IX.

Obrót patentem

a. Patent jako prawo zbywalne
Patent ma charakter majątkowy. Jest on zbywalny, a więc może być przedmiotem umowy przenoszącej to prawo (np. sprzedaży, zamiany, darowizny) i podlega dziedziczeniu. Przedmiotem dziedziczenia i zbycia może być również pierwszeństwo do uzyskania patentu na wynalazek wynikające z pierwszeństwa konwencyjnego lub pierwszeństwa z wystawienia, a także samo prawo do uzyskania patentu na wynalazek nim został on jeszcze zgłoszony w Urzędzie Patentowym. We wszystkich tych przypadkach dla ważności umowy o przeniesienie któregokolwiek z tych praw wymagana jest forma pisemna pod rygorem nieważności (ad solemnitatem). Przeniesienie patentu staje się jednakże skuteczne wobec osób trzecich z chwilą wpisu tego przeniesienia do rejestru patentowego.

b. Umowa licencyjna
Patent może być przedmiotem umowy licencyjnej. Uprawniony z patentu może udzielić innej osobie upoważnienia do korzystania z wynalazku, zawierając z nią umowę licencyjną. Umowa ta wymaga formy pisemnej pod rygorem nieważności (ad solemnitatetri). Jeżeli umowa licencyjna nie stanowi inaczej, licencjodawca jest obowiązany do przekazania licencjobiorcy wszystkich posiadanych przez niego w chwili zawarcia umowy licencyjnej informacji i doświadczeń technicznych potrzebnych do korzystania z wynalazku. Umowa podlega, na wniosek zainteresowanego, wpisowi do rejestru patentowego. Uprawniony z licencji wyłącznej, wpisanej do rejestru, może na równi z uprawnionym z patentu dochodzić roszczeń z powodu naruszenia tego prawa, chyba że umowa licencyjna stanowi inaczej. W przypadku przejścia patentu obciążonego licencją, umowa licencyjna jest skuteczna wobec następcy prawnego. Licencja wygasa najpóźniej z chwilą wygaśnięcia patentu. Przedmiotem umowy licencyjnej może być także korzystanie z wynalazku, który został zgłoszony w Urzędzie Patentowym, ale na który nie został jeszcze udzielony patent, jak również korzystanie z wynalazku niezgłoszonego, a stanowiącego tajemnicę przedsiębiorcy.

c. Licencja pełna i ograniczona
Licencja na korzystanie z wynalazku przyjąć może po pierwsze postać licencji pełnej (nieograniczonej) lub licencji ograniczonej (niepełnej). Licencja ma charakter pełny, gdy licencjobiorca może korzystać z wynalazku w takim samym zakresie, w jakim korzystać może z niego licencjodawca. Ich sytuację prawną różni tylko to, że licencjobiorca, w odróżnieniu od licencjodawcy, nie może rozporządzać danym prawem do wynalazku. Natomiast z licencją ograniczoną mamy do czynienia, gdy prawa licencjobiorcy do korzystania z wynalazku są w jakikolwiek sposób, w porównaniu z prawami licencjodawcy, ograniczone. Najbardziej typowymi rodzajami licencji niepełnej są licencja produkcyjna, upoważniająca licencjobiorcę jedynie do wytwarzania wyrobów według wynalazku, lecz bez prawa wprowadzania ich do obrotu (czynność tę licencjodawca zastrzega dla siebie lub dla osoby trzeciej) oraz licencja handlowa, będąca odwrotnością licencji produkcyjnej (licencjobiorca może tylko wprowadzać do obrotu wyroby według w wynalazku wytworzone przez licencjodawcę lub przez osobę trzecią). Możliwe są także inne ograniczenia np. pod względem przedmiotowym lub terytorialnym.

1 dr Panczyk

IX. Obrót patentem

d. Licencja wyłączna i niewyłączna
Jeżeli umowa licencyjna nie zastrzega wyłączności korzystania z wynalazku w określony sposób (licencja wyłączna), udzielenie licencji jednej osobie nie wyklucza możliwości udzielenia licencji innym osobom, a także jednoczesnego korzystania z wynalazku przez uprawnionego z patentu (licencja niewyłączna). W przypadku udzielenia licencji wyłącznej licencjodawca zobowiązuje się nie tylko do nieudzielania dalszych licencji na przedmiot licencji, ale także do tego, że sam nie będzie z tego przedmiotu korzystał. Uprawniony z licencji może udzielić dalszej licencji (sublicencji) tylko za zgodą uprawnionego z patentu, jednakże zakres sublicencji na korzystnie z patentu nie może wykraczać poza udzielone licencjobiorcy upoważnienie. Niedozwolone jest natomiast udzielenie dalszej sublicencji.

e. Licencja otwarta
Uprawniony z patentu może złożyć w Urzędzie Patentowym oświadczenie o gotowości udzielenia licencji na korzystanie z jego wynalazku (licencja otwarta). Oświadczenie takie nie może zostać odwołane ani zmienione. Informacja o złożeniu takiego oświadczenia podlega wpisowi do rejestru patentowego. Licencja otwarta ma charakter licencji pełnej i niewyłącznej, a opłata licencyjna nie może przekraczać 10% korzyści uzyskanych przez licencjobiorcę w każdym roku korzystania z wynalazku, po potrąceniu nakładów. Licencję otwartą uzyskuje się bądź przez zawarcie umowy licencyjnej, bądź przez przystąpienie do korzystania z wynalazku bez podjęcia rokowań lub przed ich zakończeniem. W tych dwóch ostatnich przypadkach licencjobiorca jest obowiązany zawiadomić o tym pisemnie licencjodawcę w terminie miesiąca od chwili przystąpienia do korzystania z wynalazku.

f. Licencja dorozumiana
W przypadku zawarcia przez twórcę wynalazku umowy o wykonanie prac badawczych lub innej podobnej umowy, w której nie uregulowano kwestii uprawnień do korzystania z wynalazku, domniemywa się, że wykonawca prac udzielił zamawiającemu licencji na korzystanie z wynalazków zawartych w przekazanych wynikach prac (licencja dorozumiana).

g. Licencja przymusowa
Urząd Patentowy może udzielić zezwolenia na korzystanie z opatentowanego wynalazku innej osoby (licencja przymusowa), gdy: - jest to konieczne do zapobieżenia lub usunięcia stanu zagrożenia bezpieczeństwa państwa, w szczególności w dziedzinie obronności, porządku publicznego, ochrony życia i zdrowia ludzkiego oraz ochrony środowiska naturalnego; - zostanie stwierdzone, że patent jest nadużywany, lub - zostanie stwierdzone, że uprawniony z patentu udzielonego z wcześniejszym pierwszeństwem (patentu wcześniejszego) uniemożliwia, nie godząc się na zawarcie umowy licencyjnej, zaspokojenie potrzeb rynku krajowego przez stosowanie opatentowanego wynalazku (patent zależny), z którego korzystanie wkraczałoby w zakres patentu wcześniejszego; w tym przypadku uprawniony z patentu wcześniejszego może żądać udzielenia mu zezwolenia na korzystanie z wynalazku będącego przedmiotem patentu
2 dr Panczyk

IX. Obrót patentem

zależnego (licencja wzajemna); warunkiem udzielenia licencji przymusowej na korzystanie z wynalazku w tym przypadku, jest stwierdzenie, że korzystanie z wynalazku będącego przedmiotem patentu zależnego, jeżeli są to wynalazki dotyczące tego samego przedmiotu, wprowadza istotny postęp techniczny o poważnym znaczeniu gospodarczym; w przypadku wynalazku dotyczącego technologii półprzewodników licencja przymusowa może być udzielona tylko dla przeciwdziałania praktykom bezzasadnie ograniczającym konkurencję. Podobnie sytuacja kształtuje się w sytuacji, gdy korzystanie z wzoru użytkowego rodzi konieczność wkroczenia w zakres patentu wcześniejszego. Urząd Patentowy po stwierdzeniu, że patent jest nadużywany, może postanowić o możliwości ubiegania się o licencję przymusową i ogłasza to w „Wiadomościach Urzędu Patentowego". Licencja przymusowa może zostać udzielona, jeżeli ubiegający się o nią wykaże, że czynił wcześniej, w dobrej wierze, starania w celu uzyskania licencji. Spełnienie tego warunku nie jest konieczne do udzielenia licencji przymusowej w celu zapobieżenia lub usunięcia stanu zagrożenia bezpieczeństwa państwa albo w przypadku ogłoszenia o możliwości ubiegania się o licencję przymusową. Nie dotyczy to jednakże wniosków o udzielenie licencji złożonych po upływie roku od dnia tego ogłoszenia. Licencja przymusowa jest licencją niewyłączną. Korzystający z wynalazku na podstawie licencji przymusowej jest obowiązany uiścić na rzecz uprawnionego opłatę licencyjną. Urząd Patentowy określa zakres i czas trwania licencji przymusowej oraz szczegółowe warunki jej wykonywania, a także, odpowiednio do wartości rynkowej licencji, wysokość opłaty licencyjnej oraz sposób i terminy jej zapłaty. Licencja przymusowa może zostać przeniesiona tylko łącznie z przedsiębiorstwem lub tą jego częścią, w której jest ona wykonywana. Licencja przymusowa, dotycząca patentu wcześniejszego, może być przeniesiona na inną osobę tylko łącznie z patentem zależnym. W szczególnie uzasadnionych przypadkach decyzja o udzieleniu licencji przymusowej, w części dotyczącej zakresu i czasu trwania licencji bądź też wysokości opłaty licencyjnej, może być po upływie dwóch lat od jej wydania zmieniona na wniosek zainteresowanego. Licencja przymusowa oraz licencja wzajemna podlegają na wniosek zainteresowanego wpisowi do rejestru patentowego. Uprawniony z patentu lub z licencji nie może nadużywać swego prawa, zwłaszcza przez uniemożliwianie korzystania z wynalazku przez osobę trzecią, jeżeli jest ono konieczne do zaspokojenia potrzeb rynku krajowego, a zwłaszcza gdy wymaga tego interes publiczny, a wyrób jest dostępny społeczeństwu w niedostatecznej ilości lub jakości albo po nadmiernie wysokich cenach. Nie uważa się za takie nadużycie prawa uniemożliwienia korzystania z wynalazku przez osoby trzecie w okresie 3 lat od dnia udzielenia patentu. Urząd Patentowy może żądać od uprawnionego z patentu lub z licencji wszelkich wyjaśnień dotyczących zakresu korzystania z wynalazku w celu stwierdzenia, czy patent nie jest nadużywany.
Patent może być obciążony ograniczonymi prawami rzeczowymi - użytkowaniem i zastawem na rzecz osób trzecich.

3 dr Panczyk

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful