You are on page 1of 33

Kabanata 25

Isang araw, nagtungo si Ibarra sa bahay ni Mang Tasyo.

Ibinahagi niya ang kanyang plano na magpatayo ng paaralan.

Higit ninyong kilala ang mga mamamayan at akoy tulad sa isang dayuhan sa ating bayan? Sino ang dapat kong lapitan?

Ang iyong gagawin ay pangarap ko rin, pangarap ng isang baliw, kayat ang ipapayo ko sa inyoy huwag ninyo akong tatanungin kailanman.

Ipinaliwanag ni Mang Tasyo na ituturing ding baliw si Ibarra

dahil iba ang pananaw nila sa ibang tao.

Ikalawang payo ni

Pilosopo Tasyo:

Ang susunod na maipapayo ko sa inyoy ang sumangguni sa kura, sa kapitan sa bayan, at sa lahat ng mamamayan. Papayuhan nila kayo ng masasama ngunit ang magtanong ay hindi nangangahulugan ng pagsunod. Sundin ninyo kunwari ang payo at ipakita ninyong ang inyong ginagawa ay ayon sa kanilang akala.

Magandang payo ngunit mahirap gawin. Ang mabuting balak kaya ay hindi maipagpatuloy sa gitna ng mga balakid? Kailangan pa bang bihisan ng kasinungalingan ang isang katotohanan?

Iyan ang sanhi kung bakit walang nagmamahal sa hubad na katotohanan.

Ngunit hindi sila nagkaunawaan


nang patuloy na pinigilan ni Mang Tasyo

si Ibarra sa kanyang balak para sa edukasyon.

Kabanata 26

Makapagpunla

Ika-10 ng Nobyembre ang bisperas ng pista sa San Diego


Abala ang lahat sa paghahanda.

Mga tahur galing Batangas, Lipa, at Tanauanan ang nagdala ng manok at supot ng ginto na ipamumusta.

Nanguna si Kapitan Tiago na magbabangka.

Padre Damaso

Abala ang mga manggagawa sa pagyari ng katangang sementong pagtatayuan ng bahay-paaralan malapit sa bahay Nababatid niyo ba ang aming ni Ibarra. itatayo? Ito ay isang malaking paaralan. Para sa mga batang lalaki ang isang panig at ang ikalawa ay para sa Pinagmamadali ni Nyor Juan ang mga mga babae. Ito ay parang manggagawa at paulit-ulit sinasabi sa mga paaralan na nakikita sa Alemanya. Naghandog ng tulong mga lumalapit.. ang mga maykaya. Hiniling ng kurang siya ang gawing padrino at siya rin ang magbabasbas sa paglalagay ng unang bato sa huling araw ng pista.

Napapawi sa isipan ni Ibarra ang mga nakatatakot na mga palagay ni Mang Tasyo.

Kung ang isalubong sa iyong pagdating ay masayang mukhat may pakitang giliw, lalong pagingatat kaaway na lihim.

Kabanata 27

Ubos- kaya ang ginawang paghahanda sa tahanan ni Kapitan Tiago.

Kahon ng mga pagkain, alak at iba pang inuming mula pa sa Europa ang ilang araw nang dumarating sa bahay ni Kapitan Tiago.

Pilipinong-Kastila

mapagkawanggawa Mayamang mamumuhunan Binatang bihasa

Mababang Paaralan
Paaralan ni San Francisco

Isama ninyo rito ang inyong mga panauhin. Marami na pong Sa iba akong handa.pagkakataon.

Sinalubong sila ni Sinang nang matapat sila sa bahay ni Kapitan Basilio.

Napadaan sila sa tapat ng kumbento at nagliliwanag ang matandang lampara na noon lamang nasindihan dahil sa pagtitipid ni Padre Salvi sa gaas.

Nalulungkot siya. Iniisip niya marahil ang magugugol sa mga Sasama ako sa inyong panauhin, ngunit makikita ninyo, pamamasyal. Ang mga ang magbabayad ay ang kanyang panauhin dito ay walang sakristan. Nawalan ako ng pina-uusapan, kundi sabong paggalang sa kanya mula noong at baraha. sirain ang Gulong ng Kapalaran, ngayoy hindi na ako mangungumpisal sa kanya.

Sa isa sa panulukan ng liwasang bayan


Wala akong maibigay na iba. ang malunod kaysa Mabuti pa magkasakit ng ketong na gaya mo. Hindi niya magagamit iyon, Hindi tatanggapin ng kahit sino sapagkat siyay Bakit mo ibinigay Binigay ni Maria Clara ang agnos pinangingilagan. na kabibigay lang ng kanyang ama. iyon?

Lumapit si Sisa at tinanganan sa bisig ang ketongin..


Wala pa, ngunit nangako ang Tayoy manalangin. Araw ng mga Patay kurang akoy tutulungan, ngunit ngayon. Nakikita mo ba yaong mga ilaw sa pinag-iingat ako dahil sa tila may kampanaryo? Naroon sina Basilio at Crispin kinalaman ang guwardiya sibil sa Ano na bang nagawa mo Crispin dahil sa may ngunit di ko dinadalaw siukol bagaybabaeng iyon? ito sa nakura. Mawawala ang maraming sakit ang

onsang ginto.

Nagyaya nang umuwi si Maria Clara..

Hindi ba ninyo nakikitang Bakit ninyo hinuli ang baliw? nanggugulo?

May mga tao rin palang kulang-palad.

Kabanata 28

Padre Hernando de la Sibyla


Kapitan Tiago Hermano Mayor

Padre Bernardo Salvi Padre Damaso Verdolagas Padre Sibyla


Dula na ipinalabas sa isang malaking entablado ay naunawaan lamang ng mga marurunong ng Kastila

Ratia

Carvajal

Fernandez

prusisyon ng Birhen de la Paz


Padre Manuel Martin Hindi dumalo si Ibarra

Luis Chiquito

Martin Aristorenas

Crisostomo, Ilang araw nang hindi tayo nagkikita. Ikaw raw ay may sakit, kaya ipinagdarasal kita at ipinagtulos ng dalawang kandila, kahit na sinabi ni Itay na hindi ka naman malubha. Kagabi, pinilit nila akong tumugtog at sumayaw kaya akoy nayamot. May mga ganyan palang tao. Kung hindi lang ako kinuwentuhan ni Padre Damaso ay talagang iiwanan ko sila. Ipaabot mo sa akin iyong kalagayan at ipadadalaw kita kay Itay. Ipaubaya mo na kay Andeng ang paglalaga ng iyong tsaa, mahusay siya kaysa iyong mga katulong.

Maria Clara
Habol: Pag hindi ka pumarito bukas, hindi ako dadalo sa sermonya. Paalam.

Kabanata 29

Kayoy nagpapakarangya, Ayaw ba ninyong tayoy Magbitiw, tama, kaynagpapakalasing gayong kung ang Alam ninyong akoy kaisa sa magsaya ngunit magagawa ang Tama, paminsan-minsan, Mukhangmahihirap ito ay isang katungkulang na higit inyong mga paniniwala, raming tayoykayong yamang maraming Kung gayonhindi sa paggawa ayMagbitiw? kayo pagsasaya ngayon. at di isang malungkot karangalanmagbitiw ngunit may ilalabansana nagangailangan ngba ako sa salapi. dapat itangis? sa inyong tungkulin ng mga pasanin! kabaliwan Papaano ninyo mapipigil ang kapitan at sa kura? karaingan ng mga mahihirap?

Ikawalo at kalahati na nang sinimulan ang prusisyon


Si Padre Salvi ang nasa lilim ng palyo sa halip na si Padre Sibyla Tumigil sa tapat ng bahay ni Kapitan Tiago

Maria Clara

Ibarra Ibang mga Kastila

alkalde