P. 1
Santosh Shenai Pratikriya

Santosh Shenai Pratikriya

|Views: 9|Likes:
Published by udayrote5646
संतोष शेणई यांच्या लेखाला दिलेली मूळ प्रतिक्रिया
संतोष शेणई यांच्या लेखाला दिलेली मूळ प्रतिक्रिया

More info:

Published by: udayrote5646 on Sep 30, 2012
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

07/29/2014

pdf

text

original

संतोष शेणई यांनी ´द.

२ स-टबर-या स=रंग पुरवणीत अकरावी-या बदooे-या पाaपु -तकाबाबत व
अ-यास++ाबाबत कoेoे |ववे¤न अ·यंत ¤ुक|-या ~कoनावर ~¤ारoेoे व ´दशा-¸o करणारे ~rे.
पाaपु-तका-या संपादक +ंz×ा¤े सद-य या ना·याने ·यांनी अ|¤क ¤बाबदारीप¸वक पाaपु-तकावरीo टीककzे
पाrायoा rवे rोते. पाaपु -तकातीo +ुटी कव× +ु|:तशो¤न वा +ांzणी-या पात×ीवरीo -rण¤े¤ वरवर-या
असा·यात, ¤े काrी +ा-य करªया¤ोगे +ु:े |श¬क +प|-¤त करीत ~rेत ते +ारसे +r·वा¤े नसावेत ~|ण ब¸तांश
नारा¤ी rी |श¬कां-या अपु-या xाना+ु×े व ·यां-या गतानुग|तक, |नª+|य +ान|सकते+ु×े ~rे असा प|व+ा ·यांनी
oेnा-या सु¹वातीoा¤ ¤ेतoा ~rे. अशा +कारे |श¬ण +ंz×ा-या व अ-यास +ंz×ा-या ब||zक ´दवा×nोरी¤े
nापर |श¬कांवर +ोzणे rा |श¬कांवर +ोºा अ-याय ~rे.
अ-यास++ा¤े व पाaपु-तका¤े -वºप बारकाईने व अ·यापनशा¤ीय कसोªांवर तपास¸न पा´r-यास |श¬कां¤े
~¬ेप अ-यास|वषया-या ~-¤ेत¸न ~oेoे, पुरेसे गं-ीर ~rेत rे सr¤ o¬ात येते. |क संपादक +ंz×ातीo +ा.
+काश परब यां ¤ा अपवाद करता ~पण |o´roे-या पाºां¤ी ·यात¸न +प|-¤त rोणा-या +¬ां¤ी ¤बाबदारी ¤ेणे
पाaपु-तका¤े |न+ं+क, त·काoीन व स¤काoीन स+-वयक व अ-यास +ंz× यांनी प¸णपणे नाकारoेoे ~rे.
गz´rं·o¤ ये¤ीo कायशा×े¤ा +;ेn शेणई करतात. तशा -वºपा-या कायशा×ा +ुंबई प´रसरातrी nा-या. +ुoुंz
ये¤ीo वnे- क×कर +rा|व¤ाoयात nाoे-या कायशा×ेत |श¬कां-या स+-या व ~¬ेप |कन ¤ेªयासाºी |न+ं+क
वसंत ~बा¤ी zrाक ¤ांबoेrी नाrीत. अ-यास +ंz×ातीo +ा. र+ेश कोकाटे यांनी गोपनीयते¤ा +ु:ा पुcे करीत
कोणतेrी -पzीकरण देणे नाकारoे. पुcे +ाटुंगा ये¤ीo पोतदार +rा|व¤ाoयात nाoे-या कायशा×ेतrी वरीo
अना-¤े¤ी¤ पुनराव-ी nाoी. 'पाaपु -तक कसे ¤ांगoे¤ ~rे ~|ण ~ता ते -वीका-या|शवाय तु-rाoा पयाय
नाrी.' अशी¤ -¸´+का अ-यास +ंz×ा¤ी असावी असे ´दसते. संतोष शेणई यां¤ा oेnrी असा¤ +oट ~रोप
करणारा व पु-तका¤े अ|¤´क·सक स+¤न करणारा ~rे.
सव+¤+ शेणई कोण·या न·या ~राn÷ा|वषयी बोoताrेत' अ-यास++ा¤ी +´:zे¤ बदooी अस-या¤े ·यांनी
सां|गतoे ~rे. अशी +´:zे वा;ेo तशी बदoªया¤ा अ|¤कार अ-यास +ंz×ाoा कोणी ´दoा' राzीय श¬|णक
~राnzा (NCF) २··~ व रा-य श¬|णक ~राnzा २·(· यां-या ¤|कटीत रा¸न¤ |वषय अ-यास
+ंz×ाoा का+ करणे बं¤नकारक ~rे या¤ी ¤ाणीव ब¸¤ा ·यांना नसावी. राzीय श¬|णक ~राn÷ा¸न |नरा×े
असे -ाषा|श¬णा-या +´:zांत कोणतेrी अ+¸oा+ बदo रा-य श¬|णक ~राn÷ात सु¤वoेoे ´दसत नाrीत.
वयोगटानुसार अ|-·य¬|¬+ता, ¤ीवनक|श-ये व +¸-यसं-कार यांना अ-यास++ात +r·वा¤े -¤ान असावे असे
-पzपणे न+¸द कoे ~rे. (पाrा. रा-य श¬|णक ~राnzा-२·(·, प .¯¯). -या +-तावने ¤ा +;ेn शेणई करतात
ती +ा. व +.+ा. |श¬ण +ंz×ा-या अ·य¬ां¤ी पु-तकाoा ¤ोzoेoी +-तावना सवसा¤ारणपणे अ-यास++ा-या
+´:zां¤ा +पो¤ात असते. तशी ती ~rेrी. परंतु ·यांनी ·य¬ कoेoी राzीय व रा-य श¬|णक ~राn÷ातीo +´:zे
व +·य¬ पु-तक यां-यात +¤z अंत|वरो¤ ~rे. ·या+ु×े¤ क| काय |क पाº -rण¸न अ|¤क¤ा '|वषय+वेश' पु-तकात
स+ा|वz कoा ~rे. rा |व-ाग कोणासाºी ~rे'|व¤ा·यासाºी क| |श¬कांसाºी' ·या¤ा पाº -rण¸न स+ावेश
करªया+ाग¤ा rेत¸ काय' +¬ां¤ा स+ा¤ानकारक +oगzा rोत नाrी. +·य¬ात या |वषय+वेशा¤ा ~शय तपास¸न
पा´r-यावर ·यातीo +ांzणी ¤ुक|-या ग´rतकांवर ~¤ारoे oी अस-या¤े सr¤ -पz rोते . rी¤ ¤ुक|¤ी ग´rतक
शेणई ~प-या oेnात दzप¸न पुcे रेटताना ´दसतात. या प¸व|¤े +राºी¤े अ-यास++ कसे काoसुसंगत न·rते, ·यात
सा´r·यावर अ|तरेक| -र ´दoेoा rोता :·यादी बाबी सु¹वातीoा¤ +ांz-या ~rेत. rा व-तु|-¤ती¤ा |वपयास ~rे.
~¤ी-या अ-यास++ात -ा|षक +पयो¤न व सा´r·या¤ा प´र¤य यां-यातीo |व-ागणी ~·-~· ट+ अशी स+तोo
rोती (सा´r·य सा´r·य सा´r·य सा´r·य-ग¤प¤ +ता-यांवरीo -ाग ~· गुण , -ा|षक क|श-ये -ा|षक क|श-ये -ा|षक क|श-ये -ा|षक क|श-ये- -- - ·याकरण-(· गुण - oेnन(प+oेnन,
~कoन सारंश व |नबं¤ : oेnनक|श-ये)-२·गुण - +||nक क|श-ये(-ाषण, संवाद,>वण, वा¤न)२· गुण
|कण ~· गुण). +ुcय -rण¤े अशी |व-ागणी करªयाप¸व|, सा´r·या¤ा अ-यास कव× सा´r·या-या अ|-¹¤ी¤े
संव¤न करªयासाºी कoा ¤ात नाrी तर तो -ारतीय |श¬ण·यव-¤ेने ¤ाणीवप¸वक -वीकारoेoे (· गा-ा-¸त ¤टक,
+¸-यसं-कार, ¤ीवनक|श-ये :·यादी ·यापक +´:zप¸त|साºी असतो, rे -ान ये¤े ºेवायoा rवे. -ाषा|श¬ण व
सा´r·या¤े |श¬ण यात कतक -वºपा¤ा |वरो¤ |न+ाण करणे ~नंददायी |श¬णा-या स¸+ाoा¤ बा¤ा ~णणारे ~rे.
|वशेषत. +ात-ाषे-या |श¬णा-या बाबतीत rे ¤ोरण अशा¤ीय ºरते . रा-य श¬|णक ~राn÷ाने +r·वा-या
+ानoे-या xानर¤नावादा-या त·वांशीrी ते |वरो¤ी ~rे. ~¤ी-या अ-यास++ातीo स+तोo |व-ागणी र: कºन
·या¤ागी ·· ट+ त¤ाक|¤त +पयो¤नावर -र देणारी यो¤ना +न.प¸तपणे ये¤े -वीकारoी ~rे rा |श¬कस+ुदाया¤ा
++ुn ~¬ेप ~rे. -ाषा|श¬णा-या ·यापक +´:zांपास¸न c×oेoा rा अ-यास++ तातzीने +ागावर ~णoा पा´r¤े
अशी¤ सव |श¬कां¤ी -ावना ~rे.
असा बदo कव× +राºी-या अ-यास++ात¤ का करªयात ~oा' '+पयो|¤त +राºी'++ाणे¤ ´rंदी, :ं+¤ी व अ-य
-ाषां¤ी +पयो|¤त पु-तक तयार करावीत अशी ¤ोरणा·+क |श+ारस रा-य श¬|णक ~राn÷ात ~rे. ते¤े |नय´+त
पु-तका-या युवक-ारती-या ¤ागी +पयो|¤त पु-तक oावªया¤ी |श+ारस नाrी. ´rंदी¤ेrी ·यावrा´रक ´rंदी rे पु-तक
पयाय -rण¸न +पo·¤ कºन देªयात ~oे ~rे. परंतु |नय´+त युवक-ारती ´rंदी rे पु-तक पारं प´रक ~राn÷ा++ाणे
सा´r·याoा पयायाने गा-ा¤टक, ¤ीवनक|श-ये व +¸-यसं-कार यांना +r·व देणारे ~rे. ·यावrा´रक +पयो¤ना¤ा
-ागrी प¸ववत अ-यास++ात स+ा|वz कoा ~rे. +राºी-या बाबतीत +ा+ कव× अना-¤े+¤¸न व +शासक|य
rzेor-पीपणात¸न +पयो|¤त +राºी¤े पु-तक¤ युवक-ारती -rण¸न बा¤ारात ~णoे गेoे. देnा·याnातर +राºी
सा´r·य rे पु-तक पयायी पु-तक -rण¸न ने+oे ~rे. rे +राºी सा´r·या¤े पु-तक |नय´+त नस-याने कोणतेrी
+rा|व¤ाoय ते |शकªया-|शकवªया¤ा पयाय +पo·¤ कºन देणार नाrी. ·या+ु×े तो |न·व× शासना-या पशां¤ा व
त-xां-या >+ा¤ा अप·यय ºरणार ~rे. या सा-या +|+येब:o संतोष शेणई अन|-x असावेत असे वाटते.
सारंशoेnना¤े अनोnे +|श¬ण देणारे |श¬क संतोष शेणई यांना oा-oेrी असतीo परंतु सव¤ |श¬क सारंशoेnन
असे¤ |शकवतात असा ~रोप करणे गं-ीर ~rे. -या अ·यापनपzती|वषयी व +¸-य+ापना|वषयी शेणई बोoतात
·या¤े पाaपु-तकात काय nाoे ~rे ते +¤+ पा´roे पा´r¤े. |कवे× त¤ाक|¤त न·या +पयो|¤त +´:zां¤ा ~पण
-वीकार कoा तरी पाaपु -तकातीo पाºां¤ी र¤ना सर¤ोपट पzतीने¤ कoी गेoी ~rे. (पाºर¤ने ¤े |श¬णशा¤ीय
-ान कव× z•. +काश परब यांनी |o´roे-या ·याकरण व oेnन या पाºा-या र¤नेत¤ ´दसते.) क|श-या|¤|€त
अ-यास++ा¤ी र¤ना करताना +·य¬ क ती व न+ु-यांकz¸न |सzांताकzे व×ावे oागते. ·या¤े +¸-य+ापनrी oेnी
परी¬े-या ~¤ारे करता येत नाrी. +दा. स¸+सं¤ाoना|वषयी ´क•वा सादरीकरणा|वषयी ´दoेoी +ा´rती पाº कºन
·या¤ी +-रे |o¸न |व¤ा·याना rी क|श-ये अवगत rोणार नाrीत. ·या¤े +¸-य+ापन +ा·य|¬क परी¬ेत¸न करावे
oागेo. परंतु या पाºांnाoीo -वा·याय पाrाता व अoीकzे¤ |श¬ण सं++णात¸न +का|शत कoेoी +¸-य+ापना¤ी
यो¤ना पाrाता या गोzी ¤ोक•प;ीने¤ |शका·यात अशी |श¬ण+ंz×ा¤ी :-‚ा ´दसते. ´दoे-या +ा´rती-या व¤ते¤ाrी
+ु:ा ये¤े o¬ात ¤ेतoेoा नाrी. +दा. ƒप¤ा´रक प+oेnना-या न+ु-यातीo अ|-नंदनपर प+ प¸णपणे अन|प¤ा´रक
~rे. अ-य पाºrी अनेक cोब× |व¤ानांनी -रoेoे ~rेत. +ुcय -rण¤े |नद„शना·+क ~rेत. व-प+ा¤ी र¤ना वगरे
अनाव…यक +ा´rती¤े -रताz +¤+ दे†न, बात+ी -rण¤े काय ते सां|गतoे ~rे व नंतर काrी न+ुने ´दoे ~rेत.
पाaपु-तकात :तका +ोºा -ाग ·यापणारा ¤टक +·य¬ात अ-यास++ात अ·य-प गुणांसाºी ~rे. प+oेnन, सारांश
:·यादी ¤टकांबाबतीतrी तसे¤ nाoे ~rे.
-ाषे¤े वा‡यीन +पयो¤न rा नवा |व-ाग |न+ाण कºन अ-यास+ंz×ाने ~प-या ब||zक ´दवा×nोरी¤ा क×स कoा
~rे. -ाषा व सा´r·य यां¤े संबं¤ अ-य ¬े+ातीo -ा|षक +पयो¤नासारnे नसतात. ·या+ु×े¤ सु¹वातीoा ·यावrा´रक
-ाषे¤ा न+ुना -rण¸ न ´दoेoा संवाद बोo-ाषे¤ा न+ुना -rण¸न ´दoेoा संवाद :.|nा¤ा कादंबरीत ~oे तर ·याoा
काय -rणाय¤े rा +¬ पzतो. पु cे का·या·+कता व -ा|षक काटकसर असे +ु:े ¤े†न कoेoी कादंबरी¤ी ¤¤ा अ¬रश.
rा-या-पद ~rे. ·यवrार-ाषे-या न+ु-यात¤ व ¤ा´रक ग¤ा¤ा स+ावेश करीत oो. ´ट×कां-या गीतारr-यातीo +तारा
´दoा ~rे व शा¤-ाषा -rण¸न :. (·वी-या |वxाना-या पु-तकातीo +तारा ´दoा ~rे. गीतारr-य rा शा¤+ं¤ नाrी
काय' ´ट×क ¤ी -ाषा वापरतात ती शा¤ीय -ाषा नाrी काय' rा संप¸ण |व-ाग सा´r·य व +पयो¤न या दो-rी
संक-पना |नर¤क ºरवणारा nाoा ~rे. पुcे ग¤ व प¤ वे-यां+·ये कoे-या क|वतां+·ये संतसा´r·यातीo ˆ व
~¤ु|नक का×ातीo >ीकªण रा†त, |वªणु स¸या वा¤ व >ीकांत देश+ुn अशा वा‡ये|तrास‰ªªा +ारसे +r·व
नसoे-या कवŠ-या ¯ क|वतां¤ा स+ावेश कoा ~rे. अशी |नवz कोण·या |नकषां-या ~¤ारे कoी वगरे +¬
|व¤ारªया¤ा अ|¤कार याप¸व|rी |श¬कांना न·rता व ~ताrी तो नाrी. परंतु परंपरेने ग¤ +ानoे-या |कना¤ां-या
~शीवाद प+ा¤ा स+ावेश प¤ात कसा rोतो rे अनेक |श¬कांना स+¤¸ शकत नाrी. अस-या वा‡यीन +पयो¤नापे¬ा
·यावrा´रक ´rंदी-या पु-तकासारnे सा´r·य|वर´rत पु-तक ने+¸न सा´r·या¤े स+¸× +‹ाटन कoे असते तरी ¤ाooे
असते असे वाटते.
संगणका¤ी -ाषा rा |व-ाग संतोष शेणई यांनी |o´r-या¤े स+¤ते. अ¤यावतपणा¤ा दावा करणारा rा पाº
+rा¤ाoा|वषयी व संगणका|वषयी कोणती नवी +ा´rती देतो' :य-ा (· वीoा ~ता +ा´rती तं+xान rा -वतं+
|वषय +राºीत¸न असताना या पाºा¤े +यो¤न काय' :+ेo+·ये कŒ|पटo अ¬रे वापº नयेत या +ा´rती¤ा +राºीत¸न
संगणक|य ·यवrार करणा-यांना काय +पयोग' संगणकावर यु|नकोz बसवªया¤ी सु|व¤ा -पz करताना |वंzो¤
२··· वगरे काoबा• +णाoŠ¤ी +ा´rती ´दoी ~rे. ·या¸न +r·वा¤े -rण¤े अ-यास +ंz× व पाºoेnका¤े
+ाय+ोस•Žट या nा¤गी क•पनीशी काrी ~|¤क ´rतसंबं¤ गुंतoेoे ~rेत काय' |का nा¤गी क•पनी¤ी अशी
शासक|य पु-तकात¸न अ+·य¬ ¤ा´rरात करणे कोण·या न|तकतेत बसते' गा:zं |o´rणारे |श¬क¤ या पु-तका-या
|वरो¤ात ~rेत rा अ·यंत ¤ीz ~णणारा ~रोप करªयाप¸व| rी व-तु|-¤ती शेणई स+¤¸न ¤ेतीo तर बरे. ·यां-या
+ा´rतीसाºी सांगणे ~व…यक ~rे क| गोपनीयते¤ा बुरnा ¤ाo¸न या ·यवrारातoी सारी पारदशकता नz करणा-या
+ंz×ा¤ी rी पु-तक बा¤ारात ~-यावर अव•या ¤ारपा¤ ´दवसात¤ पु-तकावर ~¤ा´रत गा:zं बा¤ारात ~oीrी
~rेत.
+‹ +ा·य´+क -तरावरीo +राºी¤े अ|-त·व¤ ¤ो•यात ~णणारे rे पु-तक तातzीने +ागे ¤ेतoे गेoे पा´r¤े व
+राºी-या व |व¤ा·या-या --यासाºी शासनाने ~पoी अना-¤ा द‘र ºेव¸न +¤+ बदoायoा rवे. नोकरशाrी पzतीने
पाaपु-तकातीo +ुटŠवर पां¤ºन ¤ाoªया¤ी व-ी संपादक +ंz× व अ-यास +ंz×ानेrी बदoायoा rवी. |श¬क
|व¤ा|¤´rता-या ¤ांग-या गोzŠ¤ा -वीकार ~नंदाने कºन बदoतीo¤...
- +दय रोटे

You're Reading a Free Preview

Download
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->