NORWAHIDA BT DIN,781230-08-5762,SCE A

Praktikal 4:

Mikroskop dan teleskop

Hasil pembelajaran: Untuk membina teleskop dan mikroskop. Pengenalan / teori :

Suatu objek dapat dilihat oleh seseorang pemerhati apabila imej yang dihasilkan oleh kanta mata jatuh pada retina. Saiz imej yang dilihat berkadar terus dengan sudut penglihatan. Sudut penglihatan ialah sudut yang dicakup oleh objek dan imej pada mata. Mata manusia yang normal adalah terhad bidang penglihatannya iaitu tidak boleh melihat objek yang terlalu jauh,dekat ataupun kecil. Oleh itu,alat-alat optik seperti teleskop dan mikroskop digunakan untuk membesarkan sudut penglihatan. Jarak terdekat untuk penglihatan jelas manusia ialah 25 cm. Disebabkan kanta cembung boleh berubah-ubah ciri imejnya,maka kebanyakan alat-alat optik menggunakan kanta cembung. Untuk mengkaji alat-alat optik kita mesti mengetahui kegunaan,struktur,pelarasan normal,rajah sinar,dan ciri imej terakhir. Kanta ialah sebarang bahan lutsinar yang mempunyai sekurang-kurangnya satu permukaan melengkung. Alat-alat optik yang memainkan peranan penting dalam kehidupan harian ialah kamera, mikroskop,dan teleskop. Kesemua alat-alat tersebut mempunyai kanta. Terdapat dua jenis kanta utama iaitu kanta penumpu dan kanta pencapah. Kanta penumpu pula terbahagi kepada 3 iaitu kanta dwicembung,kanta plano-cembung dan kanta meniskus menumpu. Kanta pencapah pula terbahagi kepada 3 iaitu kanta dwicekung,kanta plano-cekung dan kanta meniskus mencapah. Kanta penumpu atau kanta cembung mempunyai bahagian tengah yang lebih tebal daripada bahagian tepi. Sinar-sinar cahaya yang selari akan menumpu selepas melalui kanta ini.Manakala bagi kanta pencapah atau kanta dwicekung, bahaguan tengahnya lebih nipis daripada bahagian tepi. Kanta ini mencapah sinar-sinar cahaya selari supaya ia seolah-olah berpunca dari satu titik di belakang kanta.

NORWAHIDA BT DIN,781230-08-5762,SCE A

Rajah 1.1 Kanta penumpu dan pencapah Sinar-sinar cahaya yang selari dari objek yang berada di infiniti akan menumpu selepas melalui kanta menumpu. Manakala,sinar-sinar cahaya yang selari dari objek yang berada di infiniti akan mencapah melalui kanta pencapah. Terdapat beberapa istilah optik yang digunakan. Antaranya : Pusat optik Titik di pusat kanta di mana cahaya melaluinya tanpa mengalami sebarang pembiasan. Paksi utama Garis yang dilukis tegak lurus kepada kanta dan melalui pusat optik. Fokus utama,F Titik di atas paksi utama di mana cahaya yang selari dengan paksi utama akan menumpu selepas melalui kanta penumpu. Jarak fokus,f Jarak dari fokus utama ke pusat optik. Jarak objek,u Jarak dari pusat optik ke objek. Jarak imej,v Jarak dari pusat optik ke imej. Satah fokus Satah yang berserenjang dengan paksi utama dan melalui fokus utama. Kuasa kanta adalah suatu sukatan kemampuan sesuatu kanta untuk menumpukan atau mencapahkan sinar-sinar cahaya yang melaluinya. Jarak fokus dihubungi dengan kuasa kanta melalui:

NORWAHIDA BT DIN,781230-08-5762,SCE A

Kuasa (D)= 1/ jarak fokus (m) Unit kuasa kanta ialah diopter (D). Kuasa kanta adalah berkadar songsang dengan karak fokus. Bagi kanta penumpu,kuasa dan jarak fokusnya adalah bernilai positif. Bagi kanta pencapah,kuasa dan jarak fokusnya adalah bernilai negatif. Kuasa paduan bagi dua kanta nipis yang bersentuhan sama dengan jumlah kuasa kedua-dua kanta.

Kuasa Kanta Paduan= Kuasa Kanta 1 + Kuasa kanta 2 Ciri-ciri imej yang dibentuk oleh kanta penumpu bergantung kepada kedudukan objek dari kanta dan jarak fokus kanta itu. Kedudukan objek dari kanta akan mempengaruhi ciri-ciri imej yang terbentuk seperti: • • • • Kedudukan imej Saiz imej Imej sahih atau imej maya Imej tegak atau songsang

Ciri-ciri imej yang dibentuk oleh kanta pencapah pula adalah tidak bergantung kepada jarak objek dan kanta.Imej bagi kanta pencapah ialah: • • • • Maya Tegak Terletak di antara objek dan kanta Mengecil

Persamaan kanta secara formula: 1/u + 1/v = 1/f Di mana: u = jarak objek v = jarak imej f = jarak fokus

NORWAHIDA BT DIN,781230-08-5762,SCE A

Persamaan kanta ini adalah bagi kedua-dua kanta penumpu dan kanta pencapah. Peraturan tanda yang digunakan ialah bagi sahih adalah positif manakala bagi maya adalah negatif.u dikatakan negatif jika objek adalah maya, u dikatakan positif jika objek adalah sahih.v adalah positif jika imejnya adalah sahih,v adalah negatif jika imejnya adalah maya. Manakala f adalah positif bagi kanta penumpu,f adalah negatif bagi kanta pencapah. Pembesaran linear, m= tinggi imej tinggi objek m= jarak imej jarak objek m = v/u Suatu objek dapat dilihat bila imej yang terbentuk oleh kanta mata jatuh pada retina. Saiz imej yang terbentuk bergantung kepada saiz sudut penglihatan. Mata yang normal mempunyai satu had penglihatan iaitu tidak boleh melihat objek yang terlalu jauh. Dekat atau kecil.Teleskop dan mikroskop dapat memperluaskan bidang penglihatan dengan menambahkan sudut penglihatan mata ( menghasilkan imej maya yang besar).

Rajah 1.2 Teleskop astronomi

NORWAHIDA BT DIN,781230-08-5762,SCE A

Teleskop terdiri daripada dua kanta penumpu iaitu kanta objektif dan kanta mata. Kanta objektif terletak dibahagian depan objek sementara kanta mata di bahagian belakang kanta objektif. Kanta objektif adalah kanta yang berjarak fokus panjang, sementara kanta mata adalah kanta berjarak fokus pendek ( f0 >fm). Sinar cahaya yang selari dari objek di infiniti difokuskan oleh kanta objektif. Imej I yang dibentuk adalah: • • • Sahih Tertonggeng Mengecil

Imej I juga terletak pada titik fokus kanta mata dan bertindak sebagai objek bagi kanta mata. Oleh sebab imej I terletak pada titik fokus kanan mata, imej akhir yang terbentuk adalah bersifat: • • • • Maya Tersongsang Membesar Berada di infiniti

Pembesaran Pembesaran yang dihasilkan oleh teleskop boleh dihitung dengan menggunakan rumus: = (Kuasa kanta mata/Kuasa kanta objektif) = Jarak fokus kanta objektif ,f0/jarak fokus kanta mata,fm

daripada Pembesaran yang tinggi dapat diperolehi dengan menambahkan kuasa kanta mata dan merendahkan kuasa kanta objektif. Jumlah jarak di antara kanta objektif dan kanta mata adalah sama dengan (f0+fe). Imej akan kelihatan lebih terang sekiranya diameter kanta objektif dibesarkan kerana lebih banyak cahaya akan dibenarkan masuk ke dalam teleskop. Mikroskop Majmuk Kuasa yang terletak di depan objek ialah kanta objektif sementara kanta yang terletak di belakang kanta objektif ialah kanta mata. Jarak fokus kanta mata yang digunakan dalam mikroskop adalah lebih panjang daripada jarak fokus kanta objektif ( fm>fo). Objek yang hendak dikaji diletakkan di depan kanta objek di antara Fo dan 2F0.

NORWAHIDA BT DIN,781230-08-5762,SCE A Sekarang imej II bertindak sebagai objek kepada kanta mata. Kedudukan kanta mata diubahsuai supaya imej II berada pada jarak yang kurang daripada jarak fokusnya. Oleh sebab imej II, berada pada jarak kurang daripada jarak fokus kanta mata,ciri-ciri imej terakhir yang terbentuk ialah: • • • Maya Tertonggeng Lebih besar dari objek membesarkan sudut penglihatan pada mata pemerhati

Jumlah jarak diantara kanta objektif dan kanta mata adalah lebih daripada (f0+fm). Mikroskop membesarkan satu objek dengan ( ðm/ð0). Bahan: Pemegang kanta, pembaris meter, torchlight, plastisin dan kanta cembung. (+2.5 D, +7 D, +14 D, + 20 D) Aktiviti 1: Mencari jarak fokus bagi kanta cembung

Langkah-langkah: 1. Letakkan kanta ke arah tingkap dan pegang sekeping kertas di belakang kanta.

Gerakkan kertas anda ke hadapan dan belakang supaya satu imej seperti pokok terbentuk di atas kertas. 2. 3. 4. Apakah ciri-ciri imej yang terbentuk? Ukur dan catatkan jarak fokus iaitu jarak di antara kanta dan imej. Ulangi untuk

beberapa kanta cembung yang lain. Bina satu gambarajah sinar yang menunjukkan bagaimana imej terbentuk untuk kanta cembung bagi objek yang jauh.

NORWAHIDA BT DIN,781230-08-5762,SCE A

Keputusan:

Imej yang terhasil adalah nyata, lebih kecil dan dalam keadaan terbalik

Jarak focus imej untuk 3 kanta yang berbeza:
Kanta A Kanta B Kanta C : 20 cm : 16 cm : 8 cm

NORWAHIDA BT DIN,781230-08-5762,SCE A

Gambarajah sinar untuk objek yang jauh melebihi jarak 2 fokus.

Objek jauh daripada 2F

Objek Imej

Imej yang terhasil adalah terbalik, lebih kecil dan jelas.

Gambarajah sinar untuk objek yang jauh melebihi jarak 2 fokus.

NORWAHIDA BT DIN,781230-08-5762,SCE A

Objek jauh daripada 2F

Objek Imej

Imej yang terhasil adalah terbalik, jelas tetapi mempunyai saiz yang sama.

Aktiviti 2: Membina sebuah teleskop Langkah-langkah : 1. 2. 3. Anda diberi beberapa kanta cembung yang berbeza jarak fokus.. Bina sebuah teleskop dengan mendapatkan imej bagi satu objek yang jauh. Apakah ciri-ciri imej yang terbentuk? Dengan bantuan satu gambarajah sinar, tunjukkan bagaimana anda ‘set up’ teleskop anda. Keputusan:

NORWAHIDA BT DIN,781230-08-5762,SCE A

Teleskop yang dibina dengan menggunakan 2 kanta cembung

• • • • •

Untuk membina teleskop, dua kanta cembung digunakan. Terdiri daripada kanta objektif/objek dan kanta mata. Kanta objektif berada di depan yang mana ianya lebih tebal, berkuasa rendah dan jarak focus yang lebih jauh.(berhampiran tingkap) Kanta mata berada di bahagian belakang yang mana ianya lebih nipis dan jarak focus yang lebih dekat daripada kanta objektif. Satu imej akhir yang maya, songsang dan lebih besar daripada objek di infiniti. Kanta mata bertindak sebagai kanta pembesar

NORWAHIDA BT DIN,781230-08-5762,SCE A

• •

Sinar selari daripada satu objek jauh membentuk satu imej I yang songsang, nyata dan mengecil di titik focus yang sepunya bagi kedua-dua kanta. I menjadi objek bagi kanta mata dan membentuk di dalamnya satu imej akhir I1 yang songsang(tegak berbanding I), maya dan lebih besar dari objek di infiniti. Kanta mata bertindak sebagai kanta pembesar.

Dalam penyelarasan normal, jarak diantara dua kanta adalah sama dengan jumlah panjang focus, L0 = fe + fo.

pembesaran teleskop dalam penyelarasan normal diberi oleh:

NORWAHIDA BT DIN,781230-08-5762,SCE A Aktiviti 3: Membina sebuah mikroskop majmuk.

Langkah-langkah : 1. Anda diberi beberapa kanta cembung yang berbeza jarak fokus. Untuk mikroskop anda memerlukan dua kanta cembung yang mempunyai kuasa yang besar iaitu jarak fokus kecil. 2. 3. 4. Bina sebuah mikroskop dengan mendapatkan imej bagi satu objek dekat. Contohnya huruf besar A. Apakah ciri-ciri imej yang terbentuk? Dengan bantuan satu gambarajah sinar, tunjukkan bagaimana anda ‘set up’ mikroskop anda.

• • • •

Untuk membina mikroskop, dua kanta cembung digunakan. Terdiri daripada kanta objektif/objek dan kanta mata. Kanta objektif berada di depan yang mana ianya lebih nipis dan jarak focus yang lebih dekat.(berhampiran tingkap) Kanta mata berada di bahagian belakang yang mana ianya lebih tebal dan jarak focus yang lebih jauh daripada kanta objektif.

NORWAHIDA BT DIN,781230-08-5762,SCE A

Objek yang terbentuk adalah jelas, tidak terbalik dan imej lebih jelas.

• • •

Pada peringkat pertama, sebiji kanta objektif diletakkan diantara objek dan mata. Kedudukan objek adalah lebih jauh daripada jarak focus F’. Objek dilihat melalui kanta tersebut kelihatan terbalik, sama saiz dengan objek dan nyata.

• •

Pada peringkat kedua, kanta mata membesarkan imej yang terhasil. Selain imej yang dihasilkan lebih besar daripada objek/imej asal, ia berada dalam keadaan betul(tidak terbalik) dan nyata.

NORWAHIDA BT DIN,781230-08-5762,SCE A

F0

Fe I1 I2

F0

• • • •

Kedua-dua kanta objek dan kanta mata mempunyai jarak focus yang pendek. Objek membentuk imej I1 yang nyata, songsang dan lebih besar daripada objek didalam kanta objek. I1 menjadi objek bagi kanta mata dan membentuk didalamnya imej I2 yang maya, songsang tetapi tegak berbanding dengan I1 dan lebih besar daripada objek. Dalam penyelarasan normal, jarak diantara kanta adalah lebih besar daripada jumlah panjang focus. L0 > fO + fe

Soalan-soalan Pengetahuan dan Kemahiran: 1. Jelaskan fungsi bagi kanta objektif dan kanta mata bagi teleskop? (4 marks)

Pada sesebuah teleskop, kanta objektif digunakan untuk mengumpul lebih banyak cahaya berbanding mata manusia. Apabila cahaya melalui kanta objektif, ianya dibengkokkan ataupun dibiaskan. Gelombang cahaya yang masuk secara selari akan berkumpul atau bertemu pada satu titik focus. Gelombang cahaya yang memasuki pada sudut tertentu bergabung pada satah focus. Ianya adalah gabungan keduanya yang mana akan membentuk imej yang akan dibiaskan lagi dan diperbesarkan oleh kanta kedua iaitu kanta mata. Sementara terdapat jenisjenis teleskop yang menggunakan cermin untuk

mengumpulkan cahaya, semua teleskop optikal menggunakan pelbagai kanta sebagai kanta mata untuk membolehkan ahli astrologi atau saintis untuk memfokuskan pemerhatian pada sesuatu imej.

NORWAHIDA BT DIN,781230-08-5762,SCE A

2.

Bagaimanakah kuasa pembesaran bagi mikroskop dapat ditingkatkan?

(3 marks)

Dengan menggunakan Lensa Barlow(Barlow lenses): Berfungsi untuk menggandakan pembesaran imej. Optic jenis ini biasanya

menggandakan kuasa pembesaran kanta mata sehingga 2 atau 3 kuasa Barlow dan kadar pembesaran lain boleh diperolehi. Satu kanta Barlow pada asasnya menggandakan jumlah kanta mata yang ada. Sebagai contoh, jika kita mempunyai 3 kanta mata pada 32mm, 25mm dan 20mm, 2 kuasa dari kanta Barlow akan memberikan peningkatan seperti kanta mata 16mm, 12.5mm dan 10mm.

3.

Nyatakan rumus untuk magnifikasi dikira bagi mikroskop? (3 marks)

Total magnification = magnification of eyepiece x magnification of objective lens

NORWAHIDA BT DIN,781230-08-5762,SCE A

Praktikal5:

Litar Elektrik.

Hasil pembelajaran : Untuk melihat kebaikan dan kelemahan litar bersiri dan selari dan mencari rintangan bagi litar. Pengenalan / teori melaluinya. :Litar elektrik ialah lintasan yang membenarkan arus elektrik mengalir Satu litar lengkap mestilah mempunyai pembekal tenaga elektrik seperti bateri,

wayar penyambung dan perintang. Terdapat 2 jenis litar iaitu litar bersiri dan litar selari. Terdapat 2 susunan litar elektrik iaitu litar bersiri dan litar selari. Dalam suatu litar bersiri, dua atau lebih perintang disusun dalam satu baris. Arus, I yang sama mengalir menerusi setiap perintang. Jumlah beza keupayaan,V adalah bersamaan dengan hasil tambah tiap-tiap perintang, VT = V1 + V2 + V3 . Jumlah rintangan adalah sama dengan hasil tambah tiap-tiap rintangan, RT = R1 + R2 + R3. Beza keupayaan, V yang merentasi setiap perintang R adalah berkadar terus dengan nilai R itu. (V α R). Dalam litar selari, dua atau lebih perintang disusun dalam beberapa baris. Beza keupayaan, V merentasi setiap perintang adalah sama. Jumlah arus, I adalah bersamaan dengan hasil tambah arus bagi tiap-tiap cabang lintasan. IT = I1 + I2 + I3 . Jumlah rintangan adalah sama

NORWAHIDA BT DIN,781230-08-5762,SCE A dengan hasil tambah tiap-tiap rintangan, 1/RT = 1/R1 + 1/R2 + 1/R3. Arus, I yang menerusi setiap perintang adalah berkadar sonsang dengan nilai R. (I α 1/R). Bahan: Pemegang bateri, bateri, wayar, mentol, ammeter dan voltmeter. Aktiviti 1: Membina litar bersiri dan selari.

Langkah-langkah: 1. Bina kedua litar di bawah dengan menggunakan Pemegang bateri, bateri, wayar dan mentol.

LITAR BERSIRI 2. 3. 4.

LITAR SELARI

Sambungkan semua wayar dan perhatikan cahaya mentol. Banding dan catatkan kecerahan mentol bagi kedua litar. Sekarang ‘unscrew’ satu mentol bagi setiap litar. Banding dan catatkan apa yang berlaku dalam kedua litar. Sambungkan ammeter and voltmeter dalam kedua litar. (Ammeter dipasang secara bersiri dan voltmeter secara selari). Catatkan bacaan ammeter dan voltmeter anda. Bina satu jadual yang sesuai untuk mencatat bacaaan anda.

5.

Kirakan jumlah rintangan bagi setiap litar.

NORWAHIDA BT DIN,781230-08-5762,SCE A

Keputusan:

Litar bersiri dengan 2 mentol Mentol menyala daripada pertama lebih mentol di

sebelah kanan gambar terang yang

kedua di sebelah kiri.

Litar selari dengan 2 mentol Kedua-dua pada kadar mentol kecerahan

menyala dengan terang yang sama.

Apabila satu mentol dari setiap litar ditanggalkan, mentol yang tinggal pada kedua-dua litar mengeluarkan cahaya pada kadar kecerahan yang sama.

NORWAHIDA BT DIN,781230-08-5762,SCE A

Litar elektrik satu mentol satu dipasang selari Mentol jarum menunjuk angka 3. menunjukkan tenaga yang melalui litar tersebut adalah sebanyak 3volt. menyala voltmeter pada Ini dengan voltmeter secara

dengan terang dan

Litar selari dengan Ammeter dipasang secara bersiri dan voltmeter secara selari

kedua-dua menyala kadar yang sama Jarum pertama jarum menunjuk angka 2.5.

mentol dengan

kecerahan

ammeter menunjuk voltmeter pada

pada angka 0.5 dan

NORWAHIDA BT DIN,781230-08-5762,SCE A

Jarum kedua jarum pada 2.2.

ammeter menunjuk voltmeter

pada angka 0.2 dan

Litar bersiri dengan Ammeter dipasang secara bersiri dan voltmeter secara selari

kedua-dua menyala kadar

mentol dengan

kecerahan

yang tidak sama

Jarum menunjuk angka jarum pertama

ammeter pada 0.2 dan voltmeter menunjuk

pada angka 1.7 dan jarum kedua voltmeter menunjuk

kepada 1.2. jarum

NORWAHIDA BT DIN,781230-08-5762,SCE A ammeter juga

menunjuk pada 0.2.

Kiraan untuk mengukur rintangan pada setiap litar.

1. RINTANGAN PADA LITAR BERSIRI

1.

2.

Jumlah rintangan= 6Ω + 8.5Ω = 14.5Ω

2,RINTANGAN PADA LITAR SELARI

1.

2.

=

NORWAHIDA BT DIN,781230-08-5762,SCE A

=

+

= =2 Jumlah rintangan = 2Ω
Soalan-soalan Pengetahuan dan Kemahiran: 1. Jelaskan apa yang berlaku pada mentol-mentol dalam litar bersiri jika salah satu mentol terbakar? Jelaskan apa yang berlaku pada mentol-mentol jika satu lagi mentol ditambah secara bersiri? (4 marks) Jika satu mentol terbakar dalam satu litar bersiri, mentol-mentol yang lain tidak akan menyala. Ini adalah kerana pengaliran electron telah tersekat kerana ia tidak dapat mengalir melalui mentol tersebut melalui wayar dan untuk ke mentol yang seterusnya. Jika satu lagi mentol ditambah pada satu litar bersiri, kadar kecerahan mentol akan semakin berkurang. Contohnya jika dalam satu litar, mentol pertama mendapat 2.6 kWj, mentol kedua kecerahan mentolnya adalah sebanyak 1.9 kWj. apabila ditambahkan mentol yang ketiga pada litar tersebut, kecerahan mentol 1 dan 2 akan berkurangan menjadi mungkin kepada 2.2 kWj untuk mentol pertama, 1.3 pada mentol kedua dan 1.0 pada mentol ketiga.

NORWAHIDA BT DIN,781230-08-5762,SCE A 2. Jelaskan apa yang berlaku pada mentol-mentol dalam litar selari jika salah satu mentol terbakar? Jelaskan apa yang berlaku pada mentol-mentol jika satu lagi mentol ditambah secara selari? (4 marks) Jika satu mentol terbakar dalam litar selari, mentol-mentol yang lain masih akan bernyala. Ini kerana setiap mentol disambungkan dengan wayar yang disambungkan pula pada wayar yang disambung dengan sel kering atau punca kuasa. Kecerahan mentol yang tinggal akan semakin meningkat kerana kuasa yang dibekalkan kepada mentol yang terbakar tadi kini terbahagi sama rata untuk mentol yang tinggal. Contohnya, jika pada awalnya mentol 1, 2 dan 3 mempunyai kecerahan yang sama iaitu 1.5 kWj setiap satu, apabila mentol 1 terbakar, mentol 2 dan 3 akan mendapat kadar kuasa yang sama antara keduanya iaitu 2.25 kWj setiap satu. Jika satu lagi mentol ditambah kepada 3 mentol yang sedia ada, kuasa yang diperolehi oleh setiap mentol masih akan terbahagi sama rata iaitu setiap mentol 1 hingga 4 akan mendapat 1.125kWj setiap satu. 3. Jelaskan kenapa berlaku perbezaaan kecerahan mentol dalam litar bersiri dan selari? (4 marks) Perbezaan kecerahan mentol berlaku dalam litar bersiri dan litar selari adalah bergantung sepenuhnya pada jumlah rintangan yang dilalui oleh electron setiap kali ia melalui litar. Mentol-mentol dalam litar bersiri menyala dengan kadar kecerahan yang tidak sama kerana apabila electron melalui setiap mentol, ianya akan mengalami rintangan pada kadar yang tidak sama. Ini adalah kerana electron yang mengalir akan digunakan pada mentol pertama sebelum ia dapat ke mentol yang seterusnya dan proses ini berterusan. Manakala pada litar selari, kecerahan mentol adalah sama pada setiap mentol kerana jumlah tenaga yang diterima oleh setiap mentol dari sumber tenaga adalah sama kerana setiap mentol dipisahkan sesame sendiri dan hanya bersambung secara terus dengan wayar utama yang membekalkan tenaga.

NORWAHIDA BT DIN,781230-08-5762,SCE A Aktiviti 2: Membina kombinasi litar bersiri dan selari

Langkah-langkah:

1.

Bina kedua litar di bawah dengan menggunakan pemegang bateri, bateri, wayar, suis, dan tiga mentol.

2. 3.

Sambungkan switch dan perhatikan kecerahan setiap mentol. Sambungkan ammeter and voltmeter dalam kedua litar. Catatkan bacaan ammeter dan voltmeter anda untuk setiap mentol. Bina satu jadual yang sesuai untuk mencatat bacaaan anda.

4.

Dari catatan bacaan anda, kirakan jumlah rintangan yang terdapat dalam litar

NORWAHIDA BT DIN,781230-08-5762,SCE A Keputusan

Mentol yang dipasang secara siri menyala dengan terang manakala mentol yang dipasang secara selari dalam litar ini kedua-duanya malap.

RINTANGAN R1 R2 R3

Voltmeter (V) 3.5 0.6 0.6

Ammeter (A) 0.3 0.3 0.1

KADAR RINTANGAN 12 2 6

= R1 +

+

= = =

+ + + +

NORWAHIDA BT DIN,781230-08-5762,SCE A

=

+ 3 = 15Ω

Soalan-soalan Pengetahuan dan Kemahiran: 1. Bagaimanakah pengiraan bagi jumlah rintangan dibuat untuk litar bersiri? (2 marks)

Contoh:

R = 8Ω
2.Bagaimanakah pengiraan bagi jumlah rintangan dibuat untuk litar selari? Apakah yang akan berlaku pada arus yang mengalir sekiranya banyak mentol disambung secara selari? (3 marks)

=

+ +

Contohnya:

=

+

= R = 2Ω

NORWAHIDA BT DIN,781230-08-5762,SCE A 3. Apakah litar di rumah lebih baik disambung secara bersiri atau selari? jawapan anda. (5 marks) Di rumah, penyambungan Litar secara selari adalah lebih baik. Ini adalah kerana litar Jelaskan

selari mempunyai aliran voltan yang stabil dan tetap. Sesebuah rumah mungkin 3 atau 4 atau lima dan mungkin lebih daripada 120 volt disambungkan dengan cara yang sama dalam sesebuah bilik ataupun didalam sesuatu kawasan dan bergantung pada satu pemutus litar(circuit breaker). Secara mudahnya, dalam litar selari, jika satu kelengkapan rumah contohnya mentol lampu sebuah bilik terbakar, alatan kelengkapan elektrik yang lain akan terus berfungsi dan tidak akan terpadam atau terbakar. Sebaliknya jika litar bersiri digunakan, setiap alatan di dalam litar tersebut bergantung kepada alatan-alatan yang lain. Sebagai contoh, di dalam rumah, apabila satu mentol terbakar dalam satu sambungan litar bersiri,ia menyebabkan litar menjadi terbuka dan mengakibatkan mentol atau alatan lain juga akan berhenti menyala atau berfungsi.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful