‫‪2‬‬

‫‪Thermodynamics‬‬
‫ﻗﻮاﻧﯿﻦ ﺑﻨﯿﺎدي ﺗﺮﻣﻮدﯾﻨﺎﻣﯿﻚ ﺑﺮاي درك ﻧﺤﻮه ﻋﻤﻠﻜﺮد ﻛﻤﭙﺮﺳﻮر‪ ،‬ﻗﺎﻧﻮن ﮔﺎز اﯾﺪه ال اﺳﺖ ﻛﮫ ﺑﮫ ﺷﻜﻞ‬
‫راﺑﻄﮫ زﯾﺮ ﺑﯿﺎن ﻣﻲ ﺷﻮد‪:‬‬
‫‪Pν=RT‬‬
‫)‪(2-1‬‬
‫ﺑﮫ ﻃﻮري ﻛﮫ‪:‬‬
‫‪ = P‬ﻓﺸﺎر‬
‫‪ =ν‬ﺣﺠﻢ ﻣﺨﺼﻮص‬
‫‪ = T‬دﻣﺎي ﻣﻄﻠﻖ‬
‫‪ = R‬ﺛﺎﺑﺖ ﮔﺎز ﻛﮫ ﺗﺎﺑﻌﻲ از وزن ﻣﻮﻟﻜﻮﻟﻲ ﮔﺎز اﺳﺖ ) ‪ R= 1,545 / MW ft-lbf/lbm-°R‬در‬
‫ﺳﯿﺴﺘﻢ اﻧﮕﻠﯿﺴﻲ و ‪ R= 8,314 / MW N.m/kg.k‬در ﺳﯿﺴﺘﻢ ‪ SI‬اﺳﺖ ﻛﮫ وزن ﻣﻮﻟﻜﻮﻟﻲ =‪( R‬‬
‫اﯾﻦ راﺑﻄﮫ ﻧﺸﺎن ﻣﻲ دھﺪ ﻛﮫ اﮔﺮ ﺣﺠﻢ ﮔﺎز ﺛﺎﺑﺖ ﻧﮕﮫ داﺷﺘﮫ ﺷﻮد و ﺑﮫ ﮔﺎز ﺣﺮارت داده ﺷﻮد‪ ،‬ﻓﺸﺎر ﺑﺎ ﻧﺴﺒﺖ ﻣﺴﺘﻘﯿﻢ‬
‫ﺑﺎ دﻣﺎي ﻣﻄﻠﻖ اﻓﺰاﯾﺶ ﭘﯿﺪا ﻣﻲ ﻛﻨﺪ‪ .‬اﮔﺮ دﻣﺎي ﮔﺎز ﺛﺎﺑﺖ ﻧﮕﮫ داﺷﺘﮫ ﺷﻮد‪ ،‬ﺗﻐﯿﯿﺮ در ﻓﺸﺎر ﺑﺎ ﻧﺴﺒﺖ ﻣﻌﻜﻮس ﺑﮫ ﺗﻐﯿﯿﺮ‬
‫ﺣﺠﻢ ﺗﻐﯿﯿﺮ ﻣﻲ ﻛﻨﺪ‪ .‬از اﯾﻦ ﮔﺬﺷﺘﮫ‪ R ،‬ﺗﻨﮭﺎ ﺗﺎﺑﻌﻲ از وزن ﻣﻮﻟﻜﻮﻟﻲ ﮔﺎز اﺳﺖ و ﺑﺮاي ﯾﻚ ﮔﺎز ﺧﺎﻟﺺ و ﯾﺎ ﯾﻚ‬
‫ﺗﺮﻛﯿﺐ ﻣﻘﺪاري ﺛﺎﺑﺖ و ﻣﺸﺨﺺ دارد‪ .‬از اﯾﻦ رو‪ ،‬ھﺮﮔﻮﻧﮫ ﺗﻐﯿﯿﺮ در ﻓﺸﺎر‪ ،‬ﺣﺠﻢ‪ ،‬و دﻣﺎ ﺑﺎﯾﺪ در راﺑﻄﮫ زﯾﺮ ﺻﺪق‬
‫ﻛﻨﺪ‬
‫‪P‬‬
‫‪= Const.‬‬
‫‪R‬‬
‫ھﯿﭻ ﮔﺎزي ﻋﯿﻨﺎً در اﯾﻦ ﻗﺎﻧﻮن ﺻﺪق ﻧﻤﻲ ﻛﻨﺪ‪ ،‬ھﺮﭼﻨﺪ‪ ،‬ھﺮﮔﻮﻧﮫ ﺗﻐﯿﯿﺮي در ھﺮ ﻛﺪام از ﭘﺎراﻣﺘﺮھﺎ در ﻧﺘﯿﺠﮫ ﺗﻐﯿﯿﺮ‬
‫ﯾﻜﻲ دﯾﮕﺮ از ﭘﺎراﻣﺘﺮھﺎﺳﺖ ﻛﮫ دﻻﻟﺘﻲ ﺑﺮ ﻗﺎﻧﻮن ﮔﺎز اﯾﺪاه ال اﺳﺖ‪ ١.‬ﺑﮫ اﯾﻦ ﻧﻜﺘﮫ ﺗﻮﺟﮫ داﺷﺘﮫ ﺑﺎﺷﯿﺪ ﻛﮫ ﮔﺎزھﺎ در‬
‫ﻓﺸﺎرھﺎي ﺧﯿﻠﻲ ﭘﺎﯾﯿﻦ و ﯾﺎ دﻣﺎھﺎي ﺧﯿﻠﻲ ﺑﺎﻻ ﺑﮫ ﻗﺎﻧﻮن ﮔﺎز اﯾﺪه ال ﻧﺰدﯾﻚ ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ‪ .‬ﻣﯿﺰان اﻧﺤﺮاف از ﻗﺎﻧﻮن ﮔﺎز‬
‫اﯾﺪه ال ﺗﺎﺑﻌﻲ از ﻧﻮع ﮔﺎز و ﻓﺸﺎر و دﻣﺎﯾﻲ اﺳﺖ ﻛﮫ در آن ﻛﺎر ﻣﻲ ﻛﻨﺪ‪ .‬ﻗﺎﻧﻮن ﮔﺎز اﯾﺪه اي ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﺪ راﺑﻄﮫ ﮔﺎز‬
‫ﺣﻘﯿﻘﻲ را ﻧﺘﯿﺠﮫ دھﺪ ﺑﻮﺳﯿﻠﮫ ﻣﻌﺮﻓﻲ ﻛﺮدن ﭘﺎراﻣﺘﺮ اﻧﺤﺮاف ﻛﮫ ﺑﮫ ﺻﻮرت ﺿﺮﯾﺐ ﻓﺸﺮده ﺳﺎزي ‪ Z‬ﺗﻌﺮﯾﻒ ﻣﻲ‬
‫ﺷﻮد‪ .‬ﺑﻨﺎﺑﺮاﯾﻦ‪ ،‬ﻗﺎﻧﻮن ﮔﺎز اﯾﺪه ال ﺑﮫ ﺻﻮرت زﯾﺮ ﺗﺼﺤﯿﺢ ﻣﻲ ﺷﻮد‪:‬‬
‫‪Pν=ZRT‬‬
‫)‪(2-2‬‬
‫اﯾﻦ راﺑﻄﮫ ارﺗﺒﺎط دﻗﯿﻖ ﮔﺎزھﺎي ﺣﻘﯿﻘﻲ را ﺑﯿﺎن ﻣﻲ ﻛﻨﺪ‪ ،‬ﭼﻮﻧﻜﮫ ھﻤﯿﺸﮫ ﯾﮫ راﺑﻄﮫ ﻣﺎﺑﯿﻦ ﻓﺸﺎر‪ ،‬ﺣﺠﻢ و دﻣﺎ در ﮔﺎز‬
‫وﺟﻮد دارد‪ .‬ﺑﮫ ﻣﻨﻈﻮر آﻣﺎده ﻛﺮدن اﯾﻦ راﺑﻄﮫ ﺑﺮاي اﺳﺘﻔﺎده‪ ،‬ھﻨﻮز‪ ،‬ﻧﯿﺎز ﺑﮫ ﺗﮭﯿﮫ ﯾﻚ راﺑﻄﮫ ﻛﻠﻲ ﺑﺮاي ﻣﺤﺎﺳﺒﮫ‬
‫ﺿﺮﯾﺐ ﻓﺸﺮده ﺳﺎزي دارﯾﻢ‪ ٢.‬ﻧﻤﻮدارھﺎي ﻋﻤﻮﻣﻲ ﺿﺮاﯾﺐ ﻓﺸﺮده ﺳﺎزي‪ ،‬ﻛﮫ ﻣﻲ ﺗﻮان آﻧﮭﺎ را در ﺟﺎھﺎي ﺑﯿﺸﻤﺎري‬
‫ھﻤﭽﻮن ﻧﺸﺮﯾﺎت ﻋﻠﻤﻲ ﭘﯿﺪا ﻛﺮد در ﭘﯿﻮﺳﺖ ‪ C‬آورده ﺷﺪه اﻧﺪ‪ ،‬اﯾﻦ ﻧﻤﻮدارھﺎ ﻧﺘﺎﯾﺞ اﯾﻦ ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت ھﺴﺘﻨﺪ‪ .‬ﻧﻤﻮدارھﺎي‬
‫ﻓﺸﺮده ﺳﺎزي ﺑﮫ ﺷﻜﻞ ﺗﺎﺑﻌﻲ از ﻛﺎھﺶ ﻓﺸﺎر ‪ Pr‬و ﻛﺎھﺶ درﺟﮫ ﺣﺮارت ‪ Tr‬ﻣﺮﺑﻮط ﺑﮫ ﮔﺎز ﯾﺎ ﻣﺨﻠﻮط ﮔﺎزي‪،‬‬
‫ﻓﺮﻣﻮل ﺑﻨﺪي ﺷﺪه اﻧﺪ‪ .‬ﻣﯿﺰان ﻛﺎھﺶ ﻓﺸﺎر ﺑﻮﺳﯿﻠﮫ ﺗﻘﺴﯿﻢ ﻛﺮدن ﻓﺸﺎر ﺣﻘﯿﻘﻲ ﺑﺮ ﻓﺸﺎر ﺑﺤﺮاﻧﻲ ﺑﺮاي ﮔﺎز ﺑﺪﺳﺖ ﻣﻲ‬
‫آﯾﺪ‪:‬‬
‫‪P‬‬
‫)‪(2-3‬‬
‫‪Pr ‬‬
‫‪Pc‬‬
‫و ﺑﮫ ھﻤﯿﻦ ﺷﻜﻞ‪:‬‬
‫‪T‬‬
‫)‪(2-4‬‬
‫‪Tr ‬‬
‫‪Tc‬‬
‫از اﯾﻦ دو راﺑﻄﮫ‪ ،‬ﯾﻜﻲ ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﺪ ﻓﺮض اﺑﺘﺪاﯾﻲ ﺑﺎﺷﺪ ﻛﮫ ﻧﻤﻮدارھﺎي ﻓﺸﺮده ﺳﺎزي ﺑﺮ اﺳﺎس آن ﺗﻨﻈﯿﻢ ﺷﻮﻧﺪ‪ ٣.‬ﻓﺮض‬
‫ﺑﮫ ﺻﻮرت ﻗﺎﻧﻮﻧﻲ ﻣﺘﻨﺎﻇﺮ ﺑﺎ ھﺮ ﻣﺮﺣﻠﮫ ﺷﻨﺎﺧﺘﮫ ﻣﻲ ﺷﻮد‪ ،‬ﻛﮫ ﺑﯿﺎن ﻣﻲ ﻛﻨﺪ ﻛﮫ ھﺮ دوﮔﺎزي ﻛﮫ در ﯾﻚ درﺻﺪ‬
‫‪1‬‬

‫‪No gas conforms exactly to this law; however, the direction of change of any parameter resulting from a‬‬
‫‪change in any other parameter will be as the ideal gas law implies‬‬
‫‪2‬‬
‫‪In order to make this equation useful, however, it was necessary to develop a universal method of‬‬
‫‪calculating the compressibility factor‬‬
‫‪3‬‬
‫‪From these two equations, one can see the primary assumption upon which the compressibility charts are‬‬
‫‪based.‬‬

‫ﻣﺸﺨﺺ و ﺑﺮاﺑﺮي از ﻓﺸﺎر ﺑﺤﺮاﻧﻲ و دﻣﺎي ﺑﺤﺮاﻧﻲ ﻗﺮار دارﻧﺪ رﻓﺘﺎر ﻣﺸﺎﺑﮭﻲ ﺧﻮاھﻨﺪ داﺷﺖ‪ ٤.‬اﯾﻦ دﻗﯿﻘﺎً درﺳﺖ‬
‫ﻧﯿﺴﺖ‪ ،‬ﺑﺪان وﺳﯿﻠﮫ ﯾﻚ ﻣﻘﺪار ﺑﺮاي ﺿﺮﯾﺐ ﻓﺸﺮده ﺳﺎزي از ﻃﺮﯾﻖ ﻧﻤﻮدارھﺎ ﺗﺨﻤﯿﻦ زده ﻣﻲ ﺷﻮد‪ ٥.‬اﯾﻦ ﺗﺨﻤﯿﻦ ﺑﮫ‬
‫رﻓﺘﺎر واﻗﻌﻲ ﺑﺴﯿﺎري از ﮔﺎزھﺎ ﻧﺰدﯾﻚ اﺳﺖ‪ .‬ﺑﮭﺮﺣﺎل‪ ،‬ﺑﺪﺳﺖ آوردن اﯾﻦ ﺗﺨﻤﯿﻦ ﺑﺮاي ﻣﺤﺎﺳﺒﺎت ﻣﮭﻨﺪﺳﻲ ﺑﺴﯿﺎر‬
‫ﺳﻮدﻣﻨﺪ اﺳﺖ‪.‬‬
‫راﺑﻄﮫ ‪ ٢-٢‬ﺑﮫ ﻧﺎم راﺑﻄﮫ ﺣﺎﻟﺖ ﺷﻨﺎﺧﺘﮫ ﺷﺪه اﺳﺖ‪ ٦.‬راﺑﻄﮫ ھﺎي ﺣﺎﻟﺖ ﻣﺨﺘﻠﻔﻲ در ﻧﺸﺮﯾﺎت ﻋﻠﻤﻲ ﻣﻮﺟﻮد اﺳﺖ ﻛﮫ‬
‫راﺑﻄﮫ ھﺎي دﻗﯿﻖ ﺗﺮي ھﺴﺘﻨﺪ‪ ،‬وﻟﻲ ھﯿﭽﻜﺪام از آن رواﺑﻂ ﺑﮫ آﺳﺎﻧﻲ راﺑﻄﮫ ‪ ٢-٢‬در ﺑﺪﺳﺖ آوردن ﯾﺎ اﺳﺘﻔﺎده ﻧﯿﺴﺘﻨﺪ‪.‬‬
‫اﯾﻦ ﻓﺮم ﻣﻘﺪﻣﺎﺗﻲ راﺑﻄﮫ‪ ،‬اﺳﺘﻔﺎده ﮔﺴﺘﺮده اي ﺑﺮاي ﺑﺪﺳﺖ آوردن ﺗﺨﻤﯿﻦ ھﺎ در ﻓﺮﺿﯿﺎت ﻛﻤﭙﺮﺳﻮرھﺎ دارد‪.‬‬
‫ﭘﺎراﻣﺘﺮھﺎي ﻣﻮرد ﻧﯿﺎز ﯾﻚ ﻛﻤﭙﺮﺳﻮر ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﺪ ﺑﮫ ﻃﻮر دﻗﯿﻘﺘﺮي از ﻃﺮﯾﻖ ﻧﻤﻮدارھﺎي ‪ Mollier‬ﻣﺤﺎﺳﺒﮫ ﺷﻮﻧﺪ‪.‬‬
‫ﺑﯿﺸﺘﺮ ﻧﻤﻮدارھﺎ ﻣﻮﺟﻮد ﻣﻲ ﺑﺎﺷﻨﺪ‪ ،‬ھﺮﭼﻨﺪ‪ ،‬آﻧﮭﺎ ﺑﺮاي ھﻤﮫ ﮔﺎزھﺎي ﺧﺎﻟﺺ ﯾﺎ ﻣﺨﻠﻮط ﮔﺎزھﺎ ﻗﺎﺑﻞ ﺧﻮاﻧﺪن و اﺳﺘﻔﺎده‬
‫ﻧﯿﺴﺘﻨﺪ‪ .‬ﺑﺮاي اﯾﻦ ﻣﻮارد ﺧﻮاﻧﻨﺪه ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﺪ ﺑﮫ راﺑﻄﮫ ‪ ٢-٢‬رﺟﻮع ﻛﻨﺪ‪ ) .‬ﺑﮫ اﯾﻦ ﻧﻜﺘﮫ ﺗﻮﺟﮫ داﺷﺘﮫ ﺑﺎﺷﯿﺪ ﻛﮫ ﻣﻲ ﺗﻮان‬
‫ﻧﻤﻮدار ‪ Mollier‬را ﺑﺮاي ھﺮ ﮔﺎز ﯾﺎ ﺗﺮﻛﯿﺒﻲ ﺗﮭﯿﮫ ﻛﺮد‪ ،‬ھﺮﭼﻨﺪ ﻛﮫ ﺧﻮاﻧﻨﺪه ﻣﻌﻤﻮﻻً ﺑﮫ اﯾﻦ ﻧﻤﻮﻧﮫ ﻧﻤﻮدارھﺎ ﻛﮫ ﺑﺎ‬
‫ﻓﺮض ﯾﻚ ﻛﻤﭙﺮﺳﻮر و ﮔﺎز ﺧﺎﺻﻲ ﺗﮭﯿﮫ ﺷﺪه اﻧﺪ دﺳﺘﺮﺳﻲ ﻧﺪارد ﻣﮕﺮ آﻧﮭﺎﯾﻲ ﻛﮫ در ﻧﺸﺮﯾﺎت ﯾﺎ ﭘﯿﻮﺳﺖ ‪ C‬درج‬
‫ﺷﺪه اﻧﺪ‪( .‬‬
‫‪٧‬‬
‫‪ ‬ﻓﺮآﯾﻨﺪھﺎي آدﯾﺎﺑﺎﺗﯿﻚ و ﭘﻠﻲ ﺗﺮوﭘﯿﻚ‬
‫ﻓﺮآﯾﻨﺪ آدﯾﺎﺑﺎﺗﯿﻚ ﺑﮫ ﻓﺮآﯾﻨﺪي ﮔﻔﺘﮫ ﻣﻲ ﺷﻮد ﻛﮫ در ﻃﻮل ﻓﺮآﯾﻨﺪ ھﯿﭽﮕﻮﻧﮫ ﺗﺒﺎدل ﺣﺮارﺗﻲ ﺻﻮرت ﻧﻤﻲ ﮔﯿﺮد‪ .‬اﯾﻦ ﺑﮫ‬
‫اﯾﻦ ﻣﻌﻨﻲ ﻧﯿﺴﺖ ﻛﮫ دﻣﺎ ﺛﺎﺑﺖ ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬ﺑﻠﻜﮫ ﺑﺪان ﻣﻌﻨﻲ اﺳﺖ ﻛﮫ ھﯿﭻ ﮔﻮﻧﮫ اﻧﺘﻘﺎل ﺣﺮارﺗﻲ ﺑﮫ ﯾﺎ از ﺳﯿﺴﺘﻢ‬
‫ﻧﺨﻮاھﯿﻢ داﺷﺖ‪.‬‬
‫ﺳﺎزﻧﺪﮔﺎن ﻛﻤﭙﺮﺳﻮر ﻣﻌﻤﻮﻻً از اﺻﻄﻼح " آدﯾﺎﺑﺎﺗﯿﻚ " ﺑﮫ ﻣﻌﻨﻲ " آدﯾﺎﺑﺎﺗﯿﻚ – اﯾﺰﻧﺘﺮوﭘﯿﻚ )اﻧﺘﺮوﭘﻲ ﺛﺎﺑﺖ (" اﺳﺘﻔﺎده‬
‫ﻣﻲ ﻛﻨﻨﺪ‪ .‬ﺑﻨﺎﺑﺮاﯾﻦ‪ ،‬ھﻨﮕﺎﻣﻲ ﻛﮫ از ھﺪ آدﯾﺎﺑﺎﺗﯿﻚ ﺻﺤﺒﺖ ﻣﻲ ﺷﻮد‪ ،‬ﯾﻚ ﻣﻌﻨﻲ ﻣﻌﻤﻮل آن ھﺪ آدﯾﺎﺑﺎﺗﯿﻚ – اﯾﺰﻧﺘﺮوﭘﯿﻚ‬
‫اﺳﺖ‪ .‬ﻓﺮآﯾﻨﺪ آدﯾﺎﺑﺎﺗﯿﻚ – اﯾﺰﻧﺘﺮوﭘﯿﻚ ﺑﮫ ﻓﺮم زﯾﺮ ﻓﺮﻣﻮل ﺑﻨﺪي ﻣﻲ ﺷﻮد‪:‬‬
‫‪P k  Const .‬‬
‫ﻓﺮآﯾﻨﺪ ﭘﻠﻲ ﺗﺮوﭘﯿﻚ ﻓﺮآﯾﻨﺪي اﺳﺖ ﺑﺎ اﻧﺘﺮوﭘﻲ ﻣﺘﻐﯿﺮ ﻛﮫ در آن اﻧﺘﻘﺎل ﺣﺮارت ﺧﻮاھﯿﻢ داﺷﺖ‪ .‬ﻛﮫ ﻣﻌﺎدﻟﮫ ‪ ٢-۵‬را‬
‫ﻧﺘﯿﺠﮫ ﻣﻲ دھﺪ‪.‬‬
‫ھﺮ ﻛﺪام از اﯾﻦ ﻓﺮآﯾﻨﺪھﺎ ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﺪ ﺑﺎزﮔﺸﺖ ﭘﺬﯾﺮ ﺑﺎﺷﻨﺪ‪ ،‬اﮔﺮ ﻛﺎراﯾﻲ ‪ %١٠٠‬ﺑﺎﺷﺪ‪ .‬ﺗﻮﺟﮫ ﻛﻨﯿﺪ ﻛﮫ ﻓﺮآﯾﻨﺪ آدﯾﺎﺑﺎﺗﯿﻚ‬
‫ﯾﻚ ﻣﻮرد ﺧﺎص از ﻧﻤﻮﻧﮫ ﻋﻤﻮﻣﻲ ﺗﺮي از ﻓﺮآﯾﻨﺪ ﭘﻠﻲ ﺗﺮوﭘﯿﻚ اﺳﺖ‪:‬‬
‫‪n‬‬
‫‪P  Const .‬‬
‫)‪(2-5‬‬
‫ﻛﮫ‪:‬‬
‫‪cp‬‬
‫( ﺑﺮاي ﻓﺮآﯾﻨﺪ آدﯾﺎﺑﺎﺗﯿﻚ – اﯾﺰﻧﺘﺮوﭘﯿﻚ‬
‫) ﻧﺴﺒﺖ ﺣﺮارت ﻣﺨﺼﻮص ھﺎ‬
‫‪k=n‬‬
‫‪c‬‬
‫ﺑﺮاي ﻓﺮآﯾﻨﺪ اﯾﺰوﺗﺮﻣﺎل‪) ٨‬دﻣﺎ ﺛﺎﺑﺖ(‬
‫‪1=n‬‬
‫‪٩‬‬
‫ﺑﺮاي ﻓﺮآﯾﻨﺪ اﯾﺰوﺑﺎرﯾﻚ )ﻓﺸﺎر ﺛﺎﺑﺖ(‬
‫‪0=n‬‬
‫ﺑﺮاي ﻓﺮآﯾﻨﺪ اﯾﺰو ﻣﺘﺮﯾﻚ‪) ١٠‬ﺣﺠﻢ ﺛﺎﺑﺖ(‬
‫‪ =n‬‬
‫ھﻤﮫ ﻛﻤﭙﺮﺳﻮرھﺎ ﺑﮫ ﻧﺤﻮي از راﺑﻄﮫ ‪ ٢-۵‬ﭘﯿﺮوي ﻣﻲ ﻛﻨﻨﺪ‪ .‬ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از راﺑﻄﮫ ‪ ٢-۵‬ﻣﻲ ﺗﻮان رواﺑﻂ ﻣﺮﺑﻮط ﺑﮫ‬
‫ﻧﺴﺒﺖ ﻓﺸﺎر ) ‪ ، ( rp‬ﻧﺴﺒﺖ ﺣﺠﻢ ) ‪ ( r‬و ﻧﺴﺒﺖ دﻣﺎ ) ‪ ( rt‬را ﺑﺪﺳﺖ آورد‪ ،‬ﻛﮫ در ﻣﺤﺎﺳﺒﺎت ﻛﻤﭙﺮﺳﻮرھﺎ ﻛﺎرﺑﺮد‬
‫ﻓﺮاواﻧﻲ دارﻧﺪ‪.‬‬
‫ﺑﺎزﻧﻮﯾﺴﻲ راﺑﻄﮫ ‪ ٢-۵‬ﺑﮫ ﺷﻜﻞ زﯾﺮ ﻣﻲ ﺷﻮد‪:‬‬
‫‪4‬‬

‫‪The assumption is known as the law of corresponding states, which expresses that any two gases that are‬‬
‫‪at the same percentage of their respective critical pressure and critical tempreture behave alike‬‬
‫‪5‬‬
‫‪There is exactly true, thereby making the value of the compressibility factor obtained from the charts an‬‬
‫‪approximation‬‬
‫‪6‬‬
‫‪Equation 2-2 is known as an equation of state‬‬
‫‪7‬‬
‫‪Adiabatic and Polytropic Processes‬‬
‫‪8‬‬
‫‪Isothermal‬‬
‫‪9‬‬
‫‪Isobaric‬‬
‫‪10‬‬
‫‪Isometric‬‬

P1 1  P2 2  Const.
n

n

P2

 ( 1 )n
P1
2

:‫و از آﻧﺠﺎ ﺧﻮاھﯿﻢ داﺷﺖ‬

rp 
‫و‬

r 

P2
P1

1
2
‫ﭘﺲ ﺧﻮاھﯿﻢ داﺷﺖ‬
rp  r

n

r  rp
P2

 ( 1 )n
P1
2

1

(٢-۶)
n

(٢-٧)
:‫ﻣﺮﺣﻠﮫ ﺑﻌﺪ ﻣﻌﺮﻓﻲ ﯾﻚ راﺑﻄﮫ ﺑﺮاي ﻧﺴﺒﺖ دﻣﺎ اﺳﺖ‬

P  RT
P1 1 P2 2

 R  const.
T1
T2

 1 P2 T1

 2 P1 T2
P2
P T
 ( 2 1 )n
P1
P1 T2
P
T
T
( 2 )1n  ( 1 ) n  ( 2 )  n
P1
T2
T1
n

P2
T
 ( 2 ) n1
P1
T1
(٢-٨)
n

rp  rt n 1
(٢-٩)
rt  rp

n 1
n

:‫ﺑﮫ ھﻤﯿﻦ ﺷﻜﻞ راﺑﻄﮫ ﺑﯿﻦ ﻧﺴﺒﺖ دﻣﺎ و ﻧﺴﺒﺖ ﺣﺠﻢ را ﻣﻲ ﺗﻮان ﺑﺪﺳﺖ آورد‬
(٢-١٠)
1

r  rt n 1
(٢-١١)
n 1
rt r 

‫ﺗﻮﺟﮫ ﻛﻨﯿﺪ ﻛﮫ اﮔﺮ ‪ k‬ﺑﮫ ﺟﺎي ‪ n‬در رواﺑﻂ ‪ ٢-۶‬ﺗﺎ ‪ ٢-١١‬ﺟﺎﻧﺸﯿﻦ ﺷﻮد‪ ،‬رواﺑﻂ ﺑﯿﻦ ﻧﺴﺒﺖ ھﺎي ﻓﺸﺎر‪ ،‬ﺣﺠﻢ و دﻣﺎ‬
‫ﺑﺮاي ﻓﺮآﯾﻨﺪ آدﯾﺎﺑﺎﺗﯿﻚ ﺑﺪﺳﺖ ﻣﻲ آﯾﻨﺪ ﻣﺸﺮوط ﺑﮫ آﻧﻜﮫ ﺿﺮﯾﺐ ﻛﺎراﯾﻲ ﻓﺮآﯾﻨﺪ ‪ %١٠٠‬و در ﻧﺘﯿﺠﮫ ﺑﺎزﮔﺸﺖ ﭘﺬﯾﺮ‬
‫ﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬
‫ﺗﻤﺎﻣﻲ رواﺑﻂ ﺑﺮاي دﺳﺘﺮﺳﻲ آﺳﺎﻧﺘﺮ در اﯾﻦ ﺟﺪول اراﺋﮫ ﺷﺪه اﻧﺪ‪:‬‬

‫ﻣﻘﺪار ﻛﺎراﯾﻲ ﭘﻠﻲ ﺗﺮوﭘﯿﻚ در ﻣﻘﺪار ‪ n‬در اﯾﻦ رواﺑﻂ ﺗﺎﺛﯿﺮ داده ﺷﺪه اﺳﺖ‪ ،‬ﭘﺲ ﻛﺎرﺑﺮد ﮔﺴﺘﺮده اي در ﻣﺤﺎﺳﺒﺎت‬
‫‪١١‬‬
‫ﻛﻤﭙﺮﺳﻮرھﺎ ﺑﺮاي ﺟﺪول ﺑﻨﺪي دارﻧﺪ‪.‬‬
‫ﻧﺴﺒﺖ ﺣﺠﻤﻲ ﻛﮫ از اﯾﻦ ﻃﺮﯾﻖ ﻣﺤﺎﺳﺒﮫ ﻣﻲ ﺷﻮد ﺑﺎ ﻧﺴﺒﺖ ﺣﺠﻢ واﻗﻌﻲ ﻛﮫ ﺗﻨﮭﺎ واﺑﺴﺘﮫ ﺑﮫ ﻧﺴﺒﺖ ورودي و ﺧﺮوﺟﻲ‬
‫ﻋﻮاﻣﻞ ﻓﺸﺮده ﺳﺎزي اﺳﺖ ﻣﺘﻔﺎوت اﺳﺖ‪ ١٢.‬رواﺑﻂ آدﯾﺎﺑﺎﺗﯿﻚ را از ﻃﺮف دﯾﮕﺮ ﻣﻲ ﺗﻮان از ﻓﺮآﯾﻨﺪ آدﯾﺎﺑﺎﺗﯿﻚ‪،‬‬
‫اﯾﺰﻧﺘﺮوﭘﯿﻚ ﺑﺪﺳﺖ آورد‪ .‬ﺑﻨﺎﺑﺮاﯾﻦ‪ ،‬رواﺑﻂ آدﯾﺎﺑﺎﺗﯿﻚ ﺗﻨﮭﺎ زﻣﺎﻧﻲ ﺑﻜﺎر ﺑﺮده ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ ﻛﮫ ﻛﺎراﯾﻲ ﻓﺸﺮده ﺳﺎزي‬
‫آدﯾﺎﺑﺎﺗﯿﻚ ‪ %١٠٠‬ﺑﺎﺷﺪ‪ .‬دﻣﺎي ﺧﺮوﺟﻲ ﺣﻘﯿﻘﻲ ﺧﯿﻠﻲ ﺑﯿﺸﺘﺮ از ﻣﻘﺪاري اﺳﺖ ﻛﮫ ﺑﺎ رواﺑﻂ آدﯾﺎﺑﺎﺗﯿﻚ ﻣﺤﺎﺳﺒﮫ ﻣﻲ ﺷﻮد‬
‫و رواﺑﻂ دﻣﺎي ﺧﺮوﺟﻲ ﺑﺮاي ﻓﺸﺮده ﺳﺎزي آدﯾﺎﺑﺎﺗﯿﻚ ﺑﺮاي ﻓﺮآﯾﻨﺪي ﺑﺎ ‪  ad 100%‬ﺑﮫ دﻧﺒﺎل ﻣﻄﻠﺐ در ھﻤﯿﻦ‬
‫ﻓﺼﻞ ذﻛﺮ ﺧﻮاھﺪ ﺷﺪ‪.‬‬
‫‪١٣‬‬
‫‪ ‬ھﺪ‪ ،‬ﻛﺎر و ﻛﺎراﯾﻲ‬
‫ﻓﺮم ﻛﻠﻲ راﺑﻄﮫ ھﺪ ﺗﺮﻣﻮدﯾﻨﺎﻣﯿﻜﻲ ﺑﺮاي ﯾﻚ ﻓﺮآﯾﻨﺪ ﭘﻠﻲ ﺗﺮوﭘﯿﻚ ﺑﮫ ﺷﻜﻞ زﯾﺮ اﺳﺖ‪:‬‬
‫‪n 1‬‬
‫‪n‬‬
‫‪H p  ZRT1‬‬
‫‪rp n  1‬‬
‫)‪(٢-١٢‬‬
‫‪n 1‬‬
‫اﯾﻦ راﺑﻄﮫ ﺑﻮﺳﯿﻠﮫ اﻧﺘﮕﺮال ﮔﯿﺮي از راﺑﻄﮫ ﻛﺎر ﺟﺮﯾﺎن ﺛﺎﺑﺖ‪ ،‬ﺣﺎﻟﺖ ﺛﺎﺑﺖ‪ ١٤‬ﺑﺪﺳﺖ ﻣﻲ آﯾﺪ‪:‬‬
‫‪H p  dp‬‬

‫‪‬‬

‫‪‬‬

‫ﺑﺮاي ﻧﺤﻮه ﻣﺤﺎﺳﺒﮫ ﺑﮫ ﭘﯿﻮﺳﺖ ‪ A‬ﻣﺮاﺟﻌﮫ ﻛﻨﯿﺪ‪.‬‬
‫ﺗﻮﺟﮫ ﻛﻨﯿﺪ ﻛﮫ ‪ ، R‬ﺛﺎﺑﺖ ﮔﺎز‪ ،‬ﻧﺴﺒﺖ ﻣﻌﻜﻮس ﺑﺎ وزن ﻣﻮﻟﻜﻮﻟﻲ دارد‪:‬‬

‫‪const.‬‬
‫‪MW‬‬
‫ﺑﻨﺎﺑﺮاﯾﻦ‪ ،‬ﻣﯿﺰان ھﺪ ﻣﻮرد ﻧﯿﺎز ﺑﺮاي ﻓﺸﺮده ﻛﺮدن ﯾﻚ ﮔﺎز ﻧﺴﺒﺖ ﻣﻌﻜﻮﺳﻲ ﺑﺎ وزن ﻣﻮﻟﻜﻮﻟﻲ آن دارد‪ .‬ھﻤﭽﻨﯿﻦ ﺗﻮﺟﮫ‬
‫داﺷﺘﮫ ﺑﺎﺷﯿﺪ ﻛﮫ ھﺪ ﻣﻮرد ﻧﯿﺎز ﻧﺴﺒﺖ ﻣﺴﺘﻘﯿﻢ ﺑﺎ دﻣﺎي ورودي و ﻧﺴﺒﺖ ﻓﺸﺎر ﻣﻮرد ﻧﯿﺎز دارد‪.‬‬
‫ھﺪ ﻣﻮرد ﻧﯿﺎز ﻧﺴﺒﺖ ﻣﺴﺘﻘﯿﻢ ﺑﺎ ﺿﺮﯾﺐ ﻓﺸﺮده ﺳﺎزي دارد‪ .‬ﺑﺪﯾﻦ ﻣﻌﻨﻲ اﺳﺖ ﻛﮫ ھﺮﭼﮫ ﺿﺮﯾﺐ ﻓﺸﺮده ﺳﺎزي ﻛﻤﺘﺮ‬
‫ﺑﺎﺷﺪ ھﺪ ﻣﻮرد ﻧﯿﺎز ﻛﻤﺘﺮ ﺧﻮاھﺪ ﺑﻮد و از آﻧﺠﺎ ﻧﺘﯿﺠﮫ ﻣﻲ ﺷﻮد ﻛﮫ ﻛﺎر ﻣﻮرد ﻧﯿﺎز ﻛﻤﺘﺮ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬
‫ﻓﺮض ﻣﻘﺪار ‪ Z=1.0‬ﺗﻘﺮﯾﺒﺎً ھﻤﯿﺸﮫ ﯾﻚ ﻓﺮض ﻣﺤﺎﻓﻈﮫ ﻛﺎراﻧﮫ اﺳﺖ‪ .‬ھﻨﮕﺎﻣﻲ ﻛﮫ در ﺣﯿﻦ ﻓﺮآﯾﻨﺪ ﻓﺸﺮده ﺳﺎزي ﻣﻘﺪار‬
‫‪ Z‬ﺑﮫ ‪ ٠٫٧۵‬ﯾﺎ ﻛﻤﺘﺮ ﻣﻲ رﺳﺪ‪ ،‬ﻓﺮض ‪ ١٫٠‬ﺑﺮاي ‪ Z‬ﯾﻚ ﻓﺮض ﻣﺤﺎﻓﻈﮫ ﻛﺎراﻧﮫ ﺑﻲ ﻓﺎﯾﺪه اﺳﺖ‪.‬‬
‫راﺑﻄﮫ ھﺪ ﺑﺮاي ﻓﺮآﯾﻨﺪ آدﯾﺎﺑﺎﺗﯿﻚ از راﺑﻄﮫ ‪ ٢-١٢‬ﺑﺎ ﺟﺎﯾﮕﺰﯾﻨﻲ ‪ k‬ﺑﮫ ﺟﺎي ‪ n‬ﺑﺪﺳﺖ ﻣﻲ آﯾﺪ‪:‬‬
‫‪R‬‬

‫‪11‬‬

‫‪These relationships for the polytropic process already have the polytropic efficiency included in the n‬‬‫‪value and therefore find extensive use in compressor calculations as tabulated.‬‬
‫‪12‬‬
‫‪The volume ratio thus calculated differs from the actual volume ratio only by the ratio of the inlet and‬‬
‫‪discharge compressibility factors‬‬
‫‪13‬‬
‫‪Head, Work, and efficiency‬‬
‫‪14‬‬
‫‪Stady-state , stady-flow‬‬

‫‪‬‬

‫‪‬‬

‫‪k 1‬‬
‫‪k‬‬
‫‪rp k  1‬‬
‫‪k 1‬‬
‫ﻣﻘﺪار ‪ n‬ﺑﺮاي ھﺮ ﮔﺎز ﺗﺎﺑﻌﻲ از ﻣﻘﺪار ‪ k‬و ﻛﺎراﯾﻲ ﭘﻠﻲ ﺗﺮوﭘﯿﻚ اﺳﺖ‪ .‬اﯾﻦ راﺑﻄﮫ ﺑﻮﺳﯿﻠﮫ ﻣﻌﺎدﻟﮫ ‪ ٢-١٣‬ﻧﺸﺎن داده‬
‫ﺷﺪه اﺳﺖ‬
‫‪n‬‬
‫‪k‬‬
‫‪p‬‬
‫)‪(٢-١٣‬‬
‫‪‬‬
‫‪n 1 k 1‬‬
‫ھﺮﮔﺎه‪:‬‬
‫‪ = p‬ﻛﺎراﯾﻲ ﭘﻠﻲ ﺗﺮوﭘﯿﻚ‬

‫‪H ad  ZRT1‬‬

‫ﻧﺤﻮه ﻣﺤﺎﺳﺒﮫ ﻣﻌﺎدﻟﮫ ‪ ٢-١٣‬در ﭘﯿﻮﺳﺖ ‪ A‬ذﻛﺮ ﺷﺪه اﺳﺖ‪.‬‬
‫ﻛﺎراﯾﻲ ﯾﻚ ﻓﺮآﯾﻨﺪ ﺗﺮﻣﻮدﯾﻨﺎﻣﯿﻜﻲ ﺑﮫ ﺻﻮرت ﻧﺴﺒﺖ ﻛﺎر ﺧﺮوﺟﻲ ﺑﮫ ﻛﺎر ورودي ﺗﻌﺮﯾﻒ ﻣﻲ ﺷﻮد‪ .‬ﻛﺎر ﺧﺮوﺟﻲ در‬
‫واﺣﺪ ﺟﺮم ﮔﺎز ﻓﺸﺮده ﺷﺪه ﺑﺮاﺑﺮ ﺑﺎ ھﺪ ﭘﻠﻲ ﺗﺮوﭘﯿﻚ اﺳﺖ‪ .‬ﻛﺎر ورودي در واﺣﺪ ﺟﺮم ﮔﺎز ﻓﺸﺮده ﺷﺪه ﺑﮫ ﺻﻮرت‬
‫زﯾﺮ ﺗﻌﺮﯾﻒ ﻣﻲ ﺷﻮد‪:‬‬
‫‪Hp‬‬
‫‪w‬‬
‫‪p‬‬
‫اﮔﺮ اﯾﻦ راﺑﻄﮫ را ﺑﺎ ﺟﺮم ﺟﺮﯾﺎن ﺗﺮﻛﯿﺐ ﻛﻨﯿﻢ و ﭘﺲ از ﯾﻚ ﺗﺒﺪﯾﻞ ﺛﺎﺑﺖ ﻣﻨﺎﺳﺐ‪ ،‬ﻛﺎر ﺗﺒﺪﯾﻞ ﺑﮫ ﺗﻮان‪ ١٥‬ﻣﻮرد ﻧﯿﺎز ﮔﺎز‬
‫ﻣﻲ ﺷﻮد‪:‬‬
‫‪mH p‬‬
‫)‪(٢-١۴‬‬
‫‪PWR ‬‬
‫‪c1 p‬‬
‫ﻛﮫ‪:‬‬
‫‪ =m‬ﺟﺮم ﺟﺮﯾﺎن‬
‫‪ = c1‬ﺗﺒﺪﯾﻞ ﺛﺎﺑﺖ‬
‫ھﻤﭽﻨﯿﻦ‪ ،‬ﺑﺮاي ﻓﺸﺮده ﺳﺎزي آدﯾﺎﺑﺎﺗﯿﻚ‬
‫‪H‬‬
‫‪w  ad‬‬
‫‪ ad‬‬
‫و ﺗﻮان ﻣﻮرد ﻧﯿﺎز ﻧﯿﺰ ﺑﺮاﺑﺮ اﺳﺖ ﺑﺎ‬
‫‪mH ad‬‬
‫‪PWR ‬‬
‫‪c1 ad‬‬
‫زﻣﺎﻧﻲ ﻛﮫ ﻛﻤﭙﺮﺳﻮر در ﻣﺤﻞ ﻧﺼﺐ ﺷﺪ‪ ،‬ﺗﻮان ﻣﻮرد ﻧﯿﺎز از ﻣﺤﺮك ﻣﺤﺎﺳﺒﮫ ﺷﺪه‪ ،‬ﺧﻮاه ﻓﺮآﯾﻨﺪ در ﻃﻲ ﻃﺮاﺣﻲ‬
‫آدﯾﺎﺑﺎﺗﯿﻚ ﯾﺎ ﭘﻠﻲ ﺗﺮوﭘﯿﻚ ﻓﺮض ﺷﺪه ﺑﺎﺷﺪ ﺑﺮاﺑﺮ اﺳﺖ‪ .‬ﺑﻨﺎﺑﺮاﯾﻦ‪ ،‬ﻛﺎر ورودي ﺑﺎﯾﺪ ﻣﻘﺪار ﯾﻜﺴﺎﻧﻲ داﺷﺘﮫ ﺑﺎﺷﺪ ﺧﻮاه‬
‫ﻓﺮآﯾﻨﺪ آدﯾﺎﺑﺎﺗﯿﻚ و ﯾﺎ ﭘﻠﻲ ﺗﺮوﭘﯿﻚ ﻓﺮض ﺷﻮد‬
‫‪H ad H p‬‬
‫‪‬‬
‫‪w‬‬
‫‪ ad‬‬
‫‪p‬‬
‫ﺗﻨﮭﺎ اﺣﺘﯿﺎﻃﻲ ﻛﮫ در ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده از ﻣﻘﺎدﯾﺮ ﺑﺎﯾﺪ ﺷﻮد اﯾﻦ اﺳﺖ ﻛﮫ‪:‬‬
‫وﻗﺘﻲ ھﺪ آدﯾﺎﺑﺎﺗﯿﻚ اﺳﺘﻔﺎده ﻣﻲ ﺷﻮد‪ ،‬ﻛﺎراﯾﻲ آدﯾﺎﺑﺎﺗﯿﻚ اﺳﺘﻔﺎده ﺷﻮد‬
‫وﻗﺘﻲ ھﺪ ﭘﻠﻲ ﺗﺮوﭘﯿﻚ اﺳﺘﻔﺎده ﻣﻲ ﺷﻮد‪ ،‬ﻛﺎراﯾﻲ ﭘﻠﻲ ﺗﺮوﭘﯿﻚ اﺳﺘﻔﺎده ﺷﻮد‬
‫‪١٦‬‬
‫‪ ‬ﭼﺮا از ﻓﺮآﯾﻨﺪ ﭘﻠﻲ ﺗﺮوﭘﯿﻚ اﺳﺘﻔﺎده ﻣﻲ ﺷﻮد؟‬
‫ﭘﺲ از ﺑﺤﺚ ﺑﺮ روي ﻣﻌﺎدﻟﮫ ﻛﺎر‪ ،‬ﺑﺮاي ﻣﺤﺎﺳﺒﮫ ﺗﻮان ﺻﺤﯿﺢ ﺑﺎﯾﺪ ﻣﺸﺨﺺ ﺷﻮد ﻛﮫ ﻓﺮآﯾﻨﺪ آدﯾﺎﺑﺎﺗﯿﻚ اﺳﺖ ﯾﺎ ﭘﻠﻲ‬
‫ﺗﺮوﭘﯿﻚ‪ .‬اﻛﻨﻮن ﺳﺌﻮال اﯾﻦ اﺳﺖ‪ ،‬ﭼﺮا ﻣﮭﻨﺪس ﻃﺮاح ﺑﺎﯾﺪ ﻓﺮﺿﯿﺎت ﺧﻮد را ﺑﺮ ﻣﺒﻨﺎي ﻛﻤﭙﺮﺳﻮر ﺑﺎ ﻓﺮآﯾﻨﺪ ﭘﻠﻲ‬
‫ﺗﺮوﭘﯿﻚ اﻧﺠﺎم دھﺪ؟ درآﺧﺮ ﻣﺸﺨﺺ ﻣﻲ ﺷﻮد ﻛﮫ ﻓﺮض آدﯾﺎﺑﺎﺗﯿﻚ ﺑﺴﯿﺎر ﺳﺮﯾﻌﺘﺮ اﺳﺖ‪ ،‬زﯾﺮا در ﻓﺮض آدﯾﺎﺑﺎﺗﯿﻚ‬
‫اﺣﺘﯿﺎﺟﻲ ﺑﮫ ﻣﺤﺎﺳﺒﮫ ﻣﻘﺪار ‪ n‬ﻧﯿﺴﺖ‪.‬‬
‫‪Power‬‬
‫?‪Why use the polytropic process‬‬

‫‪15‬‬
‫‪16‬‬

‫در ﺣﻘﯿﻘﺖ‪ ،‬ﻣﺤﺎﺳﺒﺎت ﭘﻠﻲ ﺗﺮوﭘﯿﻚ ﺳﺎده ﺗﺮ اﺳﺖ‪ ،‬ﻣﺨﺼﻮﺻﺎً در ﻣﺤﺎﺳﺒﮫ دﻣﺎي ﺧﺮوﺟﻲ‪ .‬در راه ﺣﻞ ﭘﻠﻲ ﺗﺮوﭘﯿﻚ ‪٢‬‬
‫ﻣﻘﺪار ﻣﺘﻮﺳﻂ ﺑﯿﺸﺘﺮ از آدﯾﺎﺑﺎﺗﯿﻚ ﺑﺎﯾﺪ ﻣﺤﺎﺳﺒﮫ ﺷﻮد‪ :١٧‬اول ﻣﯿﺎﻧﮕﯿﻦ ﻛﺎراﯾﻲ ﭘﻠﻲ ﺗﺮوﭘﯿﻚ اﺳﺖ‪ .‬ﻣﻌﺎدﻟﮫ ‪ ٢-١٣‬راﺑﻄﮫ‬
‫ﺑﯿﻦ ﻣﻘﺪار ‪ ،n‬ﻣﻘﺪار ‪ k‬و ﻛﺎراﯾﻲ ﭘﻠﻲ ﺗﺮوﭘﯿﻚ را ﻧﺸﺎن ﻣﻲ دھﺪ‪ .‬اﯾﻦ راﺑﻄﮫ را ﺑﺮاي راﺣﺘﻲ ﻛﻤﻲ ﺗﻐﯿﯿﺮ ﻣﻲ دھﯿﻢ‪:١٨‬‬
‫‪n‬‬
‫‪ p  n 1‬‬
‫)‪(٢-١٣‬‬
‫‪k‬‬
‫‪k 1‬‬
‫از اﯾﻦ راﺑﻄﮫ ﻣﻲ ﺗﻮان اﺳﺘﻨﺒﺎط ﻛﺮد ﻛﮫ ﻛﺎراﯾﻲ ﭘﻠﻲ ﺗﺮوﭘﯿﻚ ﺑﮫ ﺣﺎﻟﺖ ﺗﺮﻣﻮدﯾﻨﺎﻣﯿﻜﻲ‪ ١٩‬ﮔﺎزي ﻛﮫ ﺗﺤﺖ ﻓﺸﺮده ﺳﺎزي‬
‫ﻗﺮار دارد ﺑﺴﺘﮕﻲ دارد‪ .‬راﺑﻄﮫ ﻛﺎراﯾﻲ آدﯾﺎﺑﺎﺗﯿﻚ ﺑﮫ ﺷﻜﻞ زﯾﺮ ﻣﺤﺎﺳﺒﮫ ﻣﻲ ﺷﻮد‪:‬‬
‫‪H‬‬
‫‪H‬‬
‫‪p‬‬
‫‪w  ad ‬‬
‫‪ ad‬‬
‫‪p‬‬

‫‪‬‬

‫‪‬‬

‫‪‬‬
‫‪‬‬

‫‪‬‬
‫‪‬‬

‫‪k 1‬‬
‫‪k 1‬‬
‫‪k‬‬
‫‪k‬‬
‫‪ZRT1‬‬
‫‪rp k  1‬‬
‫‪ZRT1‬‬
‫‪rp k  1‬‬
‫‪H ad H p‬‬
‫‪H ad‬‬
‫‪k 1‬‬
‫‪k 1‬‬
‫‪p ‬‬
‫‪p ‬‬
‫‪p‬‬
‫‪‬‬
‫‪  ad ‬‬
‫‪‬‬
‫‪1‬‬
‫‪n‬‬
‫‪n 1‬‬
‫‪n‬‬
‫‪k‬‬
‫‪ ad‬‬
‫‪p‬‬
‫‪HP‬‬
‫‪ p rp n  1‬‬
‫‪ZRT1‬‬
‫‪rp n  1‬‬
‫‪ZRT1‬‬
‫‪n 1‬‬
‫‪k 1‬‬

‫‪‬‬

‫‪‬‬

‫‪1‬‬

‫‪k‬‬

‫‪k 1‬‬

‫‪rp‬‬

‫‪  ad ‬‬

‫)‪(٢-١۴‬‬
‫‪n 1‬‬
‫‪rp n  1‬‬
‫ھﻤﺎﻧﻄﻮر ﻛﮫ ﻣﺸﺎھﺪه ﻣﻲ ﺷﻮد‪ ،‬ﻛﺎراﯾﻲ آدﯾﺎﺑﺎﺗﯿﻚ ﺗﺎﺑﻌﻲ از ﻧﺴﺒﺖ ﻓﺸﺎر و ﺑﻨﺎﺑﺮاﯾﻦ ﺑﺴﺘﮕﻲ ﺑﮫ ﺣﺎﻟﺖ ﺗﺮﻣﻮدﯾﻨﺎﻣﯿﻜﻲ‬
‫ﮔﺎز ﺗﺤﺖ ﻓﺸﺎر دارد‪.‬‬
‫ﺑﮫ ﻋﻨﻮان ﯾﻚ ﻣﺜﺎل ﺑﮫ ﺷﻜﻞ ‪ ٢-١‬ﻣﺮاﺟﻌﮫ ﻛﻨﯿﺪ‪ ،‬ﯾﻚ ﻧﻤﻮدار از ﻛﺎراﯾﻲ آدﯾﺎﺑﺎﺗﯿﻚ ﻛﮫ ﺗﺎﺑﻌﻲ از ﻧﺴﺒﺖ ﻓﺸﺎر ﺑﺮاي ﮔﺎزي‬
‫ﺑﺎ ﻣﻘﺪار ‪ k=1.4‬و ﯾﻚ ﭘﺮواﻧﮫ ﺑﺎ ﻛﺎراﯾﻲ ﭘﻠﻲ ﺗﺮوﭘﯿﻚ ‪ %٧٨‬اﺳﺖ‬
‫‪If rp  2.0 ,  ad  75.8%‬‬
‫‪If rp  10.0 ,  ad  70.3%‬‬
‫دو ﻣﻘﺪار ﺑﺮاي ﻛﺎراﯾﻲ آدﯾﺎﺑﺎﺗﯿﻚ ﻛﺎﻣﻼً ﻣﺘﻔﺎوت ھﺴﺘﻨﺪ‪.‬‬

‫‪17‬‬

‫‪The polytropic approach offers two distinct advantages over the adiabatic approach‬‬
‫‪This relationship follows in a slightly different form for convenience‬‬
‫‪19‬‬
‫‪Thermodynamic state‬‬
‫‪18‬‬

‫ﺑﻨﺎﺑﺮاﯾﻦ اﮔﺮ ﯾﻚ ﺳﺎزﻧﺪه ﻛﻞ ﻓﺮآﯾﻨﺪ را ﭘﻠﻲ ﺗﺮوﭘﯿﻚ ﻓﺮض ﻛﻨﺪ‪ ،‬او ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﺪ ﯾﻚ ﭘﺮواﻧﮫ را ﻃﺮاﺣﻲ‪ ،‬و ﻣﻨﺤﻨﻲ ﻛﺎراﯾﻲ‬
‫آﻧﺮا ﺑﺪون در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻦ ﺗﺼﺤﯿﺤﺎت ﻓﺸﺎر‪ ،‬دﻣﺎ‪ ،‬ﯾﺎ وزن ﻣﻮﻟﻜﻮﻟﻲ ﮔﺎز ﺗﺤﺖ ﻓﺸﺎر‪ ،‬ﻣﺤﺎﺳﺒﮫ ﻛﻨﺪ‪ .‬ﺳﺎزﻧﺪه در‬
‫ﺻﻮرﺗﻲ ﻛﮫ ﻓﺮآﯾﻨﺪ را آدﯾﺎﺑﺎﺗﯿﻚ در ﻧﻈﺮ ﺑﮕﯿﺮد‪ ،‬اﯾﻦ ﺑﺮﺗﺮي را ﻧﺪارد‪ .‬ﻣﺴﻠﻤﺎً‪ ،‬ﺳﺎزﻧﺪه ﺑﺎﯾﺪ ﯾﻚ ﺳﺮي ﻛﺎﻣﻞ از ﻣﻨﺤﻨﻲ‬
‫ھﺎ را ﺑﺮاي ﻧﺴﺒﺖ ھﺎي ﻓﺸﺎر ﻣﺨﺘﻠﻒ رﺳﻢ ﻛﻨﺪ و ﺑﺮاي ھﺮ ﻣﻮﻗﻌﯿﺖ ﻣﺎﺑﯿﻦ آﻧﮭﺎ درون ﯾﺎﺑﻲ ﻛﻨﺪ‪ .‬ھﻤﭽﻨﯿﻦ‪ ،‬اﮔﺮ‬
‫ﺧﻮاﻧﻨﺪه اﻃﻼﻋﺎﺗﻲ در ﻣﻮرد ﻣﻘﺪار ﻛﺎراﯾﻲ ﭘﻠﻲ ﺗﺮوﭘﯿﻚ ﻛﻤﭙﺮﺳﻮرھﺎي ﺳﺎﻧﺘﺮﻓﯿﻮژ داﺷﺘﮫ ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﺪ اﻃﻼﻋﺎت را‬
‫ﺑﺪون ﺗﺼﺤﯿﺤﺎت ﻧﺴﺒﺖ ﻓﺸﺎر ﺑﻜﺎر ﺑﺒﺮد‪ .‬ﺗﻮﺟﮫ داﺷﺘﮫ ﺑﺎﺷﯿﺪ ﻛﮫ ﺑﺮاي ﻣﺤﻞ ھﺎﯾﻲ ﺑﺎ ﻧﺴﺒﺖ ﻓﺸﺎر ﻛﻢ ﻣﺎﻧﻨﺪ ﺧﺪﻣﺎت‬
‫ھﻮاي ﻓﺸﺎر ﭘﺎﯾﯿﻦ‪ ،‬ﺗﺎﺛﯿﺮ ﻧﺴﺒﺖ ﻓﺸﺎر روي ﻛﺎراﯾﻲ آدﯾﺎﺑﺎﺗﯿﻚ ﻗﺎﺑﻞ ﺻﺮﻓﻨﻈﺮ اﺳﺖ و راه ﺣﻞ آدﯾﺎﺑﺎﺗﯿﻚ راه ﺣﻞ ﻗﺎﺑﻞ‬
‫ﻗﺒﻮﻟﻲ اﺳﺖ‪ .‬ﺑﺮاي اﯾﻦ ﻣﻮﻗﻌﯿﺖ ھﺎ‪ ،‬ﺧﻮاﻧﻨﺪه ﺑﺎﯾﺪ ﻓﺮﺿﯿﺎت ﺧﻮد را ﺑﺎ در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻦ ھﺪ آدﯾﺎﺑﺎﺗﯿﻚ و ﻛﺎراﯾﻲ آدﯾﺎﺑﺎﺗﯿﻚ‬
‫اﻧﺠﺎم دھﺪ‪.‬‬
‫ﻣﺰﯾﺖ دﯾﮕﺮ راه ﺣﻞ ﭘﻠﻲ ﺗﺮوﭘﯿﻚ ﻣﺮﺑﻮط ﺑﮫ ھﺪ اﺳﺖ‪ :‬ﻣﺠﻤﻮع ھﺪھﺎي ﭘﻠﻲ ﺗﺮوﭘﯿﻚ ﺑﺮاي ھﺮ ﻣﺮﺣﻠﮫ ﻓﺸﺮده ﺳﺎزي‬
‫ﺑﺮاﺑﺮ اﺳﺖ ﺑﺎ ھﺪ ﭘﻠﻲ ﺗﺮوﭘﯿﻚ ﻣﻮرد ﻧﯿﺎز ﺑﺮاي رﻓﺘﻦ از ﺣﺎﻟﺖ ‪ ١‬ﺑﮫ ﺣﺎﻟﺖ ‪) . ٢‬ﺷﻜﻞ ‪( ٢-٢‬‬

‫اﯾﻦ ﻣﻮﺿﻮع در ﻣﺜﺎل زﯾﺮ ﺑﮭﺘﺮ ﻧﺸﺎن داده ﺷﺪه اﺳﺖ‪.‬‬
‫ﻣﺜﺎل ‪: ٢-١‬‬
‫ﯾﻚ ﻛﻤﭙﺮﺳﻮر ‪ ۴‬ﻣﺮﺣﻠﮫ اي را در ﻧﻈﺮ ﺑﮕﯿﺮﯾﺪ‪ ،‬ﻧﺴﺒﺖ ﻓﺸﺎر ﻣﻮرد ﻧﯿﺎز ﻓﺮآﯾﻨﺪ ‪ ٢٫٩‬اﺳﺖ‪ .‬ﮔﺎز داراي ﻣﺸﺨﺼﺎت‬
‫زﯾﺮ اﺳﺖ‪:‬‬
‫‪k=1.4‬‬
‫)‪MW= 28 lbm/lbm.mol (kg/kg.mol‬‬
‫‪Z a = 1.0‬‬
‫) ‪T1  100 F (37.8C )  560 R(311 K‬‬
‫ﺑﺮاي اﯾﻦ ﻣﺜﺎل‪ ،‬ﻛﺎراﯾﻲ ﭘﻠﻲ ﺗﺮوﭘﯿﻚ ھﺮ ﻣﺮﺣﻠﮫ را ‪ %٧٨‬در ﻧﻈﺮ ﺑﮕﯿﺮﯾﺪ‪ .‬از ﺷﻜﻞ ‪ ٢-١‬ﺑﺮاي ﻣﺤﺎﺳﺒﮫ ﻛﺎراﯾﻲ‬
‫آدﯾﺎﺑﺎﺗﯿﻚ ﺑﺮاي ھﺮ دو ﺣﺎﻟﺖ ﺳﺮﺗﺎﺳﺮ و ھﺮ ﻣﺮﺣﻠﮫ از ﻓﺸﺮده ﺳﺎزي اﺳﺘﻔﺎده ﻛﻨﯿﺪ‪.‬‬
‫اﺑﺘﺪا ﻣﻌﺎدﻟﮫ ھﺪ ﭘﻠﻲ ﺗﺮوﭘﯿﻚ را ﺑﺎ ﺗﺒﺪﯾﻞ واﺣﺪ ﻣﻨﺎﺳﺐ ﺑﺎزﻧﻮﯾﺴﻲ ﻣﻲ ﻛﻨﯿﻢ‪ .‬ﻣﻌﺎدﻟﮫ ھﺪ آدﯾﺎﺑﺎﺗﯿﻚ ﺑﺎ ﺟﺎﯾﮕﺰﯾﻨﻲ ‪ k‬ﺑﮫ‬
‫ﺟﺎي ‪ n‬ﺑﺪﺳﺖ ﻣﻲ آﯾﺪ‪ .‬ﺗﻮﺟﮫ داﺷﺘﮫ ﺑﺎﺷﯿﺪ ﻛﮫ در اﯾﻦ ﻣﺮﺣﻠﮫ راﺑﻄﮫ ھﺪ ﺑﺮ ﻣﺒﻨﺎي ﻣﺘﻮﺳﻂ ﺿﺮﯾﺐ ﻓﺸﺮده ﺳﺎزي‬
‫‪ Z a‬ﻧﻮﺷﺘﮫ ﻣﻲ ﺷﻮد‪) .‬ﺟﺰﺋﯿﺎت ﺑﯿﺸﺘﺮ در ﻓﺼﻞ ‪( ۵‬‬
‫در ﺳﯿﺴﺘﻢ اﻧﮕﻠﯿﺴﻲ‪:‬‬
‫‪n 1‬‬
‫‪1545‬‬
‫‪n‬‬
‫‪T1‬‬
‫‪H p  Za‬‬
‫‪rp n  1‬‬
‫)‪(٢-١۵‬‬
‫‪MW n  1‬‬
‫و در ﺳﯿﺴﺘﻢ ‪: SI‬‬
‫‪n 1‬‬
‫‪Z 8314‬‬
‫‪n‬‬
‫‪T1‬‬
‫‪Hp  a‬‬
‫‪rp n  1‬‬
‫)‪(٢-١۶‬‬
‫‪1000 MW n  1‬‬

‫‪‬‬

‫‪‬‬

‫‪‬‬

‫‪‬‬

‫‪n‬‬
‫در ﻣﺮﺣﻠﮫ ﺑﻌﺪي ﻣﻘﺪار‬
‫‪n 1‬‬

‫را از ﻣﻘﺪار ‪ k‬و ﻛﺎراﯾﻲ ﭘﻠﻲ ﺗﺮوﭘﯿﻚ ﻣﺤﺎﺳﺒﮫ ﻣﻲ ﻛﻨﯿﺪ‬

‫‪1.4‬‬
‫‪k‬‬
‫‪‬‬
‫‪ 3.5‬‬
‫‪k  1 0.4‬‬
‫‪n‬‬
‫‪k‬‬
‫‪‬‬
‫‪ p  (3.5)(0.78)  2.73‬‬
‫‪n 1 k 1‬‬
‫اﻛﻨﻮن‪ ،‬ھﺪ ﻛﻠﻲ را ﺑﺮاي ﻓﺮآﯾﻨﺪھﺎي ﭘﻠﻲ ﺗﺮوﭘﯿﻚ و آدﯾﺎﺑﺎﺗﯿﻚ در ﺳﯿﺴﺘﻢ ھﺎي اﻧﮕﻠﯿﺴﻲ و ‪ SI‬ﺑﺪﺳﺖ ﻣﻲ آورﯾﻢ‪.‬‬
‫‪1545‬‬
‫‪ft  lbf‬‬
‫‪)(560)(2.73) 2.91 / 2.73  1  40240‬‬
‫()‪H p  (1.0‬‬
‫‪25‬‬
‫‪lbm‬‬
‫‪ft  lbf‬‬
‫‪1545‬‬
‫()‪H ad  (1.0‬‬
‫‪)(560)(3.5) 2.91 / 3.5  1  38450‬‬
‫‪lbm‬‬
‫‪28‬‬
‫در ﺳﯿﺴﺘﻢ ‪SI‬‬
‫‪1‬‬
‫‪8314‬‬
‫‪kn.m‬‬
‫()‬
‫‪)(311)(2.73) 2.91 / 2.73  1  120.2‬‬
‫(‪Hp ‬‬
‫‪1000 28‬‬
‫‪kg‬‬
‫‪1‬‬
‫‪8314‬‬
‫‪kn.m‬‬
‫()‬
‫‪)(311)(3.5) 2.91 / 3.5  1  114.9‬‬
‫( ‪H ad ‬‬
‫‪1000 28‬‬
‫‪kg‬‬
‫ھﻤﭽﻨﯿﻦ ﺑﺎ ﺗﻮﺟﮫ ﺑﮫ ﺷﻜﻞ ‪ ٢-١‬ﺗﻮﺟﮫ داﺷﺘﮫ ﺑﺎﺷﯿﺪ ﻛﮫ ﻛﺎراﯾﻲ آدﯾﺎﺑﺎﺗﯿﻚ ﻛﻞ ﺑﺮاي ﻧﺴﺒﺖ ﻓﺸﺎر ‪ ٢٫٩‬ﺑﺮاﺑﺮ ‪%٧۴٫۵‬‬
‫اﺳﺖ‪ .‬ﺑﺮاي اھﺪاف اﯾﻦ ﺑﺤﺚ‪ ،‬ﻓﺮض ﻛﻨﯿﺪ ﻛﮫ ھﺮ ﻣﺮﺣﻠﮫ ﻓﺸﺮده ﺳﺎزي ﯾﻚ ﻧﺴﺒﺖ ﻓﺸﺎر ﺑﺮاﺑﺮ را اﻓﺰاﯾﺶ ﻣﻲ دھﺪ‪.‬‬
‫ﻧﺴﺒﺖ ﻓﺸﺎر ھﺮ ﻣﺮﺣﻠﮫ از ‪ ۴‬ﻣﺮﺣﻠﮫ ﻛﻤﭙﺮﺳﻮر ﺑﺎﯾﺪ ﺑﺮاﺑﺮ ﺑﺎﺷﺪ ﺑﺎ‪:‬‬
‫‪1 / stages‬‬
‫‪1/ 4‬‬
‫‪rp‬‬
‫‪ 2.9  1.305‬‬

‫‪‬‬

‫‪‬‬

‫‪‬‬

‫‪‬‬

‫‪‬‬

‫‪‬‬

‫‪‬‬

‫‪‬‬

‫رواﺑﻂ دﻣﺎي ﺧﺮوﺟﻲ ﻓﺮآﯾﻨﺪھﺎي ﭘﻠﻲ ﺗﺮوﭘﯿﻚ و آدﯾﺎﺑﺎﺗﯿﻚ ﺑﮫ ﺷﻜﻞ زﯾﺮ ھﺴﺘﻨﺪ‬

‫ﺗﻮﺟﮫ داﺷﺘﮫ ﺑﺎﺷﯿﺪ ﻛﮫ اﺛﺒﺎت راﺑﻄﮫ دﻣﺎي ﺧﺮوﺟﻲ از اﯾﻦ ﻣﺜﺎل ﻣﺸﮭﻮد اﺳﺖ‪ .‬ﻣﻘﺪار دﻣﺎي ﺧﺮوﺟﻲ ﺑﺎﯾﺪ ﺑﺎ ﺻﺮﻓﻨﻈﺮ‬
‫از ﻓﺮض ﭘﻠﻲ ﺗﺮوﭘﯿﻚ ﯾﺎ آدﯾﺎﺑﺎﺗﯿﻚ‪ ،‬ﻣﻘﺪار ﯾﻜﺴﺎﻧﻲ ﺑﺪﺳﺖ آﯾﺪ‪ .‬ﺑﮫ ﺟﺪول ‪ ٢-١‬ﺑﺮاي اﺛﺒﺎت اﯾﻦ ﻣﻄﻠﺐ ﻧﮕﺎه ﻛﻨﯿﺪ‪ .‬اﻛﻨﻮن‬
‫ھﺪ ﻣﻮرد ﻧﯿﺎز ﺑﺮاي ھﺮ ﻣﺮﺣﻠﮫ را ﺑﺎ ﻓﺮض ھﺎي ﭘﻠﻲ ﺗﺮوﭘﯿﻚ و آدﯾﺎﺑﺎﺗﯿﻚ ﺑﺪﺳﺖ آورده و ﻣﻘﺪار آﻧﮭﺎ را ﺑﺎ ھﻢ ﺟﻤﻊ‬
‫ﻛﻨﯿﺪ‪ .‬ﻣﻘﺪار ﻛﺎراﯾﻲ آدﯾﺎﺑﺎﺗﯿﻚ ھﺮ ﻣﺮﺣﻠﮫ را ﻣﻲ ﺗﻮان از ﺷﻜﻞ ‪ ٢-١‬ﺑﺪﺳﺖ آورد‪ .‬ﺟﺪول ‪ ٢-١‬در ﺳﯿﺴﺘﻢ اﻧﮕﻠﯿﺴﻲ‬
‫اﺳﺖ‪ .‬ﻣﻘﺎدﯾﺮ در واﺣﺪھﺎي ‪ SI‬در ﭘﺮاﻧﺘﺰ آورده ﺷﺪه اﻧﺪ‪.‬‬
‫ھﻤﺎﻧﻄﻮر ﻛﮫ در ﺟﺪول ‪ ٢-١‬ﻣﺸﺎھﺪه ﻣﻲ ﺷﻮد‪ ،‬ﻣﺠﻤﻮع ھﺪھﺎي ﻣﻨﺤﺼﺮ ﺑﮫ ھﺮ ﻣﺮﺣﻠﮫ ﺑﺎ ھﺪ ﻛﻠﻲ ﻣﻮرد ﻧﯿﺎز ﺑﺎ‬
‫ﺗﻮﺟﮫ ﺑﮫ ﻧﺴﺒﺖ ﻓﺸﺎر ﺑﺮاﺑﺮ اﺳﺖ‪ .‬ھﻤﺎﻧﻄﻮر ﻛﮫ ﻣﺸﺎھﺪه ﻣﻲ ﺷﻮد اﯾﻦ ﻗﺎﻧﻮن ﺑﺮاي ﻓﺮآﯾﻨﺪ آدﯾﺎﺑﺎﺗﯿﻚ ﺑﺮﻗﺮار ﻧﯿﺴﺖ‪ .‬در‬
‫ﻓﺮآﯾﻨﺪھﺎي ﻓﺸﺮده ﺳﺎزي ﺣﻘﯿﻘﻲ‪ ،‬ﺑﺎﯾﺪ ﺳﻌﻲ ﺷﻮد ھﺪ ﺧﺮوﺟﻲ از ھﻤﮫ ﻣﺮاﺣﻞ ﺑﺎ ھﻢ ﺑﺮاﺑﺮ ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬در ﺻﻮرﺗﯿﻜﮫ ﻛﮫ‬
‫ﻧﺴﺒﺖ ﻓﺸﺎر در اﺛﺮ اﻓﺰاﯾﺶ دﻣﺎي ورودي ﻛﮫ ﺑﺮ اﺛﺮ ﻓﺮآﯾﻨﺪي ﻛﮫ ﺑﺮ روي ﮔﺎز از ﯾﻚ ﻣﺮﺣﻠﮫ ﺑﮫ ﻣﺮﺣﻠﮫ ﺑﻌﺪ ﺻﻮرت‬
‫ﻣﻲ ﮔﯿﺮد‪ ،‬ﻛﺎھﺶ ﻣﻲ ﯾﺎﺑﺪ‪ .‬در ﻣﺜﺎل ﻗﺒﻞ‪ ،‬ﺑﺮاي ﺳﺎدﮔﻲ ﻧﺴﺒﺖ ﻓﺸﺎر را در ﻃﻮل ھﺮ ﻣﺮﺣﻠﮫ ﺛﺎﺑﺖ ﻓﺮض ﻛﺮدﯾﻢ‪ .‬ﺑﮫ‬
‫ﻋﻨﻮان ﺗﻤﺮﯾﻦ‪ ،‬ﺧﻮاﻧﻨﺪه ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﺪ ھﺪ ﭘﻠﻲ ﺗﺮوﭘﯿﻚ را در ﻃﻮل ھﺮ ﻣﺮﺣﻠﮫ ﺛﺎﺑﺖ و ﺑﺮاﺑﺮ ﺑﺎ ‪10000 ) 30 N.m/kg‬‬
‫‪ (ft-lbf/lbm‬ﻓﺮض ﻛﻨﺪ و ﻧﺴﺒﺖ ﻓﺸﺎر را ﺑﺪﺳﺖ آورد‪.‬‬
‫ﯾﻚ زﻣﺎن ﻛﮫ ﻧﺴﺒﺖ ﻓﺸﺎر ﻣﻌﻠﻮم ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬ھﺪ آدﯾﺎﺑﺎﺗﯿﻚ را ﻣﻲ ﺗﻮان ﻣﺤﺎﺳﺒﮫ ﻛﺮده و ﻗﺎﻧﻮن ﻣﻮرد ﺑﺤﺚ ھﻤﭽﻨﺎن ﺑﺮﻗﺮار‬
‫اﺳﺖ‪ ٢٠.‬در اﯾﻦ ﻣﻮرد‪ ،‬ﺗﺎ زﻣﺎﻧﻲ ﻛﮫ ﻧﺴﺒﺖ ﻓﺸﺎر از ﯾﻚ ﻣﺮﺣﻠﮫ ﺑﮫ ﻣﺮﺣﻠﮫ ﺑﻌﺪ ﺗﻐﯿﯿﺮ ﻛﻨﺪ‪ ،‬ﻛﺎراﯾﻲ آدﯾﺎﺑﺎﺗﯿﻚ ﻧﯿﺰ ﺗﻐﯿﯿﺮ‬
‫‪٢١‬‬
‫ﻣﻲ ﻛﻨﺪ‪.‬‬
‫‪20‬‬

‫‪Once the pressure ratios are known, the adiabatic heads can be calculated and the principle discussed‬‬
‫‪proven to still hold‬‬
‫‪21‬‬
‫‪In this case, since the pressure ratio will vary from one stage to another, so will the adiabatic efficiency‬‬

‫‪٢٢‬‬

‫‪ ‬ﭼﮕﻮﻧﮫ ﯾﻚ ﭘﺮواﻧﮫ ﺗﻮﻟﯿﺪ ھﺪ ﻣﻲ ﻛﻨﺪ‬
‫در ﺑﺤﺚ ﻗﺒﻠﻲ ﻣﻄﺮح ﺷﺪ ﻛﮫ ھﺪ ﭘﻠﻲ ﺗﺮوﭘﯿﻚ ﻣﻮرد ﻧﯿﺎز‪ ،‬ﻧﯿﺎزﻣﻨﺪ اﻓﺰاﯾﺶ ﻓﺸﺎر ﺳﯿﺴﺘﻢ اﺳﺖ اﻣﺎ ﭼﻄﻮر ﭘﺮواﻧﮫ ھﺎي‬
‫ﺳﺎﻧﺘﺮﻓﯿﻮژ اﯾﻦ ھﺪ را اﯾﺠﺎد ﻣﻲ ﻛﻨﻨﺪ؟ ﭘﺮواﻧﮫ ﺳﺎﻧﺘﺮﻓﯿﻮژ اﻧﺮژي ﺟﻨﺒﺸﻲ ﺑﮫ ﮔﺎز اﺿﺎﻓﮫ ﻣﻲ ﻛﻨﺪ‪ ،‬ﺑﻮﺳﯿﻠﮫ ﺑﺎﻻ ﺑﺮدن‬
‫ﺳﺮﻋﺖ ﮔﺎز ﺑﺎ ﺣﺮﻛﺖ ﭼﺮﺧﺸﻲ ﭘﺮواﻧﮫ‪ .‬ﻗﺴﻤﺘﻲ از اﯾﻦ اﻧﺮژي ﺟﻨﺒﺸﻲ ﺑﺎﻋﺚ اﻓﺰاﯾﺶ ﻓﺸﺎر اﺳﺘﺎﺗﯿﻚ در ﭘﺮواﻧﮫ ﻣﻲ‬
‫ﺷﻮد‪ ،‬ﻧﮕﮭﺪارﻧﺪه در ﺳﺮﻋﺖ ھﺪ ﺗﺎﺛﯿﺮ ﻣﻲ ﮔﺬارد ﻛﮫ ﺑﻌﺪاً ﺑﻮﺳﯿﻠﮫ ﭘﺨﺶ ﻛﻨﻨﺪه ھﺎ ﻛﮫ در اﺟﺰاي ﺛﺎﺑﺖ ﻛﻤﭙﺮﺳﻮر ﻗﺮار‬
‫دارﻧﺪ ﺗﺒﺪﯾﻞ ﺑﮫ ﻓﺸﺎر ﻣﻲ ﺷﻮد‪ ٢٤.‬اﻧﺮژي ﺟﻨﺒﺸﻲ‪ ،‬ﺗﺎﺑﻌﻲ از ﻣﺰدوج ﺳﺮﻋﺖ اﺳﺖ‪ .‬ﺑﻨﺎﺑﺮاﯾﻦ‪ ،‬ھﺪ ﺗﻮﻟﯿﺪ ﺷﺪه ﺗﻮﺳﻂ‬
‫ﭘﺮواﻧﮫ ﻧﺴﺒﺖ ﻣﺴﺘﻘﯿﻢ ﺑﺎ ﻣﺰدوج ﺳﺮﻋﺖ ﻧﻮك ﻣﻜﺎﻧﯿﻜﻲ‪ ٢٥‬ﭘﺮواﻧﮫ دارد‬
‫‪H p  u2‬‬
‫در ﺻﻮرﺗﻲ ﻛﮫ‪:‬‬
‫‪ = u‬ﺳﺮﻋﺖ ﻧﻮك ﻣﻜﺎﻧﯿﻜﻲ‬
‫ﺗﻮﺟﮫ ﻛﻨﯿﺪ ﻛﮫ واﺣﺪ ‪ ft 2 / sec 2 ، u 2‬اﺳﺖ‪ ،‬اﯾﻦ واﺣﺪھﺎ ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﻨﺪ ﺑﺎ ﺗﻘﺴﯿﻢ ﺑﺮ ﺛﺎﺑﺖ ﮔﺮاﻧﺶ ) ‪ ( g c‬ﺑﮫ واﺣﺪ ھﺪ‬
‫ﺗﺒﺪﯾﻞ ﺷﻮﻧﺪ‪:‬‬
‫‪2‬‬
‫‪2‬‬
‫) ‪g c  32.2 ft  lbm / lbf  sec ( 1.0 kg.m / N .s‬‬
‫اﮔﺮ در ﻧﺴﺒﺖ ﻗﺮار دھﯿﻢ‪:‬‬
‫‪2‬‬
‫‪u‬‬
‫‪Hp ‬‬
‫‪gc‬‬
‫ﻋﺒﺎرت ﺑﺪون ﺑﻌﺪ ‪ ‬را ﺿﺮﯾﺐ ھﺪ ﻣﻲ ﻧﺎﻣﯿﻢ‪.‬‬
‫‪٢٣‬‬

‫)‪(٢-١٧‬‬

‫‪ u2‬‬
‫‪gc‬‬

‫‪Hp ‬‬
‫در ﺳﯿﺴﺘﻢ اﻧﮕﻠﯿﺴﻲ‬
‫‪ u2‬‬
‫‪Hp ‬‬
‫‪32.2‬‬

‫در ﺳﯿﺴﺘﻢ ‪( kN .m / kg )SI‬‬

‫‪ u‬‬
‫‪1000‬‬

‫‪2‬‬

‫‪Hp ‬‬
‫‪22‬‬

‫‪How the Impeller Produces Head‬‬
‫‪The foregoing discussion considered the polytropic head requirement necessary to elevate the pressure of‬‬
‫‪the system‬‬
‫‪24‬‬
‫‪The remainder results in velocity head which later converts to an additional pressure rise in the diffuser‬‬
‫‪located in the compressor stationary hardware‬‬
‫‪25‬‬
‫‪Mechanical tip speed‬‬
‫‪23‬‬

‫ﺿﺮﯾﺐ ھﺪ‪ ،  ،‬ﺑﺮاي ھﺮ ﭘﺮواﻧﮫ ﺧﺎص ﻣﺘﻔﺎوت اﺳﺖ‪ .‬اﯾﻦ ﺿﺮﯾﺐ ﺑﺎ ﻛﺎھﺶ ﺟﺮﯾﺎن در ﭘﺮواﻧﮫ اﻓﺰاﯾﺶ ﭘﯿﺪا ﻣﻲ‬
‫ﻛﻨﺪ‪ ،‬و و اﺷﻜﺎل ﺑﺰرﮔﻲ ﻣﺤﺴﻮب ﻣﻲ ﺷﻮد‪ ٢٦.‬ﺗﻐﯿﯿﺮات ‪ ‬ﺑﺎ ﺟﺮﯾﺎن‪ ،‬ﻣﻨﺤﻨﻲ ﻣﺸﺨﺼﮫ ﭘﺮواﻧﮫ را ﻣﻌﯿﻦ ﻣﻲ ﻛﻨﺪ‪ .‬ﯾﻚ‬
‫راﺑﻄﮫ ﻧﻤﻮﻧﮫ در ﺷﻜﻞ ‪ ٢-٣‬ﻧﻤﺎﯾﺶ داده ﺷﺪه اﺳﺖ‪.‬‬

‫ﯾﻚ ﺗﻤﺮﯾﻦ ﻣﻌﻤﻮل در ﺻﻨﻌﺖ اﯾﻦ اﺳﺖ ﻛﮫ ﻓﺮض ﻣﻲ ﻛﻨﻨﺪ ﯾﻚ ﭘﺮه ھﺪ ﭘﻠﻲ ﺗﺮوﭘﯿﻚ اﺳﻤﻲ ‪) 10000 ft-lbf/lbm‬‬
‫‪ ( ٣٠kN.m/kg‬را ﺗﻮﻟﯿﺪ ﻣﻲ ﻛﻨﺪ‪ .‬اﯾﻦ ﻓﺮض ھﻤﯿﺸﮫ ﺑﻜﺎر ﺑﺮده ﻧﻤﻲ ﺷﻮد‪ ،٢٧‬ﻣﺨﺼﻮﺻﺎٌ در ﻣﻮاردي ﺑﺎ دﻣﺎھﺎي‬
‫ﺧﯿﻠﻲ ﭘﺎﯾﯿﻦ ﯾﺎ وزن ﻣﻮﻟﻜﻮﻟﻲ ﺑﺎﻻ‪) .‬اﯾﻦ ﻣﻮرد در ﺑﺤﺚ ھﺎي ﺑﻌﺪي ﺑﯿﺸﺘﺮ ﺑﺮرﺳﻲ ﻣﻲ ﺷﻮد(‪.‬‬
‫ﺿﺮﯾﺐ ھﺪ ‪ ، ‬از ﺣﺪود ‪ ٠٫۴‬ﺗﺎ ‪ ٠٫۶‬ﻣﺘﻐﯿﺮ اﺳﺖ‪ ،‬ﻣﻘﺪار ﻣﺘﻮﺳﻂ ‪   0.5‬را ﻓﺮض ﻛﻨﯿﺪ‪ .‬ﺳﺮﻋﺖ ﻋﻤﻠﯿﺎﺗﻲ اﺳﻤﻲ‬
‫ﻧﻮك ﭘﺮواﻧﮫ ھﺎ در ﺣﺪود ‪ (800 ft/sec) 244 m/s‬اﺳﺖ‪ ،‬از آﻧﺠﺎ ھﺪ ﭘﻠﻲ ﺗﺮوﭘﯿﻚ ﺑﺮاﺑﺮ اﺳﺖ ﺑﺎ‪:‬‬
‫‪0.5  800 2‬‬
‫‪Hp ‬‬
‫‪ 9940  10000 ft-lbf/lbm‬‬
‫‪32.2‬‬
‫‪0.5  244 2‬‬
‫‪Hp ‬‬
‫‪ 29.8  30 kN.m/kg‬‬
‫‪1000‬‬
‫‪ ‬ﺧﻼﺻﮫ‬
‫ﺧﻮاﻧﻨﺪه ﺑﺎﯾﺪ ﺑﺎ راﺑﻄﮫ ھﺎي ﻓﺮاواﻧﻲ ﻛﮫ در اﯾﻦ ﻓﺼﻞ ﻣﻌﺮﻓﻲ ﺷﺪﻧﺪ آﺷﻨﺎ ﺷﺪه ﺑﺎﺷﺪ‪ .‬ﻣﻌﺎدﻟﮫ ھﺎي ﻣﮭﻢ ﺗﺮ – آﻧﮭﺎﯾﻲ ﻛﮫ‬
‫در ﻣﺤﺎﺳﺒﺎت ﻛﻤﭙﺮﺳﻮرھﺎي ﺳﺎﻧﺘﺮﻓﯿﻮژ ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده ﻗﺮار ﻣﻲ ﮔﯿﺮﻧﺪ – در ﺟﺪول ھﺎي ‪ ٢-٢‬و ‪ ٢-٣‬ﺑﯿﺎن ﺷﺪه اﻧﺪ‪.‬‬
‫ﺟﺪول ھﺎ ﺷﺎﻣﻞ ﺗﻤﺎم ﺿﺮاﯾﺐ ﺗﺼﺤﯿﺢ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﻨﺪ‪ ،‬راﺑﻄﮫ ھﺎ ﺑﮫ ﺷﻜﻞ ﻗﺎﺑﻞ اﺳﺘﻔﺎده آﻧﮭﺎ ھﺴﺘﻨﺪ‪ .٢٨‬واﺣﺪھﺎي ﻟﯿﺴﺖ ﺷﺪه‬
‫اﺳﺘﻔﺎده ﻓﺮاواﻧﻲ در ﺻﻨﻌﺖ دارﻧﺪ‪.‬‬

‫‪The head coefficient,  , is a variable for any particular impeller. It increases as the flow through the‬‬
‫‪impeller decreases, and vice versa‬‬
‫‪27‬‬
‫‪This rule of thumb does not always apply‬‬
‫‪28‬‬
‫‪The equations are therefore in useable form as they appear.‬‬
‫‪26‬‬

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful