1.

UNITATE DIDAKTIKOA

MATERIAREN ANTOLAKUNTZA-MAILAK. ZELULA. EHUNAK.

1. BIZIAREN FUNTSA. MATERIAREN ANTOLAKUNTZA-MAILAK

– Zertan dira berdinak aurreko bi irudi horiek? – Eta zertan ezberdinak? – Zerk definitzen du bizia?

Izaki oro materiaz osaturik dago.

Materia, berriz, partikula txikiz osaturik dago, eta partikula horiek elkartuta konplexutasunmaila ezberdinak lortzen dira.

HASI

ESKEMA

BALIABIDEAK

INTERNET

JARDUERA

Giza gorputzaren antolakuntza-mailak
Maila subatomikoa

Organismo-maila

Maila atomikoa

Aparatu-maila

Sistema-maila
Maila molekularra
Ura

Zelula-maila
Proteina

Organo-maila Ehun-maila

AURREKOA

IRTEN

Bizidunok:
● ●

3 BIZI-FUNTZIOAK betetzen ditugu. Zelulaz osatuta gaude

BIZI-FUNTZIOAK
• Izaki bizidun orok 3 bizi-funtzio betetzen ditu:

•NUTRIZIO-FUNTZIOA •ERLAZIO-FUNTZIOA •UGALKETA-FUNTZIOA

NUTRIZIO-FUNTZIOA
• HELBURUA: Gorputzak bizitzeko beharrezko dituen energia eta materia eskuratzea • Gizakiaren kasuan parte hartzen duten aparatuak:
• • • • DIGESTIO-APARATUA ARNAS-APARATUA ZIRKULAZIO-APARATUA IRAITZ-APARATUA

ERLAZIO-FUNTZIOA
• HELBURUA: Kanpo- zein barne-ingurunetik datozen aldaketak edo estimuluak jaso eta hautematea eta behar izatekotan erantzun bat ematea. • Gizakiaren kasuan parte hartzen duten aparatuak:
• • • • NERBIO-SISTEMA SISTEMA ENDOKRINOA ZENTZUMENAK LOKOMOZIO-APARATUA

UGALKETA-FUNTZIOA
• Izaki bizidunek ugaldu eta belaunaldi berriak sortzeko gaitasuna dute. • Gizakiaren kasuan parte hartzen duten aparatuak:
• UGAL-APARATUAK

2. ZELULA
● ●

Izaki bizidun oro zelulaz osaturik dago. Teoria zelularrak dioen bezala: 1) Zelula izaki bizidunon unitate anatomikoa da, hau da, izaki bizidunak zelulaz osaturik daude. 2) Zelula unitate funtzionala da, hau da, 3 bizifuntzioak betetzen dituen izaki bizidunik txikiena da. 3) Zelula jatorrizko unitatea da, zelula oro beste zelula batetik dator. 4) Zelula unitate genetikoa da, izaki berri oso bat eratzeko informazioa darama.

HASI

ESKEMA

BALIABIDEAK

INTERNET

JARDUERA

Giza zelulen ezaugarriak
Espermatozoidea. Flageloduna Ø (buruan) 3 μm Globulu gorria. Ahurbikoa Ø 8 μm

Obulua. Biribila Ø 100 - 200 μm

Gihar-zelula. Fusiformea Ø 10 μm

Zelula epiteliala. Zapala Ø 0,2 - 15 μm

Leukozitoa. Esferikoa Ø 12 - 15 μm

Neurona. Izar formakoa. Zentimetro batzuetako luzera

Zelula konektiboa. Biribila Ø 0,5 - 20 μm

AURREKOA

IRTEN

GIZAKION ZELULA
Gure zelulak EUKARIOTOAK dira. 3 osagai nagusi hauek ditu: * Zelula, mintz plasmatikoaz inguratuta dago. Zelulari babesa ematen dio eta substantzien sartu-irtena kontrolatzen du. * Zitoplasma. Ingurune urtsu batez eta zitoeskeletoz (proteina-zuntzez osatua. Zelulari eutsi eta hainbat egitura eratzen ditu: flageloak, zilioak, zentrioloak) osatua. Hainbat organulu ditu: mitokondriak, erretikulu endoplasmatikoa, erribosomak, lisosomak, golgiren aparatua, bakuoloak,…Bakoitzak, dagokion funtzio espezifikoa beteko du. * Nukleoa dauka; bere barnean material genetikoa dago. Zelularen funtzioak kontrolatzen ditu.

Giza zelulen egitura

HASI

ESKEMA

BALIABIDEAK

INTERNET

JARDUERA

Giza zelulen egitura
Mintz plasmatikoa Zentrosomak Mitokondrioa Zitoplasma Golgiren aparatua

Nukleoa

Erretikulu endoplasmatikoa Bakuoloak Erribosomak Lisosomak
AURREKOA IRTEN IRUDIA HANDITZEKO

http://www.lrn.org/Popup/Cells/figure3.2.html

HASI

ESKEMA

BALIABIDEAK

INTERNET

JARDUERA

Giza zelulen egitura Mintz plasmatikoa
Mikroskopio elektronikoz ikusita

Mintz plasmatikoaren egitura

Proteina Lipidoak
AURREKOA IRTEN ATZERA

HASI

ESKEMA

BALIABIDEAK

INTERNET

JARDUERA

Giza zelulen egitura Mitokondrioa

Gandorra

Mintz bikoitza

ATZERA

AURREKOA

IRTEN

HASI

ESKEMA

BALIABIDEAK

INTERNET

JARDUERA

Giza zelulen egitura Zitoplasma
Ur-disoluzioa

Organuluak Proteinak
ATZERA

AURREKOA

IRTEN

HASI

ESKEMA

BALIABIDEAK

INTERNET

JARDUERA

Giza zelulen egitura Golgiren aparatua
Zisternak

Xixkuak

ATZERA

AURREKOA

IRTEN

HASI

ESKEMA

BALIABIDEAK

INTERNET

JARDUERA

Giza zelulen egitura Nukleoa
Nukleoa, mikroskopio elektronikoz ikusita

Mintz nuklearra Poroak

Kromosomak, mikroskopio elektronikoz ikusita

Kromatina Proteina
ATZERA

ADN
AURREKOA IRTEN

HASI

ESKEMA

BALIABIDEAK

INTERNET

JARDUERA

Giza zelulen egitura Erretikulu endoplasmatikoa
Erretikulu endoplasmatiko pikorduna Erribosomak

Erretikulu endoplasmatiko leuna
ATZERA

AURREKOA

IRTEN

HASI

ESKEMA

BALIABIDEAK

INTERNET

JARDUERA

Giza zelulen egitura Bakuoloak

Mintzez osatutako xixkuak

ATZERA

AURREKOA

IRTEN

HASI

ESKEMA

BALIABIDEAK

INTERNET

JARDUERA

Giza zelulen egitura Lisosomak

Mantenugaiak digeritzen dituzten substantziak gordetzen dituzten xixkuak

ATZERA

AURREKOA

IRTEN

HASI

ESKEMA

BALIABIDEAK

INTERNET

JARDUERA

Giza zelulen egitura Zentrosomak
Zuntzak

Mikrotubuluak

ATZERA

AURREKOA

IRTEN

HASI

ESKEMA

BALIABIDEAK

INTERNET

JARDUERA

Giza zelulen egitura Erribosomak

Azpiunitatea

ATZERA

AURREKOA

IRTEN

ORGANULUAK MITOKONDRIAK ERRIBOSOMAK ERRETIKULU ENDOPLASMATIKOA (EE) GOLGIREN APARATUA BAKUOLOAK LISOSOMAK ZENTRIOLOAK

FUNTZIOA Arnasketa zelularra egin eta energia lortu. Proteinak sintetizatu LEUNA: lipidoak sintetizatu eta garraiatu. BIKORTSUA: erribosomak ditu itsatsita. Proteinak sintetizatu eta garraiatu. EE-tik datozen substantziak xixku edo besikuletan gorde eta jariatu egiten ditu. Erreserba edo hondakin-substantziak gordetzen ditu Zelula barneko digestioa Zelularen zatiketan parte hartu eta zilioak eta flageloak eratu.

HASI

ESKEMA

BALIABIDEAK

INTERNET

JARDUERA

Mikroskopioa
FUNTZIONAMENDUA

PRESTAKINAK

Mikroskopio optikoa

Mikroskopio elektronikoa
AURREKOA IRTEN

HASI

ESKEMA

BALIABIDEAK

INTERNET

JARDUERA

Mikroskopioa
Okularra Elektroi-iturria

ATZERA

Leiarrak Prestakina

Prestakina Elektroimanak

Argi-iturria Okularra

Mikroskopio optikoa

Mikroskopio elektronikoa
AURREKOA IRTEN

HASI

ESKEMA

BALIABIDEAK

INTERNET

JARDUERA

Mikroskopioa

ATZERA

Paramezioa

Odola

Paramezioa

Odola

Legamiak

Bakterioak

Legamiak

Bakterioak

Mikroskopio optikoa

Mikroskopio elektronikoa
AURREKOA IRTEN

3. EHUNAK

Organismo batean antzeko funtzioa betetzen duen zelula-multzoa da. Ehunak biltzen direnean organoak sortzen dira: funtzio bat egiten duten ehun desberdinen elkarketa. Organoak biltzen direnean aparatuak eta sistemak sortzen dira: funtzio bat egiten duen organo-multzoa.

3.1. EHUNEN OSAGAIAK
Ehunek bi osagai nagusi dituzte: 1) ZELULAK. Zelulak geruza bat osatuz edo multzokatuta egon daitezke. 2) ZELULARTEKO GAIA EDO MATRIZEA. Zelulak inguratzen dituen, zelulaz kanpoko materiala.

3.2. EHUN MOTAK
Bost ehun mota bereiz ditzakegu: A.- EHUN EPITELIALA B.- EHUN KONEKTIBOA .- Ehun konektibo orokorra edo konjuntiboa .- Ehun konektibo bereziak: .- Gantz ehuna .- Kartilago-ehuna .- Hezur ehuna C.- MUSKULU edo GIHAR-EHUNA D.- NERBIO-EHUNA E.- ODOLA

A. EHUN EPITELIALA
OSAGAIAK 1) ZELULA EPITELIALAK

Oro har, forma laukikoak dira. Hainbat kasutan, zelulek egokitzapenak izaten dituzte:

ZILIODUNAK: arnas bideetan. Funtzioa: kanpotik etorritako partikulak mugitu. KERATINADUNAK: azaleko epidermisean. Funtzioa: babesa, epidermisa iragazgaitza bihurtzen dutelako. MIKROBILOSKADUNAK: heste meharrean. Funtzioa: azalera handitzen dutenez, xurgapena errazten dute. Substantziak JARIATZEKO gaitasuna dutenak: batez ere, mukia jariatzen dute eta “kaliz” itxura daukate: kaliziformeak deitzen dira. Digestio hodian eta arnas bideetan. Funtzioa: babesa (arnas bideetako partikulak itsatsi eta digestio hodian urradurak eragotzi).

2) ZELULARTEKO GAIA EDO MATRIZEA: Zelulak elkarrengandik oso gertu egoten direnez, zelularteko gai edo matrize gutxi dauka. 3) MINTZ BASALA: epitelioak elkarrekin batuta mantentzen duen lodiera ezberdineko mintza, epitelioak eta ehun konektiboak bereizten dituena.

FUNTZIOAK: ● Gorputzaren barnealdeko hodiak, organoak eta barrunbeak estaltzen ditu. ● Gorputza kanpotik ere estaltzen du (azala). ● Hainbat kasutan, zelulek guruinak sortzen dituzte: ● Guruin endokrinoak: jariakina odolhodietara jariatzen dute (hormonak). Adb: tiroidea, obulutegia,… ● Guruin exokrinoak: jariakina gorputzetik kanpo edo bere barrunbe batera jariatzen dutenak. Adb: izerdi-guruinak, listuguruinak,… ● Guruin mistoak: aurreko bi eginkizunak betetzen dituztenak. Adb: barea.

MOTAK ● Funtzioaren arabera 3 epitelio bereizten dira: 1) ESTALDURA-EPITELIOAK 2) ZENTZUMEN-EPITELIOAK 3) GURUIN-EPITELIOAK Zelulen multzokatze eta egituraren arabera, berriz, 2 mota:

1) EPITELIO SOILA edo BAKUNA 2) EPITELIO GERUZATUA

EPITELIO MOTAK

Solairuzko epitelio geruzatua (keratinagabea).
Ahoko mukosa.

Ahoko mukosaren zelulak lauak dira, nukleo esferikoa dute. Bakterio batzuek estaltzen dute zelulen kanpoko azalera.

EPITELIO KUBIKO ARRUNTA. Eskema

Epitelio kubiko bakuna.
(Giltzurrun hodiak)

Zelula horiek, zeharkako ebakiduran, itxura karratua dute. Nukleo borobila eta handia dute.

EHUN ZILINDRIKO ARRUNTA. Eskema.

Epitelio zilindrikoa bakuna
(giza heste meharra)
Zelula zilindriko horiek prisma hexagonalak dira. Mikrobiloek osatzen dute heste mehearen argira aurkezten duten lerro gorri iluna. Zelula zilindrikoen artean, zelula kaliziformeak daude. Horiek mukia gordetzen duen bakuolo bat dute (kolore urdinean), eta bakuolo honek nukleoa bultzatzen du zelularen oinaldera.

Epitelio zilindriko bakuna zilioduna
(Giza Falopioren Tronpa)

Falopioren tronparen epitelioan zelula zilindriko ziliodunak eta zelula mukijariatzaileak daude (azken hauek argazkian ez dira bereizten). Zilioek obulua aurrera bultzatzen dute.

Epitelio zilindriko sasigeruzatua eta zilioduna
(Trakea)

Zelula kaliziformez (urdinez tintatutako bakuoloa dutenak)eta zelula zilindriko ziliodunez (nukleo gorria dutenak) osatutako epitelioa da.

Slide 3 Unicellular glands. Notice the mucous being secreted from the apical end of the goblet cells. Also notice the microvilli which make up the brush border (arrow).

Stratified Columnar epithelium is rare.  One place you can find it is in the largest ducts of salivary glands (parotid, submandibular, etc).  The basal layer of cells are cuboidal cells and the layer nearest the apical surface includes columnar cells.  The large droplets are mucus, in Goblet cells.

LISTUGURUINAK Guruin exokrinoak

EPITELIO LAU ESTRATIFIKATU KERATINIZATUA

Microvilli

B. EHUN KONEKTIBOA

Oro har, euskarri funtzioak betetzen dituzten ehunek osatzen dute, bai euste mekanikoa bai betelan edo konektatze-funtzio gisa. Mota ezberdinetakoak izan daitezke: 1. EHUN KONEKTIBO OROKORRA edo KONJUNTIBOA 2. HEZUR-EHUNA 3. KARTILAGO-EHUNA 4. GANTZ-EHUNA

B.1.- EHUN KONEKTIBO OROKORRA EDO EHUN KONJUNTIBOA:
OSAGAIAK .- Mota desberdineko zelulak: fibroblastoak (zuntzak sintetizatu), makrofagoak (fagozitatu), mesenkima zelulak (totipotenteak, batez ere, enbrioi garaian), leukozitoak edo globulu zuriak (infekzioetatik babestu). .- Zelulak modu sakabanatuan kokatuta daude, zelularteko gai ugariz inguratuta. Bertan kolagenozko zuntzak daude: ehunari luzatzeko gaitasuna eta sendotasuna ematen diote. Baita elastinazuntzak ere: ehunari elastikotasuna ematen diote.

FUNTZIOAK: .- Ehunak eta organoak lotu eta beraien arteko hutsuneak betetzen ditu. .- Defentsa lanean ere parte hartzen du.

Ehun konjuntibo lasa
(dermisa).

1: zelulak; 2: gai amorfoa; 3: kolagenoa; 4: elastina.

LOOSE CONNECTIVE TISSUE. Ehun konektibo harroa edo lasa

Konjuntibo trinkoa
(Giza tendoia)

Fibroblastoak. Zuntzak sintetizatzen dituzte

Kolageno zuntzak

B.2.- GANTZ EHUNA
OSAGAIAK: .- Zelulak: adipozitoak. Zelula esferikoak dira eta beraien zitoplasman gantz-tanta handi bat daukate .- Zelularteko gaia edo matrizea. Bertan kolagenozko zuntz meheak daude. FUNTZIOAK. .- Erreserba energetikoa. .- Isolatzaile termikoa. Azalaren azpian gantz panikulua eratzen du; panikulua oso lodia da hotz handia egiten duen eskualdeetan bizi diren animalietan. .- Organoak babesten ditu kolpeen aurrean (gibela, bihotza, birikak…)

EZAUGARRIAK: .- Bi gantz mota bereiztu behar dira: * Metaketa- gantza: elikaduraren araberakoa. Batez ere, azal azpian agertzen da. Elikagai eskasiaren aurrean energia-iturri gisa erabiltzen da. * Egiturazko gantza: artikulazioetan, bizkarrezur muinean… .- Gizonezkoen gorputz-masa osoaren %15-20a osatzen du eta emakumeen % 20-25ª

Giza gantz-ehuna (tintatuta)

6

1.Adipozitoen nukleoak; 2.Zitoplasma; 3.Gantz tanta; 4.Gantz tanta eratzeko prozesua; 5.Zuntz erretikularrak; 6.Ehun konektibo; 7.Adipozitoen taldeak; 8.Odol hodiak.

Tecido Adiposo Unilocular   Coloração Hematoxilina e Eosina 1 – Adipócitos 2 - Fibras musculares estriadas

B.3.- KARTILAGO- EHUNA.
Osagaiak: .- Zelulak: kondrozitoak. Aintzira deitzen diren hutsune batzuetan kokatzen dira. .- Zelularteko gaia edo matrizea: bertan kolagenozko zuntz ugari daude. Zelularteko gaia solido samarra, baina, malgua da. Ezaugarriak: .- Perikondrio izeneko ehun konektibo batez inguratuta dago

FUNTZIOA .- EUSTE FUNTZIOA. Sudurrean, arnas-bideetan (epiglotian), ahots kordak lotzen dituzten laringeko kartilagoetan,…. .- HIGADURATIK BABESTEN GAITU. Artikulazioak estaltzen dituztenak, saihetsezurretan,…

Kartilago hialinoa.
(Giza sudurra)
Kondrozitoaren nukleoa

Kondrozitoen talde bat aintziraren barruan

Gai amorfoa

sudurrean egoteaz gain, enbrioiaren eskeletuan, brokioetan, trakean, hezur luzeen muturretan eta saihetshezurretan ere aurki dezakegu.
Kartilago mota hau

KARTILAGO HIALINOA

Zuntzezko kartilagoa
(Ornoen arteko diskak)
Zuntzezko kartilagoa oso erresistentea da eta, horregatik, erabilera handiko tokietan agertzen da (meniskoak,

ornoen arteko diskak)
Kondrozito bat aintzira batean

Kolageno zuntzak

Kartilago elastikoa
( Giza kanpo belarria)

Zuntz elastikoak dituenez, kurruska hau kurruska hialinoa baino deformagarriagoa da.

Zuntz elastikoa

kondrozitoa

ELASTIC CARTILAGE Epiglottis Dog, Zenker's* fluid, H. & E., 162 x.

B.4.- HEZUR-EHUNA
OSAGAIAK. .- ZELULAK * Osteoblastoak: zelula gazteak. Hezurra eratzen dute. * Osteozitoak: zelula helduak. * Osteoklastoak: hezurraren berritze-prozesuetan parte hartzen dute. .- ZELULARTEKO GAIA EDO MATRIZEA. Solidoa eta zurruna da. * Osagai inorganikoa: kaltzio-gatzak (batez ere, fosfato eta karbonatoak). Gogortasuna ematen dio hezurrari. * Osagai organikoa: batez ere, kolagenozko zuntzak. Iraupena eta elastikotasuna ematen die hezurrari.

FUNTZIOAK: .- Eskeletoa eratzen duenez, euste funtzioa dauka .- Babes funtzioa. Nerbio-sistema zentrala eta hainbat organo babesten ditu. .- Lokomozio funtzioa. Lokomozio aparatuaren atal pasiboa da. .- Hematopoiesia: odol-zelulen sintesia .- Gatzen biltokia: Ca, P eta Mg-a batez ere.

SAILKAPENA .- Hezur-ehun trinkoa: * Osteoblastoek jariatutako matrizea geruza edo xafla kontzentrikotan antolatzen da. * Hezur dentso eta gogorra da. Hezurren kanpo aldean agertzen da. Bertara lotzen dira muskuluak. .- Hezur-ehun harroa: * Hezur xaflak elkar gurutzatuz kokatzen dira eta tartean hutsuneak geratzen dira. Hori dela eta, oso arina da. * Hainbat hezurretan (bizkarrezurra, saihetsezurra, omoplatoa..), hutsuneak, hezur muin gorriz beteta daude: funtzio hematopoietikoa. * Beste hezur batzuetan, gantz ehunez beteta daude. Hezur-muin horia. HEZURRA INGURATZEN PERIOSTIOA DAGO. Ehun konektiboa

Hezur ehun trinkoa
(Giza tibia)

Havers-en erretena

Osteozitoen aintzirak

Odol hodiak Havers-en erretenean

Hezur ehun harroa
(hezurren epifisia)

Hezur xaflak

Hezur muin gorria

HEZUR-EHUN HARROA

HEZUREHUN HARROA ETA TRINKOA

Fetuaren hatzaren garapena
(luzetarako ebakidura)

Kurruska (kartilagoa) hialinoa

Osteoblastoa (kondroklastoek kurruska suntsitu eta osteoblastoek hezur berria eratzen dute)

C. MUSKULU-EHUNA
OSAGAIAK .- Uzkurtzeko gaitasuna duten zelulak ditu: muskulu-zuntzak. Zelula luzeak dira. .- Zelularteko gaia edo matrizea: gutxi

FUNTZIOA Muskulu-sistema osatu eta mugimendua ahalbideratu.

SAILKAPENA: .- Muskulu eskeletikoa: hezurrak mugitzen dituzten muskuluetan aurkitzen da. Zelula zilindriko luzez (15 cm) osatuta. Nukleo bat edo gehiago. Uzkurketa azkarra eta nahitakoa. .- Muskulu leuna: bere zelulek (luzeak eta nukleo bakarrekoak) uzkurdura erritmikoak egiten dituzte (geldoak). Erraietan, hodietan e.a…daude. Nahigabeko uzkurketa eta geldoa. .- Muskulu kardiakoa: bihotzean dago. Zelula zilindrikoz eta nukleo bakardunez osatua. Uzkurdura azkarra eta nahigabekoa.

Muskulu ehun zerrendatua edo eskeletikoa.
Hezurrak mugitzen dituzten muskuluetan aurkitzen da
Luzetarako ebakidura. Zelulek nukleo asko dituzte. Sarkomeroetan banda argiak (I) eta ilunak (A) bereizten dira.

Uzkurketa azkarra eta nahitakoa

Zeharkako ebakidura. Endomisioa urdinez tintatuta agertzen da. Punto gorriak nukleoak dira.

Erraietan agertzen den muskulu ehuna da. Zuntz muskularrak zelula fusiforme eta nukleobakarrekoak dira.

Uzkurketa geldoa edo erritmikoa eta nahigabekoa

Muskulu ehun leuna.

Nukleoa

Muskulu kardiakoa
Uzkurketa azkarra eta nahigabekoa

Nukleoa (bat edo, batzuetan, bi egon daitezke zelula bakoitzean).

Zelulek zerrenda ilun eta argiak dituzte.

D. NERBIO-EHUNA
OSAGAIAK: .- Nerbio-bulkada edo korrontea transmititzeko gaitasuna duten zelulez osatuta dago: neuronak. .- Neuronen arteko hutsuneetan, beste zelula mota batzuk ere badaude: neurogliak (funtzio ezberdinak betetzen dituzte: neuronetara elikagaiak garraiatu, neuronak eutsi,nerbiosistemako lesioen birsortze- lanetan parte hartu, fagozitosiaren bidezko babes lana, mielina jariatu,…). FUNTZIOA: .- Nerbio-sistema zentrala osatzen du: entzefaloa eta bizkarrezur-muina. .- Horietatik gorputz osora doazen nerbioak ere osatzen ditu.

Neuronak
Dendrita. Luzakin laburra Nukleoa eta bere nukleoloa

Axoia. luzakin luzea eta bakarra

Bukaera nerbiosoa muskulu eskeletikoan

Axoiaren bukaera adarkatzen da eta muskuluan plaka motorea osatzen du

Neuroglia
Astrozitoak (entzefalora doazen sustantzien garraioa erregulatzen dute )

Mikroglia (defentsa: hondakinak fagozitatzen dituzte)

Oligodendrozitoak (NSZean axoien inguruko mielinazko zorroak egiten dituzte)

Zelula sateliteak (gongoiletan euste funtzioa egiten dute)

Schwann-en zelulak (NSPan axoien inguruko mielinazko zorroak egiten dituzte)

Zelula ependimarioak (Likido zefalorrakideoa dagoen espazioak tapizatzen dituzte)

E. ODOLA
OSAGAIAK: .- Zelularteko gaia edo matrizea: Plasma, zati likidoa .- Zelulak: * Eritrozitoak (globulu gorriak edo hematieak) Funtzioa: Oxigenoaren eta karbono dioxidoaren garraioa * Globulu zuriak (leukozitoak). Funtzioa: Defentsa lanetan parte hartzen dute. *Tronbozitoak edo plaketak. Funtzioa: odolaren gatzatzeprozesuetan parte hartzen dute.

Odola Odola
1.- Eritrozitoak (globulu gorriak) 2.- Plaketak (odolaren gatzapena) 3.- Leukozitoak 3.1.-Eosinofiloak (fagozitoak); 4 3.2.-Neutrofiloak (fagozitoak); 5 3.3.-Basofiloak (antikoagulatzaileak jariatu);6 3.4.- Monozitoak (fagozitoak); 7 3.5.- Linfozitoak (prozesu inmunologikoak); 8

HASI

ESKEMA

BALIABIDEAK

INTERNET

JARDUERA

Ehunen ezaugarriak Ehuna: zelulen multzoa • Mota berekoak • Egitura berdintsua • Funtzio bera betetzen dute
Zelula epitelialak

Ehun epiteliala

AURREKOA

IRTEN

HASI

ESKEMA

BALIABIDEAK

INTERNET

JARDUERA

Ehun epiteliala Estaldura-epitelioa Guruin-epitelioa
Bilgor-guruina

Epidermisa

Guruin exokrinoak

Muki-mintzak

Pankrea

Guruin mistoak Endotelioak
Hipofisia

Guruin endokrinoak

AURREKOA

IRTEN

HASI

ESKEMA

BALIABIDEAK

INTERNET

JARDUERA

Ehun konektiboa Ehun konjuntiboa Gantz-ehuna
Adipozitoa

Kartilago-ehuna
Kondrozitoa

Hezur-ehuna
Osteozitoa

Glándulas endocrinas

AURREKOA

IRTEN

HASI

ESKEMA

BALIABIDEAK

INTERNET

JARDUERA

Gihar-ehuna Gihar-ehun ildaskatua
Nukleo asko

Eskeletogiharra

Bizepsa

Gihar-ehun leuna
Nukleo bakarra

Bihotzeko gihar-ehuna
Nukleo bakarra

Odol-hodiak

Bihotza

AURREKOA

IRTEN

HASI

ESKEMA

BALIABIDEAK

INTERNET

JARDUERA

Nerbio-ehuna Neuronak Zelula glialak

Mielina

Nerbio-ehuna

Schwann-en zelula

Zelula-gorputza

Dendritak

Mantenugaiak

Axoia

Neurona

Astrozitoa

AURREKOA

IRTEN

Organoak Bihotzeko ehunak

Gihar-ehuna

Ehun konjuntiboa

Estaldura-ehun epiteliala
AURREKOA

Gantz-ehuna
IRTEN

HASI

ESKEMA

BALIABIDEAK

INTERNET

JARDUERA

Sistemak

Giharsistema

Eskeletosistema

Nerbiosistema

Sistema endokrinoa
AURREKOA IRTEN

HASI

ESKEMA

BALIABIDEAK

INTERNET

JARDUERA

Sistemak

Giharsistema

Eskeletosistema

Nerbiosistema

Sistema endokrinoa
AURREKOA IRTEN

HASI

ESKEMA

BALIABIDEAK

INTERNET

JARDUERA

Aparatuak

Iraitzaparatua

Arnas aparatua

Digestioaparatua Zirkulazioaparatua Lokomozio -aparatua

Ugaltze-aparatuak
AURREKOA IRTEN

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful