขั้นตอนการวิจัยตาม
กระบวนการวิจัยและพัฒนา ไดดังนี้
ขัน้ ที่ 1 การเลือกหนวยทองถิน่ ทีม่ ปี ญ
 หาเชิงพัฒนา คือ ระบุทตี่ งั้ ของหนวยทองถิน่
เพื่อระบุที่ตั้งของทองถิ่น ระบุขอบเขตของหนวยทองถิ่นและลักษณะปญหาทั่วไป

6
ขั้นที่ 2 การวิเคราะหปญหาเชิงพัฒนา คือ สํารวจและวิเคราะหปญหาของทองถิ่น
เพื่อจะระบุใหไดวาอะไรคือปญหาทุกขรอน อะไรคือปญหาปจจัย อะไรคือปญหาสืบเนื่อง
ขั้นที่ 3 การระบุปญหาเปา คือ การเลือกประเด็นปญหาขึ้นมาจากผลการวิเคราะห
ในขัน้ ที่ 2 ปญหาเปานีผ้ วู จิ ยั เลือกตามทีเ่ ห็นวาอยูใ นวิสยั ทีจ่ ะแกไดและถาแกไดแลวจะนําความคลีค่ ลาย
มาสูทองถิ่น ทําใหปญหาทุกขรอนนอยลงแมจะไมหมดไป
ขั้น ที่ 4 การสรา งยุท ธศาสตรก ารพัฒ นา คือ การกําหนดแผนการดําเนิน งาน
เชิงยุทธศาสตรเพื่อแกปญหาเปามี 3 ขั้น คือ
1. การกําหนดเปาหมายของยุทธศาสตร
2. การสรางหนวยระบบทํางานของยุทธศาสตร
3. การจัดทรัพยากร
ขั้นที่ 5 การทดลองยุทธศาสตรการพัฒนา
ขั้นที่ 6 ประเมินผลการทดลองยุทธศาสตรการพัฒนา

แผนแบบการวิจัย
ในการวิจยั นีผ้ วู จิ ยั ใชแผนแบบการทดลอง โดยมีรายละเอียดของแผนแบบการทดลองดังนี้
NAT – E + NAT – T + NO – C
NAT – E คือ นักวิจัยชุมชน
NAT – T คือ การเปดโอกาสใหชาวบานเขามามีสว นรวมในการจัดทําแผนชุมชน
ผานการจัดเวทีชุมชน 6 เวที
NO – C คือ ไมมีกลุมควบคุม
ผูว จิ ยั ไดสรางกลุม ทดลองโดยการสมัครใจของประชาชนทีเ่ ปนแกนนําหมูบ า นละ 10 คน
และอาสาสมัครจากหมูบานละ 20 คน กลุมคนเหลานี้ถูกเรียกวา นักวิจัยชุมชน ซึ่งจะมีจํานวน
ทั้งสิ้น 300 คน(จาก 10 หมูบาน) นํามาใส treatment คือ การถายทอดความรูความเขาใจใน
การจัดทําแผนชุมชนอยางมีสวนรวมที่ผานการสรางเปนยุทธศาสตร มาใชในการจัดทําแผนชุมชน
ตําบลแมทะ โดยไมไดสรางกลุมควบคุมในการทดลองครั้งนี้ เนื่องจากเปนแผนแบบการวิจัย
การทดลองกึ่งจริง (semi – experiment) เพื่อใหนักวิจัยชุมชนในแตละหมูบาน และชาวบานทัว่ ไป

7
ของแตละหมูบ า นมารวมเวทีชมุ ชนทัง้ 6 เวที สามารถรวมกันจัดทําแผนชุมชนได ผูวิจัยใชการจัด
เวทีชุมชน การสังเกตแบบมีสวนรวม การสัมภาษณและใชแบบเก็บขอมูลศักยภาพและทุนในชุมชน
ไดแก แบบสํารวจขอมูลบริบทชุมชน แบบสํารวจขอมูลผูนําชุมชน แบบสํารวจรายรับ รายจาย
หนีส้ นิ ของครอบครัว แบบบันทึกบัญชีครัวเรือน 30 วัน ในการเก็บรวบรวมขอมูล

ขอบเขตของประเด็นที่ศึกษา
1. ขอบเขตเนือ้ หา การวิจยั นีเ้ ปนงานวิจยั และพัฒนา (R&D) โดยกระบวนการมีสว นรวม
ของผูว จิ ยั และประชากรกลุม ตัวอยาง มุง ศึกษาวิธกี ารและขัน้ ตอนการสรางยุทธศาสตรการพัฒนาชุมชน
โดยการจัดทําแผนชุมชนอยางมีสว นรวม กรณีตําบลแมทะ อําเภอแมทะ จังหวัดลําปาง ผานการจัด
เวทีชมุ ชน 6 เวที คือ (1) เวทีเตรียมชุมชน (2) เวทีรวบรวมขอมูลชุมชน (3) เวทีวเิ คราะหขอ มูลและ
จัดทําแผนชุมชนระดับหมูบ า น (4) เวทีจัดทําแผนชุมชนระดับตําบล (5) เวทีการศึกษาดูงาน (6) เวที
ประชาพิจารณแผนชุมชน
2. ขอบเขตตัวแปร แบงเปน 2 ขั้นตอน ดังนี้ คือ
2.1 ขั้นตอนการจัดทําแผนชุมชน
ตัวแปรกระทําการ คือ ยุทธศาสตรการพัฒนาชุมชน โดยการจัดทําแผนชุมชนอยางมี
สวนรวม กรณีตําบลแมทะ อําเภอแมทะ จังหวัดลําปาง
ตัวแปรพัฒนาการ คือ แผนชุมชนตําบลแมทะ อําเภอแมทะ จังหวัดลําปาง
2.2 ขั้นตอนการนําแผนชุมชนไปสูการปฏิบัติ
ตัวแปรกระทําการ คือ แผนชุมชนตําบลแมทะ อําเภอแมทะ จังหวัดลําปาง
ตัวแปรพัฒนาการ คือ เกิดกลุมอาชีพตาง ๆ สรางรายไดเสริมใหแกครัวเรือน
3. ขอบเขตประชากร ประชากรทีใ่ ชในการศึกษาวิจยั ครัง้ นี้ เปนประชาชนในตําบลแมทะ
ผูม สี ว นในการจัดทําแผนชุมชน ทัง้ ทีเ่ ปนคนจากหนวยงานของรัฐ หนวยงานเอกชน องคกรปกครอง
สวนทองถิน่
ประชากรกลุม เปาหมาย (target population) คือ ประชาชนในตําบลแมทะทีเ่ ปนตัวแทนของ
แตละครอบครัว ซึ่งมีทั้งหมด 1,934 หลังคาเรือน
จํานวนประชากรกลุมตัวอยาง
1. การสังเกตใชกลุมคนที่เขารวมเวทีชุมชนที่เปนนักวิจัยชุมชน ประมาณ 300 คน
2. การสัมภาษณเชิงลึกสุมเจาะจงหมูบานละ 1 คน (รวม 10 คน)

8
3. การบันทึกบัญชีรายรับรายจายครัวเรือน 30 วัน และแบบสํารวจรายรับ รายจาย
หนี้สินของครอบครัว 1,934 ครัวเรือน
4. การบันทึกขอมูลผูนําชุมชน 100 คน (หมูบานละ 10 คน)
5. ประชากรในการทดลองยุทธศาสตร 12 คน (สมาชิกกลุมเลี้ยงไกพันธุพื้นเมือง)
4. ขอบเขตพื้นที่ พื้นที่ในการวิจัยเปน ตําบลแมทะ อําเภอแมทะ จังหวัดลําปาง ซึ่งเปน
พื้นที่ในการใหบริการขององคการบริหารสวนตําบลแมทะ
5. ขอบเขตระยะเวลา งานวิจัยนี้เริ่มตั้งแต วันที่ 1 สิงหาคม พ.ศ. 2549 – วันที่ 31
กรกฎาคม พ.ศ. 2550 ใชระยะเวลาในการวิจัยทั้งหมด 12 เดือน

ผลการวิจัยที่คาดวาจะไดรับ
1. ไดรวู ธิ กี ารและขัน้ ตอน ในการสรางยุทธศาสตรการพัฒนาชุมชนโดยการจัดทําแผนชุมชน
อยางมีสวนรวมกรณีตําบลแมทะ อําเภอแมทะ จังหวัดลําปาง
2. ชุมชนมีแผนชุมชนที่ไ ดจ ากการจัดเวทีชุม ชน และสามารถจัด ทําแผนชุมชนตาม
ยุทธศาสตรการจัดทําแผนชุมชนอยางมีสวนรวมที่สรางขึ้น
3. เมื่อนําแผนชุมชนไปสูการปฏิบัติจะทําใหเกิดกลุมอาชีพเสริม สรางรายไดเกิดขึ้นใน
ตําบลแมทะ
4. ชุมชนอื่น ๆ ไดประโยชนจากการนํา ยุทธศาสตรการพัฒนาชุมชน โดยการจัดทํา
แผนชุมชนอยางมีสว นรวม กรณีตาํ บลแมทะ อําเภอแมทะ จังหวัดลําปาง ไปปรับใชหรือถายโอน
เพื่อจัดทําแผนชุมชนของตนเอง

ผลสืบเนื่องที่คาดวาจะตามมา
1. หลังจากนําแผนชุมชนที่ไดไปปฏิบัติ จะทําใหชุมชนสามารถแกปญหาและสนองตอบ
ตอความตองการของชุมชนได
2. ประชาชนในตําบลแมทะจะเกิดความรวมมือรวมใจ รวมคิดรวมทํา นําไปสูก ารพัฒนา
ที่ยั่งยืนพึ่งตนเองได

9
3. ประชาชนในตําบลแมทะเกิดกระบวนการเรียนรูใ นการจัดทําแผนชุมชน สามารถจัดทํา
แผนชุมชนไดดวยตนเอง

คํานิยามศัพทเฉพาะ
1. ยุทธศาสตรการพัฒนา คือ แผนการอันชาญฉลาดสําหรับจะดําเนินการสิ่งหนึ่งสิ่งใด
โดยอาศัยหลักวิชาและขอมูลสภาพจริงที่เ หมาะสม ในที่นี้ห มายถึงยุทธศาสตรการพัฒนาชุมชน
โดยการจัดทําแผนชุมชนเชิงปฏิบตั กิ ารอยางมีสว นรวมกรณีตาํ บลแมทะ อําเภอแมทะ จังหวัดลําปาง
ทีผ่ วู จิ ยั สรางขึน้ เพือ่ พัฒนาศักยภาพและทุนในชุมชนตําบลแมทะ
2. ศักยภาพและทุน คือ พลังภายในที่ยังไมพัฒนา หรือยังพัฒนาไมเต็มที่ ศักยภาพนี้
มีทั้งทรัพยากรตาง ๆ ในทองถิ่น ทุนซึ่งไมไดหมายถึงเพียงเงิน แตหมายถึงทรัพยากร ผลผลิต
ความรูภูมิปญ ญา ทุนทางสังคม หรือความเปนพี่เ ปนนอง จารีตประเพณี หลักธรรมคําสอน
ที่มีอยูในทุกชุมชนของตําบลแมทะ อําเภอแมทะ จังหวัดลําปาง
3. ทุนทางสัง คม คือ สิ่ง ที่มีอ ยูใ นสัง คม ชุมชน ของปจเจกบุคคล กลุม /องคกร
เปนปจจัยภายในที่อยูในวิถีชีวิตของคนในชุมชน สามารถนํามาใชในกระบวนการพัฒนาได ในที่นี้
หมายถึงทุนทางสังคมของคนในชุมชนตําบลแมทะ อําเภอแมทะ จังหวัดลําปาง
4. นักวิจัย ชุม ชน คือ ชาวบานหรือผูนําชุม ชนที่ถูก คัด เลือ กหรืออาสาสมัครเขามา
เปนผูมีสวนรวมในกระบวนการจัดทําแผนชุมชน เปนทั้งผูที่ใหขอมูล ผูเก็บรวบรวมขอมูลและเปน
ผูวิเคราะหขอมูล
5. แผนชุมชน คือ แผนพัฒนาเศรษฐกิจของชุมชนทีช่ มุ ชนรวมกันพัฒนาขึน้ โดยการเรียนรู
รวมกันผานเวทีชุมชนซึ่งเปนการรวมกลุมของประชาชน เพื่อดําเนินกิจกรรมทางเศรษฐกิจรวมกัน
นําไปสูการจัดตั้งกลุมอาชีพตาง ๆ เพื่อสรางรายไดเสริมใหแกครัวเรือน

ขอตกลงเบื้องตน
ในการจัดทําแผนชุมชนตําบลแมทะ ผูวิจัยไดติดตามการนําแผนชุมชนบางโครงการไป
ดําเนินการสูการปฏิบัติ (implementation) เพื่อเปนการตรวจสอบทดลองยุทธศาสตรการพัฒนาวา
ไดผลดีจริงหรือไม อยางไร ผูวิจัยไมสามารถติดตามการปฏิบัติการไดทุกโครงการเพราะมีขอจํากัด

10
ในเรือ่ งของเวลาในการวิจยั เพือ่ สําเร็จการศึกษา บางโครงการพึง่ จะเกิดไมไดดาํ เนินการผลิต การวิจยั นี้
จึงติดตามผลการทดลองเพียง 1 โครงการ